90 ΧΡΟΝΙΑ ΚΟΜΕΠ: ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΛΙΚΟ (1)

ΔΥΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ*

 

Στις 15 Ιανουαρίου (ν.η.) κλείνουν τρία χρόνια από την ημέρα που τα όργανα του Νόσκε δολοφονούσαν άτιμα τον Καρλ Λίμπκνεχτ και τη Ρόζα Λούξεμπουργκ, τους δυο αρχηγούς της κομμουνιστικής επαναστάσεως στη Γερμανία. Απειρα άρθρα και βιβλία έχουν γραφτεί για τη ζωή, τη δράση και το θάνατο των δυο ηρώων του κομμουνισμού. Νομίζουμε όμως πως οι αναγνώσεις της «Κ.Ε.» θα μπορέσουν να εκτιμήσουν καλύτερα την αξία των αρχηγών του «Σπάρτακου» διαβάζοντας αυτά που οι ίδιοι έγραψαν, παρά οπιοδήποτε άλλο επιμνημόσυνο άρθρο. Γι’ αυτό, δημοσιεύουμε σήμερα δυο σημειώματα του Λίμπκνεχτ, γραμμένα στη στρατιωτική φυλακή του Βερολίνου, ύστερα από τη σύλληψή του για την αντιπολεμική του προπαγάνδα (3 Μαΐου 1916). Τα σημειώματα αυτά είνε απάντηση στο κατηγορητήριο που του απαγγέλθηκε.

 

Βερολίνο, 8 Μαΐου 1916

 Στην υπόθεσή μου παρατηρώ τα ακόλουθα:

1. Για το διεθνιστή σοσιαλιστή η προδοσία της πατρίδας είνε ένα πράμα εντελώς ανόητο. Αυτός δεν ξέρει καμιά εχθρική δύναμη, την οποία να μπορεί, έστω κι από μακρυά, να σκεφτεί να «βοηθήσει». Απέναντι οπιασδήποτε ξένης καπιταλιστικής κυβερνήσεως είνε επαναστάτης, όπως κι απέναντι της δικής του. Ο σκοπός του είνε όχι «να βοηθήσει μια εχθρική δύναμη» αλλά «συνεργαζόμενος διεθνώς με τις σοσιαλιστικές δυνάμεις των άλλων χωρών να καταστρέψει ταυτοχρόνως όλες τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις».

Αγωνίζεται εν ονόματι του προλεταριάτου, εναντίον του διεθνούς καπιταλισμού. Τον αρπάζει όπου τον βρει και όπου μπορεί να τον χτυπήσει αποτελεσματικά. Δηλαδή στη χώρα του. Στη χώρα του χτυπάει, εν ονόματι του διεθνούς προλεταριάτου, τη δική του κυβέρνηση, τις δικές του κυρίαρχες τάξεις, ως αντιπροσώπους του διεθνούς καπιταλισμού.

Σ’ αυτόν τον τοπικόν αγώνα τάξεως εναντίον του πολέμου πραγματοποιείται ο διεθνής αγώνας τάξεως εναντίον του πολέμου.

Αυτό είνε το νόημα των λόγων του Ζωρές, που έβαλα στην αρχή του έργου μου «Αγώνας τάξεως εναντίον του πολέμου» (δημοσιεύτηκε στα τέλη Μαρτίου 1905).

2. Αν, λόγου χάρη, οι γερμανοί σοσιαλιστές πολεμούσανε την αγγλική κυβέρνηση και οι άγγλοι σοσιαλιστές τη γερμανική αυτό θάτανε κωμωδία ή και κάτι χειρότερο. Δεν είνε σοσιαλιστής, αλλά ελεεινός υπηρέτης της κυρίαρχης τάξεως, εκείνος που πολεμάει τον εχθρό του - τον ιμπεριαλισμό - όχι χτυπώντας τους αντιπροσώπους του που βρίσκονται απέναντί του, μπροστά στη μύτη του, αλλά τους αντιπροσώπους εκείνους που βρίσκονται έξω απ’ τον κύκλο της δράσεώς του και μάλιστα με την έγκριση και την εύνοια της κυβερνήσεώς του (δηλαδή με την έγκριση και την εύνοια των μόνων αντιπροσώπων του ιμπεριαλισμού, που βρίσκονται απευθείας αντιμέτωποί του).

Μια τέτια πολιτική είνε παρόρμηση σε πόλεμο· δεν είναι πάλη τάξεων, αλλά εντελώς το αντίθετο.

Βέβαια, ο διεθνιστής σοσιαλιστής - και μόνον αυτός, γιατί αυτός διεξάγει αγώνα τάξεως εναντίον της κυβερνήσεώς του - έχει το δικαίωμα να επιτεθεί και κατά των ξένων κυβερνήσεων. Αλλά, για το έργο αυτό βρίσκονται σ’ όλες τις χώρες, και στη Γερμανία, αρκετές δυνάμεις (δημαγωγία, αλλά και ανεπιφύλακτες ενέργειες1). Γι’ αυτό, ο σοσιαλιστής πρέπει ν’ αφιερώσει όλη του τη δύναμη στον πόλεμο εναντίον της κυβερνήσεώς του, για ν’ αντιδράσει τουλάχιστο κατά της μεγαλύτερης συγχύσεως.

Γι’ αυτό, εγώ δεν θ’ ασχοληθώ εδώ με τα λάθη των άλλων κυβερνήσεων, αλλά με τα λάθη της γερμανικής κυβερνήσεως· μάλιστα έχω την υποχρέωση και να υπερασπίσω τις ξένες κυβερνήσεις από άδικες κατηγορίες, γιατί ποτέ δεν πρέπει να σεβόμαστε το ψέμα και γιατί, σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά, παρόμοια ψέματα χρησιμεύουν στο απαίσιο έργο της εξαγριώσεως του ενός λαού εναντίον του άλλου και της υποθάλψεως του πολεμικού μίσους.

Κάθε φορά που παρουσιάστηκε ευκαιρία, εχτύπησα κατάμουτρα τις ξένες κυβερνήσεις στις χώρες τους· τις εχτύπησα και στη Γερμανία, όταν απ’ αυτό επερίμενα κάπια σοσιαλιστική επιτυχία στο εξωτερικό, ή όταν μ’ αυτό χτυπούσα ταυτοχρόνως κατάμουτρα και τη γερμανική κυβέρνηση. Δεν θα το κάμω όμως ποτέ, αν μ’ αυτό υποβοηθήσω τη φιλοπόλεμη πολιτική.

Εξαιτίας του αγώνα μου εναντίον του τσαρισμού και της τσαρικής πολιτικής της γερμανικής κυβερνήσεως, επί πολλά χρόνια καταδιώχτηκα άγρια απ’ τις γερμανικές αρχές.

Λίγο πριν απ’ την έκρηξη του πολέμου, αντίθετα προς όλες τις κοινοβουλευτικές παραδόσεις, η Βουλή της Πρωσσίας, γεμάτη μίσος και αγανάκτηση για τη δράση μου αυτή, με παρέπεμψε στο Δικαστήριο Τιμής του Σώματος των Δικηγόρων. Κατά τη διάρκεια του πολέμου - το Νοέμβριο του 1914 - η διαδικασία ετελείωσε με απόφαση που με εκήρυσσε ένοχο.

3. Η συνειδητή διεθνής πάλη είνε το να θεωρεί ο σοσιαλιστής ως ένα σύνολο τη συνεργασία των σοσιαλιστών σ’ όλες τις χώρες, κι από μέρος του, στη χώρα του να συντελεί κι αυτός σ’ αυτό τον καταμερισμό της εργασίας για τον κοινό σκοπό, ν’ αναγνωρίζει συνειδητά, ως υπηρεσίες που συμπληρώνουν η μια την άλλη, τον αγώνα του και τον αγώνα των σοσιαλιστών στις άλλες χώρες, παραδεχόμενος έτσι μέσα στη συνείδησή του και τον αγώνα εναντίον των άλλων κυβερνήσεων.

Εκδηλώνοντας όμως μέσα στη χώρα μας αυτή τη διεθνή άποψη απέναντι του εχθρού, ίσως κάνουμε να νομιστεί πως αυτό αποτελεί μεταβολή της πολιτικής, αβεβαιότητα, έλλειψη αποφασιστικότητος κι επομένως μπορεί να εξασθενήσει απ’ αυτό η πάλη των τάξεων. Αν η άποψη αυτή πρέπει να εκδηλωθεί, αυτό μπορεί να γίνει μονάχα για την προπαγάνδα σε όσους είνε δυνατό να προσχωρήσουν στη διεθνή σοσιαλιστική πολιτική και για να κάμει συνειδητή την πολιτική αυτή σ’ όσους την ακολουθούν.

Μ’ αυτή την έννοια και μ’ αυτή τη μορφή η κοινωνική επανάσταση της εργατικής τάξεως είνε αντίθετη προς το μιλιταριστικό πόλεμο.

 Καρλ Λίμπκνεχτ
στρατιώτης - σκαπανέας

 

* * *

Βερολίνο, 3 Ιουνίου, 1916

 Στο σημερινό κατηγορητήριο παρατηρώ τα ακόλουθα:

Αυτό που λέει το κατηγορητήριο σχετικά με την προδοσία σε καιρό πολέμου στέκει εντελώς μέσα στον στενό ορίζοντα των όσων υποστηρίζουν οι πολιτικοί μου αντίπαλοι στον τύπο και στη Βουλή. Παρ’ όλη την από 8 Μαΐου επιστολή μου, δεν μπορεί κανείς να βρει μέσα σ’ αυτό το κατηγορητήριο τίποτα που να μπορέσει να φανεί έστω και ως απόπειρα ν’ ανυψωθεί πιο ψηλά από τους φραγμούς της τοπικής πολιτικής και ν’ ακολουθήσει το δρόμο της διεθνούς σκέψεως.

Στο σημείο αυτό η κατηγορία βρίσκει εντελώς σύμφωνες μαζί της την «Action Francaise», την «Information», το «Matin», το «Figaro» και άλλες φιλοπόλεμες εφημερίδες των εχθρικών χωρών, μολονότι ακόμα και σ’ αυτές, έχω στιγματιστεί ως προδότης της πατρίδας, ως πράκτορας της Γερμανικής Κυβερνήσεως. Η κατηγορία βρίσκεται επίσης εντελώς σύμφωνη με τη γαλλική, αυστριακή, ιταλική, τουρκική, ρωσσική και σουηδική δικαιοσύνη που ζητεί να καταδικάσει ως προδότες της πατρίδας τους συντρόφους μου των χωρών αυτών και μάλιστα, εδώ και λίγες βδομάδες, είχε την τελευταία της επιτυχία καταδικάζοντας σε φυλάκιση τους φίλους μου Χέγκλουντ, Ολγέσουντ και Χέντεν, για την αξιέπαινη προπαγάνδα τους υπέρ της γενικής απεργίας εναντίον του πολέμου.

Εκαμα το καθήκον μου, όπως θα το κάμω και στο μέλλον, χωρίς να βγω απ’ το σωστό δρόμο. Δεν έχω ανάγκη από υπεράσπιση.

Η καταδίωξή μου διατάχτηκε από αρχές που ακόμη και στη σύλληψή μου παραβιάσανε ανενόχλητα την ασυλία μου, από αρχές που παράνομα διατηρούν την κατάσταση πολιορκίας και στηριζόμενες απάνω σ’ αυτή την πραγματική παρανομία χτυπάνε τη δική μου δήθεν παρανομία.

Την κατηγορία της προδοσίας σε καιρό πολέμου την ενέπνευσε, εκτός απ’ τους άλλους, κι ο φον Γιάγκωβ, ο ενθουσιώδης αυτός μοναρχικός, σημαντικό μέλος της καμαρίλλας και του φιλοπόλεμου Κόμματος που βρίσκονται υπό την προστασία του γερμανού Διαδόχου και είνε οι κυριώτεροι ένοχοι για την έκρηξη του πολέμου.

Δεν υπερασπίζω τον εαυτό μου. Απλώς δηλώνω πως είμαι οπαδός του διεθνούς Σοσιαλισμού, της πολιτικής που επί πολλά χρόνια έκανα εντελώς φανερά, πως παραδέχομαι γράμμα προς γράμμα ό,τι λέει η προκήρυξή μου. Δικές μου είνε οι κραυγές: «Κάτω η κυβέρνηση! Κάτω ο πόλεμος!». Επιβεβαιώνω την από 8 Μαΐου επιστολή μου καθώς και όλα τα λόγια που είπα στη Βουλή μέσα στα άγρια ουρλιάσματα των εχθρών μου. Δεν έχω ανάγκη από υπεράσπιση.

Αν όμως θέλετε να μιλήσουμε περί προδοσίας της πατρίδας, σας λέω τα εξής:

Η προδοσία της πατρίδας υπήρξε πάντα προνόμιο των κυρίαρχων τάξεων, των πριγκήπων και των αριστοκρατών. Η προδοσία υπάρχει στις καλύτερες ιστορικές παραδόσεις τους. Οι αληθινοί προδότες της πατρίδας δεν κάθονται σήμερα ακόμα στο εδώλιο του κατηγορουμένου, αλλά στα γραφεία της μεγάλης βιομηχανίας, των πολεμικών εργοστασίων, των μεγάλων τραπεζών, στα φέουδα των Γιούνκερ· κάθονται στο μέγαρο της Γέφυρας Μόλτκε, στη Βιλελμστράσσε, στη Δενδροστοιχία των Φιλυρών, στα μέγαρα των υπουργών, στους πύργους των πριγκήπων, στους θρόνους.

Οι αληθινοί προδότες της πατρίδας είνε, στη Γερμανία, όλοι οι υπεύθυνοι και ανεύθυνοι παράγοντες της γερμανικής κυβερνήσεως, οι λήσταρχοι πολιτικοί και κεφαλαιούχοι, οι τυχοδιώκτες, οι διάφοροι έμποροι κι οι χρηματιστές που, για να δημιουργήσουν κέρδη, έχοντας και την προστασία της μισοαπολυταρχίας και της μυστικής διπλωματίας, εσκηνοθέτησαν τον πόλεμο κατά τον πιο εγκληματικό τρόπο. Οι αληθινοί προδότες είνε εκείνοι που ρίξανε την ανθρωπότητα σ’ ένα χάος βάρβαρης βίας, που μεταβάλλει την Ευρώπη σ’ ερείπια και ερημιά· είνε εκείνοι που την κλείνουν μέσα σε μια ατμόσφαιρα ψευτιάς και υποκρισίας, όπου σβήνεται και πνίγεται η αλήθεια. Είνε εκείνοι που θέλουν να εξακολουθήσουν και θα εξακολουθήσουν το καταχθόνιο αυτό έργο, ώσπου θα πέσουν στα χέρια τους οι μάζες των λαών, αιμόφυρτες και υποδουλωμένες.

Οι αληθινοί προδότες της πατρίδας είνε εκείνοι, για τους οποίους έγραψα στις 3 Μαΐου, εκείνοι που η προκήρυξή μου καταγγέλλει ως αληθινούς εχθρούς του γερμανικού προλεταριάτου, εκείνοι που είνε υπεύθυνοι για το τερατώδες κακούργημα του πολέμου, εκείνοι που κάνουν παράδες τον ιδρώτα, τη δυστυχία, τον πόνο, τα κόκκαλα του λαού· είνε εκείνοι που ενδιαφέρονται για τον πόλεμο και για τον ιμπεριαλιστικό σκοπό του πολέμου και κρύβουν πίσω απ’ το θορυβώδη πατριωτικό τους ζήλο τη λαιμαργία τους, την απληστία τους για την επέκταση της κυριαρχίας τους· είνε εκείνοι που φοβόντανε περισσότερο μια επιτυχία του φιλελεύθερου κινήματος του λαού τους παρά μίαν ήττα· εκείνοι που και τώρα είνε αποφασισμένοι να εξαπατήσουν το γερμανικό λαό στις περί ελευθερίας ελπίδες του· εκείνοι που η αναίδειά τους δεν εδίστασε να χαρακτηρίσει αυτό τον πόλεμο ως πόλεμο για την ελευθερία και που ακόμα δεν εκλήθηκαν να δώσουν λογαριασμό για ό,τι έκαμαν, ακριβώς γιατί η μάζα του λαού - θύμα σήμερα πρόστυχης απάτης - δεν έμαθε ακόμα την αλήθεια.

Οι αληθινοί προδότες της πατρίδας είνε εκείνοι που, και κατά τη διάρκεια του πολέμου, είνε ενωμένοι με τους ομοίους τους ακόμα και στις εχθρικές χώρες, σε μια ζωντανή Διεθνή για να χτυπάνε και να δυσφημούν οπιαδήποτε προσπάθεια ειρήνης· εκείνοι που αντλούνε την εναντίον μου δύναμή τους από την απαίσια έκρηξη του πολέμου κι απ’ την παρανομία της στρατιωτικής δικτατορίας· εκείνοι εναντίον των οποίων ανανεώνω εδώ όλες μου τις επιθέσεις που τους έχω κάμει μέσα στη Βουλή και αλλού, παρ’ όλη τη μανία των δορυφόρων του ιμπεριαλισμού.

Η κατηγορία υπερασπίζει κι ευνοεί αυτούς τους αληθινούς προδότες της πατρίδας, προσπαθώντας να μου αφαιρέσει κάθε ικανότητα αντιστάσεως εναντίον τους.

Η κατηγορία είνε μια δικαιολογία του Κράτους, ένα πραξικόπημα της ιμπεριαλιστικής πολιτικής, μια επίθεση του μιλιταρισμού, του μιλιταρισμού που ο σκοπός της ζωής μου ίσα με την τελευταία σταλαγματιά του αίματός μου είνε ν’ αγωνίζομαι εναντίον του.

Δεν έχω ανάγκη από συνήγορο. Σας αφήνω να ενεργήσετε σύμφωνα με το άρθρο 338 της Ποινικής Δικονομίας και παραιτούμαι από κάθε προθεσμία. Ετσι επισπεύδεται κι η επισκόπηση των σημερινών πρακτικών (στα οποία γίνεται λόγος για κάπια παράκλησή μου, ενώ δεν έχω να παρακαλέσω για τίποτα, ούτε να ζητήσω τίποτα).

Επεξηγήσεις και διορθώσεις σχετικά με το κατηγορητήριο θα υποβάλω μόλις θα μου δοθεί αντίγραφο.

Καρλ Λίμπκνεχτ
στρατιώτης - σκαπανέας

 

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

* Τα κείμενα αυτά πρωτοδημοσιεύτηκαν στο 1ο τεύχος (Γενάρης) του 1922, της ΚΟΜΕΠ. Δημοσιεύονται με βάση τη γραφή, την ορθογραφία και τη σύνταξη του πρωτότυπου.

1. Σημ. Σύνταξης: Πιθανόν εννοεί ενέργειες χωρίς ενδοιασμούς.