ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ «ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ»

Στην ενότητα «Σοσιαλισμός» η ΚΟΜΕΠ δημοσιεύει άρθρα που συμβάλλουν στη μελέτη της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην ΕΣΣΔ και τα άλλα σοσιαλιστικά κράτη, αλλά και κριτικής αποτίμησής της στην υπεράσπιση των κοινωνικών κατακτήσεων στην πορεία της σοσιαλιστικής οικοδόμησης. Μέχρι σήμερα έχουν δημοσιευθεί πάνω από 80 τέτοια κείμενα που αφορούν ζητήματα οικονομίας, ιστορίας του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, λειτουργίας των κρατικών οργάνων της εργατικής εξουσίας, ανάμεσά τους και ντοκουμέντα του ΚΚ της Σοβιετικής Ενωσης.

Στο παρόν τεύχος δημοσιεύεται ένα κείμενο - ομιλία σε εκδήλωση αφιερωμένη στα 60 χρόνια της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας (ΓΛΔ), που πραγματοποιήθηκε το 2009. Αναφέρεται στις αλλαγές του αμυντικού δόγματος της ΓΛΔ στις δεκαετίες 1970 και 1980. Εχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί αναλύει τις αλλαγές σε ένα σημαντικό μηχανισμό του σοσιαλιστικού κράτους, τον Εθνικό Λαϊκό Στρατό της ΓΛΔ, ως διαδικασία αποδυνάμωσης της σοσιαλιστικής εξουσίας, σε συνδυασμό με την ιδεολογική αναθεώρηση με την οποία επενδύθηκε αυτή η υποχώρηση. Αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής του αναγνώστη και της αναγνώστριας τα ιδεολογήματα περί πολέμου.

Το θέμα δεν αφορά μόνο ή κυρίως τους ειδικούς και όσους ασχολούνται με τις ιδιαίτερες νομοτέλειες στη διεξαγωγή του πολέμου. Πρόκειται για την κομμουνιστική αντίληψη στο ζήτημα του πολέμου, για τη διάκριση μεταξύ δικαίων και αδίκων πολέμων και την ανάλογη πολιτική του κομμουνιστικού κινήματος απέναντί τους. Επομένως το κείμενο αναδεικνύει την πίεση που άσκησε στο κομμουνιστικό κίνημα, στα σοσιαλιστικά κράτη, ο πυρηνικός εξοπλισμός καπιταλιστικών κρατών. Ετσι εκδηλώθηκαν αντιλήψεις που συσκότιζαν τον ταξικό χαρακτήρα του πολέμου και της αντιπαράθεσης ανάμεσα στον ιμπεριαλισμό και το σοσιαλισμό.

Στην πραγματικότητα ούτως ή άλλως διεξαγόταν πόλεμος ανάμεσα στα δύο κοινωνικοοικονομικά συστήματα, όχι μόνο με τη μορφή του «ψυχρού πολέμου» αλλά και με θερμές πολεμικές συγκρούσεις, π.χ. στο Βιετνάμ, στο Αφγανιστάν, πόλεμος άδικος από τη σκοπιά του ιμπεριαλισμού και δίκαιος από τη σκοπιά της εργατικής τάξης και του σοσιαλισμού. Το ερώτημα που απασχολούσε ήταν εάν ο πόλεμος θα έπαιρνε τα χαρακτηριστικά ενός γενικευμένου πολέμου με τη χρήση πυρηνικών όπλων. Η Ιστορία διδάσκει, όπως σωστά αναφέρει ο συγγραφέας του κειμένου, ότι σίγουρος αποτρεπτικός παράγοντας για την εκδήλωση μιας επίθεσης είναι η αβεβαιότητα του επιτιθέμενου ότι θα βγει νικητής από αυτή. Προφανώς δεν υπήρχε άλλη διέξοδος από την πλήρη πολεμική ετοιμότητα των σοσιαλιστικών κρατών. Βεβαίως εδώ εγείρεται το εξής πολύ σημαντικό ερώτημα: πώς εκφράζεται η σύγχρονη πολεμική ετοιμότητα στον κεντρικό σχεδιασμό, πώς το σχέδιο δεν παραβιάζει ούτε τις νομοτέλειες της διεθνούς ταξικής πάλης αλλά ούτε εκείνες της σοσιαλιστικής συσσώρευσης. Στην απάντηση του ερωτήματος περιλαμβάνονται και προβληματισμοί μήπως η ΕΣΣΔ και το Σύμφωνο Βαρσοβίας παρασύρθηκαν από το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ σε έναν αλόγιστο πυρηνικό ανταγωνισμό, αφού έτσι κι αλλιώς διέθεταν όπλα πυρηνικής καταστροφής. Εχει εκφραστεί ο προβληματισμός μήπως ο ανταγωνισμός στον πυρηνικό εξοπλισμό οδήγησε τα σοσιαλιστικά κράτη ν’ αποδυναμώσουν την περαιτέρω βιομηχανική τους ανάπτυξη με λάθη στον κεντρικό σχεδιασμό τους, με παραβίαση των νομοτελειών της σοσιαλιστικής συσσώρευσης και περαιτέρω ανάπτυξης της κοινωνικής ευημερίας. Το κείμενο που δημοσιεύεται δεν αναφέρεται σε αυτό το ζήτημα, το οποίο απαιτεί εκτενέστερη και βαθύτερη μελέτη.

Οπωσδήποτε ο συσχετισμός μεταξύ των δύο ανταγωνιστικών συστημάτων δεν ήταν μόνο ή κυρίως ζήτημα ισορροπίας πυρηνικών όπλων, αλλά και υπόθεση της ταξικής πάλης σε κάθε καπιταλιστική χώρα με πυρηνικά όπλα, υπόθεση πάλης του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Αυτή η ουσία της ταξικής πάλης υποτιμήθηκε από το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα με την υιοθέτηση της «ειρηνικής συνύπαρξης», η οποία συνδέθηκε και με λαθεμένη εκτίμηση για το συσχετισμό δυνάμεων στην Ευρώπη και οπορτουνιστική πολιτική του «ειρηνικού» κοινοβουλευτικού δρόμου για το σοσιαλισμό. Σε αυτή τη βάση, ΚΚ διολίσθησαν σε πολιτική κυβερνητικής συνεργασίας με αστικές σοσιαλδημοκρατικές δυνάμεις. Αλλά και τα ΚΚ της σοσιαλιστικής οικοδόμησης υπέταξαν ιδεολογικά και στρατηγικά ζητήματα του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος στην εκάστοτε εξωτερική τους πολιτική. Αυτό δε σημαίνει ότι πρακτικά δε στήριξαν την αντιαποικιακή και αντιιμπεριαλιστική πάλη των λαών, όπως στην Κορέα, στην Κούβα, στο Βιετνάμ, στη Μέση Ανατολή. Και αυτή η αντίφαση στην πολιτική τους τελικά λύθηκε σε βάρος των δυνάμεων του σοσιαλισμού.