Στις Θέσεις έχουμε την εκτίμηση ότι: "Αντικειμενικά, ο αντιιμπεριαλιστικός, αντιμονοπωλιακός αγώνας συνδέεται περισσότερο και εντάσσεται αρμονικά στον αγώνα για την ανατροπή του καπιταλισμού. Περικλείει από τη φύση του ρήξεις οι οποίες υπονομεύουν τα θεμέλια της καπιταλιστικής κυριαρχίας. Δημιουργεί προϋποθέσεις για την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από την εργατική τάξη και τους συμμάχους της". (σελ. 5, κεφ. 1)
Γνωρίζουμε ότι ο ιμπεριαλισμός είναι το ανώτατο στάδιο ανάπτυξης του καπιταλισμού. Ο αγώνας κατά του ιμπεριαλισμού μπορεί να είναι μόνο αγώνας κατά του καπιταλισμού, δηλαδή ο επαναστατικός σοσιαλιστικός αγώνας.
Σίγουρα αναπτύσσονται αγώνες ενδοκαπιταλιστικοί, ρεφορμιστικοί, διεθνείς και εσωτερικά στις χώρες που έχουν στόχο τις συνέπειες του συστήματος, πλευρές και εκφράσεις του. Αυτοί οι αγώνες έχουν πολιτική, ιστορική σημασία, υπάρχουν αντικειμενικά λόγω των ενδοκαπιταλιστικών κοινωνικών αντιθέσεων.
Δημιουργούν έδαφος για συμμαχίες, για ανάπτυξη των κοινωνικών αγώνων. Δεν οδηγούν στο ξεπέρασμα του ιμπεριαλισμού και αν χειραγωγηθούν ενισχύουν τον ιμπεριαλισμό. Από αυτή την προσέγγιση συνάγεται ότι οι εκφράσεις: "αντικειμενικά", "περισσότερο", "από τη φύση του", είναι μάλλον παραπλανητικές. Η πρόθεση της εκτίμησης είναι σαφής και σωστή, δηλαδή να δείξει την ανάγκη σύνδεσης των όποιων αγώνων κατά του ιμπεριαλισμού, των μονοπωλίων με το επαναστατικό κίνημα, αλλά το κείμενο δε λέει αυτό. Οι όποιοι αντιιμπεριαλιστικοί αγώνες δεν είναι από τη "φύση τους" και "αντικειμενικά", "οργανικά" ενταγμένοι στους αγώνες κατά της "καπιταλιστικής κυριαρχίας". Εντάσσονται στον αντικαπιταλιστικό αγώνα, μόνο και μόνο εάν συνδεθούν με το επαναστατικό κίνημα από διάφορες αφετηρίες και θέσεις, εάν άμεσα ή έμμεσα καθοδηγηθούν από τις επαναστατικές δυνάμεις, στρατευμένοι ή συμμαχώντας με αυτές.
Στις Θέσεις έντονα εκφράζεται η ανάγκη έκφρασης της στρατηγικής του Κόμματος σε όλους τους αγώνες. ΝΑΙ, αλλά σε αυτό δε βοηθά το "αντικειμενικά", διότι δε δείχνει τον αναγκαίο ρόλο του επαναστατικού παράγοντα. Κατά τη γνώμη μου, πιο σωστά θα ήταν: "Ο αντιιμπεριαλιστικός αντιμονοπωλιακός αγώνας μπορεί να συνδεθεί περισσότερο και να ενταχθεί οργανικά στον αγώνα για την ανατροπή του καπιταλισμού. Μπορεί να συμπεριλάβει ρήξεις αν, στον ένα ή τον άλλο βαθμό, στρέφεται κατά της φύσης του ιμπεριαλισμού υπονομεύοντας τα θεμέλια της καπιταλιστικής ολιγαρχίας. Μπορεί να δημιουργήσει προϋποθέσεις για την κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από την εργατική τάξη και τους συμμάχους της. Η δυνατότητα αυτή θα υλοποιηθεί μόνοκαι μόνο με την εφαρμογή της στρατηγικής του Κόμματος, τη σύνδεση των όποιων αντιιμπεριαλιστικών αντιμονοπωλιακών αγώνων με την αντικαπιταλιστική επαναστατική πάλη. Τη διάδοση και εφαρμογή στην πράξη της επαναστατικής θεωρίας, της επαναστατικής στρατηγικής".
Το "αντικειμενικό" χρησιμοποιείται σε αντίθεση με το υποκειμενικό, για να δηλώσει κάτι νομοτελειακό και ανεξάρτητο από την υποκειμενική βούληση. Στην περίπτωση όμως του αντιιμπεριαλιστικού αγώνα είναι καθοριστικός ο ρόλος της επαναστατικής πρωτοπορίας. Εάν το "υποκείμενο" με σοσιαλιστική επαναστατική συνείδηση, γέννημα της κοινωνικής εξέλιξης, των αντιθέσεων που περικλείουν την άρνηση του συστήματος, δώσει αντικαπιταλιστική κατεύθυνση στις ταξικές δυνάμεις που αποτελούν τη δυνητική άρνηση του συστήματος, ώστε να διαμορφωθούν μαζικές επαναστατικές δυνάμεις, τότε και μόνο υπ' αυτή την έννοια ισχύει το "αντικειμενικά", δηλαδή μέσω της δράσης του επαναστατικού, αντικειμενικά υπάρχοντος υποκειμένου.
Φυσικά το υποκείμενο δεν μπορεί να υπερβεί και να παραβεί τους νόμους και τις νομοτέλειες του "αντικειμενικού", αλλά με την επιστημονική γνώση το υποκείμενο σαν μέρος του αντικειμενικού αναπτύσσει τις δυνάμεις που οδηγούν στην επαναστατική εξέλιξη του αντικειμενικού, αφού ωριμάσουν οι αντικειμενικές και υποκειμενικές προϋποθέσεις μέσα από την αντικειμενική εξέλιξη και τους κοινωνικούς αγώνες.
Οι Θέσεις εκφράζουν την άποψη της επαναστατικής στρατηγικής στο επίπεδο της χωριστής χώρας. Σαφής ιστορικά επίκαιρη θέση που στηρίζεται στην οξυμένη ανταγωνιστική φύση του ιμπεριαλισμού. Η ανταγωνιστική, άναρχη φύση του οδηγεί αναγκαία στην ανισόμετρη ανάπτυξη. "Στον καπιταλισμό είναι αναπόφευκτη η ανισόμετρη με άλματα ανάπτυξη διαφόρων επιχειρήσεων, διαφόρων κλάδων της βιομηχανίας, διαφόρων χωρών" (Β. Ι. Λένιν, τ. 27, σ. 359, έκδοση στα ρώσικα) {Συνολικά ο καπιταλισμός αναπτύσσεται ασύγκριτα πιο γρήγορα από πριν, αλλά αυτή η ανάπτυξη δε γίνεται μόνο γενικά πιο ανισόμετρη, αλλά η ανισομετρία αυτή εκφράζεται επίσης και στη σαπίλα των ισχυρότερων καπιταλιστικών κρατών (Αγγλία)}. (Β. Ι. Λένιν, τ. 27, σ. 423, εκ, στα ρώσικα)
Ο σύγχρονος ιμπεριαλισμός δεν άλλαξε, εξελίχθηκαν υπέρμετρα τα χαρακτηριστικά του, ο άκρατος παρασιτισμός του, που είναι τροχοπέδη, στη σημαντική, παρόλα αυτά, ανάπτυξη των μέσων παραγωγής, η ανισομετρία ενισχύθηκε φτάνοντας σε πολύ ψηλότερα επίπεδα. Υπάρχουν μονοπώλια με παγκόσμια οικονομική ισχύ. Το χρηματιστικό κεφάλαιο με περισσότερες μορφές και τεράστιο όγκο στη βάση της εμπορευματοποίησης των πάντων, εκδίδοντας παντός είδους δευτερογενές χρήμα σε ασύλληπτες ποσότητες έχει γίνει ρυθμιστής της παγκόσμιας οικονομίας. Εχει δημιουργηθεί υπερεθνικό κεφάλαιο που δεν έχει πατρίδα, ούτε εθνική ταυτότητα, αλλά διάφορα τμήματά του χρησιμοποιούν τα διάφορα κέντρα της ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας στην εξασφάλιση των συμφερόντων τους και στην πάλη κατά των ανταγωνιστών τους, χωρίς να είναι δεμένο με τα συμφέροντα μιας χώρας, δρώντας ενάντια σε αυτά τα συμφέροντα πολλές φορές, δεν έχει ξεπεράσει την εθνική καπιταλιστική δομή της κρατικής εξουσίας. Υπάρχουν και αυξήθηκαν τα εθνικά κράτη, δυνάμωσε η πόλωση μεταξύ των εκμεταλλευτικών και εκμεταλλευομένων εθνών δεν έχει λυθεί τι πρόβλημα της καταδυνάστευσης των περισσότερων εθνών του κόσμου, από μια χούφτα ιμπεριαλιστικά κέντρα, άσχετα με το βαθμό της οικονομικής πολιτικής και πολιτιστικής ολοκλήρωσης που έχει πραγματοποιηθεί σε όλο τον κόσμο. "Γι' αυτό στο πρόγραμμα της σοσιαλδημοκρατίας πρέπει να έχει κεντρική θέση ο διαχωρισμός των εθνών σε δυνάστες και δυναστευόμενους, που είναι η ουσία του ιμπεριαλισμού..." (Β. Ι. Λένιν. Τ. 27, σ. 63)
Δεν υπάρχει παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό κράτος, που και αυτό θα έχει πολλές ταχύτητες οικονομικής ανάπτυξης, επίπεδα εξέλιξης, δυνάστες και δυναστευόμενα έθνη, η ανισομετρία είναι καθολικός νόμος της καπιταλιστικής εξέλιξης σε οποιοδήποτε στάδιο, που παίρνει τεράστιες διαστάσεις και αποκτά ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά στο στάδιο του ιμπεριαλισμού. Μόνο σε αυτή την περίπτωση, έχοντας αντιμέτωπο ενιαίο κρατικά εχθρό, θα λέγαμε για παγκόσμιο σοσιαλιστικό αγώνα, άρρηκτα συνυφασμένο με τη δημοκρατική πάλη στην καθημερινή και επαναστατική της έκφραση.
Σήμερα έχουμε μια υφήλιο με πολλά καπιταλιστικά κράτη, με ενδοϊμπεριαλιστικές και αντιιμπεριαλιστικές αντιθέσεις σε οξύτατη πολλές φορές μορφή. Οι διαφορές στην ανάπτυξη, τα κοινωνικά, πολιτικά προβλήματα που έχει να λύσει το κάθε κράτος, το κάθε έθνος είναι χαώδεις. Πολύ μεγάλη είναι και η διαφορά στην ανάπτυξη των προλεταριακών, αντικαπιταλιστικών επαναστατικών δυνάμεων.
Ο ιμπεριαλισμός όπως πάντα εξαγοράζει συνειδήσεις, διαμορφώνει κοινωνικά ερείσματα στα κέντρα του, στους συνοδοιπόρους και δορυφόρους του, και μέσα στους πιο καταπιεσμένους, δυναστευόμενους λαούς. Το εύρος της κοινωνικής στήριξης του ιμπεριαλισμού, κυρίως στα κέντρα του είναι ακόμα πολύ μεγάλο.
Μπορούμε, είναι αναγκαίο να αναπτύξουμε την επαναστατική πάλη στη βάση των δευτεροβάθμιων διακρατικών ιμπεριαλιστικών αντιθέσεων. Οι αντιθέσεις αυτές προκαλούν τη δημιουργία μετώπου, συμμαχιών παγκόσμιου επαναστατικού πόλου που βοηθούν στη νίκη της σοσιαλιστικής επανάστασης, ξεχωριστά σε μία ή περισσότερες χώρες, ξεκόβοντας πλοκάμια από την ιμπεριαλιστική, κατασπαρασσόμενη από εσωτερικές αντιθέσεις κυριαρχία.
Είναι όμως η σημερινή ιστορική πραγματικότητα ίδια με των αρχών του αιώνα που κυριάρχησαν οι ιμπεριαλιστικές σχέσεις; Ποσοτικά τα μεγέθη άλλαξαν. Ποιοτικά ο βαθμός της κοινωνικοποίησης αυξήθηκε αλματωδώς με αντίστοιχη όξυνση της αντίθεσης που γεννά η ατομική ιδιοκτησία. Ο κοινωνικός χαρακτήρας της ανάπτυξης όλων των μορφών της κοινωνικής ζωής πήρε ευρύτατες διαστάσεις αλλά με στρεβλή και περιορισμένη από την καπιταλιστική ιδιοκτησία μορφή.
Τι συμβαίνει στο διακρατικό επίπεδο, στο εθνικό ζήτημα; Εχουμε περισσότερα κράτη και ανταγωνισμούς. Εχουμε όμως και προσεγγίσεις συμμαχίες σε επίπεδο κρατικής ολοκλήρωσης στον ένα ή άλλο βαθμό που στηρίζεται στην ύπαρξη ενιαίων αγορών, που προσπαθούν να τις αναπτύξουν, να τις περιχαρακώσουν, να τις υποτάξουν. Η πάλη για το μοίρασμα και το ξαναμοίρασμα των αγορών συνεχίζεται σε πολύ πιο προχωρημένες μορφές.
Στα πλαίσια αυτά κινείται και το δυτικοευρωπαϊκό ιμπεριαλιστικό κέντρο, που όντας πολυκεντρικό έχει έντονες εσωτερικές αντιθέσεις. Οι αντιθέσεις των άλλων κέντρων έχουν (εσωτερικά) σαφώς ενδοκρατικό χαρακτήρα. Σίγουρα οι πολύ έντονες εσωτερικές αντιθέσεις, η ύπαρξη αυτοτελών κρατών, η ανισομετρία στην ανάπτυξη των κρατών είναι βάση για επαναστατική στρατηγική, ξεχωριστά στην κάθε χώρα.
Δεν μπορούμε, όμως, να αγνοούμε και την ύπαρξη πλέον υπό διαμόρφωση δομών ενιαίου κράτους στα πλαίσια της ΕΕ. Η ιστορική εξέλιξη δεν είναι μονοσήμαντη και καθ' υπόδειξη των μονοπωλίων, σαφώς, αλλά διαγράφεται η δυνατότητα να προκύψει ενιαίο κράτος με όλες τις εσωτερικές του αντιθέσεις, πολύ περισσότερες αν θέλετε λόγω πολυεθνικότητας, ιστορικής πολυσυλλεκτικότητας, πολύ πιο έντονες από τα άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα, κράτη. Οι ενδοϊμπεριαλιστικές, ενδομονοπωλιακές αντιθέσεις είναι σύμφυτες με το σύστημα, αλλά με διαφορετική έκφραση και δυναμική σε ενδοκρατικό και διακρατικό επίπεδο. Στην ΕΕ προσεγγίζουμε το ξεπέρασμα του καπιταλιστικού εθνικού κράτους με τη διαμόρφωση ενός ευρύτερου πολυεθνικού.
Ποια είναι η απάντησή μας;
Η άποψή μου είναι, ότι πρέπει να ανεβάσουμε τον προλεταριακό διεθνισμό στο επίπεδο που απαιτεί η ιστορική πραγματικότητα σήμερα. Στα πλαίσια της ΕΕ πολύ πιο άμεσα ανάπτυξη ενιαίου επαναστατικού πόλου, αντικειμενικά οι εξελίξεις των δομών της ΕΕ το απαιτούν. Ενιαίου πόλου, κέντρου, με ανεξάρτητα, αυτοτελή κόμματα, αλλά με εξελισσόμενες ενιαίες δομές σύμφωνα με την ιστορικά διαμορφούμενη πραγματικότητα, τις απαιτήσεις του αγώνα. Οι δυνάμεις που θα ενωθούν είναι πολύ μικρές και λίγες, έτσι ήταν πάντα σε ιστορικές καμπές ήττας του επαναστατικού κινήματος. Οι δυνατότητες είναι ανεξάντλητες, πρέπει να τραβήξουν μπροστά αυτοί που γνωρίζουν και μπορούν. Οχι μόνο με ανταλλαγές απόψεων, συσκέψεις με οπορτουνιστές κάθε λογής που είναι υπέρ της ΕΕ, της καπιταλιστικής ολοκλήρωσης και αντιτίθενται στη συνένωση των επαναστατικών δυνάμεων, δείχνοντας ποιοι είναι και τι ρόλο παίζουν. Ναι στις όποιες συναντήσεις, συνεργασίες και συμμαχίες που βοηθούν την ανάπτυξη του ταξικού αγώνα σε όλες τις μορφές του, είναι αναγκαία η εξάντληση των ορίων της δημοκρατικής πάλης. Ταυτόχρονα ΝΑΙ στο ενιαίο, έστω βρεφικό, ευρωπαϊκό επαναστατικό κέντρο. Μάλλον όχι από αύριο το πρωΐ, αλλά σαν άμεσος ιστορικά αναγκαίος στόχος.
Η ιστορική εξέλιξη θα δείξει, αλλά πλέον, νομίζω, δεν αποκλείεται αύριο να αντιμετωπίσουμε την επαναστατική πάλη στην ΕΕ από θέσεις ενιαίου κράτους που έχουν μεγάλη διαφορά στην τακτική και στρατηγική. Θα θέλαμε πολύ πιο γρήγορα να έρθουν επαναστατικές νίκες, αλλά δεν μπορούμε να αγνοούμε και την ιστορική προοπτική που έχει σοβαρή πραγματική υπόσταση σήμερα.
Η ύπαρξη τέτοιου ενιαίου πόλου, κέντρου καθοδήγησης των επαναστατικών δυνάμεων της ΕΕ, θα συμβάλλει τα μέγιστα στη νίκη της σοσιαλιστικής επανάστασης σε χώρα ή χώρες της ΕΕ, αν ωριμάσουν οι προϋποθέσεις σε αυτές.
Φυσικά, τηρουμένων των αναλογιών, δυνατοτήτων, ιστορικών δεδομένων, η ίδια ανάγκη υπάρχει στο παγκόσμιο επίπεδο. ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ Η ΔΙΕΘΝΙΣΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, απαιτείται αντίστοιχα οργάνωση Να σηκώσουμε ψηλά τον προλεταριακό διεθνισμό στην πρακτική του διεθνούς επαναστατικού κινήματος.
Με τις δυνάμεις που υπάρχουν, νομίζω, μπορεί να μεθοδευτεί χωρίς αυταπάτες και ρόδινες προσδοκίες, η δημιουργία ενιαίου παγκόσμιου επαναστατικού καθοδηγητικού κέντρου. Οι ιμπεριαλιστές "ευθυγραμμίζονται, παρά τις μεταξύ τους αντιθέσεις και ανταγωνισμούς" (Θέσεις, σελ. 7)
Η σπίθα του προλεταριακού διεθνισμού, με τη μορφή ενιαίου κέντρου αδύναμου, με πολλές εσωτερικές διαφωνίες, χώρου ζύμωσης, διεθνούς συσπείρωσης, καθοδήγησης και δράσης θα γίνει ο ΦΑΡΟΣ, ΕΛΠΙΔΑ κοινωνικής απελευθέρωσης των προλεταρίων, των λαών.
Κλείνοντας θα ήθελα να παρατηρήσω, ότι η πιο σαφής και σωστή ανάλυση της ταξικής διάρθρωσης της κοινωνίας είναι η αναγκαία βάση για ιδεολογικά, πολιτικά συμπεράσματα χάραξης της στρατηγικής και τακτικής.
Τις καλύτερες ευχές για το 17ο Συνέδριο, ο ελληνικός λαός, όλη η εργατιά του κόσμου, κάθε επαναστάτης βλέπει σήμερα το ΚΚΕ σαν ελπίδα για το σοσιαλιστικό αύριο.