Της Σύνταξης

Το 5o τεύχος του 2017 είναι αφιερωμένο στην επέτειο των 100 χρόνων από τη Μεγάλη Σοσιαλιστική Οκτωβριανή Επανάσταση, από την επανάσταση που εγκαινίασε την ιστορική εποχή περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό-κομμουνισμό, «από το βασίλειο της ανάγκης στο βασίλειο της ελευθερίας».

Στο προηγούμενο τεύχος της ΚΟΜΕΠ δημοσιεύτηκε η Διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ και σχετικό άρθρο του ΓΓ της ΚΕ. Αυτά τα δύο κείμενα συγκροτούν τη γενική τοποθέτηση του ΚΚΕ όχι μόνο για την Επανάσταση του Οκτώβρη, αλλά και για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση που ακολούθησε, καθώς και για τις βασικές αιτίες ανατροπής της σοσιαλιστικής πορείας και της παλινόρθωσης του καπιταλισμού. Σε αυτό το τεύχος, όπως και σε αυτά που θα ακολουθήσουν, θα επιχειρηθεί να φωτιστούν συγκεκριμένες πλευρές αυτής της πορείας.

Την ίδια περίοδο που το ΚΚΕ ετοιμάζεται για τον πολύμορφο εορτασμό αυτής της επετείου με βασικό στόχο την ανάδειξη της επικαιρότητας του σοσιαλισμού-κομμουνισμού, στο αστικό πολιτικό στρατόπεδο κυριάρχησε για ένα διάστημα μια αντιπαράθεση ανάμεσα στα αστικά κόμματα, η οποία ξεκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες και περνώντας από διαφορετικούς δρόμους κατέληγε στο ίδιο σημείο: στη σπίλωση του σοσιαλισμού-κομμουνισμού και στην ανάδειξη του καπιταλιστικού τρόπου οργάνωσης της κοινωνίας ως του μοναδικού εφικτού.

Αυτή η αντιπαράθεση πυροδοτήθηκε από το γεγονός ότι –σε αντίθεση με το αντίστοιχο συνέδριο της περσινής χρονιάς– η κυβέρνηση αρνήθηκε να στείλει αντιπρόσωπο στο αντικομμουνιστικό συνέδριο που διοργάνωνε η εσθονική προεδρία της ΕΕ στο Ταλίν. Η αφορμή αυτή έπεσε σαν «μάννα εξ ουρανού» στο έδαφος του αστικού πολιτικού συστήματος, με τα αστικά κόμματα να το αξιοποιούν χωρίς κανένα δισταγμό προς όφελος της προσπάθειας τόνωσης των –εξαιρετικά θολωμένων από την πράξη– διαχωριστικών γραμμών μεταξύ τους.

Σε αυτήν την αντιπαράθεση ξεδιπλώθηκαν όλες οι εκδοχές του αντικομμουνισμού, από τις πιο αιμοδιψείς μέχρι τις πιο καμουφλαρισμένες, από την ταύτιση του Στάλιν (αλλά και του Λένιν, ακόμα και του Μαρξ) με τον Χίτλερ μέχρι το διαχωρισμό σοσιαλισμού-«σταλινισμού». Ωστόσο, όσο αναπτυσσόταν η αντιπαράθεση τόσο πιο φανερά ενώνονταν αυτά τα πολυποίκιλα αντικομμουνιστικά «ρυάκια» στα ρυπαρά και στάσιμα νερά της λιμνοθάλασσας του καπιταλιστικού μονόδρομου.

Ο αχός που σήκωσε η καιροσκοπική κι επιφανειακή αντιπαράθεση των διαπρυσίων υπέρμαχων του καπιταλισμού δεν πρέπει να κρύψει την πραγματική στόχευση όλων των κρατικών και διακρατικών θεσμών του κεφαλαίου, που δεν είναι άλλη από την προληπτική «λιθοβόληση» κάθε πιθανής διεξόδου από την καπιταλιστική εκμετάλλευση. Πρόκειται για μια προσπάθεια που –όπως έχει δείξει όλη η στάση της ΕΕ– δε σταματά ούτε καν μπροστά στην αθώωση του ναζισμού και του φασισμού. Ο αντικομμουνισμός, άλλωστε, αξιοποιείται (σε όλη την ποικιλία των μορφών του) πάντα ως ιδεολογικό συμπλήρωμα της όξυνσης της επίθεσης απέναντι στα λαϊκά στρώματα.

Οι ιδεολόγοι της αστικής τάξης δε θα μπορούσαν να βρουν πιο κατάλληλο όχημα γι’ αυτές τις επιδιώξεις, από τις αντιεπιστημονικές θεωρίες περί ολοκληρωτισμού. Με αυτό το ιδεολογικό κατασκεύασμα πετυχαίνουν «μ’ ένα σμπάρο πολλά τρυγόνια». Καταρχάς, αυτός ο όρος είναι βολικός γιατί αναιρεί τον καθοριστικό ρόλο των σχέσεων παραγωγής στον προσδιορισμό του χαρακτήρα κάθε κοινωνίας και στη θέση τους βάζει κάποιες παράγωγες πλευρές του πολιτικού εποικοδομήματος. Με αυτήν την ιδεολογική ταχυδακτυλουργία αποκρύπτεται εντέχνως ότι ο ίδιος κοινωνικοοικονομικός σχηματισμός (εν προκειμένω ο καπιταλισμός) μπορεί να προσλάβει διαφορετικές μορφές ανάλογα με τις συνθήκες. Αποκρύπτεται, με άλλα λόγια, ότι ο φασισμός αποτελεί μια μορφή διαχείρισης του καπιταλισμού συμπληρωματική (και όχι αντίθετη) προς την αστική δημοκρατία, καθώς και ότι ο πιο θανάσιμος εχθρός όλων των μορφών του καπιταλισμού (κατ’ επέκταση και του φασισμού) είναι το ριζικά αντίθετο κοινωνικοοικονομικό σύστημα, ο σοσιαλισμός-κομμουνισμός. Πρόκειται για διαπιστώσεις που έχουν επιβεβαιωθεί επανειλημμένως με το αίμα των λαών και κανένα συνέδριο της κυρίαρχης τάξης δε θα μπορέσει ποτέ να «σβήσει».

Ας πάμε όμως τώρα σε όσα προσπαθεί να πετάξει η κυβέρνηση στο περιθώριο της αντιπαράθεσης, ακριβώς επειδή είναι αυτά τα οποία αποκαλύπτουν τη στράτευσή της –από κοινού με όλα τα υπόλοιπα αστικά κόμματα– στην εξυπηρέτηση του ελληνικού καπιταλισμού και της ατμομηχανής του, της καπιταλιστικής κερδοφορίας. Το φθινόπωρο «μπαίνει» με ένα ακόμα αντιλαϊκό κυβερνητικό κρεσέντο, με επίσημη αφετηρία τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Το χρονοδιάγραμμα αυτού του νέου «κύματος» έχει ως εξής:

Η επιστροφή στα μέσα Σεπτέμβρη στην Αθήνα των τεχνικών κλιμακίων του κουαρτέτου σηματοδοτεί την έναρξη της χάραξης νομοθετικών πρωτοβουλιών που εντάσσονται στη λεγόμενη 3η αξιολόγηση (με επίκεντρο τις ανατροπές στα εργασιακά και τον ασφαλιστικό νόμο), ενώ περιλαμβάνει και τον έλεγχο της εφαρμογής όσων έχουν ήδη εφαρμοστεί. Στις αρχές Οκτώβρη κατατίθεται στη Βουλή το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2018 (με περικοπές στα όποια προνοιακά επιδόματα έχουν γλιτώσει από τις συνεχόμενες επιθέσεις), ενώ την ίδια περίοδο επιστρέφουν στην Αθήνα τα υψηλόβαθμα κλιμάκια του κουαρτέτου. Τέλος, το σύνολο της πρόσφατης αντιλαϊκής πολιτικής και οι άξονες συνέχισής της θα συζητηθούν τόσο κατά την επίσκεψη της Λαγκάρντ στα τέλη Σεπτέμβρη όσο και στις συνεδριάσεις του Γιούρογκρουπ, του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας το Σεπτέμβρη και τον Οκτώβρη, όπου για άλλη μία φορά το ελληνικό πρόγραμμα (όπως και άλλα ζητήματα) θα αξιοποιηθεί ως πεδίο μάχης για τις γενικότερες επιδιώξεις των διάφορων καπιταλιστικών κρατών και συμμαχιών.

Παράλληλα, η κυβέρνηση περνά σε μια σχεδιασμένη επιχείρηση προπαγανδιστικής προετοιμασίας αυτής της επίθεσης. Πέρα από την αξιοποίηση ζητημάτων όπως το αντικομμουνιστικό συνέδριο στην Εσθονία, αξιοποιεί και την κατάθεση νομοσχεδίων που στόχο έχουν να κρύψουν το «κυρίως πιάτο» των νέων μέτρων, ενώ οι υπουργοί και ο ίδιος ο πρωθυπουργός διαγωνίζονται για την πιο γλαφυρή περιγραφή του εργασιακού μεσαίωνα που οι ίδιοι –μαζί με τους προκατόχους τους– συνδημιούργησαν. Για πολλοστή φορά αποδεικνύεται η ορθότητα του σχολίου της γερμανικής εφημερίδας «FAZ», η οποία με αφορμή τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς σημείωνε: «Oρισμένες μεταρρυθμίσεις μπορούν να επιβληθούν καλύτερα από αριστερές παρά από συντηρητικές κυβερνήσεις, όχι μόνο στην Ελλάδα».

Κεντρικό ρόλο στο κυβερνητικό ιδεολογικό οπλοστάσιο έχει ο προσδιορισμός της όποιας επερχόμενης καπιταλιστικής ανάπτυξης ως «δίκαιης ανάπτυξης από τα κάτω». Με αυτό το σύνθημα επιχειρείται από τη μία να πλασαριστεί ότι η καπιταλιστική ανάπτυξη μπορεί να είναι «δίκαιη», ενώ από την άλλη επιχειρείται η συστράτευση του λαού στην αντιλαϊκή πολιτική. Αυτή η προσπάθεια συμπληρώνεται με επισκέψεις του πρωθυπουργού που προβάλλουν για πολλοστή φορά το αφήγημα της υγιούς κι επωφελούς για όλους καπιταλιστικής επιχειρηματικότητας (Παπαστράτος, Impact hub Athens κλπ.).

Ο χαρακτήρας αυτής της ανάπτυξης, αλλά και ο βασικός ωφελημένος της αποκαλύπτονται από το γεγονός ότι η κυβέρνηση –σε απόλυτη σύμπνοια με όλα τα υπόλοιπα αστικά κόμματα– έχει αναδείξει τους «επενδυτές», τους «οίκους αξιολόγησης» και τις «αγορές» σε απόλυτο κριτή της ορθότητας της πολιτικής της. Έτσι, στα τέλη Ιούνη ο πρωθυπουργός δήλωνε για την κυβερνητική πολιτική με αφορμή την έκδοση κρατικού ομολόγου: «Αυτά βλέπουν οι επενδυτές, οι οίκοι αξιολόγησης, οι αγορές, κι επιστρέφουν τις τοποθετήσεις τους στα ελληνικά ομόλογα». Στο ίδιο πνεύμα, ο Ελληνοαμερικανός επενδυτής της ΕΧΙΝ Τζον Κάλαμος –ο οποίος πρωταγωνίστησε στην εξαγορά του 75% της Εθνικής Ασφαλιστικής που προβλήθηκε ως κομβική για το πέρασμα στην ανάπτυξη– περιγράφει με πρακτικό τρόπο ποιος ωφελείται από τη δημιουργία «ευνοϊκού επενδυτικού περιβάλλοντος»: «Τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για να επενδύσει κάποιος στην Ελλάδα [...] μεταρρυθμίσεις που καθυστερούσαν αρχίζουν να υλοποιούνται και οι αγορές βλέπουν μεγαλύτερη σταθερότητα [...] το κεφάλαιο πηγαίνει εκεί που τυγχάνει της καλύτερης αντιμετώπισης».

Ενδεικτικά όμως για το χαρακτήρα της καπιταλιστικής ανάπτυξης και το ρόλο των κρατικών αξιωματούχων στον καπιταλισμό είναι και τα όσα προηγήθηκαν της συγκεκριμένης επένδυσης. Διαβάζουμε σε σχετικό άρθρο γνωστής οικονομικής ιστοσελίδας, λίγες μέρες πριν το κλείσιμο της συμφωνίας: «Μεγάλο είναι το παρασκήνιο πίσω από την πώληση της Εθνικής Ασφαλιστικής για την οποία “κονταροχτυπιούνται” κινέζικοι όμιλοι και μια κοινοπραξία Ελληνοαμερικανών επενδυτών και ολλανδικού ομίλου. Δεν πρόλαβαν να περάσουν δύο 24ώρα από την επίσκεψη του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στην Κίνα, και ο Αμερικανός υπουργός Εμπορίου προχώρησε σε μια πρωτοφανή παρέμβαση μέσω επιστολής του προς την ελληνική κυβέρνηση, η οποία κοινοποιήθηκε και στην Εθνική Τράπεζα. Σύμφωνα με το Reuters, o υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ Γουίλμπουρ Ρος υποστήριξε ανοιχτά την προσφορά της αμερικανικής εταιρίας Calamos Investments για την εξαγορά της Εθνικής Ασφαλιστικής από την Εθνική Τράπεζα, σημειώνοντας μεταξύ άλλων ότι μια ενδεχομένη συμφωνία θα μπορούσε να βοηθήσει τις ροές επενδύσεων από τις ΗΠΑ προς την Ελλάδα. Η κίνηση αυτή του Ρος, που κρίνεται ως εξαιρετικά ασυνήθιστη, συμπίπτει με το ταξίδι του Έλληνα πρωθυπουργού στην Κίνα, όπου είχε συναντήσεις με εκπρόσωπους επενδυτικών εταιριών που ενδιαφέρονται για την Εθνική Ασφαλιστική, όπως οι όμιλοι Fosun, Gongbao και Wintime».

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και ο Αμερικανός πρέσβης στην Ελλάδα –ο οποίος έκανε ευθεία παρέμβαση για το ζήτημα– παίρνουν πρωτοβουλίες λες και είναι στελέχη της ΕΧΙΝ, ενώ ο Έλληνας πρωθυπουργός κινείται στην παγκόσμια καπιταλιστική σκακιέρα ως στέλεχος της Εθνικής Ασφαλιστικής. Αντίστοιχο χαρακτήρα είχε και η επίσκεψη του Αμερικανού πρέσβη στα ναυπηγεία Νεωρίου στην Ερμούπολη της Σύρου, καλώντας με δηλώσεις του την ελληνική κυβέρνηση να εξετάσει με προσοχή το ενδιαφέρον δύο αμερικανικών εταιριών για την εξαγορά τους.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Μακρόν στην Ελλάδα μαζί με μια κουστωδία Γάλλων επιχειρηματιών, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο τρόπος με τον οποίο πανηγυρίζει η κυβέρνηση γι’ αυτήν την επίσκεψη. Φιλοκυβερνητική εφημερίδα κυκλοφόρησε πρόσφατα με θριαμβευτικό πρωτοσέλιδο: «Απόβαση επενδυτών μαζί με τον Μακρόν», ενώ ο Δ. Παπαδημούλης δήλωσε περιχαρής (αναδεικνύοντας άθελά του και τα πολύ στενά όρια αντιπαράθεσης με τη ΝΔ): «Ο Γάλλος Πρόεδρος έρχεται στην Ελλάδα σε λίγες μέρες μαζί με πολλούς επιχειρηματίες και αυτό δημιουργεί αντιπολιτευτικές εξαλλοσύνες στην αντιπολίτευση, τους ανησυχεί η στήριξη Μακρόν στον Τσίπρα».

Πέραν από τις όποιες επιχειρηματικές συμφωνίες κλείσουν αυτοί οι –δημοκρατικά εκλεγμένοι– dealers των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων, ο Γάλλος Πρόεδρος και ο Έλληνας πρωθυπουργός θα συζητήσουν και την υπεράσπιση των γενικών και συλλογικών συμφερόντων των αστικών τους τάξεων. Οι καλές σχέσεις Ελλάδας και Γαλλίας εδράζονται, άλλωστε, σταθερά τα τελευταία χρόνια από τη μία στη μεγάλη σύμπνοια για το τσάκισμα των δικαιωμάτων των εργαζόμενων και, από την άλλη, στην από κοινού πίεση απέναντι στη Γερμανία για «εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης».

Όσον αφορά το πρώτο, ο Α. Τσίπρας δε θα μπορούσε να βρει πιο κατάλληλο άνθρωπο για να στηρίξει την πολιτική του από αυτόν που τις ίδιες μέρες θα επιδιώκει να νομοθετήσει στη Γαλλία την περαιτέρω «απελευθέρωση» της αγοράς εργασίας, ενώ πριν 2 χρόνια είχε πρωτοστατήσει σε μια σειρά αντεργατικά νομοθετήματα (περαιτέρω διευκόλυνση απολύσεων, επίσπευση ιδιωτικοποιήσεων, αύξηση της «ευελιξίας» στους μισθούς, επέκταση της κυριακάτικης λειτουργίας των καταστημάτων), που έγιναν γνωστά ως «νόμος Μακρόν».

Όσον αφορά το δεύτερο, η «εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης» αποτελεί απλώς έναν ευφημισμό για την επιδίωξη των χαμένων του διεθνούς καπιταλιστικού ανταγωνισμού (βλ. Γαλλία και κράτη της Ν. Ευρώπης) να μοιραστούν τη χασούρα τους με τους κερδισμένους (και κυρίως με τη Γερμανία). Στην περίπτωση της Ελλάδας, η ελληνική αστική τάξη προσπαθεί να αξιοποιήσει τόσο τη Γαλλία όσο και το αμερικανικής επιρροής ΔΝΤ για να αυξηθεί η πίεση απέναντι στη Γερμανία (που αποτελεί το μεγαλύτερο μέτοχο του ESM), για λήψη περαιτέρω μέτρων ελάφρυνσης του ελληνικού κρατικού χρέους. Όπως ανοιχτά διακήρυξε και σε σχετική απόφασή του στις 21 Ιούλη, το ΔΝΤ ενέκρινε τη συμμετοχή του στο ελληνικό πρόγραμμα μόνο υπό τον όρο να παρθούν περαιτέρω πρωτοβουλίες από τους «Ευρωπαίους εταίρους της Ελλάδας» (ουσιαστικά από τη Γερμανία) στην κατεύθυνση της «μακροχρόνιας βιωσιμότητας» του ελληνικού χρέους.

Την ίδια στιγμή που η Γαλλία επιδιώκει μέσω των πρωτοβουλιών Μακρόν να βάλει στις παραπάνω επιδιώξεις το φερετζέ της ενίσχυσης του γαλλογερμανικού άξονα και κατ’ επέκταση της αναβίωσης του «οράματος της ΕΕ», η γερμανική αστική τάξη προβάλλει ως προϋπόθεση αυτής της αναβίωσης την ευθύνη του κάθε κράτους-μέλους για δημοσιονομική πειθαρχία. Σε κάθε περίπτωση, το αποτέλεσμα των εκλογών αυτόν το μήνα στη Γερμανία θα πυροδοτήσει περαιτέρω εξελίξεις σε αυτήν τη μακροχρόνια αντιπαράθεση.

Αξίζει επίσης να αναφερθεί το γεγονός ότι, την ίδια στιγμή που με μια φωνή Γερμανία και Γαλλία (αλλά και συνολικά η ΕΕ) στιγματίζουν τις όποιες τάσεις αύξησης των περιορισμών στο διεθνές εμπόριο (κάτι που αποτυπώθηκε και στην απόφαση που υπογράφτηκε χωρίς τη στήριξη των ΗΠΑ από τα υπόλοιπα 19 μέλη στη Σύνοδο των G20 στις αρχές Ιούλη στο Αμβούργο), μέσα στο καλοκαίρι έλαβαν χώρα μια σειρά αποφάσεις που χαρακτηρίστηκαν από τμήμα της οικονομικής αρθρογραφίας ως τάσεις προστατευτισμού στο εσωτερικό της ίδιας της ΕΕ.

Αρχικά, προκλήθηκε σάλος από την πρόθεση των κυβερνήσεων σε Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία να αυστηροποιηθεί το πλαίσιο των εξαγορών επιχειρήσεων «στρατηγικής σημασίας» από κινεζικά κεφάλαια, με τις 3 αυτές κυβερνήσεις να αποστέλλουν (στις 28 Ιούλη) σχετικό έγγραφο στην Κομισιόν το οποίο θα στηριχτεί ανοιχτά από την ομιλία του Γιούνκερ που έχει οριστεί γι’ αυτό το θέμα στις 13 Σεπτέμβρη.

Το ίδιο διάστημα (και συγκεκριμένα στις 9 Αυγούστου), η Κομισιόν αποφάσισε την επιβολή προσωρινών δασμών στις κινεζικές εισαγωγές χάλυβα μετά από σχετική καταγγελία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Χάλυβα (πρόκειται για τη λεγόμενη Eurofer που περιλαμβάνει μεγαθήρια, όπως ThyssenKrupp, ArcelorMittal και Tata Steel Europe), ενώ συζητά και αντίστοιχους δασμούς για εισαγωγές χάλυβα από Βραζιλία, Ιράν, Ρωσία, Ουκρανία. Η ίδια η Κομισιόν προσδιορίζει ως εξής τα κίνητρα της απόφασής της: «…Η επιβολή μέτρων θα συμβάλει στην ανάκαμψη της βιομηχανίας της Ένωσης, καθιστώντας δυνατή την αύξηση των τιμών και επιτρέποντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στο συνολικό κλάδο παραγωγής να επιστρέψει σε κερδοφόρα κατάσταση». Σε κάθε περίπτωση, αποδεικνύεται ότι οι αστικές κραυγές αντιπαράθεσης ανάμεσα στο ελεύθερο εμπόριο και τον προστατευτισμό έχουν ως κοινό έδαφος την επιδίωξη της καπιταλιστικής κερδοφορίας.

Την ίδια στιγμή που το μέτωπο υπεράσπισης του ελεύθερου εμπορίου που είχαν σχηματίσει ΕΕ και Κίνα αποδεικνύεται πολύ εύθραυστο, η Κίνα στρέφεται ακόμα περισσότερο προς τη Ρωσία, όπως έδειξε και η πρόσφατη επίσκεψη του Προέδρου της Κίνας στη Μόσχα και η δημιουργία του σινορωσικού Ταμείου Συνεργασίας με κοινό κεφάλαιο 10 δισ. δολαρίων. Η συνεργασία των δύο κρατών εξυπηρετεί και τα συμφέροντα της Ρωσίας στον απόηχο της ψήφισης στις ΗΠΑ νομοσχεδίου που επιβάλλει νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, του Ιράν και της ΛΔ Κορέας. Μετά από αυτήν την απόφαση, ο Ρώσος πρωθυπουργός έκανε λόγο για «κήρυξη ολοκληρωτικού οικονομικού πολέμου κατά της Ρωσίας» που βάζει «τέλος στις ρωσικές ελπίδες για βελτίωση των σχέσεων με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τίλερσον δήλωσε ότι «οι σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο τους από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και μπορούν ακόμη να επιδεινωθούν».

Σε αυτό το διεθνές περιβάλλον αποδεικνύεται όλο και πιο καθαρή η ιεράρχηση της συνεργασίας της ελληνικής αστικής τάξης με τις ΗΠΑ. Πέρα από την προσπάθεια αξιοποίησης της αμερικανικής επιρροής στο ΔΝΤ προς όφελός της, η ελληνική αστική τάξη αξιοποιεί προς όφελός της και τη σύγκλιση συμφερόντων με τις ΗΠΑ στην περιοχή της Αν. Μεσογείου. Όπως έδειξε η διπλωματική και στρατιωτική κινητικότητα που ακολούθησε την έναρξη των γεωτρήσεων στο λεγόμενο οικόπεδο 11, η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να αξιοποιήσει την αμερικανική παρουσία στην περιοχή για την ενίσχυση του ενεργειακού άξονα Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ - Αιγύπτου. Η σημασία αυτής της στήριξης καθίσταται ακόμα μεγαλύτερη από το γεγονός ότι –όπως διέρρευσε το καλοκαίρι– στην Ελλάδα στήνονται από παγκόσμιους ενεργειακούς κολοσσούς βάσεις για έρευνα, εξόρυξη κι εκμετάλλευση υδρογονανθράκων. Παράλληλα, η Ελλάδα επιδιώκει να παίξει ενισχυμένο ρόλο ενδιάμεσου ανάμεσα σε χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την ΕΕ και το ΝΑΤΟ.

Μέσα στο καλοκαίρι έλαβαν χώρα μια σειρά κινήσεις που είναι ενδεικτικές για τη στρατηγική σύμπλευση με τις ΗΠΑ. Ο υπουργός Επικρατείας Α. Φλαμπουράρης συναντήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου με τον Αμερικανό πρέσβη, ο Α/ΓΕΕΘΑ επισκέφτηκε τις ΗΠΑ για την περαιτέρω αναβάθμιση της βάσης της Σούδας και την επέκταση της συμφωνίας για 7-10 χρόνια, ο πρόεδρος της ΝΔ συνάντησε Ελληνοαμερικανούς φοιτητές που προηγουμένως είχαν επισκεφτεί τη βάση της Σούδας για να τους μιλήσει για την «αρμονική σχέση μεταξύ των δύο χωρών», ενώ από 30 Ιούνη μέχρι 12 Αυγούστου οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις συμμετείχαν σε μεγάλης κλίμακας άσκηση στην Αν. Ευρώπη υπό αμερικανικό συντονισμό (SABER GUARDIAN-17). Mε δεδομένα τα παραπάνω, είναι πολύ λογικό ο Αμερικανός πρέσβης να δηλώνει: «Είναι ικανοποιητικό για μένα να είμαι ο Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα σε μια στιγμή που όλες οι σημαντικές πολιτικές φωνές τάσσονται υπέρ μιας ισχυρής σχέσης με τις ΗΠΑ»...

Όσον αφορά το περιεχόμενο του τεύχους, αναφέραμε ήδη ότι είναι αφιερωμένο στην 100ή επέτειο της Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης.

Το κείμενο «Από την Οκτωβριανή Επανάσταση, στην οπισθοχώρηση της επαναστατικής στρατηγικής» συμβάλλει στη διερεύνηση των αιτίων που δεν αφομοιώθηκε και δεν κυριάρχησε η θετική πείρα της Οκτωβριανής Επανάστασης στις προγραμματικές επεξεργασίες της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Το άρθρο έχει εισαγωγικό χαρακτήρα κι εξετάζει μόνο ορισμένους βασικούς παράγοντες αυτού του σύνθετου ζητήματος, που απαιτεί συλλογική, διεξοδική μελέτη. Εξετάζεται μεταξύ άλλων η επίδραση της προεπαναστατικής ρωσικής κληρονομιάς και η καθυστέρηση στην αναγκαία θεωρητική εμβάθυνση στο ζήτημα της αλληλεπίδρασης των παραγωγικών δυνάμεων και των σχέσεων παραγωγής, ως ορισμένοι από τους παράγοντες που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της στρατηγικής των σταδίων την περίοδο της Κομμουνιστικής Διεθνούς.

Το κείμενο «Η κολεκτιβοποίηση στην ΕΣΣΔ: Κοινωνική συμμαχία και ταξική πάλη στη σοσιαλιστική οικοδόμηση» περιγράφει την προσπάθεια της σοβιετικής εξουσίας να κυριαρχήσει η συλλογική έναντι της ατομικής παραγωγής στην ύπαιθρο. Αφού παρουσιάζει τις βασικές αστικές και αναθεωρητικές διαστρεβλώσεις της συγκεκριμένης περιόδου, στη συνέχεια αναδεικνύει τις αντιφάσεις που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της λεγόμενης ΝΕΠ και οδήγησαν στην υιοθέτηση της κολεκτιβοποίησης της αγροτικής παραγωγής ως μέρους (μαζί με την εκβιομηχάνιση) του πρώτου πεντάχρονου σχεδίου. Κατόπιν παρουσιάζεται η όξυνση της ταξικής πάλης στο χωριό, οι διαστρεβλώσεις που διαπιστώθηκαν, ο τρόπος διόρθωσής τους και εν τέλει η ανάπτυξη της κολεκτιβοποίησης.

Στο κείμενο «Η αναρχική πολεμική στην Οκτωβριανή Επανάσταση» παρουσιάζεται η στάση των αναρχικών απέναντι στους μπολσεβίκους και την επανάσταση. Για να γίνει βαθύτερα κατανοητή αυτή η στάση και η ακόλουθη πολιτική χρεοκοπία του ρεύματος αυτού, παρουσιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά και ομαδοποιήσεις του διεθνούς αναρχικού κινήματος από τις απαρχές του 19ου αιώνα, αλλά και οι ιδιαιτερότητες αυτού του κινήματος στη Ρωσία. Επίσης, παρουσιάζεται και η στάση της σοβιετικής εξουσίας απέναντι στους αναρχικούς, καθώς και δύο συγκεκριμένα παραδείγματα που είναι ενδεικτικά για τη σύμπλευση των αναρχικών με την αντεπανάσταση: Την εξέλιξη του κινήματος του Μαχνό στην Ουκρανία και την αντεπαναστατική εξέγερση στην Κροστάνδη.

Το κείμενο «Οι αντιδράσεις στρατιωτών των καπιταλιστικών κρατών ενάντια στην ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Σοβιετική Ρωσία» αναδεικνύει ως κορυφαίο παράδειγμα ταξικής αλληλεγγύης την άρνηση των στρατιωτών και ναυτών των καπιταλιστικών κρατών να πολεμήσουν ενάντια στην Επανάσταση και το πέρασμα κάποιων από αυτούς με την επαναστατική πλευρά. Το κείμενο προβάλλει τη θεωρητική προετοιμασία που προηγήθηκε της μπολσεβίκικης παρέμβασης στα ξένα στρατεύματα των αντεπαναστατών εισβολέων, ενώ παραθέτει και τα συγκεκριμένα γεγονότα απειθαρχίας που εμφανίστηκαν σε κάθε ένα από τα εκστρατευτικά σώματα των καπιταλιστικών κρατών.

Το αφιέρωμα στην Οκτωβριανή Επανάσταση ολοκληρώνεται με την παρουσίαση της συλλογής κειμένων «Από τη μαχητική πείρα των μπολσεβίκων» από τη «Σύγχρονη Εποχή».

Τέλος, στο παρόν τεύχος δημοσιεύονται τα Κομματικά Ντοκουμέντα της περιόδου από 1.7.2017 έως 30.8.2017.