της Σύνταξης

Η ύλη του παρόντος τεύχους της ΚΟΜΕΠ, τελευταίου για το 2000, ολοκληρώνεται τις παραμονές του 16ου Συνεδρίου του ΚΚΕ. Ενός συνεδρίου που θα κληθεί να κάνει την αποτίμηση της δράσης του Κόμματος τα 4 τελευταία χρόνια, που θα εκτιμήσει την πορεία για την οικοδόμηση του Αντιιμπεριαλιστικού - Αντιμονοπωλιακού Δημοκρατικού Μετώπου, που θα εμβαθύνει ακόμη περισσότερο στις εντελώς σύγχρονες εσωτερικές και διεθνείς εξελίξεις. Ενός Συνεδρίου που θα επιβεβαιώσει, για μια ακόμη φορά, την αταλάντευτη προσήλωση των Ελλήνων κομμουνιστών στο στόχο για την ανατροπή του ισχύοντος κοινωνικού-οικονομικού συστήματος και για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού.

Η Κομμουνιστική Επιθεώρηση φιλοδόξησε να συμβάλει στους προβληματισμούς πάνω στις «Θέσεις» της ΚΕ για το 16ο Συνέδριο του Κόμματος με την έκδοση του προηγούμενου 5ου τεύχους, όπου συμπεριλαμβάνονται οι Θέσεις της ΚΕ για το 16ο Συνέδριο και σχετική αρθρογραφία, καθώς και με το έκτακτο τεύχος της, το οποίο αφιερώθηκε σε αρθρογραφία στα πλαίσια του προσυνεδριακού διαλόγου. Στο παρόν τεύχος, δημοσιεύεται η εισήγηση της ΚΕ του ΚΚΕ στο 16ο Συνέδριο, ενώ τα λοιπά υλικά του συνεδρίου θα δημοσιευτούν σε επόμενα τεύχη.

Εκτός όμως από την εισήγηση για το 16ο Συνέδριο, το παρόν τεύχος της ΚΟΜΕΠ περιλαμβάνει μία αρκετά πλούσια αρθρογραφία για τρέχοντα, αλλά και συνολικότερα πολιτικά και ιδεολογικά ζητήματα. Ευρεία συζήτηση γίνεται για την επονομαζόμενη «νέα οικονομία» (τους κλάδους δηλαδή της υψηλής τεχνολογίας και της πληροφορικής). Η αστική οικονομική και πολιτική σκέψη ανάγει τις εξελίξεις αυτές στο χώρο της τεχνολογίας σε παράγοντα που καθορίζει τόσο τις σχέσεις παραγωγής, όσο και το χαρακτήρα της κοινωνιών. Πάνω σε αυτό το ζήτημα, δημοσιεύουμε άρθρο στο οποίο καταδεικνύεται το περιεχόμενο που κρύβεται πίσω από τον όρο «νέα οικονομία», καθώς και το γεγονός ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις δεν αναιρούν τις ισχύουσες σχέσεις παραγωγής.

Η υγεία και η κοινωνική πρόνοια είναι ένας από τους τομείς της ζωής της εργατικής τάξης, όλων των εργαζομένων, που πλήττονται ίσως περισσότερο από την αμείλικτη επίθεση της άρχουσας τάξης, καθώς ο καπιταλισμός εξαντλεί εμφανώς τα περιθώριά του να προχωρεί σε κοινωνικές παροχές. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια κινούνται και τα νέα κυβερνητικά μέτρα για την οργάνωση του συστήματος υγείας και την παροχή αντίστοιχων υπηρεσιών. Στην ενότητα «Ιδεολογία - Πολιτική» δημοσιεύεται κείμενο του Τμήματος Υγείας και Πρόνοιας της ΚΕ του ΚΚΕ, στο οποίο αναλύονται τα μέτρα αυτά και παρουσιάζονται οι θέσεις του Κόμματος για την οργάνωση της παροχής του σπουδαίου αυτού λαϊκού αγαθού. Θέσεις που, πρέπει να σημειώσουμε, έρχονται αντικειμενικά σε ρήξη με τις ανάγκες, το θεσμικό πλαίσιο, τις ίδιες εν τέλει τις δομές του καπιταλιστικού συστήματος.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, στα πλαίσια της πορείας του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, παρουσιάζουν οι εξελίξεις που σχετίζονται με το κομμουνιστικό κίνημα στη Ρωσία, τόσο εξ αιτίας του σοσιαλιστικού παρελθόντος της χώρας, όσο και εξ αιτίας του ειδικού βάρους της στη διεθνή πολιτική σκηνή. Σε ζητήματα που αφορούν τη δράση του, μέσα στις πολύ δύσκολες συνθήκες της καπιταλιστικής παλινόρθωσης, στα προβλήματα και τις προοπτικές του, είναι αφιερωμένο το αντίστοιχο άρθρο που δημοσιεύουμε στο παρόν τεύχος.

Στην ύλη όμως του τεύχους περιλαμβάνεται και ένα μικρό αφιέρωμα, με τρία άρθρα, σε πλευρές και σε προβλήματα της πορείας οικοδόμησης του σοσιαλισμού που γνωρίσαμε. Πρόκειται για αρθρογραφία που προέρχεται από τον Τύπο του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Τονίζουμε στις αναγνώστριες και τους αναγνώστες της ΚΟΜΕΠ ότι τα άρθρα αυτά απηχούν κυρίως απόψεις των συγγραφέων τους, οι οποίοι έχουν μάλιστα και διαφορετική προσέγγιση στα ζητήματα που αναλύουν, ιδιαίτερα στο θέμα των εμπορευματοχρηματικών σχέσεων κατά τη σοσιαλιστική οικοδόμηση, και δε δεσμεύουν τη σύνταξη του περιοδικού μας. Θεωρούμε όμως ότι συμβάλλουν εν γένει στον προβληματισμό πάνω στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού και στις αιτίες των αντεπαναστατικών ανατροπών στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, δίνουν στοιχεία για τη θεωρητική αντιπαράθεση που διεξαγόταν.

Στην εισήγηση της ΚΕ του ΚΚΕ προς το 16ο Συνέδριο αναφέρεται ότι: «Πάντως θα δοθεί συνέχεια με αφετηρία τις εκτιμήσεις και τους προβληματισμούς της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης που έγινε στις 15-16 Ιούλη 1995 για τους παράγοντες που καθόρισαν την ανατροπή. Υπάρχουν ορισμένες βασικές εκτιμήσεις που τα μέλη του Κόμματος πρέπει να τις ξαναμελετήσουν, γιατί δίχως κριτήρια και πυξίδα δε θα εντοπιστούν βαθύτερες και πιο ολοκληρωμένες απαντήσεις. Υπενθυμίζουμε ορισμένες, τις πιο χαρακτηριστικές:

  • Παραγνωρίστηκε το σύστημα των εσωτερικών αντιθέσεων στο σοσιαλισμό, με αρνητικές συνέπειες που είχαν αντανάκλαση στο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Υποτιμήθηκαν βασικές θεωρητικές σκέψεις του Λένιν, σύμφωνα με τις οποίες ο σοσιαλισμός δεν είναι απαλλαγμένος από αντιθέσεις και διαφωνίες και ότι αυτές όταν παραγνωρίζονται παίρνουν το χαρακτήρα της σύγκρουσης. Υπερεκτιμήθηκε και απολυτοποιήθηκε η διαδικασία ενοποίησης της σοσιαλιστικής κοινωνίας, με αποτέλεσμα να μην εντοπίζονται και να μην αντιμετωπίζονται αναντιστοιχίες και δυσαρμονίες, προβλήματα στο βαθμό που απαιτούσαν οι συνθήκες.
  • Καθυστέρησε η δημιουργική εξέλιξη, η ανάπτυξη και ο εμπλουτισμός της θεωρίας από την πείρα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης και της δράσης των επαναστατικών δυνάμεων. Χάθηκε εξελικτικά ο καθοδηγητικός πρωτοποριακός ρόλος του Κόμματος και παράλληλα αδυνάτισε σταδιακά και τελικά εξαφανίστηκε ο έλεγχος του Κόμματος, των κομματικών οργανώσεων και των στελεχών από τις πλατιές λαϊκές μάζες.

Χρειάζεται να μελετηθούν βαθύτερα τα ζητήματα της σοσιαλιστικής οικονομίας, του κράτους, της δημοκρατίας, Δε θα βγουν όμως συμπεράσματα και διδάγματα, αν παραγνωριστεί το γεγονός ότι ο σοσιαλισμός οικοδομήθηκε σε συνθήκες ιμπεριαλιστικής περικύκλωσης, συνεχούς αντιπαράθεσης με τον καπιταλισμό. Δεν πρέπει να παραγνωρίζονται τα διδάγματα που βγαίνουν από την πολιτική εξαγωγής της αντεπανάστασης που εξελίχτηκε με τη μορφή της Περεστρόϊκα και τα συνθήματα της ανανέωσης και ανασυγκρότησης. Εχει σημασία να παρθεί υπόψη πως μια αντεπαναστατική πολιτική καταφέρνει να αποσπά τη συγκατάθεση πλατιών λαϊκών μαζών ή την ανοχή τους. Να παρθεί υπόψη η πολύ στενή σχέση του οπορτουνισμού με τη δημιουργία των όρων να περάσει η αντεπανάσταση.

Ορισμένες όμως απόψεις που κατατέθηκαν για το σοσιαλισμό ή για τις εξελίξεις στις χώρες που επιχειρούν να οικοδομήσουν το σοσιαλισμό στις σύγχρονες συνθήκες, ανεξάρτητα αν περιέχουν σωστές επισημάνσεις και ανησυχίες, δείχνουν μια απλουστευτική στάση απέναντι στα σύνθετα προβλήματα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.

Θα συνεχιστούν οι προσπάθειες για τα ζητήματα του σοσιαλισμού όχι μόνο κοιτώντας το χτες, αλλά μελετώντας και τις σύγχρονες εξελίξεις. Από αυτήν τη διαδικασία δε θα βγούνε κερδισμένοι, πιο μαχητικοί και ικανοί μόνο οι κομμουνιστές, αλλά και ο λαός».

Για τη διευκόλυνση των αναγνωστών της ΚΟΜΕΠ που ενδεχομένως θα θελήσουν να αναζητήσουν συγκεκριμένα άρθρα από την ύλη των προηγουμένων τευχών, δημοσιεύουμε, κατά την πάγια συνήθεια του περιοδικού, την ύλη όλων των τευχών για το 2000. Τέλος, όπως πάντα, δημοσιεύονται και τα τρέχοντα κομματικά ντοκουμέντα.