ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

Η Συντακτική Επιτροπή της ΚΟΜΕΠ εγκαινιάζει από αυτό το τεύχος και για όλα τα τεύχη του 2011 την ενότητα: «90 χρόνια Κομμουνιστική Επιθεώρηση - ιστορικό υλικό».

Σε αυτή την ενότητα θα αναδημοσιεύονται κείμενα από εκδόσεις της ΚΟΜΕΠ στην 90χρονη πορεία της. Τα κείμενα θα επιλέγονται ανάλογα με τη θεματολογία της εκάστοτε έκδοσης του 2011 και με κριτήριο τη διαχρονικότητά τους, την αντοχή των θέσεων στο πέρασμα του χρόνου, την πρωτοπορία στη διατύπωση θεωρητικών ζητημάτων και στη γενίκευση πείρας από τη διεξαγωγή της ταξικής πάλης στην Ελλάδα και διεθνώς.

Αντικειμενικά αυτό το ιστορικό υλικό αντανακλά το εκάστοτε επίπεδο της ιδεολογικής - πολιτικής ωρίμανσης του ΚΚΕ, τις θεωρητικές τοποθετήσεις και τις στρατηγικές επιλογές του Κόμματος και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος στη δεδομένη ιστορική περίοδο. Επομένως πρόκειται για κείμενα που διαβάζονται με κριτήριο τις σημερινές ιδεολογικές - πολιτικές κατακτήσεις του Κόμματος.

Μελετώντας την ιστορία του ελληνικού καπιταλισμού αναδεικνύεται ότι η αστική τάξη στην Ελλάδα υλοποιούσε τις διεθνείς συμμαχίες της ανάλογα με τη στρατηγική και πολιτική δύναμη του κράτους της, αλλά και ανάλογα με την εκάστοτε οικονομική συγκυρία. Το ζήτημα αυτό δεν κατανοούνταν πάντοτε, με αποτέλεσμα να μην ερμηνεύονται πάντοτε αντικειμενικά, ταξικά, αντιθέσεις μεταξύ τμημάτων της ελληνικής αστικής τάξης σε σχέση και με τις διεθνείς συμμαχίες της.

Η επισήμανση αυτή είναι αναγκαία δεδομένου ότι και σήμερα, λόγω της συγκριτικά βαθύτερης οικονομικής κρίσης και της όξυνσης των αντιθέσεων μέσα στην ΕΕ και γενικότερα μεταξύ των ιμπεριαλιστικών κέντρων, τμήματα της αστικής τάξης εμφανίζονται δυσαρεστημένα από ορισμένες επιλογές της ΕΕ, κυρίως της νομισματικής πολιτικής, από τη Γερμανία, το ΔΝΤ. Προπαγανδίζουν την ανάγκη διαφοροποιημένων συμμαχιών της Ελλάδας, υπερθεματίζουν στο χαρακτηρισμό του μνημονίου ως προϊόν «κατοχής» και «απώλεια της εθνικής ανεξαρτησίας» κλπ.

Στο παρόν τεύχος της ΚΟΜΕΠ σε αυτή την ενότητα δημοσιεύονται τέσσερα κείμενα: Κείμενο της Σύνταξης της ΚΟΜΕΠ για την επανέκδοσή της το Μάη 1931, με φωτογραφική αναπαραγωγή του. Απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για τα 50 χρόνια από το θάνατο του Καρλ Μαρξ, δημοσιευμένο στο τεύχος του Γενάρη 1933, το οποίο επίσης αναδημοσιεύεται φωτογραφικά. Ακόμα δημοσιεύονται δυο μεγαλύτερα κείμενα, στα οποία έχει διατηρηθεί η γραφή τους, διορθώνοντας μόνο κάποια τυπογραφικά λάθη.

Το πρώτο κείμενο αφορά δύο σημειώματα του Καρλ Λίμπκνεχτ γραμμένα διαδοχικά στις 8 Μάη 1916 και στις 3 Ιούνη 1916, δημοσιευμένα στο 1ο τεύχος του 1922 (Γενάρης), με αφορμή τα 3 χρόνια από τη δολοφονία του Κ. Λίμπκνεχτ και της Ρ. Λούξεμπουργκ στις 15 Γενάρη 1919. Τα δύο σημειώματα γράφτηκαν από τον Κ. Λίμπκνεχτ όταν βρισκόταν στη στρατιωτική φυλακή του Βερολίνου. Αποτελούν απάντηση στο κατηγορητήριο που του απαγγέλθηκε εξαιτίας της διεθνιστικής στάσης του στον ιμπεριαλιστικό Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Υπενθυμίζουμε ότι ο Λίμπκνεχτ ήταν ο μόνος εκ των σοσιαλδημοκρατών βουλευτών που καταψήφισε τις πολεμικές πιστώσεις στο Ράιχσταγκ (γερμανικό κοινοβούλιο) το Δεκέμβρη του 1914. Η ΚΟΜΕΠ αναδημοσιεύει τα σημειώματα στη μνήμη του, 92 χρόνια από το θάνατό του, θεωρώντας ότι αποτελούν κείμενα με διαχρονική σημασία ως προς τη διεθνιστική στάση των κομμουνιστών σε συνθήκες ιμπεριαλιστικού πολέμου.

Το δεύτερο κείμενο αποτελεί ανυπόγραφο άρθρο (πιθανώς της Σύνταξης της ΚΟΜΕΠ) δημοσιευμένο στο 4ο τεύχος του 1932 (Φλεβάρη) με τίτλο «Η καινούργια φάση της κρίσης, η αστική θεωρητική σκέψη και το ΚΚΕ».

Το άρθρο έχει ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον γιατί αναλύει την κρίση υπερσυσσώρευσης στην Ελλάδα, στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1930, σε αντιπαράθεση με τις διάφορες αστικές ερμηνείες της κρίσης ως πιστωτικής. Η σημασία του άρθρου έγκειται στο γεγονός ότι με μαρξιστική προσέγγιση αναλύει το χαρακτήρα της κρίσης, αντιμετωπίζει τους διαφόρους εναλλακτικούς αστικούς προβληματισμούς για το πέρασμα σε φάση ανάκαμψης, αναδεικνύοντας ότι καμιά αστική επιλογή δεν μπορεί να εξαλείψει τις αιτίες της κρίσης. Αναδεικνύει επίσης ότι κάθε κύκλος της κρίσης έχει τις διαδοχικές φάσεις του, αλλά και μια βαθιά εκδήλωση ύφεσης σε ένα δοσμένο κύκλο, υπό την προϋπόθεση της μεγάλης όξυνσης της ταξικής πάλης με προσανατολισμό στο επαναστατικό κέρδισμα των μαζών, μπορεί να οδηγήσει στην ανατροπή της αστικής εξουσίας.

Αξίζει να προσεχτεί ότι το άρθρο σωστά χαρακτηρίζει ως καπιταλιστική την ελληνική κοινωνία και σωστά προσδιορίζει την ανάγκη επαναστατικής εξόδου από την κρίση προς όφελος των λαϊκών δυνάμεων. Επίσης αξίζει ιδιαίτερης προσοχής η κριτική του κειμένου σε «εναλλακτικές» αστικές και οπορτουνιστικές πολιτικές θέσεις, όπως για τον «τύραννο της μηχανής», για την «ενίσχυση του σχεδιασμού με στόχο την ανάπτυξη», για τις αντιθέσεις μεταξύ τμημάτων του κεφαλαίου σε συνθήκες κρίσης κλπ.

Το άρθρο αποδεικνύει πόσο παλιές είναι αστικές και οπορτουνιστικές αναλύσεις προβαλλόμενες ως νέες, οι οποίες απομονώνουν τη λειτουργία της κυκλοφορίας του κεφαλαίου από τη συνολική λειτουργία της καπιταλιστικής παραγωγής, θεωρούν τα νέα χρηματοοικονομικά παράγωγα ως την αιτία των προβλημάτων του χρηματοπιστωτικού συστήματος και όχι τον ίδιο το ρόλο του στην αναπαραγωγή του κεφαλαίου, προβάλλουν ως προγραμματική βάση συνεργασίας φιλολαϊκής εξόδου από την κρίση την παύση αποπληρωμής του δημοσίου χρέους και ορισμένες αναδιαρθρώσεις στις Τράπεζες (μεταξύ αυτών και με κάποια κρατικοποίηση), χωρίς να θίγεται η καπιταλιστική ιδιοκτησία.

Το άρθρο σωστά τοποθετείται και ως προς τη στρατηγική της ελληνικής αστικής τάξης, αναφέροντας ότι «στρατηγικός σκοπός της αστικής τάξης ήταν το ζήτημα της εξασφάλισης της αυτάρκειας της χώρας. Το σύνθημα της αυτάρκειας αποτελούσε όμως μονάχα την μια πλευρά, την εσωτερική του σκοπού αυτού, που έκρυβε πίσω της, κάλυπτε την άλλη πλευρά την εξωτερική, την επιθετική, της εδαφικής επέκτασης για την οποία η ελληνική μπουρζουαζία ετοιμάζεται πυρετώδικα».

Η ελληνική αστική τάξη διαμόρφωνε τη δική της στρατηγική, με βάση βέβαια τη δύναμή της και με σχέσεις συνεργασίας και διαπάλης με άλλα καπιταλιστικά κράτη, ισχυρότερα και μη.