ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ*

Σύντροφοι,

Καταρχήν επιτρέψτε μου να εκφράσω την πλήρη συμφωνία μου με τις βασικές θέσεις της ομιλίας εκ μέρους του ΠΓ του ΚΚΕ. Αναμφισβήτητα η επανάσταση για να αρχίσει πρέπει να ετοιμάσει τη θεωρητική και πολιτική της βάση, την οποία και προετοίμασαν ο Μαρξ, Ενγκελς, Λένιν και άλλοι συμμετέχοντες στο επαναστατικό κίνημα. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, λίγο-λίγο και για μεγάλο χρονικό διάστημα ετοιμαζόταν η θεωρητική βάση της αντεπανάστασης στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, η οποία έπρεπε να κυριεύσει πρώτα απ’ όλα εκείνη τη χώρα όπου ξεκίνησε η επανάσταση και στην οποία οικοδομούνταν ο σοσιαλισμός, στην οποία ο σοσιαλισμός άρχισε να αναπτύσσεται, στη Σοβιετική Ενωση.

Αυτή η θεωρία που εξασφάλισε τη θεωρητική και πολιτική βάση της αντεπαναστατικής ανοικοδόμησης, δηλαδή το πέρασμα σε αντίθετο κοινωνικό σύστημα, ήταν η θεωρία του «ανεπτυγμένου σοσιαλισμού». Οι βασικές θέσεις αυτής της θεωρίας είναι η εξάλειψη του κυρίαρχου στο μαρξισμό, δηλαδή της διδασκαλίας της δικτατορίας του προλεταριάτου, η οποία σύμφωνα με το μαρξισμό είναι απαραίτητη έως την πλήρη εξάλειψη των τάξεων, ως την οικοδόμηση του ανεπτυγμένου κομμουνισμού. Δεύτερο, είναι η εγκατάλειψη της θεωρίας της ταξικής πάλης, η οποία με βάση τη διδασκαλία του Λένιν είναι απαραίτητη έως την πλήρη εξάλειψη των τάξεων, έως τον ανεπτυγμένο κομμουνισμό. Αυτή είναι η πάλη της εργατικής τάξης και όλων των εργαζομένων κατά του μικροαστισμού. Αυτός ο μικροαστισμός εκφράζεται μέσα από πράξεις των εργατών, των αγροτών, της διανόησης, των υπαλλήλων του κρατικού μηχανισμού, μέσα από προσπάθειες να δοθούν στην κοινωνία λιγότερα και τα χειρότερα και να παρθούν από αυτήν περισσότερα και τα καλύτερα. Σε αυτή τη θεωρία εντάσσεται και η απάρνηση της βασικής αρχής συγκρότησης της νέας προλεταριακής εξουσίας, της δικτατορίας του προλεταριάτου. Η απάρνηση της παραγωγικής αρχής συγκρότησης των οργάνων εξουσίας πάνω στην οποία χτίζεται η σοβιετική μορφή της δικτατορίας του προλεταριάτου, δηλαδή, της συγκρότησης των οργάνων εξουσίας σε εργοστασιακή και όχι σε εδαφική βάση. Οι θεωρητικοί του «ανεπτυγμένου σοσιαλισμού» πέταξαν τη διδασκαλία του Λένιν για τη σοβιετική εξουσία ως μορφή της δικτατορίας του προλεταριάτου και του κοινοβουλευτισμού ως μορφή της δικτατορίας της αστικής τάξης.

Και το βασικό, που ειπώθηκε ήδη, αντί για τη διδασκαλία για το σοσιαλισμό ως άμεσα κοινωνική παραγωγή προσπάθησαν να ξαναφέρουν την άποψη για την εμπορευματική παραγωγή, που διευθύνεται από το νόμο της αξίας, τον αυθόρμητο νόμο της καπιταλιστικής εμπορευματικής οικονομίας. Ομως αν το βασικό νόμο του καπιταλισμού, το νόμο της αξίας, τον εφαρμόσουμε στο σοσιαλισμό, αυτός θα μετατραπεί σε καπιταλισμό.

Η θεωρία του ανεπτυγμένου σοσιαλισμού διέγραψε τη διδασκαλία για τα στάδια της νέας κοινωνίας. Ο Κ. Μαρξ στην «Κριτική του Προγράμματος της Γκότα» και ο Λένιν στο «Κράτος και Επανάσταση» υποδείκνυαν ότι η ανάπτυξη του κομμουνιστικού σχηματισμού και ανάλογα του κομμουνιστικού τρόπου παραγωγής περνάει από τρία στάδια. Το πρώτο, οι μακροχρόνιοι πόνοι της γέννας, δηλαδή η μεταβατική περίοδος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό και σε αυτή την περίοδο συντελείται ανατροπή από τον εμπορευματικό χαρακτήρα της παραγωγής, που διευθύνεται από το νόμο της αξίας στην άμεσα κοινωνική παραγωγή, που διευθύνεται από το βασικό νόμο της οικονομίας του κομμουνιστικού σχηματισμού. Τα προϊόντα δεν παράγονται για ανταλλαγή με τους αγοραστές, αλλά για την εξασφάλιση της ευημερίας και της ελεύθερης ολόπλευρης ανάπτυξης όλων των μελών της κοινωνίας. Συνάμα, η ολοκλήρωση της μεταβατικής περιόδου, αποτελεί την αρχή της πρώτης, της κατώτερης φάσης του κομμουνισμού. Δηλαδή, της κατώτερης φάσης στην οποία υπάρχουν ίχνη του καπιταλισμού σε όλους τους τομείς και στην οικονομία, και στην ηθική, και στη νόηση και αυτός ο ανώριμος, ο υπανάπτυκτος, ο ανολοκλήρωτος κομμουνισμός είχε χτιστεί στη Σοβιετική Ενωση τη δεκαετία του 1930. Οι Σοβιετικοί ζούσαν επί κομμουνισμού από το 1930 αλλά αυτός δεν ήταν ανεπτυγμένος κομμουνισμός, δεν ήταν ώριμος κομμουνισμός, δεν ήταν πλήρης κομμουνισμός και αυτός ο ανώριμος, ο υπανάπτυκτος, ο ανολοκλήρωτος κομμουνισμός ονομάζεται σοσιαλισμός. Γι’ αυτό η θεωρία του ανεπτυγμένου σοσιαλισμού αλλοίωσε την ίδια την κατανόηση του σοσιαλισμού. Ο,τι είναι ανώριμο ανακηρύχτηκε ώριμο, ό,τι ήταν οικονομικά μη ανεπτυγμένο ανακηρύχτηκε ανεπτυγμένο, τα άλυτα προβλήματα λυμένα και η εργατική τάξη και τα κομμουνιστικά κόμματα αποστρατεύτηκαν. Τα μικροαστικά ρεύματα μέσα στη χώρα, που υπήρχαν και στο Κόμμα και στη χώρα συνολικά, συνέχιζαν την ταξική τους πάλη κατά του σοσιαλισμού, ενώ η ταξική πάλη του Κόμματος των εργαζόμενων της εργατικής τάξης ενάντια στις μικροαστικές τάσεις είχε σταματήσει. Είχε σταματήσει με τις αποφάσεις του 20ού Συνεδρίου και τις αποφάσεις του 22ου Συνεδρίου που υιοθέτησε ρεβιζιονιστικό πρόγραμμα. Ενώ στο τρίτο πρόγραμμα που είχε ψηφιστεί από τη ρεβιζιονιστική ομάδα του Γκορμπατσόφ σταθεροποιήθηκε η θεωρία του «ανεπτυγμένου σοσιαλισμού» ως θεωρητική και πολιτική βάση της κατάργησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ. Αυτή ήταν η ουσία της, παρά τις σοσιαλιστικές λέξεις και τις κομμουνιστικές εκφράσεις.

Αλλά εκτός από το ρεβιζιονισμό και τον οπορτουνισμό στη διαδικασία ανάπτυξης του σοσιαλισμού επέδρασε και η λάθος κατανόηση της διαδικασίας ανάπτυξης του οικονομικού συστήματος του σοσιαλισμού. Οταν έχει χτιστεί ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να υπάρξει παραπάνω σοσιαλισμός, εφόσον δεν υπάρχουν άλλοι σχηματισμοί. Ηταν απαραίτητη η πραγματοποίηση της ανάπτυξης του σοσιαλισμού και όχι το «παιχνίδι» με το νόμο της αξίας και την εμπορευματικότητα. Σύμφωνα με το βασικό νόμο του σοσιαλισμού έπρεπε να αυξηθεί ο ελεύθερος χρόνος των εργατών και των αγροτών και να εξασφαλιστεί σε αυτό τον ελεύθερο χρόνο διευρυνόμενη συμμετοχή των εργατών και των αγροτών στην κρατική διεύθυνση.

Το λενινιστικό πρόγραμμα καθοδηγούσε το Κόμμα όλα τα χρόνια που στο τιμόνι του βρίσκονταν ο Ιωσήφ Βισαριόνοβιτς Στάλιν, το πρόγραμμα αυτό είχε ψηφιστεί στο 8ο Συνέδριο του ΠΚΚ(μπ) όπου οι οικονομικοί στόχοι είχαν ως εξής: από δω και πέρα με τη γενική αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, μείωση του εργάσιμου χρόνου στις έξι ώρες. Αυτό που διακήρυξε σήμερα ο Ούγκο Τσάβεζ στη Βενεζουέλα. Και με υποχρέωση του κάθε εργαζομένου να αφιερώνει καθημερινά δύο ώρες στην πρακτική εκμάθηση της τεχνικής της κρατικής διεύθυνσης.

Δυστυχώς εμείς στη Σοβιετική Ενωση, την ιδέα του Λένιν για την καθολική συμμετοχή στην κρατική διεύθυνση δεν την υλοποιήσαμε. Αφήσαμε αυτή τη διδασκαλία θεωρητική φόρμουλα και αντί να μειώνουμε τον εργάσιμο χρόνο των εργαζόμενων και να τους προσελκύουμε στην υπόθεση της ενίσχυσης της δικτατορίας του προλεταριάτου, απλά μειώναμε τον αριθμό των εργαζόμενων και αυξάναμε τον αριθμό των ανθρώπων που κάθονταν στα γραφεία και δεν ήταν ικανοποιημένοι από τους μισθούς τους.

Για να μη συμβεί αυτό, κριτήρια της δουλειάς, κριτήρια της οικονομικής ανάπτυξης και δραστηριότητας των επιχειρήσεων πρέπει να είναι τα κριτήρια της αξίας χρήσης, της εξοικονόμησης εργασίας των καταναλωτών. Το εργοστάσιο του Κίροβ στο Λένινγκραντ παράγει τρακτέρ, εάν τα παράγει ως εμπόρευμα πρέπει να μετρήσουμε πόση εργασία δαπανήθηκε για αυτά, εάν αυτά τα τρακτέρ παράγονται ως άμεσα κοινωνικά προϊόντα πρέπει να μετρηθεί η εξοικονόμηση που θα προσφέρουν αυτά τα τρακτέρ στα χωριά και τις οικοδομές που θα χρησιμοποιηθούν και να αφαιρεθούν οι δαπάνες για την παραγωγή των τρακτέρ. Δηλαδή αυτές οι δαπάνες πρέπει να αφαιρεθούν και όχι να προστεθούν. Τότε θα μπορέσουμε να μετατρέψουμε αυτή την εξοικονόμηση εργασίας σε ελεύθερο χρόνο για τους εργάτες και τους αγρότες.

Δεν πρέπει οι εργάτες και αγρότες να γίνονται λιγότεροι με την ανάπτυξη του σοσιαλισμού, πρέπει οι εργάτες και οι αγρότες να έχουν λιγότερο εργάσιμο χρόνο με την ανάπτυξη του σοσιαλισμού. Πρέπει να αποκτούν περισσότερο χρόνο για τον έλεγχο των εκπροσώπων τους για να μην είναι οι τελευταίοι οι μόνοι κύριοι του μυστικού της κρατικής εξουσίας, όπως έγιναν οι οπορτουνιστικές ομάδες του Χρουστσιόφ και του Γκορμπατσόφ. Η εργατική τάξη δεν πρέπει μόνο να κατακτά τη Σοβιετική εξουσία με το όπλο στο χέρι, αλλά πρέπει και να υπερασπίζει και να δυναμώνει την εξουσία της με τη συμμετοχή της στην κρατική διοίκηση.

Αυτοκριτικά πρέπει να πούμε ότι το ΚΚΣΕ δεν έλυσε αυτό το πρόβλημα και αυτό επέτρεψε τον αφοπλισμό του. Το Κόμμα μέσω της ηγεσίας του αυτοαναγγέλθηκε ως παλλαϊκό και όχι κόμμα της εργατικής τάξης. Ονόμασε και το κράτος παλλαϊκό, αυτό όμως είναι σαν να λέμε «τηγανιτός πάγος» ή «ωμές μπότες». Οπως έλεγε ο Ενγκελς, είτε είναι κράτος και τότε δεν είναι λαϊκό είτε είναι λαϊκό και τότε δεν υπάρχει κράτος. Το κράτος είναι όργανο μιας τάξης για την καταπίεση των αντιπάλων και την πραγματοποίηση των οικονομικών συμφερόντων αυτής της τάξης.

Σας καλούμε σύντροφοι να μην επιτρέψετε τον αφοπλισμό σας και αν σας τύχει η ευτυχία να πραγματοποιήσετε σοσιαλιστική επανάσταση να περάσετε τη μεταβατική περίοδο προς τον κομμουνισμό και να αρχίσετε την ανάπτυξη του σοσιαλισμού, μην αφήσετε από τα χέρια σας τα όπλα του ταξικού αγώνα, τη δικτατορία του προλεταριάτου, μη θολώνεται το μυαλό σας με διάφορους νόμους της αξίας, αλλά να ακολουθείτε αυστηρά το βασικό οικονομικό νόμο του σοσιαλισμού, την εξασφάλιση της πλήρους ευημερίας και της ελεύθερης ολόπλευρης ανάπτυξης όλων των μελών της κοινωνίας και τότε σύντροφοι θα χτίσετε τον πλήρη κομμουνισμό και τότε οι σύντροφοι από τη Ρωσία θα οργανώνουν κινητοποιήσεις: κάτω τα χέρια από αυτούς που οικοδομούν το σοσιαλισμό στις ευρωπαϊκές χώρες! Αλλά αν το καταφέρουμε πριν από εσάς δε θα μείνουμε παραπονεμένοι. Τουλάχιστον, ας εξάγουμε συμπεράσματα από τα λάθη μας.

 

 

* Πρόκειται για την παρουσίαση της γραπτής εισήγησης του Μ. Β. Ποπόφ στο διήμερο θεωρητικό συμπόσιο της ΚΟΜΕΠ, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στις 15 και 16 Δεκεμβρίου 2007, με θέμα: «Ζητήματα της έρευνας σχετικά με τις αιτίες της νίκης της αντεπανάστασης και καπιταλιστικής παλινόρθωσης με επίκεντρο την ΕΣΣΔ».