ΑΡΧΕΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ: Ο ΤΕΛΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ σ. Γ. ΣΙΑΝΤΟΥ ΣΤΟ 7ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ΚΚΕ

Σύντροφοι και συντρόφισσες,

Από τη συζήτηση που γίνηκε εδώ πάνω στην έκθεση δράσης της Κεντρικής Επιτροπής βγαίνει το συμπέρασμα, ότι το Συνέδριο ομόφωνα εγκρίνει τη δράση του κόμματος σ’ όλο αυτό το δεκάχρονο χρονικό διάστημα. Αυτό δείχνει, ότι μέσα σ’ όλο το κόμμα μας υπάρχει μια σιδερένια ιδεολογική ενότητα πάνω σε τόσα σοβαρά ζητήματα, πάνω στον τρόπο που αντιμετωπίστηκαν τέτια κοσμοϊστορικά γεγονότα, που είχαμε σ’ αυτό το δεκάχρονο διάστημα. Αυτό είνε μια σοβαρή απάντηση, ένας καταπέλτης στις ελπίδες και στα όνειρα με τα οποία τρέφονται: η αντίδραση, περιμένοντας να παρουσιασθούν διασπάσεις, σχίσματα και διαφωνίες μέσα στο κόμμα μας, από τις οποίες θα επωφεληθεί. Ολοι μας θυμόμαστε την τρομερή εκείνη επίθεση που δέχτηκε το κόμμα μας, ύστερ’ από τη συμφωνία της Βάρκιζας, με το σκοπό να τορπιλλίσουν την ενότητά του. Ολη η αντίδραση τότε μίλησε για χρεωκοπία της πολιτικής του ΚΚΕ, για τη χρεωκοπία της καθοδήγησης και υπόδειχνε την αντικατάσταση της καθοδήγησης του κόμματος.

Ποιοι τα λέγαν αυτά; Ολη η αντίδραση. Την πήρε, όπως βλέπετε, ο πόνος κ’ ενδιαφερόταν να διορθώσει την πολιτική του κόμματος και να βρει καλύτερους ανθρώπους για την καθοδήγησή του. Χάρις στην ιδεολογική του ομοιογένεια, χάρις στη σιδερένια του ενότητα, το κόμμα μας κατόρθωσε πραγματικά ν’ αντιμετωπίσει αυτή την επίθεση, αυτό τον κίνδυνο και τώρα η αντίδραση έμεινε με τα όνειρά της, που παρουσιάζει πότε-πότε και στον τύπο της, λέγοντας πως ο Σιάντος μαλώνει με τον Ιωαννίδη, αυτός με άλλον κι ο Ζαχαριάδης με όλους. Σ’ απάντηση αυτών των ονείρων, έρχεται η ομοιογένεια και η ενότητα που αποδείχνεται σήμερα στο Συνέδριο αυτό πάνω σε τόσο σοβαρά ζητήματα που αντιμετωπίσαμε.

Σύντροφοι, το κόμμα μας έγινε σήμερα μια πρώτης γραμμής πολιτική δύναμη του τόπου. Το ΕΑΜ κατάχτησε με τη δράση του, την πολιτική και ταχτική του, την πλειοψηφία του ελληνικού λαού. Πού βρίσκεται κυρίως η ικανότητα του κόμματός μας, από την οποία είχαμε αυτά τα αποτελέσματα; Στο γεγονός ότι είνε οπλισμένο με το μαρξισμό - λενινισμό - σταλινισμό, που το βοηθάει να βλέπει σωστά την πραγματική κατάσταση της Ελλάδας και να δίνει τις πιο σωστές λύσεις στα ελληνικά προβλήματα.

Βέβαια, υπάρχει ακόμα ο δογματισμός που υπογράμμισε η σ. Χρύσα και που εκδηλώθηκε ως τώρα σε πολλές κατά μέρος περιπτώσεις. Αλλά γενικά, ο δογματισμός καταπολεμήθηκε και η θεωρία των μεγάλων δασκάλων μας προσαρμόζεται κατά τον πιο κατάλληλο τρόπο στις ελληνικές συνθήκες και την πραγματικότητα. Αυτός είνε ο λόγος που τα συνθήματά μας γίνονται υπόθεση της μεγάλης πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Γιατί τα συνθήματά μας αυτά βγαίνουν από μια χημική ανάλυση, από μια ανατομία της κατάστασης στην Ελλάδα και ανταποκρίνονται στα συμφέροντα του λαού και της χώρας.

Ακόμα, η ικανότητα του κόμματός μας φανερώνεται από το ότι κατορθώνει κάθε φορά, μέσα στη γενική κατάσταση. Να βρίσκει το επίκαιρο σημείο της στιγμής και να το βάζει στην πρώτη γραμμή της πραγματοποίησης. Ακόμα, ότι γίνηκε ικανό να οργανώνει και να βάζει στην πράξη τους πολιτικούς του σκοπούς και τα συνθήματά του και να προσαρμόζει την οργανωτική του πολιτική κάθε φορά ανάλογα με τη συγκεκριμένη κατάσταση και το συγκεκριμένο πολιτικό καθήκον της στιγμής.

Σύντροφοι, ακόμα ένα κάνει το κόμμα μας ικανό. Το γεγονός ότι τα στελέχη και τα μέλη του δε διστάζουν σε καμμιά περίπτωση να κατανοήσουν τα λάθη τους, να τα κριτικάρουν και να τα εξαλείψουν. Εδώ ειπώθηκαν πολλά από τα λάθη αυτά, καθώς και οι αιτίες τους και συνέπειες που είχαν στη δράση μας και στα αποτελέσματα της δράσης μας. Θα αναφέρω μερικά ακόμα απ’ αυτά τα λάθη.

Γεγονός είνε ότι σ’ εκείνη την 5η Ολομέλεια (1938), για την οποία μίλησε ο σ. Παρτσαλίδης, υπάρχει ένα σημείο όπου το κόμμα μας έπαιρνε διαφορετική θέση από τη θέση του σ. Ζαχαριάδη σχετικά με τον ελληνοϊταλικό πόλεμο. Εκεί το ζήτημα έμπαινε έτσι: υπάρχει κίνδυνος επιδρομής του Μουσολίνι, ο λαός πρέπει να είνε έτοιμος να τον αντιμετωπίσει, αλλά το κράτος του Μεταξά είνε ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Αυτή τη θέση μας τη διόρθωσε τότε η Κομμουνιστική Διεθνής, που μας είπε ότι, εφ’ όσον η χώρα σας κινδυνεύει από επιδρομή του ιταλικού φασισμού, το πρώτο καθήκον σας είνε να χτυπήσετε αυτή την επιδρομή. Οσον αφορά την κυβέρνηση Μεταξά, πρέπει να συνεχίσετε να ζητάτε όσο το δυνατό μεγαλύτερες δημοκρατικές ελευθερίες στη χώρα σας, γιατί θα την κάνει πιο ικανή να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο της επιδρομής του ιταλικού φασισμού.

Αυτό το αναφέρω για δύο λόγους: Πρώτο για να επαναλάβω, για μια ακόμα φορά, τον τρόπο με τον οποίο καθοδηγούσε η ΚΔ, όταν υπήρχε, τα τμήματά της, τρόπο που ανταποκρινόταν στα συμφέροντα της χώρας των ΚΚ και όχι κατά τον τρόπο που ήθελαν να την παρουσιάσουν οι αντιδραστικοί, πως, δηλ. δε σκεφτόταν τίποτε άλλο παρά πώς να επιβάλλει στα τμήματά της να κάνουν κακό στη χώρα τους. Και δεύτερο, ότι το γράμμα του σ. Ζαχαριάδη, που έγινε ύστερα από δύο ολόκληρα χρόνια, ήταν σύμφωνο μ’ αυτή τη θέση της Διεθνούς, παρ’ όλο που ο σ. Ζαχαριάδης δεν είχε ιδέα απ’ αυτή την υπόθεση.

Περνώ σε ένα άλλο ζήτημα. Το 1941 που βρισκόμαστε στην αναδιοργάνωση του κόμματός μας κι αντιμετωπίζαμε τις δυσκολίες που ανάφερα στην έκθεσή μου, αντιμετωπίσαμε και ένα ζήτημα που έχει μεγάλη σημασία. Υπήρχε μια αντίληψη σε πολύ καλούς συντρόφους, προ παντός της Μακεδονίας, ότι μια και η χώρα βρισκόταν κάτω από ξενική κατοχή, έπρεπε ν’ αφήσουμε κάθε μορφή πάλης στις πόλεις, γιατί η πάλη στις πόλεις ήταν ξεπερασμένη και να βγούμε όλοι στο βουνό, γιατί αυτή η μορφή πάλης ήταν τότε ενδεδειγμένη. Απ’ αυτή την αντίληψη ξεπήδησε εκείνο το πρόωρο αντάρτικο κίνημα της Δράμας, που κάποιος ανάφερε εδώ.

Σύντροφοι, αναγκαστήκαμε τότε να παλέψουμε ενάντια σ’ αυτή τη θέση, γιατί αν επικρατούσε και αφήναμε τις πόλεις και μαζευόμαστε όλοι στο βουνό, είμαι βέβαιος ότι δε θα φτάναμε σ’ αυτό το σημείο όπου είμαστε τώρα. Όχι μόνο δε θα είχαμε εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα τόσο μεγάλο και συνειδητό, όχι μόνο δε θα είχαμε καταχτήσει την πλειοψηφία του λαού, αλλά είνε ζήτημα αν θα υπήρχαμε και σαν κόμμα τέτιο που είμαστε σήμερα. Πολεμήσαμε αυτή την άποψη σαν επικίνδυνη, οι σύντροφοι που την υποστήριζαν επείσθηκαν, αρχίσαμε τη μαζική οργάνωση και δράση μέσα στις πόλεις, τα εργοστάσια και τις επιχειρήσεις. Ετσι εμφανίστηκαν πρώτα στην Αθήνα οι παλλαϊκές απεργίες για την επιβίωση, που φτάσαν κατόπιν κ’ ενάντια στην επιστράτευση κ’ ενάντια στην κάθοδο των βουλγάρων. Στηριζόμενοι έτσι στο μαζικό κίνημα των πόλεων, κατορθώσαμε να οργανώσουμε το τεράστιο απελευθερωτικό κίνημα της υπαίθρου. Το ένοπλο κίνημα στην ύπαιθρο τροφοδοτήθηκε με στελέχη και πολλούς μαχητές από τις πόλεις, χτίστηκε απάνω στη βάση του κινήματος των πόλεων.

Σήμερα βλέπουμε πόσο μεγάλη σημασία είχε το να στρωθεί η δουλειά στους βασικούς τομείς, που παίζουν αποφασιστικό ρόλο. Αν δεν κάναμε αυτό θάταν πολύ δύσκολο να σταθούμε και να παλέβουμε στις πόλεις ύστερ’ από τη Βάρκιζα.

Ενα άλλο ζήτημα: Το ζήτημα των δυνάμεων της Μέσης Ανατολής το έθιξα, αλλά πολύ λίγο. Το τι σκοπούς είχε ο Γλίξμπουργκ και πώς ήθελε να χρησιμοποιήσει αυτές τις ελληνικές δυνάμεις της Μέσης Ανατολής, είνε γνωστό και το απόδειξε ο ίδιος με τη διάλυση αυτών των δυνάμεων.

Σύντροφοι, στους λίγους κομμουνιστές και οπαδούς του ΕΑΜ και δημοκράτες που βρέθηκαν στη Μέση Ανατολή, ανήκει η μεγάλη τιμή για τη δουλειά που κάνανε για να διαφωτίσουν τις ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις, να τις οργανώσουν και να τις διαμορφώσουν σε μια πρώτης τάξης δύναμη της λαϊκής δημοκρατίας. Αυτό είνε γεγονός αναμφισβήτητο. Αλλ’ όμως εδώ πρέπει να πούμε, ότι επειδή ήταν τέτιες αυτές οι στρατιωτικές δυνάμεις, η αντίδραση επιδίωκε να τις εξαλείψει με κάθε τρόπο. Ξαίρουμε ότι προτού ακόμα πάρουν την απόφαση να διαλύσουν το στρατό αυτό βίαια, πλήρωναν στρατιώτες για να λιποταχτούν. Οι σύντροφοι, που καθοδηγούσαν αυτές τις δυνάμεις και ξαίραν περισσότερα πράγματα σχετικά με τις προσπάθειες του Γλύξμπουργκ να διαλύσει τις δυνάμεις αυτές, έπρεπε να έχουν υπόψη τους τον κίνδυνο που διατρέχουν. Αν τον είχαν πραγματικά υπόψη τους, δε θα σπρώχναν τις δυνάμεις αυτές στο σημείο, ώστε να δώσουν πρόσχημα για να τις διαλύσουν βίαια. Αυτό ήταν μεγάλης ολκής αριστερό λάθος γι αυτούς τους συντρόφους. Υπάρχουν όμως και άλλα στοιχεία που δείχνουν πως η αντίδραση είνε πολύ πιθανό να έρριξε στη λούμπα –σε προβοκάτσια– τους συντρόφους μας με ανθρώπους, που έκαναν δήθεν το δικό μας, ενώ στην ουσία εκτελούσαν διαταγές των ανθρώπων του Γλύξμπουργκ. Εδώ για μια φορά ακόμα φαίνεται η τεράστια σημασία της επαναστατικής επαγρύπνησης, που όμως φαίνεται έλλειπε από τους συντρόφους μας της Μέσης Ανατολής.

Σύντροφοι, όλη η προοπτική του ΚΚΕ για τον κίνδυνο του πολέμου, για τον κίνδυνο της επικράτησης του φασισμού στην Ελλάδα, η δράση του ενάντια στους κινδύνους αυτούς, η θέση του σ. Ζαχαριάδη στον ιταλοελληνικό πόλεμο, η πρωτοβουλία μας στην ανάπτυξη του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος, όλ’ αυτά επιβεβαιώνουν ότι το ΚΚΕ είνε το μοναδικό πατριωτικό κόμμα στη χώρα μας, από την άποψη της εξυπηρέτησης και της εξασφάλισης των συμφερόντων του πραγματικού έθνους. Ολοι οι άλλοι, που μιλάνε για «μεγάλη Ελλάδα» και κατηγορούν το κόμμα μας σαν αντεθνικό, δεν είνε τίποτε άλλο παρά πατριδοκάπηλοι. Γι αυτό και απομονώθηκαν από το λαό. Γι αυτό στηρίζονται όχι σε ελληνικό έδαφος, αλλά σε εξωελληνικές δυνάμεις.

Σύντροφοι, το κόμμα μας ξεπέρασε εκείνη την κρίση της αναπροσαρμογής στη νέα φάση του αγώνα μας. Είνε γεγονός ότι, μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας, αφήναμε τη μορφή του ένοπλου εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και μπαίναμε σ’ άλλη μορφή πάλης, στην πολιτική και ταξική πάλη. Το δίχως άλλο, αυτό το πράγμα δε μπορούσε παρά να δημιουργήσει ένα σάλο, μια κρίση, στο πέρασμα απ΄ τη μια μορφή στην άλλη. Πάνω σ’ αυτό πήγε να σπεκουλάρει η αντίδραση για να διασπάσει όχι μόνο το ΕΑΜ, μα και το κόμμα για να μείνει λεύτερη. Είνε φανερό πια ότι ο ελληνικός λαός αύξησε την εμπιστοσύνη του στην πολιτική και τη γραμμή του κόμματός μας. Αυτό το δείχνει στην πράξη, με την πάλη του κατά της τρομοκρατίας, το δείχνει σε κάθε ευκαιρία με τις συγκεντρώσεις, διαδηλώσεις και κάθε άλλο μέσο.

Σύντροφοι, μπροστά μας ξαναμπαίνει το ζήτημα της επιβίωσης του λαού και της απελευθέρωσης της χώρας από τον εσωτερικό και εξωτερικό ζυγό, που επανήλθε με τη μορφή της αγγλικής επέμβασης στα εσωτερικά μας. Το ζήτημα της επιβίωσης, δηλ. ο αγώνας για τις άμεσες οικονομικές απαιτήσεις, έχει μεγάλη σημασία. Με βάση τη διεκδίκηση των απαιτήσεων των πλατειών λαϊκών μαζών είνε δυνατό να ξεσηκώσουμε μεγάλο μαζικό κίνημα, τόσο για να προστατέψουμε τη ζωή του λαού και των ανέργων, όσο και για ν’ αναγκάσουμε την αντίδραση να δεχτεί την ομαλή λύση των εσωτερικών ζητημάτων, να παραιτηθεί από τις πραξικοπηματικές λύσεις, ακόμα και να συντρίψουμε κάθε είδους πραξικόπημα.

Η αντίδραση πάει να σπάσει τη συνδικαλιστική ενότητα της εργατικής τάξης για να αδυνατίσει τη σπουδαιότερη δύναμη του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. Πρέπει να περιφρουρήσουμε την ενότητα της εργατικής τάξης. Κι αυτό θα γίνει πιο πολύ, όταν οργανώσουμε τους οικονομικούς αγώνες των εργατών και κινητοποιήσουμε τις μεγάλες δυνάμεις των ανέργων για τα ζητήματα της ζωής τους.

Ακόμα, σύντροφοι, πρέπει να περιφρουρήσουμε και να δυναμώσουμε την ενότητα του συνασπισμού του ΕΑΜ. Πραγματικά, στο παρελθόν κάναμε πολλά λάθη όσον αφορά τις σχέσεις μας με τα άλλα κόμματα του ΕΑΜ. Μέσα στο ΕΑΜ όλα τα κόμματα είνε ισότιμα και οδηγός των αποφάσεών του είνε η δράση για την πραγματοποίηση του προγράμματος της λαϊκής δημοκρατίας, που δέχτηκαν όλα τα κόμματα της δύναμής του. Το ΕΑΜ έχει τον κανονισμό του, την οργανωτική του στρουχτούρα και μορφή. Αντιπρόσωποι όλων των κομμάτων αποτελούν την κεντρική του καθοδήγηση και μέχρι κάτω. Αυτό πρέπει να πραγματοποιηθεί. Ακόμα μεταξύ των κομμάτων του ΕΑΜ να αναπτυχθεί μεγάλη αλληλεγγύη και αλληλοϋποστήριξη ενάντια στις προσπάθειες του εχθρού για να χτυπήσει τα κόμματα ή να διαιρέσει τις δυνάμεις τους.

Οσον αφορά την ΕΛΔ, θέλω να πω ακόμα δυό λέξεις: Η ΕΛΔ τώρα είνε τέτια που τη χαρακτήρισα. Είνε εφεδρεία της αντίδρασης, και πάει να παίξει το ρόλο της σοσιαλδημοκρατίας του 1918. Ο συνασπισμός του ΕΣΣΑΚ στη βάση του είνε αντιεαμικός. Εκεί μαζεύτηκαν από χίλιες καρυδιές καρύδια. Αρχίζουν από τους τροτσκιστές, εργατοκάπηλους, αγροτοκάπηλους και φτάνουν ακόμα και στους χαφιέδες, όπως ο Σταυρίδης στη Θεσσαλονίκη. Χώρια οι πράκτορες ξένων κατασκοπειών. Είνει πολύ φυσικό να γίνει αυτή η συγκέντρωση, γιατί η ΕΛΔ και το διάβολο ακόμα θα πάρει μαζί της για νάχει πολλά μέλη και γιατί όλοι οι εργατοκάπηλοι, οι εχθροί του ΚΚΕ, θα παν να βρουν ένα άσυλο, μια οργάνωση έτοιμη, για να δράσουν από κει μέσα. Αυτό αποτελεί πραγματικά έναν κίνδυνο και δεν πρέπει να παραξενεύονται μερικοί φίλοι μας για την κριτική μας αυτή. Αυτό είμαστε υποχρεωμένοι να το κάνουμε για το καλό της λαϊκής δημοκρατίας, παρ’ όλο που ξαίρουμε ότι μέσα στην ΕΛΔ υπάρχουν και πολλά καλά στελέχη και μέλη της. Το κάνουμε για να σταματήσουμε τον κατήφορο της ΕΛΔ, το κάνουμε για να βοηθήσουμε τα καλά στελέχη και μέλη της ΕΛΔ. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν να ωφεληθούν από την κριτική μας, να πάρουν θέση μέσα στην ΕΛΔ, να βάλουν ζητήματα ξεκαθαρίσματος της γραμμής της, να βάλουν ζητήματα σχέσεων με το ΕΑΜ και με το ΚΚΕ.

Ένα τελευταίο ζήτημα. Μιλώντας για το κακό που έκαναν στο κόμμα μας, στο κίνημά μας, οι δηλωσίες, είπα για το πόσο έφερναν σε δύσκολη θέση τους αγωνιστές του κόμματος, που υπέμεναν μέχρι θανάτου στα βασανιστήρια και τις πιέσεις στις φυλακές και εξορίες. Το να είνε κανείς στη φυλακή και να επιμένει να πεθάνει εκεί μέσα, δεν είνε ζήτημα «να πεθάνω ν’ αγιάσω», αλλά ζήτημα πάλης. Ο ηρωισμός αυτός των στελεχών, μελών και οπαδών του κόμματός μας, που έδειξαν στην περίοδο της 4ης Αυγούστου και στην κατοχή οι φυλακισμένοι και εξόριστοι, είνε εκείνο που έδωσε τη δύναμη στο κόμμα ν’ αναπτυχθεί και να φτάσει σ’ αυτό το σημείο το σημερινό, γιατί οι φυλακισμένοι και εξόριστοι κράτησαν ψηλά τη σημαία και την τιμή του κόμματος.

Συνεπώς, ήταν λάθος αυτό που έγινε από μας να αποκαταστήσουμε πολλούς από τους δηλωσίες, λάθος που το πληρώσαμε και θα το πληρώσουμε αν το συνεχίσουμε. Για τούτο, είνε πραγματικά ζήτημα ηθικής τάξης να ξεκαθαριστούν οι δηλωσίες από το κόμμα και να διορθωθεί αυτό το λάθος. Αυτό δε σημαίνει ότι τους ρίχνουμε στη θάλασσα. Ο καθένας στο σωματείο του, στην Εθνική Αλληλεγγύη, στο συνεταιρισμό του κλπ., ας προσφέρει τις υπηρεσίες του όσο μπορεί και όσο θέλει.

Σύντροφοι, το σημερινό μας Συνέδριο δείχνει πόσο είνε αναπτυγμένο το ποιοτικό επίπεδο του ΚΚΕ. Αυτό με τη σειρά του δείχνει, ότι για να είνε το κόμμα μας σήμερα σ’ αυτό το επίπεδο, το δίχως άλλο σε ανώτερο απ’ ό,τι ήταν πριν πολιτικό επίπεδο και κριτήριο βρίσκεται ο ίδιος ο λαός. Πραγματικά, αυτό το καμίνι του παγκόσμιου πολέμου, της ξενικής κατοχής, το καμίνι του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, δημιούργησε τον τύπο του εαμίτη έλληνα, που μας περιέγραψε εδώ παραστατικά ο σ. Παρτσαλίδης. Ανθρωποι, που πριν λίγα χρόνια θεωρούσαν τιμή και παλληκαριά να κλέβουν κατσίκες, σήμερα για τιμή τους θεωρούν τον αγώνα για τα γενικά συμφέροντα του έθνους, του ελληνικού λαού, για την ελευθερία του λαού και για τη γενικότερη ευημερία του. Καταλαβαίνουμε πόσο μεγάλη διαφορά υπάρχει σ’ αυτό το σημείο του πολιτισμού, του πολιτικού επιπέδου και κριτηρίου του σημερινού ελληνικού λαού, από την κατάσταση που ήταν πριν μερικά χρόνια. Η ποιότητα και ικανότητα του κόμματός μας και ο πολιτισμός και η πολιτική και ταξική συνείδηση που απόχτησε η πλειοψηφία του ελληνικού λαού, αυτά τα δύο είνε εγγύηση για την τελική μας νίκη, για τη νίκη της λαϊκής δημοκρατίας.

Τώρα και η καθοδήγηση του ΚΚΕ είνε πολύ πιο ικανή απ’ ό,τι ήταν πριν, γιατί σε όλα αυτά που ανάφερα προστίθεται και ο σ. Ζαχαριάδης.