Η Ελλάδα αποτελεί χώρα κατ’ εξοχήν ορεινή. Συνεχείς και εκτεταμένες οροσειρές σκεπάζουν το μεγαλύτερο μέρος της επιφάνειας. Σε σύγκριση όμως με άλλους ορεινούς όγκους της γης και ιδιαίτερα της Ασίας έχουν μικρή έκταση. Ο Ολυμπος το υψηλότερο όρος φθάνει τα 2918 μ. Δεν έχουν εξαιρετικό όγκο και τα δάση δεν είναι ούτε εχτεταμένα, ούτε πυκνά, τα όρη έχουν πολλές χαραδρώσεις. Τέλματα δεν υπάρχουν. Το έδαφος όμως νεκρό καθ’ εαυτό στοιχείο παίρνει την αξία και ζωντάνια του σε σχέση με τον άνθρωπο.

Τα βορινά σύνορα από την Αδριατική μέχρι τον Εβρο εκτείνονται σε μήκος 975 χ.μ. επί διαδεχομένων οροσειρών, απ’ τις οποίες εκσπώνται προς το εσωτερικό βαθύτατα άλλα ορεινά συγκροτήματα.

Από Β. προς Ν. οι ελληνικές Αλπεις, από το Περιστέρι της Φλώρινας φτάνουν μέχρι το Ταίναρο και δίδουν τη φυσιογνωμία της εδαφικής επιφανειακής μορφής της Ελλάδας, σ’ ένα βάθος πάνω από 700 χ.μ. Από την κεντρική αυτή οροσειρά εκσπώνται γύρω προς κάθε σχεδόν διεύθυνση άλλες οροσειρές.

Παραθέτομε τα κύρια ορεογραφικά συγκροτήματα, δίχως η σύνθεση να είναι απόλυτη.

1) Περιοχή Διδυμοτείχου - Σουφλίου, 2) Μπονγκάτε - Μαρώνεια, 3) Ν. Ροδόπη, 4) Τσαλ - Παγγαίον, 5) Φαλακρό - Σαρλίγια - Τσιγγέλι, 6) Κρούσια - Φλαμούρι - Κερδύλλια, 7) Χαλκιδική, 8) Πάϊκο, 9) Βέρμιο, 10) Βέρνου - Σινιάτσικο - Βουρινό, 11) Γράμμος - Σμόλικας, 12) Β. Πίνδος - Μιτσικέλι, 13) Ν. Πίνδος - Αθαμανικά, 14) Αντιχάσια - Χάσια, 15) Πιέρια - Ολυμπος, 16) Οσσα - Μαυροβούνι - Πήλιο, 17) Αγραφα - Βουλγάρα - Τυμφρηστός, 19) Ορθους, 20) Παναιτωλικό - Οξυά - Ζυγός, 21) Βαρδούσια - Οίτη, 22) Ελικών - Κιθαιρών, 23) Παναχαϊκό - Ερύμανθος, 24) Πάρνων, 25) Ταΰγετος.

Η χώρα διατέμνεται σε περιοχές σχεδόν ανεξάρτητες με ελλειπή επικοινωνία. Η ορεινή διαμόρφωση της χώρας διευκολύνει αρκετά τον αντάρτικον αγώνα. Εν τούτοις δεν υπάρχουν εξαιρετικοί εδαφικοί όγκοι, η δε επικράτηση των ανταρτών πρέπει να αποδοθεί στη θαυμασία αγωνιστική διάθεση του λαού.

Τα ορεινά εδάφη δεν προσφέρονται για μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις γιατί: 1) είναι λίγες οι συγκοινωνίες, 2) μικρή η απόδοσή τους, 3) η κίνηση των στρατευμάτων όξω από τους δρόμους δύσκολη. Ετσι μονάχα λίγες δυνάμεις μπορούν να ενεργήσουν, μ’ άλλα λόγια το ορεινό έδαφος κορέννυται με λίγες δυνάμεις. Αυτό ισχύει όταν ο αμυνόμενος κατέχει ορισμένες εδαφικές τοποθεσίες, προσδιορισμένες από τη φύση του εδάφους και είναι αποφασισμένος να δώσει μάχη. Ανατρέπεται όμως όταν αποφεύγει την κρούση και ελίσσεται μέσα σ’ εκτάσεις μετατοπιζόμενος σε μεγάλες αποστάσεις. Ετσι σήμερα ο κυβερνητικός στρατός για να εξερευνήσει και όχι να δώσει μάχη, έχει ανάγκη από μεγάλες δυνάμεις, δυνάμεις που ξεπερνούν τις δυνατότητες της ελληνικής κυβέρνησης.

Σε ορεινό έδαφος σε εδαφικές εξάρσεις, οι στενωποί έχουν ιδιαίτερη αξία, η αμυντική κατάληψή τους γίνεται με λίγες δυνάμεις που μπορούν να απασχολήσουν πολλές κινούμενες επιθετικά ή να τις χρονοτριβήσουν. Ετσι τα πλεονεκτήματα του εδάφους εξουδετερώνουν την αριθμητική μειονεκτικότητα του δημοκρατικού στρατού, ο οποίος αν και κατ’ αρχήν στο στάδιο που διανύει θα αποφεύγει τη μάχη, εν τούτοις θα εμπλακεί μερικές φορές. Εδώ το έδαφος ενεργεί σα μέσο ισοτιμίας δυνάμεων.

Ο έντονος κατά φυσικά διαμερίσματα χωρισμός του εδάφους ανεξαρτοποιεί σχεδόν τα διάφορα τμήματα αυτού, ώστε να μην είναι άμεση η αντανάκλαση της μάχης σε άλλα διαμερίσματα.

Η έλλειψη συγκοινωνιών, η υποχρεωτική διάβαση μέσα από στενωπούς, όπου χάνεται η ελευθερία κινήσεων, εκθέτει σε σοβαρούς κινδύνους πλευροκοπήσεων από μικρά ευκίνητα και αποφασιστικά τμήματα.

Υπάρχουν σημαντικές νεκρές ζώνες πυρός και παρατήρησης. Τα πεδία βολής είναι περιορισμένα. Η επίθεση είναι δύσκολη γιατί είναι προκαθορισμένη η κατεύθυνσή της. Βέβαια η δυσαναλογία σε εξοπλισμό προδιαγράφει την επιτυχία του επιτιθέμενου, και γι’ αυτό αποφεύγεται προς το παρόν η αποφασιστική εμπλοκή. Η διακοπή της μάχης και αποχώρηση των αμυνόμενων γίνεται με ικανοποιητικές ανέσεις.

Η ευκινησία των μηχανοκίνητων μονάδων σε ορεινό έδαφος είναι ίση με του πεζικού, υφίσταται τη δουλεία του εδάφους, συνεπώς η αποτελεσματικότητα και συμμετοχή τους μειώνεται σημαντικά. Η χρησιμοποίησή τους είναι δυνατή κατά μήκος βατών σε τροχό δρομολογίων, είτε για άμεσο επέμβαση στη μάχη, είτε για γρήγορη μεταφορά δυνάμεων, αλλ’ είναι γνωστό ότι οι ορεινές ελληνικές περιοχές όπου συγκεντρώνονται και ενεργούν οι δυνάμεις του δημοκρατικού στρατού διαυλακώνονται αραιά από δρόμους τροχηλάτους, συνεπώς η συμβολή τους είναι δευτερεύουσα.

Θα χρησιμοποιηθούν σαν ασφάλεια των δρόμων, για τον αποκλεισμό διαφυγής των ανταρτών. Επίσης για καταδίωξη ανταρτικών ομάδων, που θα δράσουν σε πεδινές περιοχές. Οι πεδινές όμως περιοχές δεν αποτελούν έρημο, δηλαδή πεδίο ελεύθερης κίνησης. Σημαντικά εμπόδια παρεμβάλλονται από τις καλλιέργειες και τα τεχνητά έργα.

Στη διάρκεια της κατοχής η γερμανική στρατιωτική διοίκηση χρησιμοποίησε σε ευρεία κλίμακα εναντίον των Γιουγκοσλαύων κυρίως, μα και των Ελλήνων ανταρτών την αεροπορία με απόδοση πολύ μικρή. Οι αποστολές παρατήρησης και συνεργασίας με το πεζικό στον αντάρτικο πόλεμο δυσκολεύονται από τη φύση των επιχειρήσεων και του εδάφους. Οι ανταρτικές δυνάμεις είναι ολιγάριθμες και διασπαρμένες σε χωριά, δάση, διακεκομμένα εδάφη, όπου η ανεύρεσή τους είναι αδύνατη, γι’ αυτό δε και η εντολή να βάλλονται τα ανταρτοκρατούμενα χωριά, με συνέπεια την άσκοπη καταστροφή κτιρίων και έργων και το φόνο πολιτών, που τελικά θα είναι τα κύρια θύματα των εκάστοτε επιχειρήσεων.

Αλλ’ ούτε η αποκάλυψη ανταρτών έχει σπουδαία σημασία για την καθοδήγηση της κατεύθυνσης κίνησης και επίθεσης, γιατί οι επισημαινόμενες θέσεις χάνουν την αξία τους, χάρις στη μεγάλη κινητικότητα των ανταρτών. Αυτοί κυρίως κινούνται κατά τη νύχτα, οπόταν η παρατήρηση από αέρος είναι αδύνατη.

Η επέμβαση της αεροπορίας δια του πυρός στο πεδίο της μάχης είναι σε αποτελέσματα πολύ κατώτερη απ’ την καταβαλλόμενη προσπάθεια και τα χρησιμοποιούμενα μέσα. Γιατί: 1) Δεν υπάρχουν συμπαγείς και σταθεροί στόχοι και το έδαφος είναι εξαιρετικά ανώμαλο. 2) Τ’ αποτελέσματα των εκρήξεων εντοπίζονται. 3) Οι πολυβολισμοί της αεροπορίας δίωξης αν και κάπως επικίνδυνοι, περιορίζονται από τους πιο πάνω λόγους, θα μειωθούν δε περισσότερο, όταν ο δημοκρατικός στρατός αναπτύξει σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας με πολυβόλα, οπότε και θα είναι επικίνδυνη η πτήση σε χαμηλό ύψος, όπου και μόνο η βολή είναι αποτελεσματική.

Ο δημοκρατικός στρατός είναι λογικό ότι, απ’ την ίδια του την πείρα θ’ αναπτύξει αντιαεροπορική άμυνα παράλληλα με τη γενικώτερη αύξησή του. Αλλως τε οι απώλειες μερικών αεροπλάνων, σύμφωνα με ό,τι δημοσιεύτηκε στο μοναρχικό τύπο δείχνουν ότι πάρθηκαν μέτρα από τα τώρα προς την πλευρά αυτή. Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που αφορούν το έμψυχο υλικό και που μειώνουν την απόδοση. Οι αριθμοί για τις απώλειες από τη δράση της αεροπορίας, που αναφέρονται απ’ τις κυβερνητικές εφημερίδες προορίζονται για αφελείς αναγνώστες, για τη συγκράτηση του ηθικού των καταθορυβημένων «εθνικοφρόνων».

Η χρησιμοποίηση του πολεμικού ναυτικού αποδείχνει ξεκάθαρα την εσωτερική πηγή του ελληνικού δράματος. Φρουρεί τις ελληνικές ακτές. Κύρια αποστολή είναι να παρεμποδίζει την επικοινωνία, διαβίβαση πληροφοριών, αμοιβαία διαπεραίωση από ακτή σε ακτή, τη μεταφορά και αποβίβαση οχημάτων για εκκαθαριστικές επιχειρήσεις και το βομβαρδισμό παρακτίων θέσεων που κατέχονται από αντάρτες. Ολες αυτές οι αποστολές μέσα στο γενικό σύνολο του πολέμου είναι δευτερεύουσας σημασίας. Είναι περισσότερο ηθικής αξίας παρά πολεμικής. Τα μέσα που διατίθενται απ’ το ναυτικό είναι πολύ λίγα, για να δημιουργήσουν αδιάσπαστο αποκλεισμό.

Θα εξετάσουμε 1) τα Στελέχη, 2) τους οπλίτες.

1. ΣΤΕΛΕΧΗ. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

«Η απόδοση μονάδός τινος εξαρτάται κυρίως εκ της αξίας του ηγήτορος αυτής και της ικανότητος και του ψυχικού σθένους των στελεχών της».

Είναι πασίδηλη αλήθεια ότι τα στελέχη του σημερινού στρατού εμφορούνται στην πλειοψηφία τους από αντιδραστική ιδεολογία. Είναι εκείνοι που απ’ το παληό και το σημερινό κράτος διαπαιδαγωγήθηκαν έτσι, χωρίς η κοσμογονία του τελευταίου πολέμου να τα επιρρεάσει, ή στελέχη που κατά το διάστημα της κατοχής συνθηκολόγησαν ή μπήκαν στην υπηρεσία των φασιστών επιδρομέων. Ως τόσο και σ’ εκείνα που χωρίς να μπουν στην υπηρεσία των καταχτητών, παρέμειναν αντιδραστικά, ο παγκόσμιος πόλεμος και η τετράχρονη πάλη του λαού, τους δημιούργησαν αμφιβολίες και έσπασαν την πίστη τους κάπως στα ιδανικά των πλαστουργών τους, χωρίς να έχουν βρει ολόπλευρα τον καινούργιο τους προσανατολισμό.

Η ηγεσία του κυβερνητικού στρατού δεν διακρίνεται για εξαιρετικές ικανότητες. Μεγάλοι σε ηλικία αξιωματικοί, που ολοκλήρωσαν πια τη στρατιωτική και κοινωνική του μόρφωση και αγωγή καλούνται να εκπληρώσουν έργο κατά το πλείστο άγνωστο στο περιεχόμενο, τη φύση και τις εκδηλώσεις. Ο σημερινός εσωτερικός αγώνας έχει τις ρίζες του στην αναπτυσσόμενη λαϊκή παντοδυναμία και τον διέπουν γνώσεις φιλοσοφικές, οικονομικές, κοινωνικοπολιτικές. Η στρατιωτική ηγεσία έχει μονομερή στρατιωτική επαγγελματική μόρφωση, γνωρίζει να διεξάγει πολέμους όπου συγκρούονται τακτικοί αντίπαλοι στρατοί, να εφαρμόζει τις αρχές πολέμου, τη στρατηγική και τακτική που οι πόλεμοι ανά τους αιώνες μας αφήκαν. Μα ο σημερινός πόλεμος που καλούνται να καθοδηγήσουν είναι νηόβγαλτος, άγραφος, χωρίς οι αρχές και οι κανόνες του, να είναι γνωστοί σ’ αυτούς. Δίχως τεφτέρια. Εχει ανάγκη από πλατειές και πολύμορφες γνώσεις που λείπουν απ’ τη σημερινή ηγεσία του κυβερνητικού στρατού. Αν ρωτούσαμε οποιονδήποτε αξιωματικό τι είναι καπιταλισμός, σοσιαλισμός, ποιοι οι νόμοι κίνησης της κοινωνίας, ποιο το περιεχόμενο στα αντιμαχόμενα φιλοσοφικά συστήματα και άλλα, θα πάρουμε απαντήσεις με απροσμέτρητο βάθος αγνοίας. Κι όμως πολεμάνε για να λύσουν αυτά τα ζητήματα που τα αγνοούν.

Με το δίκηο του ο αντιδραστικός κόσμος έχασε την εμπιστοσύνη του στη στρατιωτική ηγεσία, που ένα χρόνο τώρα παιδεύεται να κερδίσει έστω και μια επιτυχία. Απόδειξη της ανικανότητας είναι οι συχνές αντικαταστάσεις και η παραπομπή σε στρατοδικείο στρατηγού για «να ανανεωθεί η εμπιστοσύνη του λαού προς την ηγεσία». Ομως άλλη είναι η λύση του προβλήματος.

2) Οι αξιωματικοί του Ε.Λ.Α.Σ., εγγύηση για τη δημοκρατική αναγέννηση της πατρίδας, αν δεν αποστρατεύθηκαν ακόμα, βρίσκονται εκτός ενεργού υπηρεσίας ή εξορία σε ξερονήσια. Οι αξιωματικοί αυτοί αποτελούν το άνθος του ελληνικού στρατού, γιατί 1) είναι άριστα επαγγελματικά καταρτισμένοι, 2) το σπουδαιότερο είναι γεμάτοι ψυχικό σθένος, θάρρος, αποφασιστικότητα και πατριωτική περηφάνεια. Δεν υπολογίζονται σαν αξιωματικοί του ενεργού στρατού. Η τέτοια μεταχείρηση των αξιωματικών αυτών είχε βαθειά επίδραση στο λαό και ανέβασε την αγωνιστική διάθεσή του.

3) Ο νόμος περί προαγωγών, δημιούργημα της φασιστικής κυβέρνηση, αποβλέπει στην αποδημοκρατικοποίηση του στρατού. Για να προαχθεί ένας αξιωματικός πρέπει «να εμπνέει εμπιστοσύνη στο κοινωνικό καθεστώς» δηλ. στο Βασιληά και την πλουτοκρατική ολιγαρχία. Εκατοντάδες αξιωματικοί με άριστη επαγγελματική κατάρτιση δεν προβιβάσθηκαν, γιατί εμφορούνται από δημοκρατικά πολιτικά φρονήματα. Η ανάλγητη αντιδραστική κορυφή της στρατιωτικής ηγεσίας δεν τρέφει εμπιστοσύνη στα προοδευτικά στελέχη. Οι αξιωματικοί αυτοί εξακολουθούν να υπηρετούν ασκούντες βιοποριστικό επάγγελμα. Είναι συνεπώς φανερό, ότι η τέτοια μεταχείρησή τους από την ηγεσία του στρατεύματος, έχει περιορίσει στο ελάχιστο τις υπηρεσίες που θα ήταν δυνατό να προσφέρουν σαν στρατιωτικοί στο στράτευμα. Πνεύμα ανησυχίας, δυσπιστίας και αναβρασμού είναι φυσικό να διοχετεύεται στο στρατό και να τον διαβιβρώσκει απ’ την τέτοια διπλή ταχτική στη χρησιμοποίηση των στελεχών του. Χρησιμοποιούνται οι αξιωματικοί αυτοί προσωρινά, γιατί η τεραστία πολεμική μηχανή που αναπτύχνεται έχει ανάγκη από χιλιάδες αξιωματικούς δυσεύρετους.

4) Οι συνειδητοί αντιδραστικοί αξιωματικοί των Ταγμάτων Ασφαλείας, οι συνεργάτες των Γερμανών βρίσκονται μέσα στις γραμμές του κυβερνητικού στρατού, είναι οι στυλοβάτες, το σώμα και η ψυχή του νεοφασισμού. Η ιστορία δεν συγχώρεσε ποτέ τους προδότες, μα ούτε τώρα για χάρι τους θα αλλάξουν οι κοινωνικοί νόμοι. Αυτοί οι αξιωματικοί με το έξαλλο μίσος που τους διακρίνει, που το αντιτάσσουν προς κάθε λαϊκό στοιχείο και αίτημα είναι εστίες αποτροπιασμού και ακτινοβόλες πηγές λαϊκής αγανάχτησης. Οι στρατιώτες τους είναι φυσικό να τους ατενίζουν με μίσος, αν και η λαϊκή οργή δεν ξέσπασε ακόμα εναντίον τους σε καθολική κλίμακα, που όμως δεν μπορεί ν’ αποκλειστεί. Αυτοί οι αξιωματικοί είναι οι καλλίτεροι υποστηρικτές του δοσιλογισμού, μα και οι καλλίτεροι διαλυτές του στρατού. Φοβερή αντιφατική πραγματικότητα στο σημερινό στρατό. Μονάχα η παρουσία τους δικαιολογεί κάθε δράση των λαϊκοδημοκρατικών στοιχείων μέσα κι όξω από το στρατό, ακόμα κι’ η παγκόσμια δημοκρατική γνώμη εξανίσταται.

«Πρώτη αρετή του ηγήτορος είναι να αγαπά τους άνδρας του… και υπέρ πάν άλλο να έχη χαρακτήρα». Αλλά τι αγάπη μπορεί να υπάρχει ανάμεσα σε ταγματασφαλίτες αξιωματικούς και οπλίτες, όταν στέκονται διαμετρικά αντίθετοι; Τους χωρίζουν ιδεολογία, συμφέροντα, αντίληψη για πατρίδα και λαό. Υπάρχει άβυσσος ανάμεσά τους που δεν γεφυρώνεται. Αλληλοϋποβλέπονται. Είναι υποτιμητικό της κοινής νοημοσύνης να μιλάμε για… χαρακτήρα… των ταγματασφαλιτών. Αυτές οι θεμελιώδεις ανάγκες δεν ικανοποιούνται. Είναι αδύνατο οι προδότες ταγματασφαλίτες να οδηγήσουν αποτελεσματικά τους πατριώτες οπλίτες ενάντια στο δημοκρατικό στρατό. Συνταύτιση προσπαθειών δεν θα υπάρξει ποτέ. Το ποσοστό απωλειών σε αξιωματικούς είναι 60% των οπλιτών, πρωτοφανέρωτο σε πολεμικά χρονικά.

5) Το υπόλοιπο των αξιωματικών είναι στην πλειοψηφία του τίμιο και ευσυνείδητο, μα ανώριμο πολιτικοκοινωνικά. Παρ’ όλη την προσπάθεια της πολιτικής και της στρατιωτικής ηγεσίας δεν έχει διαφθαρεί ολοκληρωτικά, υπάρχουν μέσα τους υπολανθάνουσες λαϊκές αντιλήψεις, που από το υποσυνείδητο πολλές φορές ξεπετιούνται έντονα στη συνείδηση. Αυτό το κομμάτι είναι το ασυνείδητο στήριγμα του νεοφασιστικού κράτους. Οι πλείστοι στερούνται μαχητικότητας, είναι άβουλοι και πλέουν σε αμηχανία, γιατί: 1) Δεν πιστεύουν στο φασισμό, 2) έχουν λαϊκή καταγωγή την οποία δεν ξέχασαν τελείως, παρ’ όλη την προσπάθεια για αντιδραστική αστική διαφοροποίησή τους. 3) Δεν θεωρούν απόλυτα σωστό τον ισχυρισμό της κυβέρνησης για απειλή της ακεραιότητας της χώρας από τις γειτονικές βαλκανικές χώρες. Η κύρια δύναμη συγκράτησης και χρησιμοποίησής τους στηρίζεται ακριβώς πάνω στη δήθεν απειλή του εξωτερικού κινδύνου και όλη η προσπάθεια της ολιγαρχίας τους πλούτου για προπαγάνδα και διαφώτιση των αξιωματικών έχει αυτήν την κατεύθυνση. Είναι κάτι που χτυπάει στην πιο ευαίσθητη χορδή του πατριώτη αξιωματικού, γιατί πλάστηκε για φρουρός της ακεραιότητας της χώρας. 4) Σαν αξιωματικοί είναι μειωμένοι από τη δράση των αγγλικών στρατευμάτων και των οργανωτικών αποστολών. Πιστεύουν ότι η χώρα μας έχει χάσει την ανεξαρτησία της και αυτοί την οντότητά τους σαν αξιωματικοί. Πληγώνεται το εθνικό τους γόητρο και η προσωπική τους φιλοτιμία. Ολοι τους θέλουν να φύγουν οι Αγγλοι, τους θεωρούν δε ωσάν ηθικούς αυτουργούς τους εμφυλίου πολέμου. 5) Μέσα τους έχει δημιουργηθεί η πεποίθηση, ότι οι κυβερνήσεις της δεξιάς δεν μπορούν να λύσουν τα οικονομικά προβλήματα του τόπου, ότι είναι όργανα της πλουτοκρατίας, ούτε ότι πρόκειται να δώσουν δημοκρατικές ελευθερίες, γιατί τις φοβούνται. Ετσι ανέχονται τη σημερινή κατάσταση δίχως να την επιθυμούν. 6) Κατανοούν ότι έχουν απομονωθεί από τη λαϊκή αγάπη και συμπάθεια σε αρκετό βαθμό, γιατί δεν φάνηκαν άξιοι των προσδοκιών της. Με συντριβή ακούουν, δίχως να τολμάνε να απαντήσουν τις φράσεις σε βάρος τους που τους θίγουν. 7) Με τους οπλίτες δε βρίσκονται σε πλήρη ψυχική επαφή και αρμονικές σχέσεις. Ο αξιωματικός έμεινε με την παληά ψυχοσύνθεση και νοοτροπία με μικρές μεταλλαγές, ενώ οι οπλίτες γιατί προέρχονται από τις εργαζόμενες μάζες, στις οποίες θα ξαναγυρίσουν, νοιώθουν διαφορετικά την αποστολή τους, είναι φορείς νέων ιδεών. 8) Βλέπουν ότι ο σημερινός στρατός είναι όργανο αντιλαϊκής πολιτικής. 9) «Το ηθικόν απορρέει εκ της εμπιστοσύνης. Εμπιστοσύνης προς εαυτούς, προς τα όπλα του, προς τους συναδέλφους του, προς τους ηγήτοράς του». Αλλ’ η εμπιστοσύνη αυτή είναι ανύπαρχτη, έχει φωληάσει δυσπιστία προς όλες τις πλευρές. 10) Αμφιβάλλουν στη νίκη τους στον αγώνα κατά του δημοκρατικού στρατού. Θεωρούν δίκαια ότι δεν θα δοθεί τέλος εξ αιτίας της φύσης του και σαν συνέπεια είναι άσκοπη αιματοχυσία, αιματηρή δοκιμασία του λαού. 11) Ο ηγήτορας οφείλει «να έχει σαφή και βαθείαν γνώσιν της αποστολής του», να πιστεύει σ’ αυτήν. Οι αξιωματικοί αυτοί νοιώθουν την αποστολή τους σαν άχαρι και βαρύ φορτίο και ιδιαίτερα δεν πιστεύουν. 12) Στερούνται πείρας σχετικά με τη στρατηγική και την ταχτική του ανταρτοπολέμου, γιατί στη διάρκεια της κατοχής δεν πήραν μέρος στον εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο. 13) Τους δέρνει η πλάνη, παραπαίουν μέσα στα σκοτάδια της αγνωσιάς, κάτι σαλεύει μέσα τους, ατενίζουν θαμπά το νηόβγαλτο, νοιώθουν ότι ο λαός δεν είναι ο παληός, άβουλος και αδρανής, αλλά παράγοντας αποφασιστικός στη διαμόρφωση της ζωής, δειλιάζουν θαρρετά να ξανανοίξουν της ζωής του τα νέα κανάλια, φοβούνται την πάλη, τον αγώνα που φέρνει τις καινούργιες δυνάμεις στο δημιουργικό τους έργο. Μεταβλήθηκαν ένα μέρος απ’ τους αξιωματικούς αυτούς σε απλούς βιοποριστικούς επαγγελματίες, δίχως βαθύτερη αγάπη προς το αξίωμά τους. αν δεν θα τους έδερνε η φτώχεια και η ανέχεια, αν είχαν εξασφαλισμένο αλλοιώτικα το ψωμί τους, θα εγκατέλειπαν κατά πάσαν πιθανότητα τις τάξεις του στρατού.

Αυτή είναι η σύνθεση σε στελέχη του κυβερνητικού στρατού. Ανομοιογένεια, έλλειψη ιδεολογικής ενότητας, μίση, όχι συνειδητή πειθαρχία, προσποίηση, ξεκομμένοι από τη λαϊκή αγάπη. Δεν αποτελούν οργανικό σύνολο, ικανό να λειτουργήσει αυτόματα, αλλ’ άθροισμα ετερογενών στοιχείων.

Πολλοί τη θετική συνεισφορά τους τη μετατρέπουν σε αρνητική, γιατί σαν προδότες τους μισεί ο λαός και ο στρατός.

Αλλοι αποτελούν στατικό και όχι δημιουργικό κεφάλαιο, που όσο κυλάει ο χρόνος πρέπει να μετατρέπεται σε παθητικό. Να γιατί οι επιχειρήσεις δεν πετυχαίνουν.

2. ΟΠΛΙΤΕΣ

1) Χωροφυλακή

Σ’ αυτήν αρχικά στήριξαν οι μετεκλογικές κυβερνήσεις τις ελπίδες τους για τη συντριβή του δημοκρατικού στρατού που οι ίδιες δημιούργησαν με το τρομοκρατικό όργιο, που ανέπτυξαν σε βάρος του Λαού.

Είναι αλήθεια ότι η οργανωτική αγγλική αποστολή διάλεξε και κατάταξε εδώ τα πιο αντιδραστικά ελληνικά στοιχεία. Οι άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας και άλλοι της ίδιας φίρμας αποτελούν το βασικό κορμό. Οι πηγές προμήθειας τέτοιων στοιχείων στειρεύουν κάθε μέρα. Αν και υπάρχουν μέσα στη χωροφυλακή δημοκρατικά και τίμια στοιχεία, όμως στην πλειοψηφία της η χωροφυλακή συνειδητά εξυπηρετεί πιστά την κυβερνητική πολιτική. Πολεμάει με λύσσα κατά του δημοκρατικού στρατού και προ παντός κατά του άμαχου πληθυσμού, αλλά προκαλεί τη δικαιολογημένη αντίδραση. Ετσι το σώμα της χωροφυλακής, από την τέτοια του στάση ξέπεσε στη συνείδηση του λαού.

Οι δυνάμεις αυτές της χωροφυλακής, που χρησιμοποιούνται στις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις είναι πολύ περιορισμένες, μόλις αριθμούν μερικές χιλιάδες και είναι ανίσχυρες να φέρουν σε πέρας αποτελεσματικά τις επιχειρήσεις. Απορροφούν μεγάλος μέρος του προϋπολογισμού του κράτους και επιτείνουν τη λαϊκή αθλιότητα.

2) Μονάδες τύπου Κρανιά, Μπούρου, Κατσαρέα, κλπ.

Οι δυνάμεις αυτές είναι η έκφραση της αποκορύφωσης του δοσιλογισμού. Είναι η μαχητική εκδήλωση των παρακρατικών υπερδυναμικών οργανώσεων. Είναι το τελευταίο τέχνασμα και ολοφάνερο αποκούμπι της πλουτοκρατίας. Είναι πρόσκαιρες στρατιωτικές μονάδες, ασύντακτες, χωρίς πειθαρχία και συνοχή. Αγκαλιά με τη χωροφυλακή ανέλαβαν ένα αιματηρό έργο. Οταν απότυχαν στον αγώνα κατά των ανταρτών - (στη δημιουργία των οποίων κατά πολύ συνετέλεσαν με την προηγούμενη αιματηρή και ληστρική δράση τους στην ύπαιθρο) - στράφηκαν ξανά με μανία κατά του άμαχου πληθυσμού. Λεηλασίες, φόνοι, δαρμοί, φυλακίσεις, εξορίες είναι ο απολογισμός του έργου τους. με τη σαδιστική τους συμπεριφορά είναι οι κύριοι στρατολόγοι του σημερινού δημοκρατικού στρατού. Ο λαός νοιώθει φρίκη στο αντίκρυσμά τους. Θα νόμιζε κανένας ότι είναι συνεπείς στη δουλειά τους. Σαν πουλημένοι στερούνται στέρεης ιδεολογίας. Ομως μια σειρά από πληροφορίες που έρχονται από ταξειδιώτες της επαρχίας, δείχνουν ότι υπάρχει διαρροή στις συμμορίες αυτές. Πολλοί λιποτάχτες υπάρχουν από το τμήμα Μπούρου. Ούτε αυτοί οι πληρωμένοι και γεμάτοι πάθος και φανατισμό φάνηκαν πιστοί στους πάτρωνές τους. Δεν μπορεί να διεξαχθεί πόλεμος με τέτοιες μονάδες.

3) Μονάδες Αυτασφάλιστης Υπαίθρου (Μ.Α.Υ)

Είναι ένοπλοι χωρικοί, που πήραν το όπλο κάτω από τη βία του κράτους. Τις περισσότερες φορές αρνιούνται να οπλισθούν. Τελευταία η μοναρχοφασιστική προπαγάνδα κι’ η αμερικάνικη χρηματοδότηση είχαν ευνοϊκή επίδραση και μερικοί πείστηκαν να κρατήσουν στο σπίτι τους όπλο. Δεν είναι στρατιωτικές μονάδες και έχουν μηδαμινή μαχητική αξία. Γιατί: 1) Η οργάνωσή τους είναι πρόχειρη και αμελέτητη, 2) δεν υπάρχουν σ’ αυτή στρατιωτικοί ηγήτορες, 3) δεν έχουν πειθαρχία και ενότητα, 4) είναι ανεκπαίδευτοι και ασυνήθιστοι στην πειθαρχία του ζυγού και του πεδίου της μάχης, 5) εγκαταλείπονται απροστάτευτοι από τις στρατιωτικές μονάδες, 6) δεν διατρέχουν κίνδυνο από το δημοκρατικό στρατό σαν άοπλοι, ενώ οπλισμένοι εκτίθενται περισσότερο. Γι’ αυτό με όση αντίσταση δέχτηκαν να οπλισθούν, με τόση ευκολία παραδίδουν τα όπλα τους στους αντάρτες. Αποτελούν την καλλίτερη πηγή εξοπλισμού του δημοκρατικού στρατού. 7) Εχει εδραιωθεί στη συνείδησή τους η ανάγκη της συμφιλίωσης και ειρηνικής ζωής. 8) Είναι διασκορπισμένοι κατά χωριά κι αποτελούν μικρές ομάδες, οι οποίες με αιφνηδιαστική ενέργεια των ανταρτών σπάνια προλαμβάνουν να συγκεντρωθούν για μάχη, σπάνια δε τρέχουν σε αλληλοβοήθεια.

Πήραν το όπλο με κρατικό πειθαναγκασμό, δεν έχουν ιδανικά και ιδεολογία. Τους δέρνει η φτώχεια και η εκμετάλλευση. Από κοινωνική άποψη ο εξοπλισμός των χωρικών έχει βαθύτερες συνέπειες, που είναι λογικό ότι θα εκδηλωθούν στο μέλλον. Ο εξοπλισμός των χωρικών είναι εξοπλισμός του λαού. Δημιουργείται έτσι απ’ την άρχουσα τάξη και την κυβέρνηση η επαναστατική δύναμη που θα πλήξει βραδύτερα την ίδια την άρχουσα τάξη. Η αγροτική τάξη που εξοπλίζεται σήμερα θ’ αποτελέσει τη βάση για σημαντικότερους και αποτελεσματικότερους λαϊκούς αγώνες αύριο. Σήμερα τα Μ.Α.Υ. αποτελούν αμελητέα πολεμική ποσότητα.

4) Τακτικός στρατός

Προσέτρεξαν σ’ όλα τα μέσα, για να μετατρέψουν τον εθνικό στρατό σε κομματικό. Τους δημοκρατικούς οπλίτες τους απήλλαξαν σαν άρρωστους, υπεράριθμους και με ποικιλλώνυμες άλλες δικαιολογίες. Ακόμα τους έκλεισαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Μα η δημοκρατική μάζα του λαού, που είναι η βάση της στρατολογίας είναι τόσο πλατειά κι’ αστείρευτη, ώστε δεν μπόρεσαν να αποδημοκρατικοποιήσουν το στρατό όσο ποθούσαν. Παραπέμπουν δεκάδες οπλίτες καθημερινά σε έκτακτα στρατοδικεία. Εκτελούν. Πέτυχαν ως ένα βαθμό την ησυχία του τρόμου και της βίας. Συστηματική φασιστική διαπαιδαγώγηση γίνεται στο στρατώνα πάνω στο μοτίβο του εξωτερικού σλαυικού κινδύνου. Δημοκρατικές εφημερίδες δεν τολμούν οι αξιωματικοί και στρατιώτες να διαβάσουν. Το μεγάλο πρόβλημα της κυβέρνησης είναι η φασιστική διαφοροποίηση της στρατευμένης λαϊκής μάζας, που πάντα μένει άλυτο σαν δήλιο.

Οι στρατιώτες είναι χακοφορεμένοι πολλά τώρα χρόνια. Εχουν την εντύπωση ότι διεξάγεται άδικος αγώνας. Δεν θέλουν τον ελληνο-ελληνικό πόλεμο. Υπηρετούν για να αποφύγουν τις συνέπειες του νόμου. Χιλιάδες είναι ανυπότακτοι. Δεν αποτελούν σιδερένιο αδιάσπαστο τείχος. Ανεβαίνουν τις βουνοκορφές με παρωπίδες. Η θαυμάσια συμπεριφορά των ανταρτών προς τους αιχμαλωτιζομένους έχει βαθειά επίδραση. Ο στρατός αυτός έχει πολεμικές ικανότητες, οι οποίες όμως είναι αφάνταστα μειωμένες ως προς τον αριθμό και τον οπλισμό που διαθέτει. Σφάλλουν εκείνοι που νομίζουν ότι είναι ο στρατός της Αλβανίας. Είναι ο άψυχος στρατός του εμφυλίου πολέμου.

Σε τελική ανάλυση ο κυβερνητικός στρατός είναι άθροισμα ανομοιογενών τμημάτων, ενίοτε μάλιστα αντιτιθέμενων με διαφορετικές ιδεολογικές τάσεις, με κύριο συνδετικό κρίκο το νόμο.

Δεν πρόκειται να υποτιμήσομε την αξία του. Εχει μαχητικές δυνατότητες, οι οποίες περιορίζονται από τη φύση του διεξαγομένου πολέμου. Εκτελεί επίπονες πορείες αδιαμαρτύρητα. Εχει μεγάλη αριθμητική υπεροχή, άρτιο οπλισμό και αφθονία μέσων. Ο σημερινός στρατός με τις κάθε κατηγορίας μονάδες του πρέπει να ξεπερνάει μαζί με τους εξοπλισμένους χωρικούς τις 200.000. Θα καταλάβει εδαφικά συγκροτήματα, αλλά δεν θα επιτύχει το σκοπό των πολεμικών επιχειρήσεων, δηλ. τη συντριβή των δυνάμεων του δημοκρατικού στρατού.

Η προέλευση του δημοκρατικού στρατού είναι από μια και μοναδική πηγή. Από την πονεμένη λαϊκή μάζα. Η δημιουργία του δημοκρατικού στρατού άρχισε πριν ένα χρόνο. Δεν ήταν δυνατό να αναπτυχθεί αριθμητικά με ταχύ ρυθμό γιατί: 1) Δεν είχε οπλισμό. 2) Μεγάλωνε σύμφωνα με την ένταση και την επέκταση της κυβερνητικής τρομοκρατίας. Τα πρώτα όπλα πάρθηκαν από βίαιο αφοπλισμό εξοπλισμένων χωρικών των δυναμικών παρακρατικών δεξιών οργανώσεων. Οσο περισσότερα όπλα προμηθεύονταν παράλληλα με την ένταση της κρατικής και της παρακρατικής τρομοκρατίας, τόσο ο ρυθμός της ανάπτυξής του αύξανε. Οι αντάρτες έχουν μονολιθική ιδεολογική σύνθεση. Αποβλέπουν στην εδραίωση των δημοκρατικών λαϊκών ελευθεριών. Στη διαφύλαξη της εθνικής ανεξαρτησίας.

Είναι όλοι εθελοντές στην εθνικοδημοκρατική ιδέα. Δεν έχουν ιδιαίτερες αναμεταξύ τους επιδιώξεις. Δεν τους χωρίζει τίποτε. Είναι στο βουνό, για να μπορέσουν να ζήσουν και ταυτόχρονα για να εξασφαλίσουν το ελεύθερο ειρηνικό ξετύλιγμα της ζωής στο λαό. Εξαναγκάστηκαν να μεταχειρίζονται τη βία στη βία, για να ξεγεννήσουν την ελευθερία.

Ο δημοκρατικός στρατός έχει πρωτοπόρα ιδεολογία που τον εξοπλίζει στο νου και στο σώμα. Αποτελεί συμπαγές ηθικοδυναμικό συγκρότημα. Αριθμητικά βρίσκεται στο νεανικό του στάδιο. Θα περάσει και στο ανδρικό εφ’ όσο θα συνεχίζεται η σημερινή υπερδυναμική πολιτική. Ηταν σχεδόν αδύνατο να αναπτυχθεί γοργότερα. Ομως προχωρεί προς την άνδρωση, αν εξακολουθήσει να εφαρμόζεται, από τη σημερινή κυβέρνηση και τους ξένους υποστηριχτές και καθοδηγητές της, η σημερινή πολιτική του εμφυλίου πολέμου. Μέσα σε μια χρονιά όλα δείχνουν ότι θα ανεβεί σε πολλές δεκάδες χιλιάδες.

Ο οπλισμός του σήμερα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που δίνονται από τις κυβερνητικές ανακοινώσεις είναι πολύ ελαφρύς: Τουφέκια, οπλοπολυβόλα, αυτόματα τουφέκια, περίστροφα, βομβίδες, λίγα πολυβόλα και όλμους.

Δεν διαθέτει ακόμα σύμφωνα με τις ειδήσεις που δημοσιεύονται πυροβολικό ορειβατικό, αντιαεροπορικά και αντιαρματικά μέσα, ούτε ικανοποιητικά μέσα μεταφοράς. Εάν τα αποχτήσει προοδευτικά - πράγμα πολύ πιθανό αν πάρουμε υπ’ όψη μας την ως τα τώρα πορεία του - στις συνεχείς μάζες, που θα του επιβάλει η κυβερνητική πολιτική του εμφυλίου πολέμου, τότε ξεπερνώντας τις σημερινές υλικές του αδυναμίες, το αντάρτικο θα περάσει κατά πάσαν πιθανότητα σε μορφές αποφασιστικής πάλης.

Η συγκρότησή του σε μονάδες δεν είναι σταθερή. Μεταβάλλεται χρονικά και κατά τόπους. Στις αρχές ήταν μικρές συντροφικές ομάδες. Οταν αναπτύσσονται αριθμητικά και σε οπλισμό, πέρναν τη συγκρότηση στρατιωτικών σχηματισμών, που διατηρούσαν όμως τις ιδιομορφίες που επέβαλε η φύση του προορισμού τους και του εδάφους. Πάντως αν η χώρα δεν ειρηνεύσει, είναι φυσικό ότι θα εξελιχτούν σε κανονικούς στρατιωτικούς σχηματισμούς.

Τα στελέχη του δημοκρατικού στρατού, σύμφωνα μ’ ό,τι κατά καιρούς έχει δημοσιευτεί, είναι: 1) Ελάχιστοι επαγγελματίες αξιωματικοί με πλήρεις όμως στρατιωτικές επαγγελματικές γνώσεις και πολύχρονη πείρα του ανταρτοπολέμου. 2) Αφθονοι καπετανέοι, οι οποίοι διεξήγαγαν τον εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο 41-44 με πολύμορφη πείρα, που αποδεικνύονται ικανώτατοι αρχηγοί στις επιχειρήσεις αυτού του είδους. 3) Εφεδροι αξιωματικοί που αποφοιτούν από τις σχολές που λειτουργούν, σύμφωνα με δημοσιεύματα του δεξιού τύπου στις ορεινές περιοχές.

Ολοι όσοι αποτελούν το δημοκρατικό στρατό εμφορούνται από πρωτοπόρες αντιλήψεις. Γνωρίζουν τους νόμους κίνησης της κοινωνίας. Η ηγεσία εφαρμόζει στρατηγική που είναι ασύλληπτη από την ηγεσία του κυβερνητικού στρατού. Η δε ταχτική είναι χτήμα όλων των ανδρών του δημοκρατικού στρατού. Ο τελευταίος είναι απόρροια της εξέγερσης του λαού, που κάθε μέρα ογκώνεται, δυναμώνει, συστηματοποιείται με τάση να μορφοποιηθεί σε τακτικό στρατό, που θα έχει στήριγμα και βοηθό του τον υπόλοιπο λαό.

«Ο αγών είναι κατ’ ουσίαν πάλη ηθικών δυνάμεων».

«Οιαιδήποτε και αν είναι αι εκατέρωθεν τιθέμεναι εις ενέργειαν υλικαί δυνάμεις, ουδέποτε επιφέρουσι την λογικήν καταστροφήν του αντιπάλου. Μεταξύ των επιζώντων αι ηθικαί δυνάμεις κρίνουν τελικώς την επιτυχίαν». (Κ.Α.Π.Μ.Β.)

Η στρατηγική, η τακτική και η πολιτική του κυβερνητικού στρατού ρυθμίζεται από τις τάσεις και τις ανάγκες της κυβερνώσας πλουτοκρατικής κλίκας. Τόσο οι εξωτερικοί όσο και οι εσωτερικοί πόλεμοι εκφράζουν το πολιτικό σύστημα από το οποίον προκύπτουν, δηλαδή από τα συμφέροντα των τάξεων. ο κυβερνητικός στρατός εκφράζει την αντιδραστική πολιτική της ολιγαρχίας του πλούτου, ο δημοκρατικός στρατός εκφράζει τις προοδευτικές πολιτικές τάσεις του λαού.

Ποιες μπορεί να είναι οι πηγές του ηθικού δυναμικού του κυβερνητικού στρατού; Βάση σε κάθε ενέργεια ατομική ή μαζική είναι οι υλικές συνθήκες και οι ιδέες, που πηγάζουν από τις υλικές συνθήκες αποκτούν σχετική αυθύπαρκτη οντότητα και δύναμη. Στρατιώτες που είναι αποκαμωμένοι από έναν μακρόχρονο πόλεμο στην Αλβανία, στην κατοχή, στον εμφύλιο πόλεμο ή από τις στερήσεις, το λιγώτερο που ζητάνε είναι να ζήσουν ήσυχοι στα φτωχικά τα σπίτια τους. Εσωτερικά δεν διατρέχουν κανένα κίνδυνο από κείνους που καλούνται να πολεμήσουν, εκτός από ορισμένους που το νομίζουν χάρη στην προπαγάνδα που τους δημιούργησε μέσα τους μια τέτοια άρρωστη πεποίθηση. Κίνδυνος εξωτερικός για την ακεραιότητα της χώρας πιστεύουν, ότι στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει, αν και κάποια αμφιβολία έχει φωληάσει μέσα τους από τη συνεχή διαστροφή της αλήθειας.

Εσωτερικά αντί για αναδημιουργία και ανοικοδόμηση βλέπουν καταστροφές και το βιοτικό επίπεδο να κατεβαίνει απ’ αφορμή τις καταστροφές αυτές και την απληστία της άρχουσας τάξης. Ο στρατός αποτελείται από ανώριμα τμήματα φτωχών τάξεων. Τα φτωχόπαιδα οδηγούνται για να κτυπήσουν τα άλλα φτωχόπαιδα, τους αντάρτες, για να εξυπηρετήσουν τις πλούσιες τάξεις, που τα παιδιά τους δεν χύνουν το αίμα τους, δεν ανεβαίνουν στα κορφοβούνια γιατί έχουν τα «μέσα» (Απόρρητη έκθεση του Γενικού Επιτελείου που δημοσιεύτηκε). Ετσι τα φτωχόπαιδα του στρατού ξέρουν την κατάσταση και με τη βία πολεμάνε για τους απόλεμους πλούσιους.

Ενας στρατός τότε μονάχα έχει αναφτερωμένες ηθικές δυνάμεις όταν ο σκοπός, που επιδιώκει, εκφράζει την καθολική θέληση του λαού, πράγμα που δεν συμβαίνει με τον κυβερνητικό στρατό. Οι οπλίτες δεν έχουν τόλμη και οι ηγήτορες στερούνται ανδρείας γιατί δεν πιστεύουν στην αποστολή τους. Ο κυβερνητικός στρατός είναι ξεκομμένος από τις λαϊκές βάσεις που είναι η μοναδική πηγή των ηθικών δυνάμεων. Μετά από κάθε αποτυχία για τη συντριβή του δημοκρατικού στρατού η απογοήτευση θα απλώνεται στο κυβερνητικό στρατόπεδο, το πολιτικό και το στρατιωτικό. Η βία του νόμου κάτω απ’ τις συνθήκες αυτές δεν είναι ζωοδότρα αλλά καταλύτρα.

Ο δημοκρατικός στρατός συγκροτημένος εθελοντικά, κάτω από τις αδυσώπητες ανάγκες, που ρυθμίζουν τη βούλησή του, με σκοπούς ευρείς και απόλυτα λαϊκούς, αποτελεί έτσι συγκρότημα συμπαγές: με ακμαίο το ηθικό του. Υστερούν σε οπλισμό έχουν όμως χαλυβδωμένες ψυχές.

Η πολεμική ιδεολογία του δημοκρατικού στρατού είναι δημιούργημα των νεωτέρων χρόνων. Είναι γι’ αυτό πρωτοπόρα. Στηρίζεται πάνω στη λαϊκο-δημοκρατική δύναμη. Ξεπετάγεται μέσα από τις νεώτερες κοινωνικοπολιτικές τάσεις των λαών.

Οσο περισσότερο διαταράσσεται η ισορροπία των ταξικών δυνάμεων και όσο περισσότερη συνείδηση της ιστορικής αποστολής τους παίρνουν οι λαϊκές μάζες, τόσο πιο έντονη γίνεται η πάλη και τόσο πιο βέβαιη η νίκη των εργαζομένων τάξεων. Ο αγώνας του δημοκρατικού στρατού παίρνει τη μορφή του μονάχα σ’ ανταπόκριση με το λαό. Για τους λόγους αυτούς οι ηθικές δυνάμεις του δημοκρατικού στρατού διαρκώς θα ανεβαίνουν, ατράνταχτα δε δεμένες με το λαό, αποτελούν το μεγαλύτερο συντελεστή της νίκης του.

«Εν πολέμω αυξάνονται οι πιθανότητες επιτυχίας διά του αιφνιδιασμού».

«Ο αιφνιδιασμός είναι ισχυρότατος παράγων καταρρίψεως ηθικού και προκλήσεως αταξίας».

«Ο αιφνιδιασμός επιτυγχάνεται διά της μυστικότητος εις τας πάσης φύσεως προπαρασκευάς, διά της ταχύτητος εκτελέσεως και διά της εκδηλώσεως ισχυρών μέσων εξ απίνης αποκαλυπτόμενων». (Κ.Α.Π.Μ.Β.)

Ο δημοκρατικός στρατός έχει την πρωτοβουλίαν των επιχειρήσεων, ρυθμίζοντας τα αποτελέσματα των συμπλοκών. Η ηγεσία του κυβερνητικού στρατού έχει την ευχέρειαν να συγκεντρώνει τις δυνάμεις της και να καθορίζει τους αντικειμενικούς σκοπούς, αλλ’ είναι αβέβαιη για την έκβαση. Αντίθετα οι αντάρτες γνωρίζουν εκ των προτέρων το αποτέλεσμα.

Είναι σχεδόν αδύνατο ο κυβερνητικός στρατός να επιτύχει αιφνιδιασμό σε βάρος των ανταρτών γιατί: 1) Για να εκτελέσει επιχειρήσεις προβαίνει εις συγκεντρώσεις ισχυρών δυνάμεων, οι οποίες πραγματοποιούνται σε μακρό χρόνο και αποκαλύπτονται. 2) Δεν μπορεί να δημιουργήσει νεκρή ζώνη ανάμεσα στους χώρους συγκέντρωσής του και του εδάφους που κατέχεται από το δημοκρατικό στρατό. 3) Οι χωρικοί σύμφωνα με τις ίδιες τις κρατικές ομολογίες μεταδίδουν στους αντάρτες πολύτιμες πληροφορίες. 4) Ο δημοκρατικός στρατός έχει οργανωμένο όπως φαίνεται πλήρες σύστημα πληροφοριών, που δεν έχει μεν τα μέσα της άμεσης και ταχύτατης διαβίβασης και εκμετάλλευσης, από έλλειψη όπως είναι φυσικό επαρκών μηχανικών μέσων, έχει όμως το πλεονέχτημα της ασφαλούς διαβίβασης. 5) Η εδαφική τοποθέτηση των δυνάμεων του κυβερνητικού στρατού γύρω στον αντικειμενικό σκοπό προκαθορίζει το σκοπό αυτό πριν από κάθε εκδήλωσή του, τον αποκαλύπτει και του στερεί το στοιχείο του αιφνιδιασμού.

Παράδειγμα: Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις της δυτικής Θεσσαλίας είχαν τον εξής ρυθμό:

1) Από 5-8 του Απρίλη έγιναν προκαταρκτικές κινήσεις των μονάδων γύρω στο στρατηγικό αντικειμενικό σκοπό. Πιο πριν ακόμα είχαν γίνει συγκεντρώσεις πολλών μονάδων σε κόμβους συγκοινωνιών και σε αστικά κέντρα. Ο δημοκρατικός στρατός ασφαλώς πρέπει να είχε πληροφορίες για τις συγκεντρώσεις και τις κινήσεις, γιατί συνεχές διπλό ρεύμα κίνησης και διοχέτευσης πληροφοριών λειτουργούσε προς κάθε κατεύθυνση ανενόχλητα. Από τις 6 τ’ Απρίλη οπωσδήποτε το τοπικό στρατηγείο του δημοκρατικού στρατού εγνώρισε τις προθέσεις των κυβερνητικών και έτσι πριν ακόμα αρχίσουν οι κύριες επιχειρήσεις μπορούσε να θέσει σε εφαρμογή το δικό τους σχέδιο.

2) Στις 9 τ’Απρίλη άρχισαν οι επιχειρήσεις όταν πια ως ότου ολοκληρωθεί η αποστολή, είχε ο δημοκρατικός στρατός όλο το χρόνο να θέσει σ’ εφαρμογή το σχέδιο εκκένωσης αφού δεν είχε επαφή ώστε να υπάρχει πίεση.

Ετσι πολύ σπάνια και για επιχειρήσεις στενής τοπικής σημασίας μπορούν τμήματα κυβερνητικά να αιφνιδιάσουν τις ανταρτικές ομάδες. Ως τα τώρα δεν έχει αιφνιδιάσει ο στρατός τους αντάρτες, γιατί θα είχαμε σαν φυσικό επακόλουθο τη σύναψη σκληρής, βίαιης, αιματηρής και πολυήμερης μάχης, την οποία οι κυβερνητικοί θα διαφήμιζαν. Η σιωπή τους δείχνει ότι καμμιά τους ενέργεια ίσαμε τα τώρα δεν ήταν αιφνιδιαστική.

Είναι πιο εύκολο ο δημοκρατικός στρατός να ενεργεί αιφνιδιαστικά κατά των αντικειμενικών σκοπών που διαλέγει γιατί: 1) Είναι κατατμημένος σε όλη την Ελλάδα. 2) Οι επιχειρήσεις γίνονται με μικρές ομάδες, που είναι πάντα συγκεντρωμένες ή συγκεντρώνονται εν κινήσει. 3) Δεν ενεργούν από μεγάλες αποστάσεις. Οι αντικειμενικοί σκοποί εκλέγονται σιμά στους τόπους της εξόρμησης. 4) Συνήθως κινούνται κατά τη νύχτα και διεξάγουν την επιχείρηση τα ξημερώματα ή τη νύχτα. 5) Μικρά τμήματα μπορούν εύκολα να ενεδρεύουν σε βράχους και δάση. 6) Οι χωρικοί παρέχουν όπως φαίνεται κάθε πληροφορία για τις κινήσεις των κυβερνητικών, ενώ αντίθετα δύσκολα δίνουν πληροφορίες σε βάρος των ανταρτών. Δεν μπορεί να εξηγηθεί διαφορετικά αυτό που καθημερινά αναγράφεται από τον κυβερνητικό τύπο, ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις πέφτουν σε ενέδρες και έχουν απώλειες. 7) Ο δημοκρατικός στρατός φαίνεται έχει οργανωμένο δίχτυ πληροφοριών σ’ όλες τις περιοχές που τον ενδιαφέρουν. Του λείπουν όμως τα μηχανικά μέσα (ασύρματοι, τηλέφωνα, τηλέγραφοι) για ταχεία διαβίβαση, έλεγχο και εκμετάλλευση.

Βέβαια ο στρατός έχει δίχτυ πληροφοριών μέσα στις ανταρτοκρατούμενες περιοχές, πρέπει όμως να είναι ατελές, να μη λειτουργεί κανονικά, γιατί, εθνικοφροσύνη δίχως φιλοτομαρισμό δεν υπάρχει. Ο δημοκρατικός στρατός για να επιφέρει σύγχυση στους πληροφοριοδότες του στρατού, για να μεταβιβάζονται ψεύτικες και εσφαλμένες πληροφορίες πρέπει να μετατοπίζει συχνά τις δυνάμεις του μέσα στην περιοχή του, να δημιουργεί πρόσκαιρα συγκροτήματα μεταβαλλόμενης δύναμης.

Θα πούμε μερικά από τη θεωρητική άποψη και μετά θα μπούμε στην εφηρμοσμένη στρατηγική. Ο Κλαούζεβιτς πραγματεύεται για την πρώτη μορφή του ανταρτοπολέμου. Αρκετά στοιχεία πήραμε από αυτόν. Ο ανταρτικός πόλεμος υπάγεται στο γενικό φαινόμενο «ένοπλης οργάνωσης και εξέγερσης πληθυσμών». Το φαινόμενο αυτό είναι γέννημα των νεωτέρων χρόνων. Αρχίζει από τη γαλλική επανάσταση, δηλ. από την περίοδο που οι λαοί ενεργά επεμβαίνουν για τις κοινωνικοπολιτικές αλλαγές. Παρουσιάζεται κάτω από δυο μορφές: 1) Εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας εναντίον του ξένου επιδρομέα και καταχτητή της χώρας. Π.χ. ανταρτικός πόλεμος της Ισπανίας κατά του Μεγάλου Ναπολέοντα. Εθνικοαπελευθερωτικοί αγώνες των λαών της Ευρώπης και της Ασίας κατά των φασιστών κλπ. 2) Εθνικολαϊκός ή λαϊκοδημοκρατικός αγώνας εναντίον της ντόπιας αντίδρασης και των ξένων υποστηριχτών της, εφ’ όσον θέλουν να στερήσουν τους λαούς από τις δημοκρατικές ελευθερίες, και τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Μετά το β΄ παγκόσμιο πόλεμο το μεγάλο πρόβλημα της άρχουσας τάξης ήταν ο αφοπλισμός και η πειθάρχηση των εργαζόμενων τάξεων, που με τα όπλα τους έδιωξαν τον ξένο κατακτητή και ζητούσαν αποφασιστικά κοινωνικές αλλαγές. Στη σημερινή εποχή οι μορφές συμπλέκονται σε σύνθετη μορφή. Δεν υπάρχουν πια καθαροί τύποι. Ο αγώνας του δημοκρατικού ελληνικού στρατού είναι σύγχρονα αγώνας για την ανεξαρτησία της Ελλάδας και για τη δημοκρατική της αναγέννηση.

Για να επιτύχει ο ανταρτοπόλεμος, να μπορέσει να ανδρωθεί και να έχει ελπιδοφόρα έκβαση, πρέπει να ξαπλώνεται σε όσο το δυνατό μεγαλύτερη έκταση. Γιατί: 1) Ετσι αναγκάζει την κυβέρνηση να διασκορπίζει τις δυνάμεις της. 2) Διαπαιδαγωγεί και διαφωτίζει το λαό πάνω στους σκοπούς του. 3) Μπορεί να μετατοπίζει τις δυνάμεις του από την μια περιοχή στην άλλη όταν παθαίνει επίθεση. 4) Κουράζει, κατατρίβει και υπονομεύει τις βάσεις του κυβερνητικού στρατού. Τον διατηρεί σε κατάσταση διαρκούς έντασης που τον εξαντλεί φυσικά και ηθικά. Ετσι είναι ανάγκη για το δημοκρατικό στρατό ν’ αναπτύξει δυνάμεις και στις άλλες περιοχές ξεπερνώντας τις αδυναμίες. Βέβαια αυτό εξετάζεται σε συνάρτηση με τους σκοπούς που επιδιώκει. Εφ’ όσο σήμερα αιτία δημιουργίας του αντάρτικου υπήρξε η μοναρχική τρομοκρατία και σκοποί του είναι η συμφιλίωση, οι δημοκρατικές ελευθερίες του λαού, εκτός από την ανεξαρτησία της Ελλάδας, μπορεί να σταθεί σε κατώτερη μορφή οργάνωσης και σε μικρότερο πλάτεμα. Αν όμως φέτος οι αντίπαλοί του δεν θελήσουν τη συμφιλίωση, τότε είναι πιθανό ότι θα βάλει σαν πλάνο του τη διεύρυνσή του για να πετύχει με τα όπλα τη συμφιλίωση, τη δημοκρατικοποίηση της εσωτερικής ζωής, την εθνική ανεξαρτησία.

Βάση για την επιτυχία του ανταρτοπολέμου είναι ο λαός. Αν δεν μπορεί να στηριχθεί γερά σ’ αυτόν είναι καταδικασμένος από τις πρώτες στιγμές. Ο δημοκρατικός στρατός μπαίνει στη δεύτερη και αποφασιστικότερη χρονιά του. Αυτό δείχνει ότι έχει τη λαϊκή αγάπη και την υποστήριξη. Αντίθετα απότυχαν όλες οι προσπάθειες για τη δημιουργία αντάρτικου στη Γιουγκοσλαβία, γιατί ο λαός αντιτίθεται σταθερά. Στην Ισπανία 10 χρόνια, και χωρίς να μεταφέρουμε την περίπτωση αυτή μηχανικά στη χώρα μας, παρ’ όλες τις προσπάθειες του Φράνκο ο ανταρτοπόλεμος εξακολουθεί γιατί το θέλει ο Λαός. Προϋπόθεση για τη δημιουργία του ακατάλυτου αυτού δεσμού ανάμεσα στο Λαό και τους αντάρτες, και μέσα στις σημερινές συνθήκες, είναι ότι οι τελευταίοι θα κρατούν πιο συναγωνιστική και πατριωτική συμπεριφορά απέναντι σ’ όλες τις ιδεολογικές παρατάξεις του λαού, εκτός από τα κοινωνικά κατακάθια που πρωτοστατούν στο αιματηρό όργιο εις βάρος του λαού. Οι πληροφορίες άλλωστε που δημοσιεύονται στον κυβερνητικό τύπο, δείχνουν ότι η στάση των ανταρτών απέναντι τους εξοπλισμένους χωρικούς των Μ.Α.Υ. και το στρατό είναι άψογη. Ανελέητη είναι η τιμωρία που ασκείται απ’ τους αντάρτες μονάχα απέναντι σ’ όσους πρωτοστατούν σε εγκλήματα σε βάρος του άοπλου λαού, των γυναικόπαιδων, σ’ όσους διαπράττουν ληστείες, σ’ όσους βιάζουν γυναίκες κλπ.

Ο δημοκρατικός στρατός σ’ όλο το χρονικό διάστημα που θα υπολείπεται σοβαρά σε αριθμητική δύναμη και οπλισμό απ’ τον κυβερνητικό στρατό θα έχει βασικά, σύμφωνα με τους κανόνες της αντάρτικης ταχτικής διασκορπισμένες τις δυνάμεις του, θα κάνει τοπικές ενέργειες, ποτέ δεν θα κατευθύνει τα τμήματά του εναντίον υπέρτερων αντιπάλων δυνάμεων, ούτε θα επιτρέπει στον κυβερνητικό στρατό να τον παρασύρει σε μάχη εκ παρατάξεως. Εχοντας αναπτυγμένο δίχτυ πληροφοριών, έγκαιρα θα μεταφέρει τις κύριες δυνάμεις του σε άλλες ασφαλείς περιοχές. Χωρίς να μεταβάλλει έτσι τη γενική φυσιογνωμία της κατάστασης θα εμποδίζει τον αντίπαλο να εφαρμόζει και εκτελεί ως το τέλος το σχέδιό του και να αποτύχει, ρίχνοντας την επίθεση στο κενό.

Δυό αντίθετες κατευθύνσεις παρουσιάζονται στην περίοδο αυτή: Ο κυβερνητικός στρατός έχει την τάση της συνένωσης, της συγκέντρωσης, ο δημοκρατικός στρατός έχει την τάση του διασκορπισμού.

Ο δημοκρατικός στρατός θα δίνει έτσι συγκρούσεις σ’ όλη την εδαφική έχταση της Ελλάδας, γιατί υποχρεώνει τη στρατιωτική ηγεσία να διασκορπίζει τις δυνάμεις της, και θάχει κυρίως τρομερή επίδραση πάνω στην κυβέρνηση για να δεχτεί τους όρους των ανταρτών. Οι αποτυχίες των κυβερνητικών δυνάμεων έχουν πολλή μεγαλύτερη απήχηση από κείνες των ανταρτών. Οι κυβερνητικές δυνάμεις απ’ την ίδια την τοποθέτησή τους στην κοινωνία, πρέπει να επιβάλλωνται, αλλοιώτικα αποσυντίθενται σαν κρατικές δυνάμεις και χάνουν κάθε κύρος στο λαό. Αντίθετα οι αποτυχίες του αντάρτικου απ’ αυτή τη φύση του είναι πάντα περιορισμένης σημασίας, όσο δεν μεταβάλλονται οι συνθήκες που το γέννησαν και το διατήρησαν. Ο δημοκρατικός στρατός δεν μπορεί να καταστραφεί ποτέ με μια μοναδική ήττα, επειδή είναι διασκορπισμένος. Αποφεύγοντας τις σοβαρές μάχες πριν ισχυροποιηθεί, προπαρασκευάζει ψυχολογικά και ηθικά την αποσύνθεση του κυβερνητικού στρατού. Από την πλευρά της αντάρτικης ταχτικής το ζήτημα των αποφασιστικών και αλλεπάλληλων πληγμάτων έρχεται ύστερα από μια ορισμένη αποσύνθεση των κυβερνητικών δυνάμεων και την εξασφάλιση της αναγκαίας αριθμητικής δύναμης απ’ το αντάρτικο. Ο δημοκρατικός στρατός εξ αιτίας του αντάρτικου σημερινού του χαρακτήρα, δεν πρέπει να φοβάται την εκκένωση των περιοχών, όταν οι πολεμικές ανάγκες το επιβάλλουν. Εκμεταλλεύεται σ’ αυτό τη φιλική διάθεση του λαού, ο οποίος διαισθάνεται ότι αυτή είναι νομοτελειακή ενέργεια. Εκείνο που έχει επίδραση στο λαό είναι οι μεγάλες απώλειες σ’ ανθρώπους και όχι σε εδάφη και υλικά. Γι’ αυτό ο κυβερνητικός τύπος εξογκώνει τις απώλειες των ανταρτών.

«Σκοπός των πολεμικών επιχειρήσεων είναι η αποσύνθεση των εχθρικών δυνάμεων. Αυτή επιτυγχάνεται δια της μάχης». Η αρχή αυτή ανήκει στη στρατηγική και την ταχτική, δεν είναι όμως στρατηγικός αντικειμενικός σκοπός. Ο τελευταίος υλοποιείται πάνω στο έδαφος και εξαρτιέται από διάφορους παράγοντες. Η ηγεσία μπορεί όταν διαθέτει άφθονα μέσα να επιδιώξει τον τερματισμό του πολέμου δια μοναδικού στρατηγικού σκοπού. Την πρώτη χρονιά του ανταρτοπόλεμου κάτι τέτοιο επιχείρησε να κάνει η κυβέρνηση και η στρατιωτική της ηγεσία. Προσπάθησε με ταυτόχρονες επιχειρήσεις σ’ όλο το ελεγχόμενο από το αντάρτικο εδαφικό σώμα της χώρας να κυριαρχήσει. Απότυχε.

Συνήθως όμως ο τελικός σκοπός επιτυγχάνεται με διαδοχικούς μερικούς στρατηγικούς σκοπούς. Για την επιτυχία απαιτείται συγκέντρωση δυνάμεων. Αυτή τη μορφή πήραν οι εαρινές επιχειρήσεις το 1947. Ολα δείχνουν ότι θα αποτυγχάνουν από ανεπάρκεια δυνάμεων. Η στρατολογική απόδοση της Ελλάδας και η σύνθεση του λαού έχουν δυνατότητες πολύ πιο περιορισμένες και μικρότερες απ’ τις απαιτούμενες.

Η Ελλάς έχει περί τα 25 ορεογραφικά συγκροτήματα, σ’ όλη την έχταση, και χωρίς να υπολογίσουμε το νησιωτικό σύμπλεγμα. Εάν θεωρήσουμε απ’ το κέντρο του κάθε συγκροτήματος ακτίνα 20 χλμ. μόνο θα έχουμε περιφέρεια περίπου 120 χλμ. Εάν ελαττώσουμε τα ορεογραφικά συγκροτήματα σαν μονάδες κατ’ ανάγκη θα αυξήσουμε την περίμετρο. Ετσι βγαίνει μέτωπο πολεμικό 3.000 χλμ. Για να κορεστεί θέλει τεράστιες δυνάμεις. Εστω και αν ο αντίπαλος είναι ολιγάριθμος. Ταυτόχρονοι ίσης έντασης επιχειρήσεις σε όλα τα εδαφικά διαμερίσματα θα απαιτούσαν διάθεση τεραστίων δυνάμεων, η προμήθεια των οποίων είναι αδύνατος από τον ελληνικό πληθυσμό, όταν μάλιστα αυτός διάκειται κατά μεγάλο ποσοστό δυσμενώς προς την κυβέρνηση. Η αδυναμία αυτή εξαναγκάζει τη στρατιωτική ηγεσία να ενεργεί τοπικά. Να θέτει σε εφαρμογή περιορισμένους στρατηγικούς αντικειμενικούς σκοπούς. Αυτό όμως παρέχει ευκολίες δράσης στο δημοκρατικό στρατό. Η συγκέντρωση όμως δυνάμεων απαιτεί χρόνο. Κατά τις προκαταρκτικές συγκεντρώσεις διοχετεύονται πληροφορίες που αποκαλύπτουν το σχέδιο. Πετυχαίνεται η έγκαιρη διαφυγή του αμυνόμενου δημοκρατικού στρατού. Κατά τον Αλβανικό πόλεμο το μέτωπο εκτείνονταν σε μήκος μέχρι 250 χλμ. Η Ελλάδα με 300 χιλ. στρατό σε πρώτη γραμμή είχε κενά και πάντα εγένετο αθέατος διαρροή κατοίκων προς αμφότερους τους αντιπάλους. Σήμερα δεν διατίθεται τόσο πολυάριθμος στρατός. Συνεπώς η δημιουργία αδιαπέραστης ζώνης ώστε να επιτευχθεί ο αιφνιδιασμός είναι ανέφικτη.

Κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις (εαρινή εκστρατεία) της Β. Δ. Θεσσαλίας και Ν. Πίνδου μόλις την 5η ημέρα η περίμετρος περιορίσθει σε 85 χλμ. Κατά την αρχήν των επιχειρήσεων υπερέβαινε τα 200 χλμ. Για να περισφιχτεί, για ν’ αποκλειστεί το μέτωπον αυτό απαιτούνταν 200 χιλ στρατός. Αντί τούτου διατέθηκαν μικρές δυνάμεις. Ετσι ήταν προδικασμένη η αποτυχία του εγκλωβισμού και της συντριβής των δυνάμεων του δημοκρατικού στρατού. Ανόητες δε οι δηλώσεις των υπευθύνων για ολοκληρωτική καταστροφή των ανταρτών.

Η κυβέρνηση και αν αναπτύξει στο ανώτατο δυνατό όριο τις στρατιωτικές της δυνάμεις, ποτέ δεν θα μπορέσει ν’ ανταποκριθεί στις πολεμικές ανάγκες. Γιατί: 1) Πρέπει να τις έχει διασκορπισμένες σ’ όλη τη χώρα για να κρατεί σε πειθαρχία τον ανυπότακτο λαό. 2) Δεν μπορεί να υπολογίζει στους δημοκρατικούς πολίτες οι οποίοι είναι αντίπαλοί της. Συνεπώς περιορίζονται οι πηγές της της στρατολογίας. 3) Δεν μπορεί να επιτύχει αιφνιδιασμό. Με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις με ισχυρές δυνάμεις θα πετυχαίνει πρόσκαιρα να καταλαμβάνει εδάφη. Ο δημοκρατικός στρατός θα έχει απώλειες σε άψυχο πολεμικό υλικό και τρόφιμα, μικρές δε απώλειες σε ανθρώπους. Θα υφίσταται αναταραχή, θα έχει όμως το αυξημένο κέρδος της ηθικής επιβολής πάνω στο λαό και της κατάπτωσης του ηθικού του κυβερνητικού στρατού.

Στις 22 του Απρίλη του 1944 μια γερμανική Μεραρχία ενισχυμένη επιχειρεί την εκκαθάριση του Βερμίου. Το Βέρμιο είναι από τους μικρότερους ορεινούς όγκους. Εκεί ήταν 1.500 αντάρτες. Οι εκκαθαριστικές υποθέσεις τελείωσαν σε εικοσιδύο μέρες. Το 16ο Σύνταγμα ανταρτών έδωσε σκληρές εκ παρατάξεως μάχες. Είχε πολλές απώλειες. Διελύθη και παρέμειναν πυρήνες μέσα στο Βέρμιο. Μετά την αποχώρηση των Γερμανών ανασυγκροτήθηκε και συνέχισε τη δράση του.

Η ταχτική απόφαση στηρίζεται στους εξής παράγοντες: 1) Αποστολή. 2) Μέσα. 3) Εδαφος. 4) Εχθρός. 5) Χρόνος. Ακόμη επεμβαίνει και η προσωπικότητα του αρχηγού. Δεν υπάρχει ομοιομορφία στις ταχτικές αποφάσεις. Ο ανταρτοπόλεμος έχει τις δικέςτου ιδιομορφίες. Οι διοικητές του ταχτικού στρατού στηρίζονται πάνω στις αρχές της ταχτικής για μάχη εκ παρατάξεως. Είναι δύσκολο να αναλύσουν τον παράγοντα «εχθρός». Φαίνεται πως άλλαξαν ταχτική. Σκοπός τους τώρα είναι να καταλάβουν τις περιοχές από τις οποίες εξορμάται ο δημοκρατικός στρατός, τις ορεινές περιοχές και να τις κρατήσουν διατηρώντας μέσα στα χωριά, σαν σε οχυρά, δυνάμεις τους. Με τη μέθοδο αυτή υποχρεώνονται να διασπείρουν τις δυνάμεις τους παντού και συνεπώς να είναι παντού ανίσχυροι και ευπρόσβλητοι. Η μέθοδος αυτή προϋποθέτει μεγάλες δυνάμεις. Ο δημοκρατικός στρατός θα ενεργεί ισχυρές αιφνιδιαστικές επιθέσεις και θα τις εξουδετερώνει. Οι επιτόπιοι πόροι δεν επαρκούν για τον επισιτισμό του στρατού. Πρέπει ο ανεφοδιασμός να γίνεται από μεγάλες αποστάσεις. Συνεπώς απαιτούνται πολλά μέσα μεταφοράς, μηχανοκίνητα και σε χτήνη. Οι φάλαγγες ανεφοδιασμού θα εκτίθενται σε διαρκή και βέβαιο κίνδυνο προσβολής με αποτέλεσμα πολλά εφόδια να περιέρχονται στο δημοκρατικό στρατό και να καταστρέφονται τα μέσα μεταφοράς. Η διάθεση ισχυράς συνοδείας γι’ ασφάλεια των φαλάγγων, προσκρούει στην έλλειψη επαρκούς δύναμης. Ούτε η οργάνωση των φαλάγγων ανεφοδιαστικών από πολίτες θα έχει καλλίτερη τύχη. Ο από τον αέρα ανεφοδιασμός είναι δυνατός και χρησιμοποιήσιμος, αλλ’ είναι αμφίβολης αποδοτικότητας και επάρκειας.

Η ταχτική να συνάπτεται μάχη εκ παρατάξεως είναι αποδοτική για τον κυβερνητικό στρατό. Ομως προσκρούει στη μέθοδο δράσης των ανταρτών, που αποφεύγουν την επαφή, όταν δεν τους συμφέρει, και οι επιχειρήσεις χτυπούν στο κενό.

Η άλλη μέθοδος να διατηρούνται οι στρατιωτικές δυνάμεις συγκεντρωμένες έχει το μειονέχτημα να αφήνει στον έλεγχο των ανταρτών μεγάλες περιοχές της χώρας. Η κυβέρνηση εφάρμοσε όλες τις μέθοδες. Δεν απομένει παρά μικρό απόθεμα. Ισως η τακτική του κυβερνητικού ανταρτοπόλεμου όπως την επιθυμεί ο Ζέρβας. Ας την δοκιμάσουν και αυτήν.

Ο δημοκρατικός στρατός δίνει τη μάχη εκεί που θέλει, όταν και όπως θέλει, δεχόμενος δε τη μάχη ρυθμίζει κατά βούληση τα αποτελέσματα. Για να βρούμε την πολεμική ισχύ του δημοκρατικού στρατού πρέπει να πολλαπλασιάσουμε την ισχύ πυρός με την ευκινησία και με ένα ειδικό συντελεστή, την πρωτοβουλία. Η ευκινησία, ευχέρεια μετατόπισης, είναι το σπουδαιότερο χαραχτηριστικό του στην περίοδο της νεανικής ηλικίας του αντάρτικου. Η ταχύτητα μετατόπισης δεν πρέπει εδώ να εκληφθεί απλή κίνηση διακοπής της μάχης ή διαφυγής, αλλά σαν αλλαγή μορφής μάχης, αλλαγή μεθόδου για διαρκή μάχη.

Ο δημοκρατικός στρατός σύμφωνα με τις αρχές του ανταρτοπόλεμου δεν κρατάει σταθερό μέτωπο ή θέσεις και δεν δίνει μάχη, γιατί έτσι θα συντριβεί. Μετατοπίζεται ταχύτατα, αφήνοντας τη νίκη της αμαχητί κατάληψης θέσεων στους κυβερνητικούς. Η επιτυχία δεν προσμετριέται με την κατάληψη εδάφους δίχως μάχη, αλλά με τη συντριβή του αντιπάλου. Ο κύριος όγκος αποφεύγει τη μάχη, μικρά όμως τμήματα δίνουν βίαιες, μικρόχρονες συγκρούσεις φθοράς, επιβράδυνσης και παραπλάνησης.

Η διαφυγή, η μη σύναψη μάχης δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά την ολοσχερή εγκατάλειψη της περιοχής. Το αντάρτικο ελίσσεται γύρω από τους άξονες της κίνησης του αντιπάλου, και όταν διασκορπισθεί και διαρραγεί φυσιολογικά ο κλοιός, επιτίθεται εναντίον μεμονωμένων τμημάτων και τα καταστρέφει.

Τμήματα διαφεύγουν προς τις περιοχές εξόρμησης του κυβερνητικού στρατού για να προσβάλλουν τις συγκοινωνιακές γραμμές του, τα νώτα και τα πλευρά του. Ο στρατός μετά την τυπική κατάληψη της περιοχής αποχωρεί κατά φάλαγγες και όχι με πολλές διατάξεις ασφαλείας, νομίζοντας ότι βρίσκεται σε φιλικές περιοχές και με ηθικό μειωμένο από τη φυσική εξάντληση των προσπαθειών που κατέβαλε για την εξερεύνηση του ανώμαλου εδάφους και από απογοήτευση για την αποτυχία συντριβής των ανταρτών. Είναι η κατάλληλη ευκαιρία για το αντάρτικο να καταφέρει πλήγματα ενάντια στις φάλλαγες αυτές.

Η κατάληψη γεφυρών και υποχρεωτικών σημείων διάβασης από τον αντίπαλο δεν συνεπάγεται εξαιρετικές δυσκολίες αποχώρησης, γιατί άνθρωποι ελαφρά οπλισμένοι διέρχονται από τα πιο απίθανα και δύσβατα μέρη, τα οποία δεν μπορεί να φαντασθούν. Εχει όμως σα συνέπεια την εγκατάλειψη του βαρέως οπλισμού, των πυρομαχικών, αποθηκών με παντοειδές υλικό, που μπορεί να μεταφερθεί μονάχα με χτήνη.

Ο δημοκρατικός στρατός, όπως έδειξαν ως τα τώρα τα γεγονότα, όταν υφίσταται συγκεντρωτική επίθεση σε μια περιοχή ενεργεί επιχειρήσεις αντιπερισπασμού σε άλλες περιοχές, αλλά προσκείμενες.

Ο δημοκρατικός στρατός, ανδρούμενος, είναι φυσικό να αρχίσει επιχειρήσεις για ν’ απελευθερώσει διοικητικές περιοχές. Η ενέργεια αυτή θα πάρει τη μορφή σχεδόν ταχτικής μάχης, όπου θα επωφελείται απ’ τις ευκαιρίες απουσίας ισχυρών αντιπάλων δυνάμεων που θα ενεργούν σε άλλες απομακρυσμένες περιοχές.

Από τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις με όγκον δυνάμεων, ο δημοκρατικός στρατός θα έχει απώλειες πολλές, πολλές σε υλικό, ολίγες σε ανθρώπους, πρόσκαιρη απώλεια εδαφικών περιοχών. Η ολοσχερής όμως συντριβή του είναι ανέφιχτη.

Η φαβιανή ταχτική είναι κατάλληλη από μέρος των ανταρτών.

Γενικά ο ανταρτοπόλεμος επισκοπούμενος σ’ όλη τη χώρα θα πρέπει να παρουσιάζεται σήμερα κατά περιοχές με εκρήξεις καταιγίδων ή με ηρεμία γαλήνης, με εναλλαγές εικόνων.

1) Η εδαφική διαμόρφωση της Ελλάδας είναι κατάλληλη για παρτιζάνικο πόλεμο.

2) Ο ελληνικός λαός παρέχει αμέριστη βοήθεια στο δημοκρατικό στρατό.

3) Ο κυβερνητικός στρατός είναι αμφίβολης ποιότητας.

4) Ο δημοκρατικός στρατός είναι μονολιθικός.

5) Η αριθμητική δύναμη του ταχτικού κυβερνητικού στρατού για να φέρει αξιόλογα αποτελέσματα πρέπει να φτάσει τις 400 χιλ. Τέτοιες όμως δυνατότητες είναι αδύνατες στην Ελλάδα. Αντίθετα οι δυνατότητες αύξησης του σημερινού στρατού με διατήρηση μιας έστω και περιορισμένης μαχητικής του ικανότητας, είναι ξεχωριστά περιορισμένες.

6) Η στρατηγική και ταχτική του δημοκρατικού στρατού δεν έχει γίνει κατανοητή απ’ την κυβερνητική στρατιωτική ηγεσία.

Ο Κλαούζεβιτς γράφει:

«Είναι πάντα πολύ πρόωρο για να χαθεί ένας λαός. Και είναι μέσα στη φυσική ηθική τάξη, ένας λαός που έχει φτάσει στο χείλος της αβύσσου να βάλει σε ενέργεια τα πιο έσχατα μέσα για να μην πέσει μέσα σ’ αυτήν».