Βιβλιοπαρουσίαση

Ιδεολογική Επιτροπή του ΚΣ της ΚΝΕ:

«ΣΤΙΓΜΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΚΝΕ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ»

Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή»

Στις 21 Απρίλη 2018 κυκλοφόρησε με τον «Οδηγητή» μια ιδιαίτερη έκδοση της Ιδεολογικής Επιτροπής του ΚΣ της ΚΝΕ, με τίτλο «Στιγμές από τη ζωή και δράση της ΚΝΕ στην παρανομία», που αφορά τα πρώτα βήματα της ΚΝΕ από την ίδρυσή της το 1968 έως το 1974.

Στην έκδοση αυτή παρουσιάζονται μια σειρά θεμάτων που αφορούν τις πρώτες προσπάθειες συγκρότησης Οργανώσεων της ΚΝΕ τα πρώτα χρόνια μετά την ίδρυσή της, την πολιτική δουλειά και δράση των μελών και στελεχών της ΚΝΕ στην παρανομία, την έκδοση και διακίνηση των παράνομων φύλλων του «Οδηγητή», τη δράση για την οργάνωση του αγώνα στα διάφορα τμήματα της νεολαίας, τη ζωή μέσα στις φυλακές, καθώς και την άνοδο του αντιδικτατορικού κινήματος το 1973, με ιδιαίτερη έμφαση στα γεγονότα της Νομικής και την εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Σε όλα αυτά τα θέματα παρουσιάζονται ντοκουμέντα από το Αρχείο της ΚΕ του ΚΚΕ, δημοσιεύματα από τον «Οδηγητή», ανακοινώσεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ εκείνη την περίοδο και αποσπάσματα από εκδόσεις της ΚΝΕ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν κείμενα που φιλοξενούνται στην έκδοση και αποτελούν αναμνήσεις συντρόφων που έδρασαν εκείνη την περίοδο ως μέλη και στελέχη της ΚΝΕ. Μέσα από τις εξιστορήσεις τους θα δει κανείς τη συγκρότηση των Οργανώσεων και των οργάνων της ΚΝΕ, τις παράνομες συναντήσεις και συνεδριάσεις, την προσπάθεια για την περιφρούρηση της Οργάνωσης και της παράνομης δράσης, την πρωτοπόρα δράση και τις ευφάνταστες πρωτοβουλίες για να ανέβει το αντιδικτατορικό αίσθημα στους εργαζόμενους νέους, στους φοιτητές και στους μαθητές, την προσπάθεια στα παράνομα τυπογραφεία για να τυπωθεί ο «Οδηγητής» και η «Πανσπουδαστική», που ήταν το περιοδικό της Αντιδικτατορικής ΕΦΕΕ, την αλύγιστη στάση στην ανάκριση, στα βασανιστήρια, στη φυλακή και στην εξορία.

Δύο από αυτά τα κείμενα είναι γραμμένα από τους δύο Γραμματείς της ΚΝΕ την περίοδο της δικτατορίας.

Το πρώτο είναι το βιογραφικό σημείωμα του συντρόφου Δημήτρη Τσιάρα, πρώτου Γραμματέα της ΚΝΕ ως το 1972, γραμμένο από τον ίδιο. Σε αυτό αποτυπώνονται µε γλαφυρό τρόπο οι πρώτες μέρες επιβολής του στρατιωτικού πραξικοπήματος, οι πρώτες αντιδράσεις σε αυτό. Φωτίζονται συνολικά πλευρές της ιστορικής πορείας του Κόμματος, μελών και στελεχών του, όπως οι μαρτυρικές διαδρομές από τη μία στην άλλη φυλακή και εξορία· φωτίζεται η πρωτοπόρα, κομμουνιστική στάση και ηθική από το ξεκίνημα της ΚΝΕ.

Το δεύτερο, που αποτελεί και την εισαγωγή της έκδοσης, είναι από το σύντροφο Δημήτρη Γόντικα, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, ο οποίος ανέλαβε Γραμματέας της ΚΝΕ κατά τη διάρκεια της Χούντας το 1972, σε μια περίοδο που οι εστίες αγωνιστικής αμφισβήτησης του καθεστώτος πλήθαιναν, κάτω και από την καθοριστική συμβολή της Οργάνωσής μας, η οποία συσσώρευε πείρα και συγκέντρωνε δυνάμεις στο πλάι του Κόμματος.

Η έκδοση αυτή δε φιλοδοξεί να καλύψει µε όρους ιστορικής πληρότητας αυτά τα πρώτα βήματα της ΚΝΕ σε συνθήκες παρανομίας. Μπορεί όμως να αποτελέσει αφορμή και έναυσμα για μια πιο συστηματική προσπάθεια γνωριμίας και μελέτης της ιστορίας της ΚΝΕ και της συγκεκριμένης περιόδου.

Το κυριότερο είναι όμως ότι οι ιστορίες και τα υλικά που φιλοξενούνται στο συγκεκριμένο βιβλίο και προέρχονται από το «πρόσφατο χτες» αφορούν το σήμερα και το αύριο και μαρτυρούν την πλούσια αγωνιστική δράση και πείρα που μπορούν και πρέπει να αποτελέσουν όπλο στα χέρια της σημερινής νεολαίας.

Γι’ αυτό και η έκδοση αυτή απευθύνεται σε κάθε µέλος και φίλο του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, σε κάθε νέο και νέα που προβληματίζεται, αμφισβητεί τη σημερινή κατάσταση, αναζητά τον τρόπο να την αλλάξει.

Από τα ντοκουμέντα που παρουσιάζονται στην έκδοση αυτή γίνεται φανερό ότι και στις πιο δύσκολες συνθήκες η δράση των κομμουνιστών είναι καθοριστικός παράγοντας για την οργάνωση της αντίστασης της εργατικής τάξης, του λαού και της νεολαίας ενάντια στους εκμεταλλευτές τους.

Όλη εκείνη την περίοδο η δράση των κομμουνιστών χαρακτηριζόταν από την τόλμη να παλεύουν γι’ αυτό που σε κάποιους έμοιαζε αδύνατο: Τη σύγκρουση µε τη δικτατορία, την πάλη ενάντια στη Χούντα. Βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή οργανώνοντας τον αντιδικτατορικό αγώνα από τα κάτω ως λαϊκή εξέγερση, χωρίς να αποκλείουν και την αναγκαιότητα της ένοπλης αναμέτρησης, χωρίς να περιμένουν την ανατροπή της Χούντας από τον ιμπεριαλιστικό παράγοντα, αποκλειστικά από τις αστικές πολιτικές δυνάμεις, αντιπαλεύοντας τα σχέδια της δήθεν «φιλελευθεροποίησής» της.

Μέσα από τις αφηγήσεις και τα παράνομα έντυπα, αναδεικνύεται η ΚΝΕ ως αναπόσπαστο, ως το πιο πρωτοπόρο τµήµα της νεολαίας του λαού µας, ως συνεχιστής της ηρωικής ΟΚΝΕ, ως κληρονόμος των μαχητικών παραδόσεων της ΕΠΟΝ και της Δημοκρατικής Νεολαίας (ΔΝ) του ΔΣΕ, της αγωνιστικής δράσης των νεολαίων κομμουνιστών κάτω από άλλες συνθήκες σε μαζικές πολιτικές οργανώσεις, όπως η Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη (ΔΝΛ).

Έχοντας γερούς αγωνιστικούς-πολιτικούς δεσμούς µε χιλιάδες νεολαίους, πρωτοστάτησε για να ανέβει ο βαθμός οργάνωσης των νέων στα συλλογικά τους όργανα, η ανάπτυξη αγώνων για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους, η άνοδος της αντιδικτατορικής πάλης.

Είναι χαρακτηριστικά τα αποσπάσματα του βιβλίου για τη δράση των μελών της ΚΝΕ στα Πανεπιστήμια, για να κερδηθεί το –σήμερα «αυτονόητο»– δικαίωμα της εκλογής, της συγκρότησης και λειτουργίας οργάνων του φοιτητικού κινήματος για την οργάνωση της πάλης, σε σύγκρουση µε την κατάσταση που επικρατούσε στο κίνημα, αλλά και την άγρια καταστολή από το καθεστώς: «Στη Νοµική Σχολή συγκεντρώνονται 1.000 φοιτητές και η συντριπτική πλειοψηφία τους ζητάει από τους διορισµένους να συζητηθεί άµεσα το θέµα της σύγκλησης ΓΣ για τη διενέργεια εκλογών. Εδώ ο ΕΚΟΦίτης πρόεδρος Δαουτάκος απορρίπτει την πρόταση, µε τη δικαιολογία ότι δεν είναι θέµα... καθαρώς φοιτητικόν! Το κύµα όµως της έντονης διαµαρτυρίας έχει φτάσει σε τέτοιο βαθµό, που οι διορισµένοι αποχωρούν αναγγέλλοντας τη διάλυση της συγκέντρωσης. Οι φοιτητές ωστόσο θα παραµείνουν και θα εγκρίνουν οµόφωνα ψήφισµα. Στην αίθουσα επεµβαίνουν αστυνοµικές δυνάµεις µ’ επικεφαλής τον Καλύβα –έναν από τους αρχιβασανιστές των φοιτητών– και διαλύουν τη συγκέντρωση διά της βίας»1.

Από διάφορα υλικά που περιέχονται στην έκδοση ξεχωρίζει κανείς το αίσθημα ευθύνης, αυταπάρνησης, αλλά και πρωτοβουλίας των μελών και στελεχών της ΚΝΕ για να υλοποιούνται τα απαιτητικά γενικά καθήκοντα της Οργάνωσης, παρά τις αντιξοότητες και τον ιδιαίτερο τρόπο δουλειάς που απαιτούσαν οι συνθήκες της παρανομίας. «Βρίσκοµαι στην παρανοµία από την πρώτη µέρα του πραξικοπήµατος. Έφυγα από το σπίτι µου στις 5 το πρωί, ύστερα από ειδοποίηση ενός ξαδέλφου µου για το τι συµβαίνει και πήγα στο σπίτι του. Επειδή δεν µπορούσα να φανταστώ ότι δε θα υπάρξει µια κάποια αντίδραση ενάντια στο πραξικόπηµα, θεώρησα καθήκον µου και χρέος µου να βρεθώ και να πάρω µέρος και πως δεν έπρεπε να κάθοµαι κρυµµένος και αδρανής. Γι’ αυτό βγήκα έξω στις 9 το πρωί. Πήγα µε τα πόδια από το Παγκράτι στο Κολωνάκι. Η πλατεία ήταν γεµάτη κόσµο. Εκεί βρήκα δυο γνωστούς µου δηµοσιογράφους της “ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ”. Απ’ αυτούς έµαθα και ποια από τα ηγετικά µας στελέχη δεν πιάστηκαν, ποιοι παρουσιάζονται σαν αρχηγοί του πραξικοπήµατος, ότι ο βασιλιάς αντιδράει στο πραξικόπηµα κλπ. Γυρίσαµε µαζί όλο το Κολωνάκι, Εξάρχεια, µέχρι Οµόνοια όλη τη µέρα. Έτσι έχω µια προσωρινή αντίληψη για έναν αρκετά εκτεταµένο και κεντρικό χώρο της Αθήνας»2.

Η ίδια η έκδοση, μελέτη και διακίνηση του παράνομου «Οδηγητή», που έχει το δικό του ξεχωριστό κεφάλαιο στο βιβλίο, αλλά και άλλων εντύπων, γραμμένων ακόμα και μέσα στις φυλακές από ΚΝίτες πολιτικούς κρατούμενους, όπως το περιοδικό «Νέα Φρουρά», δείχνουν την ακούραστη δουλειά των μελών και στελεχών της ΚΝΕ στο πλευρό του ΚΚΕ. «Οι Νεολαίοι Κοµµουνιστές και το δηµοσιογραφικό όργανό τους, ο “Οδηγητής”, έβαλαν σαν κύριο καθήκον τους να δουλέψουν και να παλέψουν για να αποκτήσει η Νεολαία στο σύντοµο χρονικό διάστηµα το όργανο εκείνο που θα ΕΝΩΣΕΙ και θα ΣΥΝΤΟΝΙΣΕΙ τον αγώνα που διεξάγει σήµερα η Νεολαία ασυντόνιστα. […] ΚΝίτες Νέοι και Νέες διαβάζετε τον “Οδηγητή”. Διαδίδετε την ύλη του. Στέλνετε ανταποκρίσεις για την αντιστασιακή πάλη της νεολαίας, για τα καθηµερινά προβλήµατα των νέων»3.

Από γράμματα εξόριστων και φυλακισμένων και άλλα ντοκουμέντα της ΚΝΕ κατανοεί κανείς τους όρους που διαμορφώνουν τη θαρραλέα, άφοβη στάση των νέων κομμουνιστών στις κακουχίες, στους διωγμούς. Μόνο η νεολαία του ΚΚΕ μπορούσε να προετοιμάζει σταθερά, μεθοδικά και ολόπλευρα τα μέλη της για να ανταποκρίνονται στο ρόλο τους κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.

Στο βιβλίο υπάρχουν κείμενα που αφορούσαν τη συνωμοτική δουλειά και έδιναν στις συνθήκες της παρανομίας τη δυνατότητα να αναπτυχθεί πλατιά, μαζική και μαχητική δράση: «Στις συνθήκες της παρανοµίας, όπου συνεχώς εµφανίζονται νέες και όχι σπάνια απρόοπτες καταστάσεις και όπου η συχνή και κανονική επαφή µε τα παραπάνω καθοδηγητικά όργανα παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες ή είναι εντελώς αδύνατη, ιδιαίτερη σηµασία αποκτά η ανάπτυξη της πρωτοβουλίας της ΟΒ και του κάθε µέλους της. Φυσικά εδώ µιλάµε για πρωτοβουλία που βρίσκεται πάντα µέσα στα πλαίσια της γενικής γραµµής και αποβλέπει στην καλύτερη εφαρµογή της. Και η πρωτοβουλία αυτή αφορά την αντιµετώπιση γεγονότων και καταστάσεων, την ανάπτυξη της δουλειάς στις µάζες, τις µορφές πάλης, την επαγρύπνηση και γενικά όλη τη δράση της δοσµένης ΟΒ. Η πρωτοβουλία της κάθε ΟΒ και του κάθε µέλους της έχει και γενικότερη σηµασία για όλη την ΚΝΕ, µε την έννοια ότι συµβάλλει στη γέννηση νέων µεθόδων διαφωτιστικής και οργανωτικής δουλειάς και γενικά νέων µορφών πάλης»4.

Σε όλη την έκδοση φαίνεται η προσπάθεια εξοπλισμού µε την επιστημονική θεωρία του μαρξισμού-λενινισμού, που αποτέλεσε και τη στέρεα βάση της πίστης στο σκοπό του αγώνα. Εντυπωσιάζει πώς, μέσα στο κυνηγητό και τους κινδύνους, η ΚΝΕ μεταξύ άλλων κατεύθυνε µε συγκεκριμένο τρόπο τα μέλη της στην αυτοµόρφωσή τους, στην αναβάθμιση της ικανότητάς τους να διαδίδουν τις επαναστατικές ιδέες και την πολιτική του Κόμματος. «Τόσο όµως στη νοµιµότητα όσο και πολύ περισσότερο στην παρανοµία, το κύριο είναι η ατοµική προσπάθεια, η αυτοµόρφωση. Κάθε µέλος της ΟΒ πρέπει να έχει το ατοµικό του πρόγραµµα µόρφωσης, να ξεκινάει από τις πιο απλές πλευρές της θεωρίας µας και να προχωρεί στις πιο δύσκολες πάντα, µελετώντας προσεχτικά και κρατώντας περίληψη του κειµένου που διαβάζει. Η περίληψη, που στην παρανοµία πρέπει αµέσως µετά το τέλος του διαβάσµατος και την απόκρυψη του παράνοµου έντυπου να καταστρέφεται, έχει σοβαρή σηµασία, γιατί υποχρεώνει το µελετητή να εµβαθύνει στο κείµενο και να αφοµοιώνει την ουσία του, αποφεύγοντας τη µηχανική αποστήθιση αποσπασµάτων του. Εκτός από αυτό, βοηθάει το µελετητή να γράφει όλο και καλύτερα»5.

Σήµερα, οι συνθήκες της παρανοµίας, των απροκάλυπτων διώξεων, της άγριας καταστολής σε βάρος των κοµµουνιστών και αγωνιστών φαίνονται ίσως αρκετά «µακρινές» από τη σύγχρονη εποχή, τη σηµερινή ζωή και δράση της νεολαίας.

Όµως οι καπιταλιστές, το κράτος και οι µηχανισµοί τους δε χάνουν ποτέ, ούτε σε καιρούς κοινοβουλευτικής δηµοκρατίας, την ταξική «πυξίδα» τους. Δε χάνουν ποτέ από τα µάτια τους το βασικό εχθρό τους: Την εργατική τάξη και το Κόµµα της.

Η ύπαρξη και δράση του Κόµµατος και της ΚΝΕ ήταν «καρφί στο µάτι» των εκµεταλλευτών, των κυβερνήσεων και των ενώσεων τους, όλες τις δεκαετίες που ακολούθησαν µετά την πτώση της απριλιανής δικτατορίας.

Μετά το 1974 η ΚΝΕ αναπτύχθηκε ορµητικά σε ολόκληρη τη χώρα. Αγκάλιασε µε τη δράση της τα σχολεία και Ανώτατα Ιδρύµατα, τις τεχνικές σχολές, τους χώρους δουλειάς. Έβαλε τη σφραγίδα της στους αγώνες των νέων για µόρφωση, δουλειά, ζωή µε δικαιώµατα. Πρωτοστάτησε στην αντιιµπεριαλιστική πάλη ενάντια στην ΕΟΚ (µετέπειτα ΕΕ) και το ΝΑΤΟ. Διαπαιδαγώγησε νέους πρωτοπόρους αγωνιστές, νέους «αθάνατους», όπως η ΚΝίτισσα Σωτηρία Βασιλακοπούλου που δολοφονήθηκε στην πύλη του εργοστασίου της ΕΤΜΑ το 1980.

Η ΚΝΕ άντεξε σε αντίξοες συνθήκες, γιατί άντεξε το ΚΚΕ. Χάρη στην ολόπλευρη καθοδηγητική στήριξη του Κόµµατος, διαφύλαξε το χαρακτήρα της και τη συνέχειά της στα χρόνια 1989-1991, τότε που το «κύµα» της αντεπανάστασης παρέσερνε επαναστατικά εργατικά κινήµατα, κοµµουνιστικά κόµµατα και νεολαίες σ’ όλο τον κόσµο. Τότε που το προσωρινό πισωγύρισµα της Ιστορίας ωθούσε στη δίνη της εγκατάλειψης των αρχών και ιδανικών του κοµµουνισµού.

Τα επόµενα βήµατα της ΚΝΕ στο πλάι του Κόµµατος την κατοχύρωσαν ως την πρωτοπόρα, µαχητική οργάνωση της νεολαίας.

50 χρόνια από την ίδρυσή µας, συνεχίζουµε µε περηφάνια. Γιατί ο δρόµος µας χαράχτηκε από ανυπότακτους ΟΚΝίτες και ΟΚΝίτισσες, ήρωες ΕΠΟΝίτες και ΕΠΟΝίτισσες, τους µαχητές και µαχήτριες της Δηµοκρατικής Νεολαίας Ελλάδας. Γιατί τα χνάρια της Οργάνωσής µας είναι τα βήµατα µελών και στελεχών µας στο σκοτάδι της παρανοµίας, στα κρατητήρια της Ασφάλειας και στις φυλακές, στα ξερονήσια.

Συνεχίζουµε µε σιγουριά, γιατί τα όπλα µας είναι ανώτερα από αυτά του εχθρού, µε πρώτο τη «γνώση της πραγµατικότητας που µας δείχνει πώς την πραγµατικότητα ν’ αλλάξουµε».

Συνεχίζουµε, µε απαίτηση από τον εαυτό µας, την Ιστορία που παραλαµβάνουµε να την ολοκληρώσουµε ως πέρα στο σκοπό της. Και να την υπογράψουµε όλοι µαζί, ακόµα περισσότεροι, πιο ικανοί, «µ’ ένα ρωµέικο παγκόσµιο σφυροδρέπανο».

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1. «Χρονικό των Φοιτητικών Αγώνων 1967-1973», έκδοση της Αντι-ΕΦΕΕ.

2. Aπό το βιογραφικό του Δ. Τσιάρα.

3. Από το πρώτο φύλλο του «Οδηγητή», που κυκλοφόρησε στις 22 Σεπτέμβρη 1968.

4. Από διάλεξη για τις Οργανώσεις της ΚΝΕ την περίοδο της δικτατορίας.

5. Από διάλεξη για τις Οργανώσεις της ΚΝΕ την περίοδο της δικτατορίας.