ΟΞΥΝΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΘΕΣΕΩΝ, ΕΔΑΦΟΣ ΓΙΑ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΕΙΣ

Το 16ο Συνέδριο του ΚΚΕ με τις αποφάσεις του εξόπλισε τους κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες για να συνεχίσουν την πρωτοπόρο δράση στην παραπέρα ανάπτυξη της ταξικής πάλης. Οι συνθήκες που διαμορφώνονται διεθνώς και στη χώρα μας κάθε άλλο παρά «ήρεμες» μπορούν να χαρακτηριστούν.

Στην απόφαση του 16ου Συνεδρίου «Για το Αντιιμπεριαλιστικό Αντιμονοπωλιακό Δημοκρατικό Μέτωπο» γίνονται ορισμένες εκτιμήσεις για τη σύγχρονη καπιταλιστική πραγματικότητα, στις οποίες χρειάζεται να σταθούμε.

«Στο κατώφλι του 21ου αιώνα οι διεθνείς εξελίξεις σημαδεύονται από τη βάρβαρη και απάνθρωπη επιχείρηση του ιμπεριαλισμού να επιβάλει τη «νέα τάξη πραγμάτων» σε όλο τον κόσμο. Η ανθρωπότητα ζει ζοφερές στιγμές, εξαιτίας της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας, που εκδηλώνεται σε έκταση και βάθος στην οικονομία, τις εργασιακές σχέσεις, την κοινωνική πολιτική, στο πολιτικό σύστημα, τον ιδεολογικό, πολιτιστικό τομέα, τις διεθνείς σχέσεις, το περιβάλλον (...).

Η δράση των μονοπωλίων συνοδεύεται από μια πρωτόγνωρη επίθεση στα δικαιώματα των εργαζομένων(...).

Καταστρέφονται και απαξιώνονται παραγωγικές δυνάμεις, ιδιαίτερα το ανθρώπινο δυναμικό. (...)Συνολικά, εκδηλώνεται πιο έντονα ο αντιδραστικός χαρακτήρας του ιμπεριαλιστικού οικοδομήματος (...).

Το ενδεχόμενο να ζήσει η ανθρωπότητα μια παγκόσμια κρίση είναι υπαρκτό, καθώς έχει προχωρήσει σε ανώτερο επίπεδο η κοινωνικοποίηση της εργασίας από τη μια και η συγκέντρωση του κοινωνικού πλούτου σε όλο και λιγότερα χέρια από την άλλη (...).

Η όξυνση των ανταγωνισμών στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, η αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση, οι πολύμορφες εστίες πολέμου, η νέα κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών που ετοιμάζεται, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι λαοί πρέπει να επαγρυπνούν, γιατί ο κίνδυνος για γενικευμένη σύρραξη παγκόσμιας σημασίας εξακολουθεί να υπάρχει κι από μια άποψη να ενισχύεται».

 

ΔΥΣΟΙΩΝΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ

Οι πιο πάνω εκτιμήσεις επιβεβαιώνονται από την κατάσταση της καπιταλιστικής οικονομίας. Δε θα ήταν υπερβολή να πούμε πως οι ίδιοι οι ιθύνοντες των κυρίαρχων τάξεων δείχνουν να καταλαμβάνονται από δέος και επιδιώκουν να την αντιμετωπίσουν μετακυλίοντας τις αρνητικές συνέπειες στις πλάτες της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών στρωμάτων.

Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί οικονομολόγοι -και όχι μόνο- εκτιμούν ως κρίσιμη χρονιά το 2001, αφού δεν αποκλείουν την εμφάνιση του εφιάλτη της ύφεσης τόσο στην αμερικάνικη οικονομία, όσο και σε αυτήν της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στον Οικονομικό Ταχυδρόμο (5.1.2001) αναφέρονται στοιχεία και εκτιμήσεις που προϊδεάζουν για το ενδεχόμενο οικονομικής ύφεσης. «Εδώ και αρκετό καιρό, η ατμομηχανή της διεθνούς οικονομίας, που υπήρξαν σταθερά οι ΗΠΑ και η οικονομία τους για τα 10 χρόνια που πέρασαν, κάνει περίεργους θορύβους. Συγκεκριμένα, το γεγονός ότι το τρίτο τρίμηνο του 2000 έδινε ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ 2,4%, ενώ το 1999 είχε κλείσει με ένα ασιατικό (προ της κρίσης εννοείται) 8,3%, έκανε πολλούς οικονομολόγους να μειώσουν αισθητά τις προβλέψεις τους για το 2001 της αμερικάνικης οικονομίας. Η National Association of Business Economic μιλάει για 3,4%, η Blue Chir Economic Indicators αναφέρει 3,1%, ο Stepfen Roach της Morgan Stanley Dean Witter στοιχηματίζει σε 2,5%... Στον αμερικάνικο Τύπο πληθαίνουν οι διαμάχες για το αν θα έχουν (και θα έχουμε) ομαλή ή ανώμαλη προσγείωση ή και καταστροφική προσγείωση, της οικονομίας».

Για την Ευρωπαϊκή Ενωση αναφέρεται ότι: «...ο ίδιος ο επίτροπος Σόλμπες σημειώνει: "Υπάρχει ο κίνδυνος (ιδίως λόγω της αδυναμίας του ευρώ) να έχει εγκατασταθεί στην ευρωπαϊκή οικονομία μια μη ισόρροπη δομή αύξησης του ΑΕΠ, όπου οι εξαγωγές και όχι η εγχώρια ζήτηση αποτελούν το πιο δυναμικό στοιχείο της τελικής ζήτησης. Διαβάστε το, αυτό, με την αμερικάνικη οικονομία να παύει να λειτουργεί σαν σφουγγάρι εισαγωγών καθώς και με τη διεθνή οικονομία σε αναταραχή, αν το δολάριο σκοντάψει". Πρέπει να πούμε ότι το εμπορικό ισοζύγιο για την Ευρωπαϊκή Ενωση είναι θετικό ενώ για τις ΗΠΑ αρνητικό και μάλιστα αυξάνεται αφού «βρισκόταν στα 20 δισ. δολάρια το μήνα στα μέσα του 1999, ξεπέρασε τα 30 δισ. δολάρια αρχές του 2000 και άγγιξε πλέον τα 35 δισ. δολάρια».

Αλλά δεν είναι μόνο αυτά τα σημάδια που ως ενδείξεις εμφανίζουν την καπιταλιστική οικονομία να περιμένει περίοδο «ισχνών αγελάδων». Αλλωστε αυτό είναι ένα αντικειμενικό ενδεχόμενο στον κύκλο της κρίσης που και τις αντιθέσεις οξύνει και παρεμβάσεις απαιτεί τόσο σε επίπεδο μονοπωλιακών ομίλων όσο και κρατικών και διακρατικών μονοπωλιακών ρυθμίσεων έτσι που οι συνέπειες για το κεφάλαιο, (καταστροφή τμήματός του), να είναι όσο το δυνατό λιγότερες, ενώ οι συνέπειες στο σύνολό τους να μεταφέρονται στις πλάτες της εργατικής τάξης και των συμμάχων της. Για παράδειγμα, δημοσίευμα της «Εξουσίας» (25.1.2001) αναφέρει ότι «η Lucent Technologies, αμερικάνικη εταιρία και η μεγαλύτερη στον κόσμο που κατασκευάζει εξοπλισμό για τον κλάδο των τηλεπικοινωνιών και του διαδικτύου, με απώλειες 1,6 δισ. δολάρια, προχώρησε στην απόλυση 16.000 εργαζομένων, προκειμένου να μειώσει το κόστος της και να επιστρέψει στην κερδοφορία». Στο ίδιο δημοσίευμα αναφέρεται και άλλη αμερικάνικη εταιρία, η Time Warner η οποία απέλυσε 7.000 εργαζόμενους, ενώ εκτιμάται ότι οι μαζικές απολύσεις στην General Motors (μείωσε το προσωπικό της κατά 10%), στη Ford και στην Chrysler είναι «η κορυφή του παγόβουνου». Σημασία όμως έχει το σχόλιο σχετικά με τη «νέα οικονομία», όπως την ονομάζουν. «Η νέα οικονομία είχε υποσχεθεί πριν από δύο περίπου χρόνια την πλήρη απασχόληση, το τέλος των οικονομικών κρίσεων και συνεχείς εκρηκτικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Σήμερα αποδεικνύεται ότι διατηρεί όλα τα «ελαττώματα» και τις αδυναμίες της παλιάς οικονομίας η οποία βρίσκεται στην ίδια κατάσταση». Τι άλλη ομολογία χρειάζεται για να αποδειχτεί ότι ο καπιταλισμός δεν μπορεί να εξελίσσεται χωρίς κρίσεις; Εχει σημασία επίσης το γεγονός ότι «έγκυρα γερμανικά οικονομικά ινστιτούτα έχουν προειδοποιήσει το Β. Ντούιζενμπεργκ ότι η «μάχη» εναντίον του πληθωρισμού με τη διεύρυνση των ελαστικοποιημένων σχέσεων εργασίας και το διαρκές πάγωμα των αποδοχών συνιστά εσφαλμένη πορεία... Η υγιής οικονομική ανάπτυξη... έχει ανάγκη τη διεύρυνση της εσωτερικής αγοράς, της αγοράς εκείνης των εκατοντάδων εκατομμυρίων πολιτών που έχουν κάποια απασχόληση, αμείβονται επαρκώς και ελπίζουν στην προσωπική και κοινωνική άνοδό τους». Τέλος το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι «το φαινόμενο αυτό που άρχισε να εμφανίζεται σήμερα στη νέα οικονομία (στις ΗΠΑ), είναι πιθανό να επεκταθεί τις επόμενες βδομάδες και μήνες στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού» (στην Ευρωπαϊκή Ενωση).

Στον «Ριζοσπάστη» (27.1.2001) δημοσιεύτηκε η είδηση: «Σε εκποίηση της περιουσίας της και απολύσεις χιλιάδων εργαζομένων προχωρά η «Ericsson», η τρίτη μεγαλύτερη εταιρία κατασκευής τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού στον κόσμο.

Στο γενικότερο κατήφορο των τηλεπικοινωνιακών επιχειρήσεων -με μειώσεις κερδών και πτώση της τιμής των μετοχών τους- μόλις δύο μέρες μετά την ανακοίνωση της «Deutsche Telecom» για ζημιές ενός δισ. ευρώ το τελευταίο τρίμηνο 2000, η «Ericsson» ανακοίνωσε ότι τα προ φόρων κέρδη της για το τέταρτο τρίμηνο του 2000 έπεσαν κατά 46%.Σύμφωνα με ειδησεογραφικά πρακτορεία, προκειμένου να περιορίσει τις απώλειες, η εταιρία ανακοίνωσε ότι πουλά τον τομέα της κατασκευής κινητών τηλεφώνων (με εργοστάσια σε Βραζιλία, Μαλαισία, Σουηδία, Βρετανία και ΗΠΑ) σε εταιρία αμερικανικών συμφερόντων. Συνακόλουθα, θα μειωθούν οι εργαζόμενοι της «Ericsson» στον κλάδο, σε 7.000 από 16.800 που είναι σήμερα».

Ολα τα παραπάνω δυσοίωνα για την καπιταλιστική οικονομία αποκαλύπτουν ότι οι εσωτερικές αντιφάσεις του συστήματος είναι αξεπέραστες. Μια κραυγαλέα αντίφαση είναι ότι από τη μια μεριά με τις μαζικές απολύσεις επιδιώκουν να σταματήσουν την πτώση του ποσοστού των κερδών και τις ζημιές, από την άλλη όμως δεν έχουν τη δυνατότητα πραγματοποίησης των εμπορευμάτων λόγω αύξησης της ανεργίας, μείωσης των μισθών, άρα αύξηση της φτώχιας. Αυτός ο φαύλος κύκλος απαιτεί κατάργηση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.

Ταυτόχρονα, αυτή η πραγματικότητα οξύνει στο έπακρο τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα μονοπώλια και τις αντιθέσεις μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών εξαιτίας της υποστήριξης των «δικών τους μονοπωλίων» στην κούρσα για τις αγορές και τις ενεργειακές πηγές παγκόσμια.

 

ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΟΪΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΘΕΣΕΩΝ

Οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις εμφανίζονται αρκετά έντονες στον παγκόσμιο στίβο. Τόσο ανάμεσα στα ιμπεριαλιστικά κέντρα, όσο και μέσα στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση και μάλιστα στον ισχυρό πυρήνα της, το γαλλογερμανικό άξονα. Η Σύνοδος Κορυφής της Νίκαιας, για την προοπτική της πολιτικής ενοποίησης, απέδειξε ότι καθένα από τα ισχυρά καπιταλιστικά κράτη που ηγούνται στην Ευρωπαϊκή Ενωση προσαρμόζει αυτή την υπόθεση στα ιδιαίτερα συμφέροντα του κεφαλαίου που υπηρετεί. Ετσι για τη μελλοντική μορφή της Ενωσης, αλλά και τη διεύρυνσή της υπάρχουν για την ώρα οξύτατες αντιθέσεις, κυρίως ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία. Ο προσωρινός συμβιβασμός τους δε σημαίνει ότι στήθηκαν σταθερές γέφυρες στο χάσμα, ότι λειάνθηκε το έδαφος για την πορεία της ενοποίησης. Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει. Οι προσωρινοί συμβιβασμοί, ως καπάκι στο καζάνι των αντιθέσεων που κοχλάζει μάλλον αυξάνουν την ενέργειά τους και κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει το επόμενο ξέσπασμα.

Αλλά και η υπόθεση των βομβών απεμπλουτισμένου ουρανίου αποδεικνύει ότι υποβόσκουν χοντρές κόντρες ανάμεσα στις δυο όχθες του Ατλαντικού, που ήρθε ο καιρός να κάνουν την εμφάνισή τους και είναι αβέβαιο πού θα οδηγήσουν. Μάλλον δεν είναι τυχαίο ότι κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρήκαν ξαφνικά αφορμή να οξύνουν ένα ζήτημα που έτσι και αλλιώς γνώριζαν, όταν ομόφωνα αποφάσιζαν τη νέα δομή και το δόγμα του ΝΑΤΟ, τον πόλεμο ενάντια στην ΟΔ Γιουγκοσλαβίας.

Μήπως, λοιπόν, γίνεται λιγότερο ανεκτή η κορυφή της ΝΑΤΟϊκής πυραμίδας από ορισμένους εταίρους; Μήπως τα ιμπεριαλιστικά κράτη ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης ασφυκτιούν από το σημερινό μεταξύ των δύο κέντρων στάτους κβο στα πλαίσια της στρατιωτικοπολιτικής λυκοσυμμαχίας, σε συνθήκες διαφαινόμενης ύφεσης και οξύτατου ανταγωνισμού; Στην πορεία του εδαφικού μοιράσματος της λείας που από κοινού κατακτούν και που δεν έχει ακόμη τελειώσει; Ετσι και αλλιώς το μοίρασμα γίνεται και ξαναγίνεται όπως και οι ανακατατάξεις ανάμεσα στα μονοπώλια. Και βεβαίως οι ανταγωνισμοί συνυπάρχουν με τους συμβιβασμούς αλλά καθορίζονται από τις διαφορετικές διεκδικήσεις ανάμεσα στα μονοπώλια και τα ιμπεριαλιστικά κράτη, ανάλογα με τη δύναμή τους.

Θα παρατηρήσουμε όμως ότι η στιγμή που εκδηλώνεται η διαφωνία χρονικά συμπίπτει με τη διαμόρφωση του ιμπεριαλιστικού ευρωστρατού και ενισχύει την τάση που απαιτεί το ιμπεριαλιστικό κέντρο που λέγεται Ευρωπαϊκή Ενωση, να αποκτήσει ολοκληρωτική στρατιωτικοπολιτική αυτοτέλεια στη δράση του από το άλλο ιμπεριαλιστικό κέντρο, τις ΗΠΑ.

 

ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΝΑ;

Το πώς θα εξελίσσεται βήμα το βήμα αυτή η πραγματικότητα δεν είναι εύκολο να το προδιαγράψουμε. Αλλωστε η παρακολούθησή της είναι αναγκαία, προκειμένου το εργατικό κίνημα να παρεμβαίνει στην όξυνση των αντιθέσεων προς όφελός του. Και δε χρειάζεται να επαναλάβουμε ότι αυτές οι εξελίξεις επιδρούν στην Ελλάδα αποφασιστικά, οξύνοντας τις αντιθέσεις, αφού οι συνέπειες είναι πολλαπλάσια βαριές, λόγω της υποδεέστερης θέσης της στο ιμπεριαλιστικό σύστημα.

Στο δημοσίευμα του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» (5.1.2001) για την Ελλάδα αναφέρονται και τα εξής: «Την ίδια στιγμή, με πρόδηλη δυσαρέσκεια, (...) αρχίζουν να καταγράφονται από την Τράπεζα της Ελλάδας νέας εποχής προβλήματα στο ισοζύγιο πληρωμών. Που δεν είναι μόνο ότι αυξανόταν το έλλειμμά του με πάνω από 15%, κατά τη διάρκεια του 2000, αλλά και ότι η δομή των εξαγωγών (οι οποίες εμφανίζουν βελτίωση που αγγίζει το 25%) απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Και είναι, ασφαλώς, θετικό το ότι τελικά αναπτύχθηκαν οι βαλκανικές και άλλες γειτονικές εξαγωγές, βοηθούσης και της χαμηλής ισοτιμίας του ευρώ: όπως όμως έδειξε παλαιότερα και ο ενθουσιασμός με τις αραβικές αγορές, αυτή η ανακατεύθυνση μακριά από τις δύσκολες και απαιτητικές ευρωπαϊκές αγορές, στην αμέσως επόμενη στροφή πληρώνεται... (...) Τα τελευταία χρόνια, συνηθίσαμε να θεωρούμε αυτονόητες τις εισροές κεφαλαίων (...) Και είναι αλήθεια ότι (...) αρκετοί ξένοι έπαιρναν θέσεις τελευταίας στιγμής στα χαρτιά του Ελληνικού Δημοσίου προτού το ελληνικό χρέος «γίνει ευρώ». Καθώς όμως το χρηματιστηριακό 2000 έκλεισε τελικά καταστροφικά, και η διστακτικότητα των ξένων μετά τις αποκαρδιωτικές εξελίξεις σε ιδιωτικοποιήσεις, Τράπεζες, ΟΤΕ συνεχίστηκε έναντι της ελληνικής αγοράς, αρχίζει να δημιουργείται αληθινά ζήτημα τι θα φέρει κεφαλαιακές εισροές στο άμεσο μέλλον».

Τα παραπάνω καταγράφουν προβληματισμούς και ανησυχίες -πιστεύουμε ευρύτερες από τα όρια ανησυχιών ενός αρθρογράφου- για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Ενδεχόμενη ύφεση στην οικονομία των ΗΠΑ ή της Ευρωπαϊκής Ενωσης πώς θα επιδράσει στην Ελλάδα; Για παράδειγμα, ποιες συνέπειες θα υπάρξουν μετά την κατάσταση στην «Ericsson», με δεδομένες τις σχέσεις της με ΟΤΕ, PANAFON κλπ.; Αντικειμενικά οι κραδασμοί της ελληνικής καπιταλιστικής οικονομίας με την αναιμική ανάπτυξη των προηγούμενων χρόνων, θα είναι μεγαλύτεροι. Δεν είναι τυχαία η επίσπευση των αντιδραστικών αναδιαρθρώσεων στις εργασιακές σχέσεις, σε μια σειρά τομείς (υγεία, κοινωνική ασφάλιση κλπ.), με στόχο τη μείωση της τιμής της εργατικής δύναμης.

Υπάρχει λοιπόν γόνιμο έδαφος για την ανάπτυξη της δράσης μας με βάση τις αποφάσεις του 16ου Συνεδρίου. Για να δημιουργούμε βήμα το βήμα όλες εκείνες τις προϋποθέσεις με τις οποίες η εργατική τάξη, ο λαός θα βγαίνει ολοένα και πιο οργανωμένα, μαχητικά στο προσκήνιο των κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων.

 

«ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ» ΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΤΟΥ 16ου ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Στην απόφαση του 16ου Συνεδρίου για το Μέτωπο, εκτιμάται ότι: «Στην Ελλάδα υπάρχει έδαφος για την εμφάνιση μιας πιο οξυμένης λαϊκής δυσαρέσκειας, που μπορεί, κάτω από προϋποθέσεις, να επιδράσει θετικά στη συσπείρωση και αντεπίθεση, για βαθύτερες αλλαγές στο κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο. Είναι ορατές οι θετικές διεργασίες, ενώ κυοφορούνται και άλλες, ιδιαίτερα μέσα στα λαϊκά στρώματα. Το γεγονός ότι ωριμάζουν αλλαγές, ότι γίνονται διεργασίες, φαίνεται και από κινήσεις για να αναδιαμορφωθεί το πολιτικό σκηνικό, χωρίς να διαταραχτεί η πορεία των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων και η συμμετοχή της Ελλάδας στα πιο επιθετικά σχέδια του ιμπεριαλισμού. Η άρχουσα τάξη στηρίζει και ενθαρρύνει, εκτός από την εναλλαγή των δύο βασικών κομμάτων της στην κυβερνητική εξουσία, και άλλες κινήσεις δεξιά και αριστερά, τις οποίες προορίζει ως αναχώματα στη ριζοσπαστικοποίηση του λαού, στην πολιτική συμμαχιών, που έχει ανάγκη σήμερα ο λαός. Το φαινόμενο των αναχωμάτων δε θα σταματήσει. Θα επανεμφανίζεται με διάφορες μορφές, όσο το κίνημα θα δυναμώνει, όσο η συγκρότηση του Μετώπου προχωρά και βρίσκει έδαφος στις ανάγκες και στην πείρα του λαού».

Οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιώνονται καθημερινά και από τις διεργασίες στο πολιτικό σκηνικό. Ανησυχεί η αστική τάξη για τη δυνατότητα του πολιτικού της συστήματος να προωθεί τις αντιδραστικές αναδιαρθρώσεις. Δεν είναι καθόλου τυχαία η επιλογή της στιγμής από το Δ. Αβραμόπουλο για την αναγγελία ίδρυσης νέου κόμματος του κατεστημένου. Οπως δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι αναζωπυρώθηκαν τα σενάρια περί του εκλογικού νόμου και οι έντονες διεργασίες σε ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, αλλά και στο ΣΥΝ. Η ανάγκη του αστικού πολιτικού συστήματος για απρόσκοπτη λειτουργία απαιτεί και «αναχώματα» ως εμπόδια στη ριζοσπαστικοποίηση των λαϊκών συνειδήσεων, απαιτεί ακόμη και αυτός ο θεσμός του αστικού Κοινοβουλίου, ο τρόπος ανάδειξης των εκπροσώπων του να αποκλείει την εκπροσώπηση της εργατικής τάξης, τη φωνή του λαού, έστω και αν μέσα από τη Βουλή, αυτή άμεσα δεν μπορεί να επιδρά αποφασιστικά ανατρεπτικά προς όφελος των συμφερόντων του.

Παρ' όλ' αυτά ήδη οι μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, τους ΝΑΤΟϊκούς ιμπεριαλιστές και τους ντόπιους συνοδοιπόρους τους, με αφορμή τις δολοφονικές συνέπειες από τις ραδιενεργές βόμβες απεμπλουτισμένου ουρανίου, συνεχίζονται. Ηδη αναπτύσσεται ένα πλατύ πολύμορφο κίνημα, πλατιές λαϊκές πρωτοβουλίες που μπορούν να θεμελιώνουν και να αποκρυσταλλώνουν τη συγκρότηση αντιιμπεριαλιστικής συσπείρωσης. Το ίδιο ισχύει και σε άλλα μέτωπα, όπως η εναντίωση στο δασοκτόνο άρθρο 24 του Συντάγματος που μεταρρυθμίζεται, στο μεγάλο μέτωπο της υγείας, αλλά και στα προβλήματα της φτωχής αγροτιάς για τα οποία συσπειρώνονται και παλεύουν φορείς συνδικαλιστικές οργανώσεις της εργατικής τάξης, των ΕΒΕ, η νεολαία σε διάφορα σημεία της Ελλάδας. Μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι το πεδίο των κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων αναμένεται θερμό.

Αλλωστε, και το 2000, αν και χρόνος εκλογών που τα αστικά κόμματα φάνηκαν ενισχυμένα, επιφύλαξε δυσάρεστα μαντάτα για το κατεστημένο, αφού οι εργατικές κινητοποιήσεις, ιδιαίτερα μέσα στον Οκτώβρη και το Νοέμβρη, ήταν σημαντικές από άποψη συμμετοχής, περιεχομένου και ταξικού προσανατολισμού.

Γι' αυτό και δεν είναι τυχαία η αναταραχή στο πολιτικό σκηνικό. Δε φοβούνται σήμερα την εκλογική δύναμη του ΚΚΕ, αλλά τη δυναμική της πολιτικής του σε συνδυασμό με τα αντικειμενικά γεγονότα που δημιουργούνται από την άκρατη επιθετικότητα της πολιτικής των μονοπωλίων και του ιμπεριαλισμού. Με δεδομένη την πολιτική και τη δράση του ΚΚΕ υπολογίζουν σοβαρά μια γενικευμένη αμφισβήτηση, που μπορεί να πάρει στο μέλλον διαστάσεις συγκρότησης της μεγάλης λαϊκής κοινωνικοπολιτικής συμμαχίας με πολιτικό προγραμματικό περιεχόμενο τη λαϊκή οικονομία και εξουσία.

Αλλωστε, υπάρχει, έστω και μικρή, ανάλογη θετική εμπειρία, ιδιαίτερα τα δυο τελευταία χρόνια (υπόθεση Οτσαλάν, πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία, πανεργατικές κινητοποιήσεις, κλπ.), όπου «η δράση του Κόμματος συνέβαλε, ώστε να συναντά εμπόδια η νεοφιλελεύθερη επέλαση, η αντιλαϊκή πολιτική και η ταξική συνεργασία, που προωθούν οι πολιτικοί εκφραστές των μονοπωλίων και της ευρωΝΑΤΟικής υποταγής. Βοήθησε να αναπτυχθούν θετικές διεργασίες και διαφοροποιήσεις, που εκφράστηκαν στους αγώνες που αναπτύχθηκαν, στις συσπειρώσεις και τις συνεργασίες γύρω από αντιιμπεριαλιστικούς - αντιμονοπωλιακούς στόχους και αιτήματα». (Απόφαση του 16ου Συνεδρίου «Για τα καθήκοντα του Κόμματος ως το 17ο Συνέδριό του»).

 

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΛΗΣ ΣΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗΣ

Στο 15ο Συνέδριο, το Κόμμα, με το Πρόγραμμά του, έλυσε σωστά στις σύγχρονες διεθνείς και εσωτερικές συνθήκες το θεμελιακό για ένα κόμμα της εργατικής τάξης ζήτημα, τη στρατηγική και τακτική και τη μεταξύ τους σχέση. Εκτίμησε ότι ο χαρακτήρας της επανάστασης στην Ελλάδα θα είναι σοσιαλιστικός. Καθόρισε την αντιιμπεριαλιστική αντιμονοπωλιακή δημοκρατική γραμμή πάλης, ως τη γραμμή συσπείρωσης της μεγάλης πλειοψηφίας του λαού στην υπεράσπιση και διεκδίκηση των συμφερόντων του και ως το δρόμο προσέγγισης και -κάτω από προϋποθέσεις- πραγματοποίησης του περάσματος στο σοσιαλισμό. Ταυτόχρονα καθόρισε το χαρακτήρα του αντιιμπεριαλιστικού αντιμονοπωλιακού δημοκρατικού μετώπου, ως κοινωνικοπολιτική συμμαχία που παλεύει ενάντια στην πολιτική και την εξουσία των μονοπωλίων στην Ελλάδα, ενάντια στον ιμπεριαλισμό.

Με το 16ο Συνέδριο, οι επεξεργασίες του Προγράμματος προχωρούν παραπέρα. Πρώτ’ απ’ όλα, η παραπέρα επεξεργασία της σχέσης του Μετώπου με τη λαϊκή εξουσία, που είναι θεμελιακό ζήτημα, φωτίζει πολύπλευρα την πολιτική διέξοδο για την εργατική τάξη και τους συμμάχους της. Ταυτόχρονα, η παραπέρα επεξεργασία του προγράμματος της λαϊκής οικονομίας είναι εξίσου σημαντική, αφού τεκμηριώνει το οικονομικό πλαίσιο, την αναγκαία βάση για να εξαλειφθούν τα βασανιστικά λαϊκά προβλήματα και να ικανοποιούνται οι υλικές και πνευματικές ανάγκες του λαού, σύμφωνα με τις δυνατότητες που δίνει η ανάπτυξη των μέσων παραγωγής και της επιστήμης. Δείχνει την κατεύθυνση της πάλης, δίνει τη βάση για επεξεργασία συγκεκριμένων στόχων πάλης στο κίνημα. Ετσι μπορεί να συνδέεται σωστά η ταξική πάλη για τη διεκδίκηση λύσεων στα μεγάλα κρίσιμα προβλήματα με την προοπτική, αναδεικνύοντας την αναγκαιότητα της λαϊκής εξουσίας -που για το ΚΚΕ είναι η σοσιαλιστική εξουσία- ως τη μοναδική για τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και των άλλων καταπιεσμένων πολιτική διέξοδο.

Οι αποφάσεις του 16ου Συνεδρίου κάνουν πιο εμπεριστατωμένη στις σύγχρονες συνθήκες την πολιτική των συμμαχιών. Οι επεξεργασίες για το Μέτωπο, εφόσον σωστά αξιοποιούνται στη δράση των κομμουνιστών, δημιουργούν προϋποθέσεις απεγκλωβισμού δυνάμεων, χειραφέτησής τους από την πολιτική του κατεστημένου και συσπείρωσής τους στον πόλο που αγωνίζεται με σκοπό την ανατροπή της πολιτικής και της εξουσίας του συστήματος που σαπίζει.

Η καθημερινή μας δράση γι' αυτά τα ζητήματα θα ενισχύει το ίδιο το Κόμμα. Το ΚΚΕ, ιδεολογικοπολιτικά ενισχυμένο και ενωμένο πάνω στο Πρόγραμμά του, το Καταστατικό του και τις αποφάσεις του 16ου Συνεδρίου του, απόκτησε πιο ισχυρή βάση για επιταχυνόμενη κίνηση προς τα μπρος. Δεν είναι τυχαίο ότι ενοχλεί την ολιγαρχία, όχι γενικά η ιδεολογικοπολιτική του ενότητα, αλλά η θεμελίωσή της στις αρχές του, στη σωστή στρατηγική και τακτική και στη μεταξύ τους σχέση.

Από αυτήν την άποψη και για την αποτελεσματική δουλιά με βάση τις αποφάσεις, η συζήτηση για τη δράση στα καθοδηγητικά όργανα και τις ΚΟΒ, μπορεί και πρέπει να γίνεται πρώτ' απ' όλα στο περιεχόμενο της πολιτικής μας στα μέτωπα πάλης, να εξασφαλίζεται η ιδεολογική στήριξη των θέσεων, αλλά και των στόχων πάλης, η σχέση τους με την εναντίωση στη στρατηγική του κεφαλαίου, γιατί έτσι μόνο μπορεί να αναδείχνεται το πολιτικό πρόβλημα και η διέξοδος. Ο σχεδιασμός για την ανάπτυξη της πάλης σε αυτά τα μέτωπα περιλαμβάνει ως βασικό στοιχείο το «σε ποιους απευθυνόμαστε», ώστε να ανοίγεται ο δρόμος για συσπειρώσεις που θα συμβάλουν και στο χτίσιμο Μετώπου. Σε αυτήν τη διαδικασία, επίσης, θα ενισχύεται και ο ιδεολογικοπολιτικός εξοπλισμός, αφού π.χ. μια αχτιδική οργάνωση, μια ΚΟΒ, για να παλεύει αποτελεσματικά ενάντια στις αναδιαρθρώσεις, πρέπει να στηρίξει ιδεολογικοπολιτικά ότι αυτή η στρατηγικής σημασίας πολιτική για το κεφάλαιο μειώνει την τιμή της εργατικής δύναμης.

 

ΔΟΥΛΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ
ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Στην απόφαση του 16ου Συνεδρίου για τα καθήκοντα του Κόμματος αναφέρεται ότι χρειάζεται: «Να αναληφθούν πρωτοβουλίες και να γίνει συστηματική προσπάθεια, να διαμορφωθούν επιμέρους μέτωπα πάλης γύρω από αντιιμπεριαλιστικούς αντιμονοπωλιακούς στόχους και αιτήματα, μέτωπα συσπείρωσης ευρύτερων δυνάμεων που ορθώνουν ανάστημα στην πολιτική που ακολουθείται, διευκολύνουν τη συγκέντρωση δυνάμεων, επιταχύνουν διεργασίες, ενισχύουν τις προϋποθέσεις για τη συγκρότηση του ΑΑΔΜ». Βεβαίως στην ίδια απόφαση καθορίζονται με σαφήνεια αυτά τα μέτωπα πάλης.

Ενα παράδειγμα: Πώς μπορούμε να δουλέψουμε αποτελεσματικά, σύμφωνα με την πιο πάνω κατεύθυνση, στο μέτωπο που άνοιξε με αφορμή τις συνέπειες των βομβαρδισμών με όπλα απεμπλουτισμένου ουρανίου;

Οι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι είναι συνέχεια της ιμπεριαλιστικής πολιτικής και αυτή πρέπει να καταργηθεί, για να καταργηθούν οι πόλεμοι. Αλλά κατάργηση της ιμπεριαλιστικής πολιτικής σημαίνει κατάργηση του χρηματιστικού κεφαλαίου, των μονοπωλίων, δηλαδή του καπιταλισμού στο ανώτατο στάδιό του. Ολες οι ως τώρα εγκληματικές αποκαλύψεις πρέπει να αξιοποιούνται, ώστε να αντιδράσουν οι λαοί ενάντια στις κυβερνήσεις τους, ενάντια στην πολιτική και την εξουσία του μεγάλου κεφαλαίου. Σαν στοιχείο πρέπει να επιδρά στη συνείδηση των λαϊκών μαζών, έτσι που να κατανοείται η αναγκαιότητα ανατροπής του χρηματιστικού κεφαλαίου από την εξουσία και αυτό μπορεί να εξασφαλίζεται μόνο αν υπάρχει πρακτική δράση, ταξικός αγώνας, στόχοι πάλης επεξεργασμένοι κατάλληλα.

Εδώ καθοριστικός είναι ο ρόλος των κομμουνιστών. Μαζί με άλλες αντιιμπεριαλιστικές δυνάμεις πρέπει να δρουν έτσι ώστε η λαϊκή αγανάκτηση και η δυσαρέσκεια, ακόμη και η αμηχανία ορισμένων τμημάτων του λαού για το πώς πρέπει να αντιδράσει, να μετατρέπονται σε ταξικό μίσος που θα εκφράζεται στους αγώνες ενάντια στον ιμπεριαλισμό και πιο συγκεκριμένα ενάντια στην πολιτική και την εξουσία της άρχουσας τάξης στην Ελλάδα. Η διαδικασία δεν είναι μονόπρακτη. Οι λαϊκές δυνάμεις θα συσπειρώνονται σε πολιτική βάση, διεκδικώντας στόχους που αντιτίθενται στην κυρίαρχη πολιτική, αποκομίζοντας πείρα απ' αυτή τη διαδικασία, για να συνεχίσουν ακόμη πιο αποφασιστικά στο ίδιο μέτωπο πάλης με διαφορετικό ίσως περιεχόμενο αλλά στην ίδια πάντα κατεύθυνση.

Το κόμμα μας καθόρισε πέντε άξονες συσπείρωσης και πάλης που μπορούν να αποτελέσουν σημείο συνάντησης πλατιών κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων. Αναπτύσσει το ίδιο δράση στο πλαίσιο που καθορίζουν, στηρίζοντας ταυτόχρονα ανάλογες άλλες πρωτοβουλίες σε αυτή τη βάση. Αυτοί είναι:

1. Να γυρίσουν εδώ και τώρα τα ελληνικά στρατιωτικά σώματα από τη Βοσνία και το Κοσσυφοπέδιο και να μην αντικατασταθούν από άλλες δυνάμεις.

2. Να σταματήσει η οποιαδήποτε συμμετοχή της χώρας σε νέους πολεμικούς γύρους, που ετοιμάζονται. Ούτε ένας φαντάρος να μη δεχτεί να γίνει μισθοφόρος.

3. Να καταστραφούν όλα τα πυρηνικά όπλα, να φύγουν οι ξένες βάσεις και στρατιωτικές εγκαταστάσεις από τη χώρα και τα Βαλκάνια.

4. Να υπάρξει σύγχρονος ιατρικός έλεγχος όλων των στρατιωτών, πολιτών και φοιτητών. Να επιστρέψουν οι Ελληνες φοιτητές. Να παρθούν μέτρα αποκατάστασης του περιβάλλοντος από την ΕΕ.

5. Να συγκροτηθεί διακομματική επιτροπή της Βουλής για την παραπέρα, ουσιαστική και σε βάθος, εξέταση των συνεπειών και την ανάδειξη των εγκληματικών πολιτικών ευθυνών.

Αυτοί οι στόχοι διεκδίκησης, ως ενιαίο πλαίσιο γίνονται αιχμή της λαϊκής πάλης. Αλλά ως τεκμηρίωση αυτής της απαίτησης δεν πρέπει να θεωρείται μόνο ή κυρίως ο κίνδυνος του καρκίνου, οι δραματικές συνέπειες στο περιβάλλον, τη διατροφική αλυσίδα, όσο και αν ως αφορμή είναι υπαρκτός. Ο ελληνικός στρατός στα Βαλκάνια είναι τμήμα του ΝΑΤΟϊκού στρατού κατοχής και υπηρετεί τα συμφέροντα της ελληνικής ολιγαρχίας, συνυφασμένα με τα ευρωαμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή. Το σύνθημα «κανένας φαντάρος έξω από τα σύνορα», να μην ξαναγίνει αποστολή στρατού, ούτε επαγγελματικού έξω από την Ελλάδα σημαίνει καμιά συμμετοχή σε ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις. Σε τελευταία ανάλυση, επεμβάσεις, στρατός έξω από τα σύνορα, σημαίνει ενίσχυση της εκμετάλλευσης γειτονικών λαών από το διεθνοποιημένο ελληνικό κεφάλαιο. Και η εργατική τάξη, ο λαός μας πρέπει να αγωνίζεται έτσι που να δυσκολεύει τη δράση του, να οξύνει τις αντιθέσεις. Από δω ξεκινά η ταξική ουσία του πλαισίου δράσης που καθόρισε το ΚΚΕ και που έχει επίσης βαθιά διεθνιστικό περιεχόμενο γιατί διευκολύνει την πάλη των βαλκανικών λαών. Δημιουργεί δυσκολίες στη ΝΑΤΟϊκή δράση στην περιοχή, δυσκολεύει τις σχέσεις της κυβέρνησης και της άρχουσας τάξης με το ΝΑΤΟ. Αυτός πρέπει να είναι ο προσανατολισμός δράσης των οργάνων και των ΚΟΒ σε αυτό το μέτωπο, σε συνδυασμό με την πάλη για να φύγει το ΝΑΤΟ από τα Βαλκάνια, να φύγει η Ελλάδα από το ΝΑΤΟ, μέσα από τις επιτροπές του φιλειρηνικού αντιιμπεριαλιστικού κινήματος, από άλλες κοινωνικές μαζικές οργανώσεις, με την προσπάθεια συσπείρωσης των γονιών των στρατευμένων, με τη βοήθεια στην ΚΝΕ για την ενίσχυση του κινήματος της νεολαίας για ανάλογες πρωτοβουλίες. Η πείρα ως τώρα έδειξε ότι μπορούν να συσπειρώνονται διάφοροι παράγοντες από το χώρο των Γραμμάτων και των Τεχνών, της Επιστήμης, της διανόησης γενικότερα, οι νομικοί, οι σύλλογοι γυναικών κλπ. Αλλά πρώτ’ απ’ όλα αυτό το μέτωπο πάλης είναι υπόθεση της εργατικής τάξης και του οργανωμένου συνδικαλιστικού της κινήματος. Συνδικαλιστικές οργανώσεις της εργατικής τάξης με πρωτοβουλίες των ταξικών δυνάμεων που συσπείρωσαν ευρύτερες δυνάμεις, προχώρησαν σε δράση. Αυτή χρειάζεται να γίνει πιο αποφασιστική και επίμονη, να μπουν στην πάλη δυνάμεις που συμφωνούν μεν σε επίπεδο ψηφισμάτων με το πλαίσιο που προτείνουμε, αλλά μένουν ως εκεί.

Οι άξονες δράσης, με αφορμή το πρόβλημα με το απεμπλουτισμένο ουράνιο, γίνονται κρίκος να ξεδιπλωθεί η αντιιμπεριαλιστική πολιτική, να δημιουργούνται συσπειρώσεις, να αναπτύσσεται δράση σε αντίθεση με την κυρίαρχη πολιτική και ταυτόχρονα, να δίνεται συνέχεια στην πάλη του λαού μας που ξεκίνησε -ας το πούμε έτσι- από τον πόλεμο και συνεχίζεται με το ίδιο πολιτικό περιεχόμενο και προσανατολισμό, αλλά με αιτήματα που η ίδια η ζωή αναδεικνύει.

Ανάλογα μπορούμε και πρέπει να δρούμε σε όλα τα μέτωπα πάλης που καθορίζουν οι αποφάσεις του 16ου Συνεδρίου. Με αυτή την τακτική μπορούμε να συμβάλλουμε στη συγκέντρωση λαϊκών δυνάμεων ενάντια στην κυρίαρχη πολιτική, στο άνοιγμα του δρόμου κοινής δράσης διαφορετικών κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων και κινημάτων, στην κατάχτηση πείρας και τη συνειδητοποίηση της ανάγκης συγκρότησης του ΑΑΔΜ για την προοπτική της λαϊκής οικονομίας και λαϊκής εξουσίας.



Ο Στέφανος Λουκάς είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, εκδότης του Ριζοσπάστη.