Αρχειακό υλικό: «ΓΙΑ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΕΝΤΑΧΡΟΝΟ ΣΧΕΔΙΟ»

Σύντροφοι, το γεγονός ότι το κόμμα μας αρχίζει την επεξεργασία των προβλημάτων του δεύτερου πεντάχρονου σχεδίου της λαϊκής οικονομίας, αυτό και μόνο το γεγονός μάς λέει πολλά. Πρώτα απ’ όλα αυτό σημαίνει ότι το πρώτο μας πεντάχρονο σχέδιο εχτελείται επιτυχώς. Αυτό σημαίνει επίσης ότι εμείς έχουμε πλήρη πεποίθηση ότι το 1932 θα είνε χρόνος ολοκληρωτικής εχτέλεσης του πεντάχρονου, ότι το πρώτο πεντάχρονο θα το τελειώσουμε σε τέσσερα χρόνια.

Τη σημασία αυτού του γεγονότος, του γεγονότος της επεξεργασίας από τη Σοβ. Ένωση του δεύτερου πεντάχρονου σχεδίου πρέπει να αισθανθούμε.

Πρώτο, για την παγκόσμια σημασία αυτού του γεγονότος.

Η παγκόσμια σημασία αυτού του γεγονότος έγκειται στο ότι ο εργάτης κάθε χώρας, ότι ο εργαζόμενος κάθε κράτους έχει την δυνατότητα να συγκρίνει τα αποτελέσματα της κυριαρχίας της μπουρζουαζίας στα αστικά κράτη με τα αποτελέσματα, με τα πρώτα ακόμα αποτελέσματα, της κυριαρχίας της εργατικής τάξης στη χώρα της προλεταριακής διχτατορίας. Και μάλιστα εμείς δεν αρνούμεθα τη σύγκριση με τις πιο πρωτοπόρες απ’ την τεχνικο-οικονομική άποψη, με τις πιο πλούσιες και με τις πιο ισχυρές χώρες του καπιταλιστικού κόσμου. Στη δεδομένη περίοδο, όταν η κρίσις αγκάλιασε όλες τις καπιταλιστικές χώρες και εξακολουθεί να βαθαίνει όλο και πιο πολύ, καταστρέφοντας τη βιομηχανία και τους άλλους κλάδους της οικονομίας, η σύγκριση των καπιταλιστικών χωρών με τη Σοβ. Ένωση είνε αναγκαία. Αυτή η σύγκριση δίνει την δυνατότητα χωρίς ταλαντεύσεις ν’ απαντήσουμε στο ερώτημα με ποιόν είνε το μέλλον –με το προλεταριάτο και την εξουσία του είτε με την μπουρζουζία και την κυριαρχία της. Είνε σαφές ότι από την παγκόσμια άποψη η επιτυχία μας, η νικηφόρα επιτυχία της ανοικοδόμησης του σοσιαλισμού ενσαρκωμένη στην επιτυχή εχτέλεση του πρώτου πεντάχρονου και τώρα στις πρώτες υποδείξεις του δεύτερου πεντάχρονου, για του εργάτες και τους εργαζόμενους όλων των χωρών, λέει ότι μέλλον δεν είνε υπέρ της κυριαρχίας της μπουρζουαζίας, αλλά υπέρ της διχτατορίας του προλεταριάτου, ότι τα γεγονότα ομιλούν εναντίον του καπιταλισμού και υπέρ του σοσιαλισμού.

Δεύτερο, από την εσωσοβιετική άποψη το γεγονός του περάσματός μας προς τα προβλήματα του δεύτερου πεντάχρονου επίσης λέει πολλά.

Αυτό είνε μια από τις αποφασιστικές αποδείξεις του τι δίνει η καθοδήγηση της εργατικής τάξης στην αγροτική μάζα μετά την ανατροπή της εξουσίας της μπουρζουαζίας. Στην Ε.Σ.Σ.Δ., για πρώτη φορά στην παγκόσμιο ιστορία, η εξουσία βρίσκεται στα χέρια της εργατικής τάξης, η οποία καθοδηγεί τις εργαζόμενες μάζες του χωριού, πραγματοποιεί μαζί μ’ αυτές την αναδιοργάνωση όλης της λαϊκής οικονομίας σε σοσιαλιστική βάση. Η επιτυχία μας, η νικηφόρα επιτυχία της εργατικής τάξης έγκειται στο ότι η ανοικοδόμηση του σοσιαλισμού δεν γίνεται μόνο στην πόλη, μα και στο χωριό, ότι και το πιο καθυστερημένο τμήμα των εργαζόμενων, οι εργαζόμενοι του χωριού, αρχίζει να ανέρχεται προς τον σοσιαλισμό, προς την χωρίς τάξεις σοσιαλιστική κοινωνία.

Τέλος, άμεσα απ’ την οικονομική άποψη, οι επιτυχίες μας είνε επιτυχίες της σοσιαλιστικής ανοικοδόμησης που γίνεται με σχέδιο. Μέχρι τώρα σε καμμιά χώρα, πουθενά στον κόσμο, καμμιά κρατική οικονομία δεν γινότανε με σχέδιο. Εμείς κάνουμε εδώ τα πρώτα βήματα, και έχουμε ήδη αποτελέσματα. Μετά την λύση ωρισμένων προβλημάτων περνούμε σε νέα και με κάθε χρόνο όλο και σε πιο μεγάλα. Η επιτυχία τής με σχέδιο σοσιαλιστικής οικονομίας δεν είνε μόνο, είτε καλλίτερα δεν είνε τόσο επιτυχία άμεση των δικών μας αρμοδίων οργανισμών. Το σχέδιο και ο υπολογισμός μας δεν περιορίζονται σ’ αυτά τα σχετικώς στενά πλαίσια. Η πραγματική οικονομική εργασία, η οργάνωση του υπολογισμού της λαϊκής οικονομίας και η επεξεργασία σχεδίου μπορεί να γίνει και στην πράξη γίνεται με τη δραστήρια συμμετοχή των εργατικών μαζών, στην πορεία της επεξεργασίας κατά τρόπους, που αρκετά μεταβάλλουν τις πρωταρχικές υποδείξεις. Στηριζόμενοι σ’ αυτή τη δραστηριότητα της εργατικής τάξης και των εργαζομένων στη σοσιαλιστική ανοικοδόμηση, επεξεργάζονται κάτω από την καθοδήγηση του κόμματος τα οικονομικά μας σχέδια.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνούμε κείνη την τεράστια εργασία για την επεξεργασία του σχεδίου της λαϊκής οικονομίας, η οποία προηγήθηκε της προετοιμασίας του δεύτερου πεντάχρονου σχεδίου.

Πρώτο σχέδιο της λαϊκής οικονομίας είτανε το σχέδιο της ηλεκροποίησης, το σχέδιο Γκοελρό. Αυτό είτανε το προσχέδιο, η αρχή για τη γενική τεχνική αναδιοργάνωση της λαϊκής οικονομίας της χώρας μας. Αυτή η εργασία είχε τεράστια σημασία για όλη την οικονομική μας δουλειά και για την ανάπτυξη του ίδιου του σχεδίου.

Επίσης ξέρουμε ότι εκείνο τον καιρό είχε γίνει πολύ δουλειά για την κατάρτιση των πρώτων χρονιάτικων σχεδίων «αριθμών ελέγχου της λαϊκής οικονομίας». Οι πρώτοι αριθμοί ελέγχου εγκρίθηκαν το 1925-26. Από τότε αυτοί εγκρίνονται κάθε χρόνο και αποχτούν όλο και πιο μεγάλη σημασία για την οικονομική καθοδήγηση.

Σχεδόν ταυτόχρονα με την επεξεργασία των πρώτων χρονιάτικων σχεδίων της λαϊκής οικονομίας άρχισαν να προετοιμάζωνται και πιο πλατιά σχέδια για την αναδιοργάνωση της λαϊκής οικονομίας. Στο διάστημα σειράς ετών γινότανε δουλειά για την προετοιμασία του πρώτου πεντάχρονου και ταυτόχρονα προετοιμάζονταν το ονομαζόμενο «γενικό σχέδιο» της αναδιοργάνωσης της λαϊκής οικονομίας με υπολογισμό 10-15 ετών. Η τελευταία αυτή εργασία δεν τελείωσε. Μα αφού καταρτίσθηκε και πραγματοποιήθηκε το πρώτο πεντάχρονο σχέδιο και τώρα επεξεργάζεται το δεύτερο πεντάχρονο, τότε τα βασικά προβλήματα του ονομαζομένου «γενικού σχεδίου» εξαντλούνται μ’ αυτά τα δύο πεντάχρονα και εν μέρει αυτά τίθενται σε πιο ανεπτυγμένη μορφή. Έτσι των υποδείξεων του δεύτερου πεντάχρονου σχεδίου προϋπήρχε μεγάλη εργασία και χωρίς αυτήν θα είτανε αδύνατη η προετοιμασία, μελέτη των ζητημάτων δευτέρου πεντάχρονου σχεδίου της λαϊκής οικονομίας.

 

Ι. ΠΡΟΣ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΠΕΝΤΑΧΡΟΝΟΥ

 Ξέρετε, σύντροφοι, ότι το κόμμα παρουσίασε 2 προγράμματα πεντάχρονου σχεδίου, το ένα υπολογισμένο σε μετρίως ευνοϊκές συνθήκες και το άλλο υπολογισμένο σε πολύ ευνοϊκές συνθήκες, το λεγόμενο «αισιόδοξο» πεντάχρονο. Το αισιόδοξο πεντάχρονο είτανε υπολογισμένο στις πιο ευνοϊκές κατά τη γνώμη του Κρατικού Σχεδίου, για το Σοβιετική Ένωση, συνθήκες. Το κόμμα πήρε για βάση το αισιόδοξο πεντάχρονο, δηλαδή το σχέδιο με τα μεγαλείτερα οικονομικά προβλήματα. Και ακριβώς αυτό το αισιόδοξο υπολογισμένο στις πιο ευνοϊκές συνθήκες πεντάχρονο σχέδιο εμείς τώρα εχτελούμε. Το κόμμα κατώρθωσε, ώστε το σύνθημα «το πεντάχρονο σε τέσσερα χρόνια» που οι ίδιες οι μάζες υπέδειξαν, να πραγματοποιείται νικηφόρα. Πραγματοποιούμε το αισιόδοξο πεντάχρονο όχι σε πέντε χρόνια όπως πρωταρχικά υπέδειχναν, αλλά σε τέσσερα χρόνια, δηλαδή συντομεύουμε κατά ένα πέμπτο το διάστημα της εχτέλεσης του πεντάχρονου σχεδίου της αισιόδοξης (ανώτερης) εκδοχής.

Οι επιτυχίες του πρώτου πεντάχρονου είνε επιτυχίες της εκβιομηχάνισης και, συνεπώς, της πολιτικής της ανάπτυξης της βιομηχανίας, της παραγωγής μέσων παραγωγής σε πρώτη σειρά. Αυτές οι επιτυχίες χαραχτηρίζονται με το ότι έχουμε σήμερα δική μας βάση για το αποτελείωμα της τεχνικής αναδιοργάνωσης όλης της λαϊκής οικονομίας. Για την υπόθεση της κατοπινής ανάπτυξης του σοσιαλισμού στην Ε.Σ.Σ.Δ. αυτό το γεγονός έχει αποφασιστική σημασία.

Οι επιτυχίες του πρώτου πεντάχρονου βρίσκουν την έκφρασή τους επίσης στις εξαιρετικές επιτυχίες της κολλεχτιβοποίησης στην τεράστια ανάπτυξη των κολχόζ και σοβχόζ. Στο καθυστερημένο, που μέχρι χθές είτανε χωρισμένο σε μικρές οικονομίες χωριό, χτίζεται τώρα η μεγάλη σοσιαλιστική οικονομία με βάση την τεχνική της μηχανής. Πετύχαμε τέτοια κατάσταση, που και στην αγροτική οικονομία κυριαρχούσα θέση κατέχουν οι σοσιαλιστικές μορφές. Μ’ αυτό λύθηκε το πιο δύσκολο και το πιο σοβαρό πρόβλημα της προλεταριακής επανάστασης. Όσο κι’ αν είνε μεγάλα και πανηγυρικά τα προβλήματα του δεύτερου πεντάχρονου, δεν πρέπει να ξεχνούμε, ότι μετά την Οχτωβριανή επανάσταση το πιο δύσκολο πρόβλημα έγκειτο στην αναδιοργάνωση της αγροτικής οικονομίας πάνω στη βάση του κολλεχτιβισμού και της ανώτερης μηχανικής τεχνικής. Κι’ ακριβώς αυτό το πρόβλημα το κόμμα το πραγματοποίησε και το πραγματοποιεί και δεν μπορεί να υπάρχει καμμιά αμφιβολία, ότι το 1932-33 η κολλεχτιβοποίηση στην Ε.Σ.Σ.Δ. βασικά θα τελειώσει.

Όλα αυτά έδωσαν τη δυνατότητα στο κόμμα να πεί, ότι το ριζικό Λενινιστικό ζήτημα «ποιος - ποιόν» λύθηκε ενάντια στον καπιταλισμό, λύθηκε υπέρ του σοσιαλισμού. Αυτό είνε το σπουδαιότερο αποτέλεσμα για ολόκληρη όχι μόνο την οικονομική μα και την πολιτική ανάπτυξη της Σοβ. Ένωσης για την περίοδο που μας πέρασε.

Δεν επιτρέπεται να μην δούμε ότι αυτά τα χρόνια δεν εκτελέσθηκαν όλα, όπως τα υπέδειξε το σχέδιο. Όχι μόνο στα ξεχωριστά χρόνια μα και στο σύνολο το κόμμα έκανε μεταβολές στο πρώτο πεντάχρονο.

Θα φέρω μερικά παραδείγματα:

Στο πεντάχρονο λόγου χάρη, δεν σημειώνονταν, ότι στο τέλος του πεντάχρονου η αεργία στη χώρα μας θα έχει πλέρια εξαλειφθεί. Μάλιστα το πεντάχρονο σχέδιο σημείωνε μεγάλη ελάττωση της αεργίας, μα κείνη την περίοδο, στην περίοδο που καταρτίσθηκε το πεντάχρονο, να προβλεφθεί ότι η αεργία στην Ε.Σ.Σ.Δ. θα εξαλειφθεί το 1930-31 είτανε αδύνατο. Όπως βλέπετε λιγάκι παραβιάσαμε την υπόδειξη του σχεδίου, μα νομίζουμε, ότι τέτοια μετατροπή, είτε σωστότερα τέτοια καλλιτέρευση του σχεδίου ολοκληρωτικά έγινε προς τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και γίνεται δεχτή απ’ αυτήν με πλήρη συμπάθεια.

Σχετικά με τα οικονομικά προβλήματα του πρώτου πεντάχρονου το κόμμα επίσης έκανε τέτοια μεγάλη μετατροπή όπως η δημιουργία νέας μεταλλουργικής βάσεως στην Ανατολή, στην περιοχή Ουράλ-Κουζνέτσκυ. Σε κανένα από τους 4 τόμους του πεντάχρονου σχεδίου, για τη δεύτερη μεταλλουργική βάση στην Ανατολή δεν γίνεται λόγος. Μα μπορούμε τώρα να συζητάμε για το πρώτο πεντάχρονο σχέδιο χωρίς να μιλάμε για τη νέα μεταλλουργική βάση που δημιουργούμε στην περιοχή Ουράλ-Κουζνέτσκυ; Βέβαια όχι. Ακόμα περισσότερο τώρα που άρχισε να δουλεύει το πρώτο καμίνι στο Μαγνιτογγόρσκ και πρόκειται να βάλλουν μπρος και άλλα τέτοια στο Μαγνιτογγόρσκ και από στο Κουζνέτσκυ. Μ’ αυτό τον τρόπο και δω έγινε διόρθωση στο πεντάχρονο, διόρθωση όχι άσχημη, διόρθωση καλή, ενάντια στην οποίαν ούτε ένας εργάτης στην Ε.Σ.Σ.Δ. όχι μόνο δεν αντιτίθεται, μα απεναντίας είνε έτοιμος με κάθε τρόπο να την υποστηρίξει.

Το πεντάχρονο πρόβλεψε άλλους ρυθμούς στην κολλεχτιβοποίηση, ενώ βγήκαν άλλοι. Από πολύ καιρό με τους ρυθμούς που αναπτύξαμε ξεπεράσαμε την κολλεχτιβοποίηση και την ανάπτυξη των σοβχόζ που σημείωνε το πεντάχρονο. Αυτό επίσης είνε πάρα πολύ ουσιώδης διόρθωση στο πεντάχρονο σχέδιο, μα όχι άσχημη διόρθωση, η οποία σοβαρά καλλιτερεύει την υπόθεση. Σε εκατομμύρια αγροτικές μάζες, χωρίς να μιλάμε για την εργατική τάξη δεν υπάρχει αντίρρηση σ’ αυτή τη «διόρθωση» επειδή ολοκληρωτικά ανταποκρίνεται στην πολιτική του κόμματος του λενινισμού.

Δυστυχώς δεν μπορούμε να πούμε ότι οι διορθώσεις μας στο πεντάχρονο σχέδιο έγιναν μόνο προς την καλή πλευρά. Κάτι έγινε και αντίθετα.

Δεν πρέπει, λόγου χάρη, να ξεχνάμε για τα επόμενα τρία ζητήματα:

Δεν εχτελέσαμε το πρόγραμμα για την ανάπτυξη της παραγωγικότητας της δουλειάς στη βιομηχανία. Αυτή είνε η τεράστιά μας έλλειψη. Είνε σαφές ότι πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να διαρθώσουμε αυτή τη δουλειά, στηριζόμενοι στο δυνάμωμα της προλεταριακής πειθαρχίας, στην ανάπτυξη της τεχνικής και κατάχτηση αυτής απ’ τα στελέχη μας.

Δεν εχτελέσαμε επίσης τις υποδείξεις του πεντάχρονου σχετικά με την ανάπτυξη της αποδοτικότητας της γης. Εδώ βρισκόμαστε ακόμα σε πάρα πολύ χαμηλό επίπεδο, σημαντικά πιο χαμηλό, απ’ ό,τι υποδεικνύει το πεντάχρονο. Είναι σαφές, ότι και σαυτό τον τομέα θα πρέπει να δώσουμε προσοχή, να διοθρώσουμε τη δουλειά.

Δεν εχτελέσαμε, κι’ αυτό το αισθανόμαστε κάθε μέρα, ότι δεν εχτελέσαμε τα καθήκοντα για την αναδιοργάνωση της συγκοινωνίας, ιδιαίτερα για τους σιδηροδρόμους. Είνε φανερό ότι και σ’ αυτόν τον τομέα χρειάζεται πολύ και συστηματικά να δουλέψουμε, για να καλλιτερεύσουμε γρήγορα τη δουλειά, να σηκώσουμε στο ύψος που πρέπει τη συγκοινωνία μας.

Τα αποτελέσματα του πρώτου πεντάχρονου απ’ την πολιτική άποψη δεν θα φωτισθούν αρκετά, αν δε θίξουμε το ζήτημα κάτω από ποιες συνθήκες αναπτύχθηκε η πάλη του κόμματος για την εχτέλεση του πεντάχρονου, με τι κριτική και αντιπροτάσεις έβγαιναν οι αντιπολιτευτικές ομάδες, τόσο οι τροτσκυστές, όσο και οι δεξιοί.

Τα μαθήματα του παρελθόντος έχουν πρωτοβάθμια σημασία για το κόμμα και για όλη την εργατική τάξη. Γιαυτό είναι απαραίτητο να υπενθυμίσουμε τα σπουδαιότερα σημεία της πάλης του κόμματος με τις ονομαζόμενες «αριστερές» και δεξιές παρεκκλίσεις. Ακόμα περισσότερο, γιατί η πάλη με τέτοιου είδους παρεκκλίσεις, και ιδίως με τον δεξιό κίνδυνο, σαν τον βασικό, είναι αναπόφευχτη και στο μέλλον.

Υπενθυμίζω, ότι οι οδηγίες για το πρώτο πεντάχρονο πάρθηκαν απ’ την Κεντρική Επιτροπή πριν από το XV συνέδριο του κόμματος και συζητήθηκαν σαυτό το συνέδριο. Ενάντια στις θέσεις της Κ.Ε. για το πρώτο πεντάχρονο, η τροτσκυστική αντιπολίτευση παρουσίασε τις δικές της θέσεις. Αυτό είτανε ένα υβριστικό ντοκουμέντο, εχθρικό με τη γραμμή του κόμματος, που περιείχε, όλες, όσες μπορούμε να φαντασθούμε, τις υβριστικές συκοφαντικές κατηγορίες ενάντια στην Κ.Ε.

Υπενθυμίζω, επίσης, ότι οι δεξιοί την περίοδο που πάρθηκαν από την XVI κομματική συνδιάσκεψη, οι θέσεις για το πεντάχρονο σχέδιο, απεπειράθησαν να βγουν με δικό τους σχέδιο. Αξίζει να υποδείξουμε εδώ και το ονομαζόμενο «δίχρονο σχέδιο», που με αυτή τη μάσκα αντιπαρατίθετο στην απόφαση της Κ.Ε. για το πεντάχρονο σχέδιο και στην ουσία αντιπαρατίθετο στην πολιτική γραμμή του Κόμματος.

Για όλα αυτά αρκετά ειπώθηκαν κείνο τον καιρό. Τώρα είναι ανάγκη να προσέξουμε στα γεγονότα του παρελθόντος, απ’ την άποψη των αποτελεσμάτων της σοσιαλιστικής ανοικοδόμησης στα τελευταία 3-4 χρόνια. Σε σύνδεση μ’ αυτά θα αναγκασθώ να φέρω μερικά αποκόμματα απ’ τα ντοκουμέντα και τις αγορεύσεις των αντιπολιτευομένων τροτσκιστών και δεξιών οπορτουνιστών.

Ας πάρουμε το ζήτημα της κατάθεσης κεφαλαίων στην ανοικοδόμηση της βιομηχανίας, που έχει, όπως όλοι εννοούν, τεράστια πολιτική σημασία στην πραγματοποίηση της πολιτικής της εκβιομηχάνισης. Να τι έγραψαν οι τροτσκιστές στις θέσεις τους με αφορμή τις θέσεις της Κ.Ε. μας για το πεντάχρονο σχέδιο:

«Δίνουν άρα γε αυτές (οι θέσεις της Κ.Ε.) αυτοτελές σχέδιο λύσης του βασικού ζητήματος της κατάθεσης των κεφαλαίων στη βιομηχανία; Όχι. Και μαυτό αυτές βοηθούν, ώστε στην πραχτική όλο και πιο πολύ να θριαμβεύουν οι αντιπρολεταριακές τάσεις στο βασικό ζήτημα για το συσχετισμό των σοσιαλιστικών και καπιταλιστικών στοιχείων της οικονομίας μας».

Με την πλατφόρμα των τροτσκυστών έβγαινε, ότι οι θέσεις του κόμματος για το πεντάχρονο οδηγούσαν «στον θρίαμβο των αντιπρολεταριακών τάσεων». Λοιπόν, δεν είναι γελοίο αυτό να το διαβάζουμε μετά από τέσσερα χρόνια;

Τι έλεγαν για τους ρυθμούς της κατάθεσης των κεφαλαίων στη βιομηχανία απ’ την άλλη πτέρυγα, απ’ τη δεξιά πτέρυγα;

Απ’ την δεξιά, είναι αλήθεια, σε πολύ συγχισμένη μορφή, με καθαρά εκφρασμένη πολιτική τάση, έλεγαν, περίπου, έτσι:

«Δεν πρέπει να εννοούμε το ζήτημα έτσι, ότι οι καταθέσεις κεφαλαίων στη βιομηχανία όλο τον καιρό θα αυξάνονται γεωμετρικά (2x2) μέχρι την κομμουνιστική κοινωνία. Είναι δυνατή και η πτώση των γραμμών των τοποθετήσεων κεφαλαίων στη βιομηχανία».

Με λίγα λόγια, οι δεξιοί τραβούσαν «την γραμμή» προς τα κάτω. (Γέλια).

Ας πάρουμε τώρα ό,τι αφορά το χωριό. Τι έλεγαν οι θέσεις της τροτσκυστικής αντιπολίτευσης για την πολιτική του Κόμματος στο χωριό; Να τι έλεγαν:

«Οι θέσεις της Κ.Ε. εντελώς εσφαλμένα πέρνουν σε μια παρένθεση τον καπιταλισμό στην πόλη και τον καπιταλισμό στο χωριό, επιβεβαιώνοντας, ότι και ο αγροτικός καπιταλισμός αναπτύσσεται μόνο απόλυτα. Στην πραγματικότητα ο καπιταλισμός στο χωριό αναπτύσσεται και απόλυτα και σχετικά, αναπτύσσεται με μεγάλη ταχύτητα και κάθε μέρα μεγαλώνει η εξάρτηση του Σοβιετικού Κράτους και της βιομηχανίας του απ’ τις πρώτες ύλες και τα εξαγωγικά αποθέματα των ευπόρων και πλουσίων (κουλάκων) του χωριού».

Και πιο κάτω:

«Γίνεται γρήγορη ανάπτυξη των καπιταλιστικών στοιχείων στη γεωργία με βάση τη μικρή εμπορευματική παραγωγή. Χάρι σ’ αυτό αυξάνει η εξάρτηση της κρατικής οικονομίας απ’ τα κουλακο-καπιταλιστικά στοιχεία, στον τομέα των πρώτων υλών, της εξαγωγής, των αποθεμάτων ειδών διατροφής». (Υπογράμμιση απ’ τους συγγραφείς των θέσεων).

Δεν είνε ανάγκη να ασχοληθούμε τώρα με λεπτομερή ανάλυση αυτών των τροτσκιστικών δηλώσεων. Ας ρωτήσουμε τους κουλάκους μας τώρα, αφού πέρασαν τα τρία χρόνια του πεντάχρονου, ισχυρά εξαρτώμεθα απ’ αυτούς είτε περισσότερο αυτοί εξαρτώνται από τη Σοβ. Εξουσία; (Γέλια).

Απ’ την άλλη, απ’ τη δεξιά πτέρυγα κάθε μέρα πιπίλιζαν, ότι «βασική πηγή προμήθειας σταριού θα είναι για πολύ ακόμα καιρό οι ατομικές οικονομίες των αγροτών» και γιαυτό, πιο σιγά την επίθεση ενάντια στους κουλάκους. Όπως είναι γνωστό, οι χωρικοί, φτωχοί και μεσαίοι, δεν συμφώνησαν με τους δεξιούς οπορτουνιστές και κατά μάζες μπήκανε στα κολχόζ, το 1929. Όλοι καλά ξαίρουμε, πώς έγινε αυτό, και γιαυτό περιορίζομαι σαυτά που είπα.

Εν τέλει, το κυριώτερο έγκειται στο ό,τι οι «αριστεροί» και οι δεξιοί οπορτουνιστές έλεγαν για τις προοπτικές της προλεταριακής επανάστασης στο σύνολο. Ας υπενθυμίσουμε και γιαυτό.

Στις θέσεις των τροτσκιστών αναπτυσσότανε δειλά η ιδέα για τη γέννηση του «εμβρύου της “δυϊκής εξουσίας”, που απειλή τη διχτατορία του προλεταριάτου» (υπογράμμιση των συγγραφέων). Είναι γνωστό, ότι οι τροτσκιστές κατηγορούσαν το κόμμα μας, ότι οδηγεί της Σοβ. Εξουσία στο «τερμιντόρ», δηλαδή προς τη χρεωκοπία της επανάστασης. Τι βγήκε απ’ αυτές τις προφητείες, μπορούμε να δούμε έστω κι’ απ’ τα γεγονότα, που αφορούν την εχτέλεση του πρώτου πεντάχρονου, κι’ απ’ τα προβλήματα, που σημειώνονται στο δεύτερο πεντάχρονο σχέδιο.

Ταυτόχρονα, απ’ τη άλλη, απ’ τη δεξιά πτέρυγα, με παραπονιάρικια φωνή επαναλάμβαναν, περίπου, τα επόμενα: «Εδώ ακριβώς είναι και ο κόμπος, ότι όλα αυτά που εμείς χτίζουμε, όλες αυτές οι φάμπρικες και τα εργοστάσια μπορούν πολύ γρήγορα να περάσουν στους λευκούς». Μπορεί μερικοί ηλίθιοι λευκοί να υπελόγιζαν αυτή την περίπτωση, μα τόσο μεγαλύτερη είτανε η απογοήτευσή τους μετά απ’ αυτά που συνέβησαν. Μα στην ουσία, αυτό είτανε επανάληψη της τροτσκιστικής ιδέας για το «τερμιντόρ», μόνο με άλλη μορφή. Είναι γνωστό, ότι οι δεξιοί δεν σταμάτησαν μέχρις εδώ, μα κατηγόρησαν το κόμμα «για στρατιωτικοφεουδαρχική εκμετάλλευση της αγροτιάς», επαναλαμβάνοτας έτσι τις βρισιές και συκοφαντίες των Μηλιουκωφικών ενάντια στο λενινιστικό κόμμα.

Τα αποκόμματα που φέραμε απ’ τα ντοκουμέντα και με τις αγορεύσεις των τροτσκυστών και δεξιών σημειώνουν τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της πολιτικής των πλατφόρμας. Η χρεωκοπία αυτών των πλατφόρμων είτε τόσο φανερή, ώστε τώρα απαντούμε στις τοτινές τους δηλώσεις με απλό γέλιο, ενώ κείνο τον καιρό το κόμμα έκανε σκληρό αγώνα με τους «αριστερούς» και δεξιούς οππορτουνιστές.

Πώς να εξηγήσουμε, ότι σε κείνη την περίοδο, όταν το κόμμα επιτυχώς ανέπτυσσε τη σοσιαλιστική ανοικοδόμηση και γρήγορα τραβούσε μπροστά ενάντια στην αντίσταση των καπιταλιστικών στοιχείων, ότι σαυτή την περίοδο βρέθηκαν στο κόμμα ομάδες και για κάμποσο καιρό ακόμα αρκετά σημαντικές, οι οποίες ήλθαν σε αγώνα με το κόμμα και δεν λυπήθηκαν ούτε λόγια, ούτε την τιμή τους σαυτή την πάλη;

Μα ακριβώς γιατί ο σοσιαλισμός έκανε τότε τεράστιες επιτυχίες, νικηφόρα εκτοπίζοντας τα υπολείμματα του καπιταλισμού, ακριβώς γιαυτό εμφανίσθηκαν αντιπολιτευτικά ρεύματα, που αντανακλούσαν τις ταλαντεύσεις των μικροαστικών στρωμάτων. Αυτά τα αντιπολιτευόμενα ρεύματα, τόσο οι «αριστεροί», όσο κι’ οι δεξιοί αντανακλούσαν ανάλογες πιέσεις των καπιταλιστικών στοιχείων, που ανθίσταντο στην πολιτική του κόμματος και που έβρισκαν στα αντιπολιτευτικά αυτά ρεύματα την ιδιόμορφη αντανάκλαση των δικών τους διαθέσεων ακόμα και μέσα στο κόμμα μας.

Μήπως είναι τυχαίο το γεγονός, ότι ακριβώς κείνα τα χρόνια, που το κόμμα επιτυχώς εκτόπιζε το ατομικό κεφάλαιο απ’ το τελευταίο του καταφύγιο στην πόλη απ’ το εμπόριο κι’ ακόμα κι’ απ’ την χειροτεχνία ότι ακριβώς σ’ αυτή την περίοδο σηκώθηκε η αντιπολίτευση ενάντια στην πολιτική του κόμματος με επικεφαλής των Τρότσκυ; Για να σκεπάσουν τις μπουρζουαζικές τους τάσεις ο Τρότσκυ και οι οπαδοί του έπρεπε να χρησιμοποιήσουν για στήριγμα τις «αριστερές» φράσεις και τα «ώμορφα» λόγια. Σαυτή την παγίδα έπεφταν κάποτε μερικά αφελή στην πολιτική, μα κοντινά προς το κόμμα στοιχεία. Μα η πραγματική ουσία της τροτσκυστικής «πλατφόρμας» καθορίζεται απ’ το ότι δεν πιστεύουν στη δυνατότητα της νίκης της εργατικής τάξης πάνω στα καπιταλιστικά στοιχεία στις δεδομένες συνθήκες, δεν πιστεύουν στην ανοικοδόμηση του σοσιαλισμού στην Ε.Σ.Σ.Δ., κι’ αυτό έφερε τους τροτσκιστές στην πραγματική συνθηκολόγηση μπροστά στα καπιταλιστικά στοιχεία. Αυτοί είτανε το στήριγμα κείνων των ατομικοκαπιταλιστικών στοιχείων στο εμπόριο και τα οποία σε κείνη την περίοδο του 1925-27 πήγαιναν στον πάτο.

Μήπως είναι τυχαίο, ότι ακριβώς σε κείνη την περίοδο, όταν αναπτύσσονταν η επίθεση ενάντια στον κουλάκο, στο τελευταίο στήριγμα του καπιταλισμού στο χωριό, ακριβώς σαυτή την περίοδο σηκώθηκε η νέα αντιπολίτευση των δεξιών οππορτουνιστών; Στην πράξη ξαίρουμε ότι αυτή η αντιπολίτευση είτανε πρώτα απ’ όλα ιδιόμορφη εκδήλωση των μπουρζουαζοκουλάκικων στοιχείων του χωριού μας που κατεστρέφοντο. Η αντίσταση των κουλάκων και της συνδεδεμένης μαυτούς αστικής διανοήσεως είτανε τόσο μεγάλη, ιδιαίτερα το 1928-29 ώστε τη δεξιά οππορτουνιστική αντιπολίτευση την καθοδηγούσαν τότε εξέχοντα μέλη του κόμματός μας.

Τα συμπεράσματα της πάλης με τον οππορτουνισμό στις δυο του κύριες αποχρώσεις έχουνε βγεί απ’ την ίδια τη ζωή.

Ο τροτσκισμός πήρε τη θέση της πρωτοπορείας της μπουρζουαζικής αντεπανάστασης, γενόμενος γιαυτήν ένας από τους καταθέτες των ιδεών για την πάλη με την προλεταριακή επανάσταση. Ο δεξιός οππορτουνισμός, σαν πιο ανοιχτή έκφραση της αστικής επιρροής πάνω στο προλεταριάτο, έγινε ένας απ’ τους κύριους καταθέτες των «ιδεολογικών αξιών» για τους ταξικούς μας εχθρούς. Το κόμμα, αφού ξεσκέπασε τις δυο αυτές αντιλενινιστικές παρεκκλίσεις, έθεσε έγκαιρα το ζήτημα του αδυνάτου της παραμονής στο κόμμα τόσο των τροτσκιστών όσο και των δεξιών οππορτουνιστών.

Στον αγώνα με τα αντιλενινιστικά ρεύματα το κόμμα ατσαλώθηκε, αναπτύχθηκε και σηκώθηκε ακόμα μια βαθμίδα. Αυτό είναι μια απ’ τις αποφασιστικές προϋποθέσεις των κατοπινών νικών μας.

 

ΙΙ. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΠΕΝΤΑΧΡΟΝΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ

 Η πολιτική κατάσταση του δευτέρου πεντάχρονου έχει δοθεί στις θέσεις της XVII συνδιάσκεψης στην επόμενη διατύπωση:

«Τα τεράστια φυσικά πλούτη της χώρας, οι μπολσεβικικοί ρυθμοί της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, η αυξάνουσα δραστηριότης των πλατειών μαζών των εργατών και κολχόζνικων και η ορθή γραμμή του κόμματος πέρα για πέρα εξασφαλίζουν τέτοια ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων της σοσιαλιστικής οικονομίας στο δεύτερο πεντάχρονο πάνω στη βάση της οποίας ολοκληρωτικά θα εξαλειφθούν τα καπιταλιστικά στοιχεία στη Σοβιετική Ένωση. Η συνδιάσκεψη θεωρεί ότι βασικό πρόβλημα της δεύτερης πιατιλέτκας (πεντάχρονου) είναι η τελειωτική εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων και των τάξεων γενικά, η πλέρια εξάλειψη των αιτιών, που γεννούν τις ταξικές διαφορές και την εκμετάλλευση και η υπερνίκηση των υπολειμμάτων του καπιταλισμού στην οικονομία και την συνείδηση των ανθρώπων, η μετατροπή όλου του εργαζόμενου πληθυσμού της χώρας σε συνειδητούς και δραστήριους χτίστες της χωρίς τάξεις σοσιαλιστικής κοινωνίας.

Με βάση την εξάλειψη των παρασιτικών καπιταλιστικών στοιχείων και της γενικής ανάπτυξης του λαϊκού εισοδήματος, που ολοκληρωτικά διατίθεται για τους εργαζόμενους πρέπει να πετύχουμε πολύ πιο γρήγορη άνοδο της βιωτικής κατάστασης των εργατικών και αγροτικών μαζών. Η συνδιάσκεψη θεωρεί ότι η εξασφάλιση του πληθυσμού με τα βασικά επισιτιστικά εμπορεύματα και με είδη διατροφής πρέπει στο τέλος της δεύτερης πιατιλέτκας (πεντάχρονου) να αυξήσει 2-3 φορές σχετικά με το τέλος της πρώτης πιατιλέτκας.

Στο απόκομμα των θέσεων που έφερα σαφώς είναι δομένη η πολιτική κατάσταση της δεύτερης πιατιλέτκας. Εγώ θα σταματήσω μόνο στις πιο βασικές θέσεις αυτού του αποσπάσματος.

Θα αρχίσω απ’ το ζήτημα για τις τάξεις και για την ταξική πάλη. Οι θέσεις λένε, ότι στο βασικό πολιτικό καθήκον της δεύτερης πιατιλέτκας πέφτει και η «τελειωτική εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων και τάξεων γενικά και η μετατροπή όλου του εργαζόμενου πληθυσμού της χώρας σε συνειδητούς και δραστήριους χτίστες τής χωρίς τάξεις σοσιαλιστικής κοινωνίας».

Στο απόκομμα που φέραμε απ’ τις θέσεις εκφράζεται το σπουδαιότερο στοιχείο της πολιτικής κατάστασης της δεύτερης πιατιλέτκας.

Ο μαρξισμός-λενινισμός διδάσκει, ότι σοσιαλισμός είνε η εξάλειψη των τάξεων, ότι σοσιαλισμός είναι η δημιουργία κοινωνίας χωρίς τάξεις.

Έτσι στις λέξεις που φέραμε είνε διατυπωμένο το πρόβλημα της ανοικοδόμησης του σοσιαλισμού.

Είναι ορθά βαλμένο το πρόβλημα για τις τάξεις; Είναι πραγματοποιήσιμο το πρόβλημα της εξάλειψης των τάξεων όπως είναι βαλμένο στις θέσεις της Κ.Ε.; Εγώ, νομίζω, ότι όχι μόνο είναι ορθό και όχι μόνο είναι πραματοποιήσιμο αυτό το πρόβλημα, μα ότι μοναχά τέτοια πολιτική θέση των προβλημάτων της δεύτερης πιατιλέτκας (πεντάχρονου) απορρέει από την πολιτική του κόμματος, απ’ τον μαρξισμό.

Το κύριο ζήτημα που πρέπει να εξετασθεί είναι το κατά πόσο είναι σωστό, ότι στη δεύτερη πιατιλέτκα μπορούμε να βάλουμε το καθήκον της ολοκληρωτικής εξάλειψης των καπιταλιστικών στοιχείων. Εδώ είναι η ουσία του ζητήματος.

Αν έτσι αρχίσουμε να εξετάζουμε το ζήτημα για τις τάξεις στην επόμενη δεύτερη πιατιλέτκα, τότε, και μόνο τότε μπορούμε να συγκεκριμενοποιήσουμε τη θέση του ζητήματος και να πάρουμε σαφή και αναμφισβήτητο για μπολσεβίκο απάντηση.

Ας καταπιασθούμε με τα πιο βασικά γεγονότα.

Το λαϊκό οικονομικό σχέδιο του 1932 που πάρθηκε απ’ το Κόμμα προϋπολογίζει ότι στο τέλος της πρώτης πιατιλέτκας όλο το ιδιωτικό κεφάλαιο (τομέας) θα κατέχει λιγώτερο από 10% στο λαϊκό εισόδημα της Σοβ. Ένωσης. Άλλο γεγονός. Εμείς τώρα έχουμε πάνω από 50% κολλεχτιβοποιημένης (μπασμένης σε αγροτικούς συνεταιρισμούς. Σ.Μ.) αγροτικής οικονομίας και δεν μπορεί να υπάρχει καμμιά αμφιβολία, ότι το καθήκον που μπήκε απ’ το Κόμμα να τελειώση βασικά η κολλεχτιβοποίηση στα 1932-33 θα εκτελεσθεί. Και αυτό σημαίνει, ότι μέσα σε δυο χρόνια με βάση τη συμπαγή κολλεχτιβοποίηση θα πραγματοποιηθή η εξάλειψη του βασικού μέρους των καπιταλιστικών στοιχείων του χωριού. Τέλος προσθέτει σ’ αυτό, ότι τα καπιταλιστικά στοιχεία στην μεγάλη βιομηχανία από πολύ καιρό πήγανε στον πάτο, ενώ στη μικρή βιομηχανία και στο εμπόριο ο ρόλος τους γρήγορα ελλατώνεται. Συνεπώς, δεν μπορεί να υπάρξει καμμία αμφιβολία, ότι το Κόμμα στην δεύτερη πιατιλέτκα μπορεί και πρέπει να θέση μπροστά του το καθήκον της ολοκληρωτικής εξάλειψης των καπιταλιστικών στοιχείων.

Αλλά μας λέγουν: τα καπιταλιστικά στοιχεία εξαλείφονται ολοκληρωτικά μα πώς θα γίνει με την εξάλειψη των τάξεων; Τέτοια θέση του ζητήματος έχει τεράστια εσωτερική αντίθεση, που φέρνει μεγάλη σύγχιση.

Όπως είναι γνωστό, το βασικό καθήκο του σοσιαλισμού έγκειται στην εξάλειψη του καπιταλισμού, μ’ άλλα λόγια, στην εξάλειψη των τάξεων, δηλαδή στην εξάλειψη της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπον. Απ’ αυτό βγαίνει, ότι πλέρια εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων σημαίνει εξάλειψη της τάξης των εκμεταλλευτών και χωρίς εκμεταλλευτές δεν μπορούν να υπάρχουν εκμεταλλευόμενοι.

Οι θέσεις μιλάνε για την ανάγκη της πλήρους εξάλειψης των αιτιών, που γεννούν τις ταξικές διαφορές και την εκμετάλλευση. Πώς πρέπει να εκφρασθεί αυτό; Εμείς οι μπολσεβίκοι, καλά ξαίρουμε, πώς αυτό εκφράζεται, επειδή οι μπολσεβίκοι έκαναν τη σοσιαλιστική επανάσταση η οποία αρχίζει με το πέρασμα σε κοινωνικά χέρια, στα χέρια του κράτους, των μέσων της παραγωγής, δηλαδή της γης, των φαμπρίκων, των εργοστασίων κτλ. Βάση της εκμετάλλευσης, του ανθρώπου από τον άνθρωπο, είνε το ότι ανήκουν σε μερικούς ανθρώπους αυτά τα μέσα της παραγωγής και λείπουν αυτά από άλλους. Αυτό διαιρεί του ανθρώπους σε τάξεις και γεννά την εκμετάλλευση. Ξαίρουμε, ότι όσον αφορά τη μεγάλη βιομηχανία και τη γη το προτσές του περάσματος των μέσων παραγωγής στην ιδιοχτησία του κράτους έχει γίνει από πολύ καιρό. Αυτό γίνεται τώρα και με την ολοκληρωτική εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων και σε όλους τους κλάδους της οικονομίας. Μ’ αυτό τον τρόπο η εξάλειψη των αιτιών που γεννούν τις ταξικές διαφορές και την εκμετάλλευση, θα πραγματοποιηθεί.

Μετά από όλα αυτά που είπαμε είνε σαφές, ότι η ολοκληρωτική εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων και η πλήρης των αιτιών που γεννούνε τις ταξικές διαφορές και την εκμετάλλευση σημαίνει και εξάλειψη των τάξεων γενικά. Αν δεν υπάρχουν καπιταλιστικά στοιχεία, δηλαδή αν δεν υπάρχουν εκμεταλλευτές, κι’ αν πλέρια εξαφανισθούν οι πηγές των ταξικών διαφορών, τότε για ποιες τάξεις μπορούμε να μιλάμε; Τότε για τάξεις στην πραγματική έννοια της λέξης δεν μπορούμε να μιλάμε. Συνεπώς κείνος που βάζει καθήκον της δεύτερης πιατιλέτκας την πλήρη εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων αυτός αναπόφευκτα πρέπει να βάλλει μ’ αυτό και το πρόβλημα της εξάλειψης των τάξεων γενικά.

Εννοείται ότι η εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων συνοδεύεται με τεράστιες δυσκολίες, με την υπερνίκηση της λυσσασμένης αντίστασης των κουλάκων και των μπουρζουάζικων στοιχείων γενικά. Η ταξική πάλη όχι μόνο δεν παύει, μα ιδίως σε μερικούς τομείς και σε ωρισμένες περιόδους μπορεί να οξύνεται και θα οξύνεται σημαντικά. Η πλήρης εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων είναι δυνατή μόνο με βάση την εφαρμογή μέχρι τέλους της πολιτικής της μπολσεβικικής ανεπτυγμένης επίθεσης, που υπερνικά κάθε δυσκολία, που συγκεντρώνει γύρω απ’ την εργατική τάξη πλατειές μάζες εργαζομένων του χωριού ενάντια στον κουλάκο, ενάντια σε όλα τα μπουρζουαζοκαπιταλιστικά στοιχεία.

Στην ανάλυση του προβλήματος της εξάλειψης των τάξεων μέχρι τώρα υπάρχουν πολλά στοιχεία σχηματισμού (σχηματικά προσπαθούν να λύσουν αυτό το πρόβλημα), πράγμα που δεν έχει τίποτα το κοινό με το μαρξισμό και με τη μαρξιστική θεωρία της εξέλιξης. Μα η σχηματική αντίληψη εδώ φέρνει μεγάλη σύγχιση και οδηγεί σε μεγάλα λάθη.

Γι’ αυτό χρειάζεται λεπτομερέστερα να σταματήσουμε στο πρόβλημα της εξάλειψης των τάξεων.

Ας αρχίσουμε απ’ το πρόβλημα για την εργατική τάξη.

Στους μαρξιστές πρέπει να είνε σαφές ότι από τότε που η εργατική τάξη πήρε την εξουσία στα χέρια της και υπέταξε όλα τα μέσα παραγωγής, την μεγάλη βιομηχανία, τη γη, τη μεταφορά κτλ., από τότε αυτή δεν είναι εργατική τάξη στην πραγματική έννοια της λέξης, τέτοια που είτανε στην καπιταλιστική κοινωνία. Η εργατική τάξη στην καπιταλιστική κοινωνία είναι στερημένη των μέσων της παραγωγής και γι’ αυτό είναι αλυσσοδεμένη με την μπουρζουαζική εκμετάλλευση. Η θέση της εργατικής τάξης στον καπιταλισμό είναι θέση καταπιεζόμενης και εκμεταλλευόμενης κοινωνικής τάξης. Με την ανατροπή της εξουσίας της αστικής τάξης και με το πάρσιμο απ’ αυτήν των μέσων παραγωγής, η εργατική τάξη γίνεται κυριαρχούσα δύναμις στο κράτος. Από αυτή τη στιγμή αρχίζει την εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων και προετοιμάζει το έδαφος για την εξάλειψη των τάξεων γενικά.

Από τότε που η εργατική τάξη της χώρας μας τον Οχτώβρη του 1917 ήρε την μεγαλείτερη νίκη πάνω στην αστική τάξη που δεν έχει δεύτερη τέτοια νίκη στην ιστορία όλου του κόσμου, από τότε έχουμε ήδη φθάσει στη δεύτερη δεκαετία που η εργατική τάξη της ΕΣΣΔ όχι μόνο απεσπάσθηκε από την καπιταλιστική δουλεία, μα και έγινε κυριαρχούσα τάξις που χτίζει τη νέα, σοσιαλιστική κοινωνία. Ο ιστορικός ρόλος του προλεταριάτου δεν έγκειται μόνο στο ότι αυτό είνε ο νεκροθάφτης της μπουρζουαζικής κοινωνίας, μα και στο ότι αυτό, το προλεταριάτο, είναι ο χτίστης της νέας σοσιαλιστικής κοινωνίας. Το κράτος που δημιουργεί η εργατική τάξη μετά τη νίκη της χρησιμοποιείται απ’ αυτήν για να πραγματοποιήσει την εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων και μαζί μ’ αυτά και των τάξεων γενικά. Με την εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων ξεριζόνονται οι ρίζες κάθε ταξικού χωρισμού στην κοινωνία και συνεπώς προετοιμάζεται η εξάλειψη όλων των τάξεων και μαζί μ’ αυτές και της ίδιας της εργατικής τάξης.

Η εργατική τάξη της χώρας μας διέτρεξε ήδη πολύ δρόμο στο ζήτημα της εξαφάνισης των καπιταλιστικών στοιχείων. Η επόμενη πιατιλέτκα θα είναι κείνη η περίοδος, που το ζήτημα για την εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων και των τάξεων γενικά θα μπεί σε όλο το ύψος σε όλο του το μέγεθος.

Στην πραγματοποίηση του προβλήματος της εξάλειψης των τάξεων η εργατική τάξη παίζει ιδιαίτερο ρόλο. Σαν κυρίαρχος τάξη η εργατική τάξη καθοδηγεί όλη την σοσιαλιστική ανοικοδόμηση, συμπεριλαμβάνοντας την εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων και την αναδιοργάνωση της μικρής αγροτικής οικονομίας σε σοσιαλιστική βάση. Κι’ ακόμα πιο πολύ: και η ίδια η εργατική τάξη στο προτσές (στην πορεία) αυτής της πάλης και της σοσιαλιστικής ανοικοδόμησης διαπαιδαγωγείται, αναδεικνύοντας από το δικό της περιβάλλο όλο και πιο πολύ δραστήριους και συνειδητούς χτίστες του σοσιαλισμού ατσαλωνόμενη στην πάλη με τα καπιταλιστικά στοιχεία και στην πάλη για την υπερνίκηση των αστικών και μικροαστικών διαθέσεων τόσο στο δικό της περιβάλλο, όσο και όλη τη μάζα των εργαζομένων.

Τώρα, ας πούμε για την αγροτιά μας, είτε σωστότερα για την εργαζόμενη μάζα της αγροτιάς, εφ’ όσον το ζήτημα για τα καπιταλιστικά στοιχεία του χωριού τέθηκε από πάνω.

Στην κατάσταση της αγροτιάς από τον καιρό της Οκτωβριανής επανάστασης έγιναν ριζικές μεταβολές τις οποίες δεν επιτρέπεται να μη δούμε. Ιδιαίτερα και πρώτα από όλα αυτό αφορά τις μάζες των κολχόζνικων του χωριού.

Παρά το ότι η εργαζόμενη αγροτιά μπήκε στο δρόμο της συμπαγούς κολλεχτιβοποίησης περίπου μόλις από δω και 2½ χρόνια, για μας είναι σαφές ότι αυτή ολοκληρωτικά πέρασε στο δρόμο του σοσιαλισμού. Στην πάλη με τον κουλάκο, κάτω από την καθοδήγηση της εργατικής τάξης, οι κολχόζνικοι –κι’ αυτοί τώρα είναι εκατομμύρια– στην αποφασιστική τους μάζα μπήκαν στις γραμμές των χτιστών του σοσιαλισμού.

Αυτοί, βέβαια, ενθυμούνται καλά πώς ήσαν πριν από την Οχτωβριανή Επανάσταση. Αυτοί δεν μπορούν να ξεχάσουν ότι στην εξουσία της μπουρζουαζίας και των τσιφλικάδων αυτούς αλύπητα τους εκμεταλλεύοντο και τους καταπίεζαν, πάνω απ’ τους οποίους με το κνούτο (βούρδουλα) στεκόντουσαν οι επιθεωρητές και οι εντεταλμένοι των τσιφλικάδων, κι’ οι οποίοι συχνά βρισκόντουσαν στη διάθεση των παπάδων και λοιπών «πνευματικών πατέρων». Συγκρίνοντας τη θέση του με τον μισοπεινασμένο εργάτη και με τη ζωή των ανέργων εκεί που κυριαρχεί το κεφάλαιο, και μη ξαίροντας τους δρόμους που καλλιτερεύουν τη ζωή του, ο αγρότης κρατιότανε στη μικρή του ιδιοχτησία καλλιεργώντας σ’ αυτό το έδαφος τις ισχυρές συνήθειες του μικρού ιδιοχτήτη.

Στην περίοδο της δεύτερης πιατιλέτκας όλη η εργαζόμενη μάζα του χωριού θα συμπεριληφθεί στην σοσιαλιστική αναδιοργάνωση, αναδιοργάνωση της οικονομίας με βάση τον κολλεχτιβισμό και την ανώτερη μηχανική τεχνική. Αυτό δεν μπορεί να γίνει μόνο του, ήσυχα. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με σκληρή πάλη ενάντια στα υπολείμματα του καπιταλισμού στο χωριό, μόνο με πάλη για το οργανωτικό, οικονομικό δυνάμωμα των κολχόζ και με την πάλη για την μετατροπή των χθεσινών μικρών ιδιοχτητών, μα σημερινών και αυριανών κολχόζνικων σε συνειδητούς και δραστήριους χτίστες του σοσιαλισμού.

Οι μικροαστικές ταλαντεύσεις στην αγροτική μάζα ακόμα θα υπάρχουν. Αυτές είνε αναπόφευκτες σε ωρισμένες περιοχές και κατά ωρισμένες περιόδους. Αυτές οι ταλαντεύσεις πιότερο θα γίνονται αισθητές εκεί που η δουλειά μας είναι αδύνατη, μα ο κουλάκος και τα μπουρζουάζικα στοιχεία δραστήρια.

Δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξουμε ότι η σημερινή κολχόζνικη αγροτιά, και στα δυο κοντινά χρόνια η βασική μάζα της αγροτιάς, δεν είναι οι παλαιοί αγρότες οι ατομικοί ιδιοχτήτες του προεπαναστατικού καιρού. Στα χρόνια της επανάστασης, στα χρόνια της γρήγορης ανάπτυξης της συμπαγούς κολλεχτιβοποίησης στο χωριό, έγιναν βαθειές μεταβολές στην αγροτιά, και ο αγρότης γίνεται εντελώς άλλος, όλο και περισσότερο από αμόρφωτος, καθυστερημένος και λησμονημένος χωρικός μετατρέπεται σε δραστήριο χτίστη του σοσιαλισμού σε κολχόζνικο. Πάνω σαυτή τη βάση τόσο γρήγορα πυκνώνουν οι γραμμές των συνειδητών και δραστήριων εργαζομένων του σοσιαλισμού, στο χωριό, που μπορούμε με πεποίθηση να πούμε, ότι στη δεύτερη πιατιλέτκα όλη η εργαζόμενη μάζα της αγροτιάς θα οργανωθεί στα κολχόζ και μαυτό τον τρόπο θα έλθει το τέλος της μικρής ιδιοχτησίας, που κυριαρχούσε στο χωριό πολλούς αιώνες.

Ολοκληρωτικά να εξαλείψουμε τα καπιταλιστικά στοιχεία στο χωριό σημαίνει να τελειώσουμε τη συμπαγή κολλεχτιβοποίηση. Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο με την αδιάλλαχτη πάλη ενάντια στους κουλάκους και με την πάλη για την σοσιαλιστική διαπαιδαγώγηση της μάζας των κολχόζνικων για το δυνάμωμα των κολχόζ της προλεταριακής πειθαρχίας, για την αποφασιστική καλλιτέρευση της οργάνωσης της δουλειάς στα κολχόζ. Η οργάνωση αυτής της πάλης κάτω από την καθοδήγηση του κομμουνιστικού κόμματος, είναι το βασικό μας καθήκο στο χωριό. Αποτέλεσμα του επιτυχούς αγώνα κάτω απ’ αυτή τη σημαία δεν θα είναι μόνο η εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων, μα κι’ η μικροϊδιόχτητη οικονομία στο χωριό. Αυτό σημαίνει ότι μπροστά μας μπαίνει το καθήκον της εξάλειψης των καπιταλιστικών στοιχείων και των τάξεων γενικά.

Ο εργάτης μας και ο αγρότης κολχόζνικος στη βασική τους μάζα στέκονται στις γραμμές των δραστήριων χτιστών του σοσιαλισμού. Το πρόβλημα της πλήρους εξάλειψης των καπιταλιστικών στοιχείων και των τάξεων γενικά ταυτόχρονα είναι και πρόβλημα μετατροπής όλου του εργαζόμενου πληθυσμού της χώρας σε συνειδητούς και δραστήριους χτίστες τής χωρίς τάξεις σοσιαλιστικής κοινωνίας. Η πραγματοποίησης αυτού του προβλήματος –του προβλήματος της δημιουργίας τής χωρίς τάξεις σοσιαλιστικής κοινωνίας– στη δεύτερη πιατιλέτκα μετατρέπεται σε πραχτικό πρόβλημα. Αυτό το καθήκον απορρέει από τις επιτευχθείσες ήδη επιτυχίες της σοσιαλιστικής ανοικοδόμησης και από το σύνολο των καθηκόντων της σοσιαλιστικής ανοικοδόμησης που μπαίνουν απ’ τη δεύτερη πιατιλέτκα.

 

ΣΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

 Το πρόβλημα για το κράτος ειδικά δεν διαφωτίζεται στις θέσεις μας. Και αυτό εννοείται γιατί.

Βάζοντας το πρόβλημα της εξάλειψης των τάξεων στη δεύτερη πιατιλέτκα εμείς σε καμμιά περίπτωση δεν μπορούμε και δεν πρέπει να βάλλουμε το ζήτημα της αχρηστίας είτε εξάλειψης του κράτους. Απεναντίας. Στο δεδομένο στάδιο ακόμα πρέπει να ενισχύουμε το προλεταριακό κράτος, να δυναμώνουμε την ισχύ του.

Αυτό απορρέει από τα προβλήματα που μπαίνουν μπροστά μας, της εξάλειψης των καπιταλιστικών στοιχείων για το χτύπημα κάθε αντεπαναστατικής απόπειρας των μπουρζουαζικών στοιχείων ενάντια στην εξουσία της εργατικής τάξης, απ’ τα τεράστια οργανωτικο-διαπαιδαγωγικά προβλήματα, όσον αφορά τις εργαζόμενες αγροτικές μάζες που αναδιοργανούνται σε νέες βάσεις, όπως όλες τις μάζες των εργαζομένων της πόλης και του χωριού.

Επίσης με την παρουσία εξωτερικού καπιταλιστικού περιβάλλοντος θα είτανε η χειρότερη μορφή του οππορτουνισμού, η εξασθένηση της ισχύος της προλεταριακής διχτατορίας. Απ’ την αυξανόμενη όξυνση των αντιθέσεων μεταξύ της χώρας που χτίζεται ο σοσιαλισμός και του καπιταλιστικού κόσμου μπορούμε μόνο να βγάλουμε το μοναδικό συμπέρασμα για την παντοειδή ενίσχυση του προλεταριακού κράτους για να σηκώσουμε τη δύναμή μας όχι μόνο για τους εσωτερικούς ταξικούς εχθρούς, μα και για τις εχθρικές προς εμάς ταξικές δυνάμεις του ιμπεριαλισμού.

Καλλίτερη εξήγηση αυτού του ζητήματος, όπως και όλων των βασικών ζητημάτων της σοσιαλιστικής ανοικοδόμησης στη χώρα μας, είνε τέτοιο βασικό ντοκουμέντο, όπως είνε το βιβλίο του Λένιν «Κράτος και επανάσταση». Μαζί με τα ανάλογα φιλολογικά ντοκουμέντα του Μάρξ και του Έγγελς έχουμε εδώ το κλειδί για την κατανόηση των βασικών προβλημάτων της ανοικοδόμησής μας, ιδιαίτερα όσον αφορά τη δεύτερη πιατιλέτκα.

Ο Λένιν λεπτομερώς εξηγεί τις ιδιομορφίες της πρώτης κατώτερης φάσης της κομμουνιστικής κοινωνίας (του σοσιαλισμού) στην οποίαν ήδη μπήκαμε, μα η οποία δεν τελειώνει στη δεύτερη πιατιλέτκα. Χαραχτηριστική ιδιομορφία αυτής της φάσης, της φάσης του σοσιαλισμού, είνε η διατήρηση ακόμα των υπολειμμάτων του μπουρζουαζικού κράτους, με τη μορφή του ονομαζομένου «αστικού δικαίου».

Να τι λέγει ο Λένιν γι’ αυτό το ζήτημα στο «Κράτος και Επανάσταση»:

«Ισότητας δίκαιο –λέγει ο Μάρξ– έχουμε πραγματικά εδώ, μ’ αυτό ακόμα είνε «αστικό δίκαιο», το οποίο, όπως και κάθε δίκαιο προϋποθέτει ανισότητα. Κάθε δίκαιο είνε εφαρμογή ίδιου μέτρου (ίδιας κλίμακας) προς διάφορους ανθρώπους οι οποίοι στην πράξη δεν είνε ίδιοι, δεν είνε ίσοι ο ένας με τον άλλον και γι’ αυτό το «δίκαιο ισότητας» είνε παραβίαση της ισότητας και της αδικίας». Και πράγματι: Καθένας πέρνει, δουλεύοντας ίση με τους άλλους ανθρώπους κοινωνική δουλειά, ίσο μερίδιο κοινωνικής παραγωγής (με τις αφαιρέσεις που προϋποτίθενται). Ενώ απ’ την άλλη μεριά οι διάφοροι άνθρωποι δεν είνε ίσοι: ο ένας είνε πιο δυνατός, ο άλλος πιο αδύνατος· ο ένας παντρεμμένος ο άλλος όχι, ο ένας έχει πολλά παιδιά, ο άλλος λιγώτερα κλπ.

«…Με ίση δουλειά –τελειώνει ο Μαρξ– συνεπώς με ίση συμμετοχή στην κοινωνική κατανάλωση ο ένας πέρνει στην πραγματικότητα περισσότερα απ’ ό,τι ο άλλος και θα γίνει πλουσιώτερος κτλ.

Για να αποφύγουμε όλα αυτά, το δίκαιο, αντί να είνε ίσο πρέπει να είναι «άνισο».

Δικαιοσύνη και δίκαιο, συνεπώς, δεν μπορεί ακόμα να δώσει η πρώτη φάση του κομμουνισμού οι διαφορές στον πλούτο κι’ οι διαφορές της αδικίας θα παραμείνουν, μα θα είνε αδύνατη η εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπον, γιατί δεν θα μπορεί να αποχτήση ιδιοχτησία πάνω στα μέσα της παραγωγής, στις φάμπρικες, μηχανές, γη κτλ. Αναπτύσσοντας την μικροαστικοσυγχισμένη φράση του Λασσάλ για την «ισότητα» και «δικαιοσύνη» γενικά ο Μαρξ αποδείχνει την πορεία της εξέλιξης της κομμουνιστικής κοινωνίας, η οποία στην αρχή είνε αναγκασμένη να εξαλείψει μόνο κείνη την «αδικία» που εκφράζεται με την κατάληψη των μέσων της παραγωγής από διαφόρους ανθρώπους και η οποία δεν είνε σε θέση αμέσως να εξαλείψει την επομένη αδικία που εκδηλώνεται στην κατανομή των ειδών κατανάλωσης «σύμφωνα με τη δουλειά» (και όχι με τις ανάγκες)1.

Και πιο κάτω ο Λένιν υπογραμμίζει ότι ακόμα και μετά την εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων και των τάξεων γενικά το κράτος θα εκλείπει μόνο βαθμιαίως σε διάστημα μακρυνής περιόδου.

«Το κράτος εκλείπει, εφόσον δεν υπάρχουν καπιταλιστές, δεν υπάρχουν πια τάξεις και γιαυτό δεν υπάρχει καμμιά τάξη για να την καταπιέζει.

Μα το κράτος ακόμα δεν εκλείπει ολότελα, γιατί παραμένει η διάκριση του «αστικού δικαίου» που καθιερώνει πραγματική ανισότητα. Για την πλήρη έκλειψη του κράτους χρειάζεται πλήρης κομμουνισμός»2.

Εξηγώντας το ρόλο του κράτους μετά την προλεταριακή επανάσταση, ο Λένιν υποδεικνύει τη δήλωση του Έγγελς για το ότι «η Κομμούνα δεν είτανε κράτος στην πραγματική έννοια». Ο Λένιν λέει επίσης ότι το προλεταριακό κράτος είναι μισοκράτος, δηλαδή βασικά διαφέρει απ’ το αστικό κράτος με την κυριαρχία της μειοψηφίας του (των εκμεταλλευτών) πάνω στην τεράστια πλειοψηφία (των εκμεταλλευομένων). Με τη σειρά το προλεταριακό κράτος είναι οργάνωση κυριαρχίας της εργατικής τάξης και ανάπτυξης της προλεταριακής δημοκρατίας, δηλαδή της πιο δραστήριας συμμετοχής των εργαζομένων μαζών της πόλης και του χωριού σε όλη τη σοσιαλιστική ανοικοδόμηση.

Στις λέξεις του Μάρξ και του Λένιν που φέραμε υπογραμμίζεται η ανισότητα στην κοινωνία και μετά την ανατροπή της εξουσίας της μπουρζουαζίας.

Πρώτο καθήκο της σοσιαλιστικής επανάστασης είναι η απομάκρυνσις της δυνατότητας της εκμετάλλευσης του ανθρώπου απ’ τον άνθρωπον, δηλαδή η απομάκρυνσις της κατάχτησης των μέσων παραγωγής απ’ τους ατομικούς ιδιοχτήτες, μα η ανισότητα στη κοινωνία και μετά απ’ αυτό ακόμα πολύν καιρό παραμένει, επειδή εφαρμόζονται ίσα μέτρα προς διαφόρους ανθρώπους οι οποίοι μεταξύ τους δεν είναι ίσοι και δεν βρίσκονται σε εντελώς όμοιες συνθήκες. Αυτή η ανισότητα δεν εξαφανίζεται αμέσως. Και αυτό δεν μπορεί να εξαλειφθεί μέχρι τότε, που παραμένει η ανάγκη της εφαρμογής του ονομαζόμενου «αστικού δικαίου». Στο κράτος παραμένει «η διαφύλαξη του αστικού δικαίου», που καθιερώνει πραγματική ανισότητα.

Βασική διαφορά του προλεταριακού κράτους απ’ το αστικό κράτος έγκειται στο ότι το «δίκαιο» στην περίοδο της προλεταριακής διχτατορίας διαφυλάττει τα συμφέροντα της ιργαζόμενης πλειοψηφίας και κατευθύνεται προς την καταπίεση των ταξικών στοιχείων που είναι εχθρικά προς το προλεταριάτο. Γι’ αυτό μπροστά στην εργατική τάξη και σε όλες τις εργαζόμενες μάζες στο δεδομένο στάδιο μπαίνει το καθήκον της ισχυροποίησης της προλεταριακής διχτατορίας, το καθήκο του δυναμώματος της ισχύος του προλεταριακού κράτους. Μόνο μ’ αυτό τον όρο είναι δυνατή η πλέρια εξάλειψη των καπιταλιστικών στοιχείων και των τάξεων.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

* Μέρος της εισήγησης του Β. Μ. Μόλοτοφ «Για το δεύτερο πεντάχρονο σχέδιο» στη 17η Συνδιάσκεψη του Μπολσεβίκικου Κόμματος, όπως δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά στην ΚΟΜΕΠ, τ. 5/1932.

1. Λένιν, τόμος XIV, μέρος ΙΙ, σελ. 372-373.

2. Λένιν, τόμος 14ος, μέρος Β, σελ. 374.