Της Σύνταξης

Τη δεκαετία που μόλις πέρασε στην ιστορία, στις σελίδες της ΚΟΜΕΠ συχνά αναφερόταν ότι πολύ γρήγορα το κομμουνιστικό κίνημα, το εργατικό και γενικότερα το λαϊκό κίνημα, θα βρισκόταν μπροστά σε νέες προκλήσεις. Το πέρασμα στη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα αναμφίβολα γίνεται με συσσωρευμένες οικονομικές εξελίξεις στο διεθνές καπιταλιστικό σύστημα.

Η αρθρογραφία της ΚΟΜΕΠ πολύ συχνά υποστήριζε ότι η εκδήλωση οικονομικής κρίσης θα ήταν αναπόφευκτη και μάλιστα πολύ πιο βαθιά από εκείνη των προηγούμενων δεκαετιών, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά γενικότερα στην καπιταλιστική Ευρώπη, σε όλες τις καπιταλιστικές οικονομίες.

Η ΚΟΜΕΠ κλείνοντας τα 90 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της, το Γενάρη του 1921 -μια ιστορία έστω με διακοπές και ασυνέχεια- μπορεί να υπερηφανεύεται ως θεωρητικό-πολιτικό όργανο της ΚΕ του ΚΚΕ, ότι στάθηκε στο ύψος της επιστημονικής πρόβλεψης και έρευνας, τη συνδύασε με το ιδεολογικό-πολιτικό μέτωπο απέναντι στα αποπροσανατολιστικά και αντιεπιστημονικά αστικά ιδεολογήματα. Πολέμησε με επιστημονική ανάλυση και ταξικότητα τα αστικά ιδεολογήματα για «αειφόρο» καπιταλιστική ανάπτυξη κατά τα διαδοχικά πρότυπα του «αμερικάνικου», «γερμανικού» και «γιαπωνέζικου θαύματος», των «ασιατικών τίγρεων», του «πορτογαλικού προτύπου ενσωμάτωσης στην ευρωζώνη», του «ιρλανδικού ή κέλτικου θαύματος», σήμερα του «κινεζικού» κλπ.

Τριάντα χρόνια μετά από την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ και είκοσι χρόνια από την ένταξή της στην ΕΕ, το ΚΚΕ δικαιώθηκε αφού ήταν το μόνο κόμμα που είπε την αλήθεια στην εργατική τάξη. Αποκάλυψε ότι από την επερχόμενη καπιταλιστική ανάπτυξη στην Ελλάδα δε θα ωφελούνταν η εργατική τάξη, η αυτοαπασχολούμενη φτωχή αγροτιά, οι αυτοαπασχολούμενοι στις πόλεις, ακόμα κι αν δέχονταν κάποια «αργύρια» για να συναινέσουν στην ένταξη, στις απαιτούμενες διαρθρωτικές προσαρμογές.

Η ιστορία αυτής της πορείας επιβεβαίωσε τις εκτιμήσεις και προβλέψεις του ΚΚΕ, οι οποίες πολεμήθηκαν όχι μόνο από την αστική ιδεολογία και πολιτική αλλά βέβαια και από την οπορτουνιστική. Ας θυμηθούμε ότι τις θέσεις πως «το ΚΚΕ είναι κόμμα της απομόνωσης» και ότι «το κοινωνικο-οικονομικό του πρότυπο είναι η απομονωμένη και καθυστερημένη κομμουνιστική Αλβανία», διέδωσαν στην εργατική τάξη και στα λαϊκά στρώματα και οι οπορτουνιστικές δυνάμεις που αποσχίστηκαν από το ΚΚΕ το 1991 και συγκροτήθηκαν στο ενιαίο κόμμα του «Συνασπισμού» (ΣΥΝ).

Από κοινού αστικές φιλελεύθερες, αστικές σοσιαλδημοκρατικές και νέες οπορτουνιστικές δυνάμεις πολέμησαν στο συνδικαλιστικό κίνημα τις ταξικές ενέργειες αντίστασης στη «Λευκή» και «Πράσινη Βίβλο» της ΕΕ που δρομολογούσε την κατάργηση νομοθετικά κατοχυρωμένων εργατικών κατακτήσεων ως προς το ημερήσιο, εβδομαδιαίο, ετήσιο ωράριο, τις συλλογικές συμβάσεις, την κοινωνική ασφάλιση και άλλα. Ο οπορτουνισμός, με «αριστερό» ή και «σοσιαλιστικό» προσωπείο, νομιμοποίησε τις καπιταλιστικές επιδιώξεις στη λαϊκή συνείδηση, στήριξε τον καπιταλιστικό ατομισμό, την απομάκρυνση των εργαζομένων από τα σωματεία, των μαθητών-σπουδαστών και φοιτητών από το συνδικαλισμό, την ταξική συμφιλίωση και τον κοινωνικό εταιρισμό, δυσφήμισε τη συλλογικότητα, τη σημασία του ταξικού αγώνα. Ο οπορτουνισμός αυτοπροβλήθηκε, αλλά και υποστηρίχθηκε από τις αστικές δυνάμεις, ως η «σύγχρονη αριστερή πολιτική αντίληψη». Με αυτή του την «ιδιότητα» ερμήνευσε την ΕΕ ως την «ευρωπαϊκή προσαρμογή στην παγκοσμιοποίηση», θεωρώντας την νέο φαινόμενο στην καπιταλιστική εξέλιξη, στο οποίο και το εργατικό-λαϊκό κίνημα θα έπρεπε να πάρει ενεργητικό (βλέπε συναινετικό) μέρος. Παρουσίασε ως νέα φαινόμενα, υπεράνω του καπιταλισμού, πλήθος χαρακτηριστικών του, ήδη εκδηλωμένων από την εποχή της κυριαρχίας του, στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, όπως το χρηματιστήριο, την εξαγωγή κεφαλαίων, τη διευρυμένη διεθνή καπιταλιστική αγορά κλπ.

Η κρίση που άρχισε να εκδηλώνεται στις ΗΠΑ το 2007, ακολουθώντας στην ΕΕ το 2009 και σε άλλες ηπείρους και στην Ελλάδα το 2010, ανάγκασε αστούς και οπορτουνιστές αναλυτές να προσαρμόσουν τα ιδεολογήματα και τα επιχειρήματά τους.

Οι αστοί προσανατολίστηκαν μονόπλευρα στα προβλήματα της εκάστοτε πολιτικής διαχείρισης. Οι οπορτουνιστές, με μεγαλύτερη δυνατότητα προσαρμογής, ψέλλισαν και αντικαπιταλιστικές νότες σε αναλυτικό επίπεδο. Ομως σε πολιτικό επίπεδο συμπορεύτηκαν ως συνήθως με εκείνες τις αστικές δυνάμεις που αναζητούν και νέες διεθνείς αστικές συμμαχίες (περισσότερο με τις ΗΠΑ ή με την Κίνα ή με τη Ρωσία ή και με αραβικά κράτη ή σε μια νέα αναλογία με παλιότερες και νεώτερες καπιταλιστικές σύμμαχες δυνάμεις).

Σε αυτή τη βάση αναπτύχθηκαν τα δήθεν πατριωτικά συνθήματα κατά της «κατοχής της τρόικα», της «επιστροφής σε εθνικό νόμισμα» ή της «αναδόμησης της ευρωζώνης με απαλλαγή της από τη γερμανική μπότα». Τροφοδότησαν νέους αποπροσανατολιστικούς πολιτικούς στόχους, όπως την αναδιάρθρωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος για την εξυγίανσή του από την κερδοσκοπία ως δήθεν πηγή της κρίσης, την κρατικοποίηση της κεντρικής τράπεζας ή και 2-3 εμπορικών τραπεζών για να ηγηθούν της εξυγίανσης, την αλλαγή του Συμφώνου Σταθερότητας στην ευρωζώνη και την υποταγή της ΕΚΤ στον έλεγχο ενός πολιτικού οργάνου της ΕΕ για να εξαλειφθεί η πίεση των αγορών που στηρίζεται στην ανισομετρία των κρατών-μελών της Ενωσης κ.ά.

Αυτές οι απόψεις, ακόμα και όταν συνοδεύονται από συνθήματα καταδίκης της κυβέρνησης, του Μνημονίου, των πολιτικών αποφάσεων περιστολής μισθών και συντάξεων, θωρακίζουν τις αστικές πολιτικές επιδιώξεις, γιατί αποπροσανατολίζουν σε σχέση με το κύριο: την οικονομική κυριαρχία και πολιτική εξουσία του κεφαλαίου, πηγή οποιουδήποτε βαθμού και οποιασδήποτε μορφής της σύγχρονης εκμετάλλευσης. Δίνουν άλλοθι στους αστικούς πολιτικούς εκβιασμούς, π.χ. ότι «το δημόσιο χρέος είναι εθνικό πρόβλημα», «η παραγωγική ανάκαμψη είναι εθνικός στόχος», άρα «απαιτούνται αποτελεσματικές προς τους στόχους θυσίες και των εργαζόμενων και του κεφαλαίου».

Οι οπορτουνιστικές θέσεις δίνουν άλλοθι σε τέτοιους αστικούς αποπροσανατολισμούς και εκβιασμούς, γιατί με τη δική τους «αριστερή» ανάλυση εξοικειώνουν τις λαϊκές δυνάμεις σε ουσιαστικά ανούσιους διαχωρισμούς ανάμεσα στην «κερδοσκοπία των τραπεζών» και το «θεμιτό βιομηχανικό κέρδος», στην απατηλή εκδοχή να γίνει η ΕΕ φιλική προς τους λαούς και τους εργαζόμενους, χωρίς να ανατραπεί η καπιταλιστική εξουσία. Δεν είναι τυχαίο που η συνθηματολογία αστικών δυνάμεων συμπίπτει με εκείνη των οπορτουνιστικών, με κοινοβουλευτική ή μη κοινοβουλευτική αντιπροσώπευση. Στα περισσότερα άρθρα της Σύνταξης, αλλά και σε εκτενή κείμενα των τευχών της ΚΟΜΕΠ στο χρόνο που πέρασε, αναφερόμαστε στα αστικά και οπορτουνιστικά ιδεολογήματα για την οικονομική κρίση, που προβάλλονται ως «νέες» σκέψεις και «νέοι» προσανατολισμοί για την αντιμετώπιση «νέων» προβλημάτων.

Αυτό που προσφέρει το παρόν τεύχος της ΚΟΜΕΠ, ανοίγοντας ετήσιο αφιέρωμα στα 90χρονα από την πρώτη έκδοσή της με αναδημοσιεύσεις ιστορικού υλικού της, είναι η γνωριμία του αναγνώστη και της αναγνώστριας με παρόμοιες θεωρίες εκ μέρους αστών, αλλά και οπορτουνιστών, που προβλήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1930, λόγω της τότε οικονομικής κρίσης.

Στην ενότητα με τίτλο «90 χρόνια ΚΟΜΕΠ - Ιστορικό υλικό» δημοσιεύονται δύο κείμενα του Καρλ Λίμπκνεχτ, γραμμένα στα 1916 και πρωτοδημοσιευμένα στην ΚΟΜΕΠ στο 1ο τεύχος (Γενάρης) του 1922. Στην ίδια ενότητα δημοσιεύεται άρθρο με τίτλο: «Η καινούργια φάση της κρίσης, η αστική θεωρητική σκέψη και το ΚΚΕ» δημοσιευμένο στο 4ο τεύχος (Απρίλης) του 1932.

Το παρόν τεύχος, στην ενότητα «Οικονομία - Πολιτική», επιχειρεί μια ακόμα σύνδεση της οικονομικής-πολιτικής επικαιρότητας με την ιστορικότητά της μέσα από τα εξής δύο εκτενή κείμενα: «Το αβέβαιο μέλλον της ευρωζώνης» και «Η πολιτική απελευθέρωσης των σιδηροδρομικών μεταφορών».

Επίσης το κείμενο που τιτλοφορείται «Ο Φρίντριχ Ενγκελς για την οικονομία και την πολιτική» παρουσιάζει τον πλούτο και την επικαιρότητα της ανάλυσης του Ενγκελς για καπιταλιστικές οικονομικές κρίσεις, εκδηλωμένες στο 19ο αιώνα. Το κείμενο προτρέπει στη μελέτη της διαλεκτικής-υλιστικής ανάλυσης του Ενγκελς για τις καπιταλιστικές οικονομικές κρίσεις της εποχής του. Αναφέρεται σε κείμενα που περιλαμβάνονται σε μια νέα συλλογή έργων από τις εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», με τίτλο «Φρίντριχ Ενγκελς: Κείμενα για την οικονομία και την πολιτική», τα περισσότερα πρωτοδημοσιευμένα στα ελληνικά. Σε πολλές περιπτώσεις ο αναγνώστης και η αναγνώστρια θα μπορούσαν να θεωρήσουν ότι πρόκειται για ανάλυση της σημερινής κατάστασης.

Στην ενότητα «Σοσιαλισμός» δημοσιεύεται κείμενο σχετικά με τις αλλαγές του αμυντικού δόγματος της ΓΛΔ στις δεκαετίες 1970 και 1980. Πρόκειται για κείμενο με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αναλύει τις αλλαγές στον Εθνικό Λαϊκό Στρατό της ΓΛΔ ως διαδικασία αποδυνάμωσης της σοσιαλιστικής εξουσίας, σε συνδυασμό με την ιδεολογική αναθεώρηση, με την οποία επενδύθηκε αυτή η υποχώρηση.

Στο παρόν, 1ο τεύχος 2011 της ΚΟΜΕΠ προηγείται η ενότητα για τα 90 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της, με δημοσίευση Ανακοίνωσης του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Το πρώτο μέρος της Ανακοίνωσης καταγράφει ένα σύντομο ιστορικό των εκδόσεων της ΚΟΜΕΠ, μέσα από το οποίο φαίνεται πώς αντανακλάται στην περιοδικότητα και στο περιεχόμενό τους η θεωρητική και ιδεολογική-πολιτική στάθμη του Κόμματος, αλλά και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, σε κάθε περίοδο της ιστορίας της ΚΟΜΕΠ. Στο μέρος της Ανακοίνωσης με τίτλο «Η συμβολή της ΚΟΜΕΠ στον ιδεολογικό αγώνα» αναδεικνύεται το πλούσιο θεματολόγιο των εκδόσεων και η διαχρονική σημασία τους. Στο τρίτο μέρος της Ανακοίνωσης προτάσσεται το σύνθημα: «Με την ΚΟΜΕΠ κάθε κομμουνιστής, κάθε μέλος της ΚΝΕ, προπαγανδιστής και οργανωτής μαζών στην πάλη για το σοσιαλισμό». Το σύνθημα συνοψίζει τη σχέση επαναστατικής θεωρίας-επαναστατικής πράξης ως καθήκον του ΚΚΕ, των καθοδηγητικών οργάνων και των κομματικών οργανώσεών του, της ΚΝΕ, όλων των κομματικών μελών. Συνοψίζει το καθήκον όπως τέθηκε στο 18ο Συνέδριο του Κόμματος, ως καθοδηγητικό ζήτημα. Σε τελευταία ανάλυση, το περιεχόμενο της καθοδήγησης για αποτελεσματικότερους ιδεολογικοπολιτικούς δεσμούς των κομματικών και κνίτικων οργανώσεων με τις λαϊκές δυνάμεις και τη νεολαία είναι αλληλένδετο με την ανάπτυξη της διάδοσης και μελέτης της ΚΟΜΕΠ, με τη βελτίωση του περιεχομένου της και το ξεπέρασμα της βασικής θεματικής έλλειψής της σε ζητήματα της κομματικής οικοδόμησης.

Σε αυτό το τεύχος δημοσιεύονται τα Κομματικά Ντοκουμέντα της περιόδου 10.11.2010 έως 31.12.2011.

Μαζί με το παρόν τεύχος διανέμεται δωρεάν θεματικό ευρετήριο για τις εκδόσεις της πενταετίας 2006-2010.