Της Σύνταξης

Στις δυο δεκαετίες που μεσολάβησαν από την και τυπική ανατροπή του πρώτου σοσιαλιστικού κράτους, της ΕΣΣΔ, καθώς και από τη βαθιά ιδεολογική - πολιτική - οργανωτική κρίση του ΚΚΕ, το Κόμμα μας όχι μόνο ανασυγκροτήθηκε αλλά παρενέβη αποφασιστικά στη γρήγορη ανασυγκρότηση της ταξικής πάλης στην Ελλάδα, στην περιφέρειά της γενικότερα.

Το 1991 και τα αμέσως επόμενα χρόνια η κομμουνιστική ανασυγκρότηση απαιτούσε βαθύ και αταλάντευτο ταξικό μίσος απέναντι στην καπιταλιστική εκμετάλλευση και ταυτόχρονα επαναστατική ιδεολογική ενόραση. Από αυτά τα δυο αντλούνταν η κομμουνιστική αντοχή στις συνέπειες της πρωτόγνωρης ήττας, της εξελισσόμενης νίκης της αντεπανάστασης σε διαφορετικές χώρες διαφορετικών ηπείρων.

Το ΚΚΕ διέθετε τέτοιες δυνάμεις, μέλη και στελέχη του Κόμματος και της ΚΝΕ, από διάφορες γενιές, μεγαλύτερες και ατσαλωμένες σε διαφορετικές συνθήκες, αλλά και νεότερες και νεότατες. Είναι καταγεγραμμένη, αξιολογημένη, δημοσιοποιημένη όλη η ιδεολογική, πολιτική και οργανωτική δραστηριότητα του Κόμματος και της ΚΝΕ για την επαναστατική ανασυγκρότησή τους σε όλο αυτό το διάστημα.

Η Συντακτική Επιτροπή της ΚΟΜΕΠ δε θεωρεί αναγκαία την κωδικοποιημένη παρουσίαση αυτής της δράσης. Θεωρεί όμως αναγκαίο να υπογραμμίσει την ανάγκη του κομμουνιστικού ατσαλώματος και αντοχής στις νέες συνθήκες με ενσωματωμένη πλέον την πείρα της ταξικής πάλης και στην τελευταία 20ετία, με κατακτημένα τα ιδεολογικά και πολιτικά συμπεράσματα από την πορεία της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στον 20ό αιώνα, αλλά και τις αιτίες της εκτεταμένης νίκης της αντεπανάστασης.

Το καταστάλαγμα των αντεπαναστατικών ανατροπών και η εξήγησή τους κάνουν σήμερα αντικειμενικά πιο εύκολη την ανάπτυξη της επαναστατικής εργατικής, της κομμουνιστικής συνείδησης απ’ ό,τι στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1990.

Τι πιο πραγματικό από την ίδια την πείρα της σημερινής ζωής των εργαζομένων στις ανατολικές περιοχές της Γερμανίας, της σύγκρισης που κάνουν για τη ζωή τους στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία, που τους οδήγησε συμβολικά να δηλώσουν πρόσφατα ότι «ήταν καλύτερα με το τείχος του Βερολίνου».

Τι πιο πραγματικό από την απίστευτη πόλωση πλούτου (Κινέζοι και Ρώσοι στην πρώτη δεκάδα των δισεκατομμυριούχων παγκοσμίως) και φτώχειας στα σημερινά κράτη της Ρωσίας και της Κίνας.

Τι πιο πραγματικό από την παραδοχή αστικών στατιστικών πηγών ότι επί μια 30ετία οποιαδήποτε αύξηση του ΑΕΠ στις ΗΠΑ δε συνοδευόταν από αντίστοιχη αύξηση του εργατικού εισοδήματος.

Τι πιο πραγματικό από το ότι ο καπιταλισμός, δια στόματος τρισεκατομμυριούχων όπως ο Buffet, οικονομολόγων - πολιτικών εκπροσώπων - διαχειριστών του καπιταλισμού, δεν μπορεί να κρύψει τον εκμεταλλευτικό και καταστροφικό του χαρακτήρα, τη σήψη, την αντιδραστικότητά του με τους πολέμους και τις αλλεπάλληλες οικονομικές κρίσεις του.

Στην ιδεολογική και πολιτική ανημπόρια του καπιταλισμού υπάγεται και η συνειδητή προσπάθειά του να διαστρεβλώνει την ιστορική αλήθεια, τόσο για το σοσιαλισμό όσο και για τα προβλήματα και τις αντιφάσεις του καπιταλισμού. Δια στόματος του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου, δια γραφής της εφημερίδας «ΕΣΤΙΑ» και όχι μόνο, αποδίδονται στο «σοβιετισμό» ή «κρατισμό» τα σκάνδαλα ατομικής κατάχρησης κυβερνώντων και άλλων αξιωματούχων, τα ελλείμματα κρατικών προϋπολογισμών και κρατικών επιχειρήσεων και ιδρυμάτων (νοσοκομείων, πανεπιστημίων κλπ.) που υπηρέτησαν τα μονοπώλια, το μέγιστο καπιταλιστικό κέρδος.

Η ύλη του παρόντος τεύχους της ΚΟΜΕΠ εξυπηρετεί αυτόν τον ιδεολογικό - πολιτικό αγώνα ενάντια στην αστική ιδεολογία και τον οπορτουνισμό, όπως εκφράζονται σήμερα στις συνθήκες της βαθιάς οικονομικής κρίσης, όπως επιχειρεί να επιδράσει στην κατεύθυνση της λαϊκής οργάνωσης και αντίδρασης, όπως εξειδικευμένα εμφανίζεται στο χώρο της εκπαίδευσης.

Στην ανάλογη αρθρογραφία αξιοποιείται η εμπειρία της τελευταίας 20ετίας. Παράλληλα αξιοποιείται και η ιστορική πείρα, αφού συνέπεσε αυτό το διάστημα να ολοκληρωθεί η συγγραφή του Β΄ τόμου του Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ, της περιόδου 1949-1968.

Η διαστρέβλωση είναι συνειδητή, είναι «γκαιμπελικού» χαρακτήρα, αφού γνωρίζουν ότι άλλο μηχανισμοί και επιχειρήσεις -και με κρατική μορφή- του καπιταλιστικού κράτους και άλλο του σοσιαλιστικού - δηλαδή με κατάργηση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας. Γνωρίζουν ότι «σοσιαλδημοκρατία» σημαίνει αστικά κόμματα και όχι εργατικά, ότι ο επιθετικός προσδιορισμός τους κρατιέται ακριβώς για λόγους ιδεολογικής σύγχυσης και χειραγώγησης εργατικών δυνάμεων. Πολύ καλά γνωρίζουν ότι η εξουσία στη Λιβύη ήταν και είναι καπιταλιστική, ανεξάρτητα από τη μορφή της, τη διάρθρωση του πολιτικού συστήματος, τα πρόσωπα που την υπηρετούσαν κλπ. Συνειδητά διαστρεβλώνουν το διακρατικό χαρακτήρα των σχέσεων της ΕΣΣΔ με τη Λιβύη. Αλλωστε η ΕΣΣΔ είχε σχέσεις και με πολλά άλλα καπιταλιστικά κράτη και αντίστροφα πολλά καπιταλιστικά κράτη είχαν αναπτυγμένες σχέσεις με τη Λιβύη επί Καντάφι.

Οι κεφαλαιοκράτες, οι θεωρητικοί και πολιτικοί υπηρέτες τους έχουν αισθανθεί νέους τριγμούς στα έδρανα της εξουσίας τους. Γι’ αυτό σπεύδουν ν’ ανακόψουν επικίνδυνες εξελίξεις για τον καπιταλισμό. Εχουν βαθιά αντίληψη της ταξικής πάλης, γι’ αυτό επιτίθενται στον πυρήνα της, το εργατικό κίνημα, στο όπλο της απεργίας, ακόμα περισσότερο της γενικής απεργίας, στο ΚΚΕ, το κόμμα που με σταθερότητα υπηρετεί την εργατική πάλη με όλες τις μορφές της. Γι’ αυτό επιτίθενται στη «βία» της ταξικής πάλης και όχι στην αστική κρατική βία, στην ιμπεριαλιστική βία που εξυπηρετεί κατάκτηση ή διατήρηση θέσεων στην παγκόσμια αγορά, όπως συμβαίνει σήμερα στη βόρεια Αφρική, στη Μέση Ανατολή και αλλού. Συνειδητά διαστρέφουν έννοιες, χαρακτηρίζουν ως «επαναστάτες» της Λιβύης εκείνες τις αστικές δυνάμεις που σήμερα ταυτίζονται με τις θέσεις των ΗΠΑ, της Βρετανίας, της Γαλλίας, του ΝΑΤΟ, της ΕΕ σε σχέση με δυνάμεις που έδειξαν προσέγγιση με τις θέσεις π.χ. της Ρωσίας και της Κίνας. Συνειδητά αποδέχονται και καλλιεργούν κλίμα ανοχής οποιασδήποτε μορφής οργάνωσης και αντίδρασης, π.χ. «κίνημα των πλατειών», που μπορεί να ελεγχθεί σε αντιπαράθεση προς το ΚΚΕ, το ταξικά προσανατολισμένο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, το ΠΑΜΕ, το αντιιμπεριαλιστικά προσανατολισμένο κίνημα αγροτών και αυτοαπασχολούμενων στις πόλεις. Γι’ αυτό σχεδίασαν και παρέταξαν τις δυνάμεις βίας μόνο όταν το «κίνημα της πλατείας» συνέπεσε με τη γενική απεργιακή κινητοποίηση. Συνειδητά υποστηρίζουν οποιαδήποτε πολιτική οργάνωση, με αριστερά ή και κομμουνιστικά επίθετα, που μπορεί να επιφέρει ιδεολογική - πολιτική σύγχυση στον προσανατολισμό της ταξικής πάλης για την ανατροπή της εξουσίας του κεφαλαίου. Γιατί γίνεται πιο πιστευτή η στρέβλωση της αλήθειας και ο αντικομμουνισμός, όταν διεξάγεται περιβεβλημένος με σοσιαλιστικές αναφορές.

Ας αναλογιστούμε πώς διαδόθηκαν σε τέτοια έκταση στους μαθητές και στους φοιτητές οι θεωρίες περί «ολοκληρωτικών καθεστώτων», «μαύρου και κόκκινου φασισμού», ταύτισης του Στάλιν με το Χίτλερ κλπ. Ηταν οι καθηγητές και οι κονδυλοφόροι του οπορτουνισμού, με δεξιό ή αριστερό πρόσημο, που έδιναν εξετάσεις στο σύστημα, λοιδορώντας το σοσιαλισμό του 20ού αιώνα. Ηταν οι ίδιοι που είδαν την «πτώση του τείχους του Βερολίνου» και τη διάλυση της ΕΣΣΔ ως το «άνοιγμα της λεωφόρου για την ειρήνη και τη φιλία των λαών». Αυτοί έδωσαν «αριστερό», «σοσιαλιστικό» άλλοθι στη «Μαύρη Βίβλο» πριν από 10 χρόνια, στην εξίσου κατάπτυστη «Διακήρυξη της Βαρσοβίας» της ΕΕ μόλις τον περασμένο Αύγουστο. Αλλωστε αυτό σημαίνει οπορτουνισμός: η διείσδυση της αστικής ιδεολογίας και πολιτικής μέσα στο εργατικό κίνημα, που γίνεται στο όνομα του κινήματος, δήθεν για το καλό του και όχι αυτούσια υιοθέτηση των καπιταλιστικών θέσεων και αντιλήψεων.

Η καπιταλιστική ιδεολογία και πολιτική χρειάζεται τον οπορτουνισμό για τη στήριξη της καπιταλιστικής εξουσίας, για τη χειραγώγηση των εργατικών μαζών. Και αυτό το εκδηλώνει σε διάφορες περιόδους και με διάφορους τρόπους, δίνοντας έκταση και δύναμη στις οπορτουνιστικές θέσεις, π.χ. ότι «η πολιτική του ΚΚΕ πάσχει από έλλειψη ρεαλισμού, τα παραπέμπει όλα στο σοσιαλισμό, πάσχει από απομονωτισμό, δε βοηθά στην ενότητα της αριστεράς για να υπάρξει εναλλακτική λύση». Αυτή η στάση εκπροσώπων αστικών πολιτικών φορέων δεν αναιρείται από φαινομενικές ή συγκυριακές αντιπαραθέσεις τους με εκπροσώπους του οπορτουνισμού. Αντανακλά πραγματικές αντιφάσεις η φαινομενικά εναλλασσόμενη πολιτική στάση του κυβερνώντος κόμματος, του ΠΑΣΟΚ, του πρωθυπουργού και του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, απέναντι στον πρόεδρο του ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ, άλλοτε ως δυνητικά συνεργάσιμη αριστερή πολιτική δύναμη και άλλοτε ως αφερέγγυα, αναρχίζουσα. Αντανακλά όχι μόνο τις αντιφάσεις μέσα στις γραμμές του ΠΑΣΟΚ, αλλά και τις αντιφάσεις μέσα στο σχηματισμό του ΣΥΡΙΖΑ. Σε τελευταία ανάλυση αντανακλά ότι και στα δυο κόμματα η διαπάλη αφορά την αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων διάσωσης του καπιταλιστικού συστήματος, διάσωσης της ιμπεριαλιστικής ΕΕ και της ιμπεριαλιστικής παγκοσμιοποίησης.

Η πάλη με την αστική ιδεολογία και πολιτική είναι αλληλένδετη με την πάλη απέναντι στον οπορτουνισμό, στα αναχώματα της επαναστατικοποίησης των εργατικών μαζών και της συμμαχίας τους με τα λαϊκά στρώματα, με την απόσπαση των λαϊκών στρωμάτων από την επιρροή των ανώτερων μεσαίων στρωμάτων και των καπιταλιστών. Ετσι, στο παρόν 5ο τεύχος 2011 της ΚΟΜΕΠ η ύλη κατανέμεται σε δύο ενότητες: «Ιστορία του ΚΚΕ» και «Ιδεολογία - Πολιτική». Λόγω του πολυσέλιδου της ενότητας «Ιστορία του ΚΚΕ», δεν περιλαμβάνεται σε αυτό το τεύχος η ενότητα «90 χρόνια ΚΟΜΕΠ - Ιστορικό υλικό».

Στην ενότητα με τίτλο «Ιστορία του ΚΚΕ» δημοσιεύονται υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ με θέμα «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚKE, Β΄ τόμος περίοδος 1949-1968. Αποκαταστάσεις». Συγκεκριμένα προδημοσιεύονται ο πρόλογος και η εισαγωγή του Δοκιμίου Ιστορίας, καθώς και οι αποφάσεις για τις κομματικές αποκαταστάσεις των Νίκου Ζαχαριάδη, Νίκου Βαβούδη και την πολιτική αποκατάσταση του Αρη Βελουχιώτη.

Στην ενότητα «Ιδεολογία - Πολιτική» δημοσιεύεται άρθρο της Συντακτικής Επιτροπής της ΚΟΜΕΠ που αναδεικνύει ζητήματα που αφορούν τη σύγχρονη πάλη του ΚΚΕ με τον οπορτουνισμό μέσα και από την ιστορική πείρα του Κόμματος. Το κείμενο αναφέρεται στη συμβολή του οπορτουνισμού στις αστικές προθέσεις για αναμόρφωση του αστικού πολιτικού συστήματος και την προσπάθεια ενσωμάτωσης της λαϊκής δυσαρέσκειας σε «εναλλακτική» αστική πολιτική κατεύθυνση. Αναδεικνύεται η προσπάθεια διαστρέβλωσης της πολιτικής του Κόμματος, η προσπάθεια άσκησης πίεσης από αστικές και οπορτουνιστικές δυνάμεις με στόχο την ενσωμάτωσή του στο αστικό πολιτικό σύστημα.

Στην ίδια ενότητα δημοσιεύεται άρθρο κριτικής στα ιδεολογήματα περί «άμεσης», «πραγματικής» και «συμμετοχικής» δημοκρατίας. Στο άρθρο αναδεικνύεται η σχέση αυτών των ιδεολογημάτων με τις προσπάθειες ανασύνταξης της αστικής εξουσίας σε συνθήκες έντασης της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης. Τα ιδεολογήματα αυτά προβάλλονται από μια σειρά αστικές και οπορτουνιστικές δυνάμεις, με στόχο να διαμορφωθεί ένα ρεύμα λαϊκής στήριξης σε προσαρμογές στο καπιταλιστικό εποικοδόμημα, αναγκαίες για τη διάσωσή του. Αναδεικνύεται ο ιστορικά εκμεταλλευτικός χαρακτήρας της δημοκρατίας, αφού η θέληση της πλειοψηφίας στην άσκηση της εξουσίας αφορούσε την άρχουσα τάξη. Αναδεικνύονται επίσης οι κοινωνικοοικονομικές προϋποθέσεις -κοινωνική ιδιοκτησία των μέσων της κοινωνικής παραγωγής- για τη συμμετοχή στην εργατική εξουσία, άλλες προϋποθέσεις -κατάργηση κάθε μορφής ανισότητας- για την άμεση συμμετοχή στη διαχείριση των κοινών υποθέσεων.

Μέσα στο καλοκαίρι η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ κατέθεσε νομοσχέδιο σχετικά με τη λεγόμενη «Κοινωνική Οικονομία». Πρόκειται ουσιαστικά για πολιτική υλοποίησης στην Ελλάδα αντίστοιχων κατευθύνσεων που υπάρχουν και σε επίπεδο ΕΕ. Το άρθρο, που δημοσιεύεται με τίτλο «Για τις εξελίξεις στην “Κοινωνική Οικονομία”», σχολιάζει τις σχετικές εξελίξεις που προωθούνται με την ταμπέλα της «Κοινωνικής Οικονομίας». Πρόκειται για στήριξη δραστηριοτήτων που αφορούν την ανάπτυξη της καπιταλιστικής επιχειρηματικής δράσης, που διευκολύνουν τη συγκέντρωση κεφαλαίων σε μια σειρά τομείς, εμφανίζοντας όμως αυτές τις δραστηριότητες ως μη κερδοσκοπικές. Δηλαδή ο τομέας της «Κοινωνικής Οικονομίας» δεν περιορίζεται μόνο σε ένα πλαίσιο ιδεολογικής χειραγώγησης και πολιτικής διαχείρισης που αφορά την εγκατάλειψη από πλευράς του αστικού κράτους της ευθύνης για μια σειρά κοινωνικές υπηρεσίες και ανάθεσής τους σε μη κρατικούς φορείς, π.χ. ΜΚΟ, με ό,τι αυτό σημαίνει για τους εργαζόμενους. Είναι ενεργητικό στην επέκταση των καπιταλιστικών σχέσεων και στην εφαρμογή των λεγόμενων «ελαστικών» εργασιακών σχέσεων. Το κείμενο κάνει συγκεκριμένη κριτική στην οπορτουνιστική αντίληψη για την «Κοινωνική Οικονομία», την οποία αποσπά από την κυριαρχία της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας και το κίνητρο του καπιταλιστικού κέρδους στην παραγωγή και στις λεγόμενες υπηρεσίες και την προβάλλει ως εναλλακτική πρόταση σε συνθήκες καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης.

Στην ίδια ενότητα δημοσιεύεται κείμενο του Τμήματος Παιδείας και Ερευνας της ΚΕ του ΚΚΕ, κριτική στις θέσεις και τη δράση των δυνάμεων του οπορτουνισμού στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Το κείμενο αναφέρεται στους αντικειμενικούς παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη του οπορτουνισμού στο χώρο των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Αναδεικνύει το ρόλο των οπορτουνιστικών δυνάμεων, αλλά και τη γραμμή δράσης των κομμουνιστών στο χώρο.

Στο παρόν τεύχος της ΚΟΜΕΠ δημοσιεύονται Κομματικά Ντοκουμέντα της περιόδου 1.7.2011 - 23.8.2011.