Η Ελλάδα, παρά τις καταστροφές που έχουν επιφέρει οι κρίσεις και η εισαγωγική διείσδυση εμπορευμάτων, λόγω του μονοπωλιακού ανταγωνισμού και της ανισόμετρης ανάπτυξης, έχει τις υλικές προϋποθέσεις να διαμορφώσει και να αναπτύξει τη λαϊκή οικονομία.
Διαθέτει ικανοποιητικό επίπεδο συγκέντρωσης της παραγωγής, των μέσων παραγωγής, του εμπορικού δικτύου και ένα ορισμένο επίπεδο ανάπτυξης της σύγχρονης τεχνολογίας. Κυρίως διαθέτει έμπειρη πολυάριθμη εργατική τάξη, με βελτιωμένο μορφωτικό επίπεδο και εξειδίκευση, πολυάριθμο ικανό επιστημονικό δυναμικό.
Εχει αξιόλογες φυσικές πλουτοπαραγωγικές πηγές, όπως σημαντικά αποθέματα ορυκτού πλούτου, πολύτιμα στην παραγωγή βιομηχανικών και καταναλωτικών προϊόντων. Εχει συγκριτικά πλεονεκτήματα για την παραγωγή καλής ποιότητας, με χαμηλές τιμές, ειδών διατροφής, που μπορούν να εξασφαλίσουν την ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών και των διεθνών εμπορικών απαιτήσεων. Διαθέτει δυνατότητες παραγωγής σύγχρονων προϊόντων, μηχανών, εργαλείων και συσκευών.
Η καπιταλιστική εκβιομηχάνιση παλιότερα, οι νέοι κλάδοι της οικονομίας σήμερα, δίνουν τις υλικές προϋποθέσεις στις οποίες μπορεί να στηριχθεί μια σημαντικά καλύτερη ζωή για τον ελληνικό λαό και να αναπτυχθεί η λαϊκή οικονομία στην Ελλάδα, ώστε να κατοχυρώνει διεθνείς οικονομικές σχέσεις, στη βάση του αμοιβαίου οφέλους.
Προϋπόθεση για την ανάπτυξη της λαϊκής οικονομίας είναι οι πλουτοπαραγωγικές πηγές και τα βασικά και συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής να περάσουν στην ιδιοκτησία της κοινωνίας, να ανατραπεί η οικονομική κυριαρχία των μονοπωλίων, η μεγάλη καπιταλιστική ιδιοκτησία. Ο λαός έχει συμφέρον να αγωνιστεί γι’ αυτό. Γιατί κίνητρο και σκοπός της λαϊκής οικονομίας είναι η ευημερία του λαού, δείκτες της οποίας είναι: Η ανάπτυξη και εφαρμογή των επιστημονικοτεχνικών επιτευγμάτων προς όφελος των εργαζομένων. Το επίπεδο εκπαίδευσης και επαγγελματικής ειδίκευσης, το επίπεδο της υγείας και πολιτιστικής ανάπτυξης, του μη εργάσιμου χρόνου και του τρόπου αξιοποίησής του, της προστασίας του κοινωνικού και φυσικού περιβάλλοντος. Η με όρους ισοτιμίας πρόσβαση στην κοινωνική εργασία κάθε ικανού και ικανής προς εργασία αποτελεί θεμέλιο της λαϊκής οικονομίας, βασική υποχρέωση και έκφραση της λαϊκής εξουσίας.
Το ΚΚΕ θεωρεί ότι βάθρα της λαϊκής οικονομίας και ανάπτυξης είναι:
- Η κοινωνική κρατική ιδιοκτησία στα βασικά και συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής, όπου εντάσσονται:
Η ενέργεια. Οι τηλεπικοινωνίες. Ο ορυκτός πλούτος, τα ορυχεία. Η ύδρευση. Οι μεταφορές. Οι βασικοί κλάδοι της μεταποίησης, όπως παραγωγής μέσων παραγωγής και προϊόντων λαϊκής κατανάλωσης. Το τραπεζικό σύστημα, το σύστημα συγκέντρωσης, διοχέτευσης, διαχείρισης οικονομικών και υλικών πόρων. Το εξωτερικό εμπόριο, το συγκεντρωμένο δίκτυο εσωτερικού εμπορίου. Ο τομέας της λαϊκής στέγης. Η έρευνα. Η δημοκρατική πληροφόρηση του λαού.
- Το αποκλειστικά δημόσιο, ενιαίο και δωρεάν σύστημα εκπαίδευσης, υγείας, πρόνοιας, ασφάλισης.
Ο κοινωνικοποιημένος τομέας θα είναι διευρυμένος, αφού το μονοπωλιακό κεφάλαιο έχει περάσει σε ανώτερο βαθμό συγκέντρωσης και διείσδυσης όχι μόνο στο πεδίο της παραγωγής, αλλά και στο εμπόριο, στον κοινωνικό τομέα, στην παιδεία, στην υγεία, στον τουρισμό.
Το ΚΚΕ δεν υποστηρίζει την πλήρη, καθολική σε πανεθνική κλίμακα κοινωνικοποίηση. Υποστηρίζει ότι, δίπλα στον κοινωνικοποιημένο τομέα της λαϊκής οικονομίας, θα λειτουργεί ο παραγωγικός συνεταιρισμός της μικρομεσαίας αγροτιάς, των μικρών επιχειρηματιών, ιδιαίτερα αυτών που είναι σε κλάδους μεταποίησης, όπου υπάρχει πολύ μικρή συγκέντρωση.
Η ένταξη των λαϊκών αυτών στρωμάτων στους συνεταιρισμούς, με την εμπειρία που έχουν ζήσει κάτω από την πίεση των μονοπωλίων, θα κατανοείται ως συμφέρουσα επιλογή, αφού διευκολύνει τη συγκέντρωσή τους, τη διασφάλιση των συμφερόντων τους, την άνοδο της παραγωγικότητάς τους, τη βελτίωση των προϊόντων, τη διακίνησή τους.
Ετσι θα δυναμώνει η συμμαχία της εργατικής τάξης με τη φτωχή αγροτιά και τα μικρομεσαία στρώματα. Θα διασφαλίζεται να υπάρχουν και να κυκλοφορούν καταναλωτικά αγαθά με βάση τις σύγχρονες ανάγκες, χωρίς τη γνωστή κερδοσκοπία και την απειλή σε βάρος της υγείας.
- Ο κεντρικός πανεθνικός οικονομικός μηχανισμός σχεδιασμού και διεύθυνσης που κινητοποιεί τα κοινωνικοποιημένα συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής, το εργατικό δυναμικό, τις πλουτοπαραγωγικές πηγές αξιοποιεί κάθε δυνατή θετική οικονομική διεθνή συνεργασία, στη βάση του αμοιβαίου οφέλους.
Ο κεντρικός πανεθνικός οικονομικός μηχανισμός σχεδιασμού και διοίκησης κατανέμει τα μέσα παραγωγής, την εργατική δύναμη, τις πλουτοπαραγωγικές πηγές με στόχο: τη διευρυμένη ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών, τη διευρυμένη αναπαραγωγή, την εξασφάλιση των μέσων για την ασφάλεια και άμυνα της χώρας, για τη διεθνή λαϊκή αλληλεγγύη.
Αναπτύσσει τα μέσα παραγωγής, την παραγωγικότητα της εργασίας, την έρευνα, την έγκαιρη και πλατιά εφαρμογή των επιτευγμάτων της επιστήμης και τεχνολογίας τόσο στην παραγωγή όσο και στους τομείς παραγωγής και αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης. Προωθεί την κάθετη διασύνδεση μεταποίησης και αγροτικής παραγωγής, την αποκέντρωση, την αντιπλημμυρική, αντιπυρική και αντισεισμική προστασία, τη συμβατή προς το περιβάλλον ανθρώπινη δραστηριότητα. Διασφαλίζει τις αναλογίες παραγωγής - κατανομής.
Προωθεί διακρατικές εμπορικές συμφωνίες και συναλλαγές, συμφωνίες για αξιοποίηση τεχνογνωσίας με βάση το αμοιβαίο όφελος, προστατεύοντας την εγχώρια παραγωγή και εργατική δύναμη από την ασύδοτη δράση των μονοπωλίων της διεθνούς αγοράς.
Ο κεντρικός πανεθνικός οικονομικός μηχανισμός διεύθυνσης μπορεί να λειτουργήσει με αποτελεσματικότητα, ικανότητα να ξεπεράσει τα εμπόδια που θα συναντήσει σε εθνικό και διεθνικό επίπεδο, στο βαθμό που διασφαλίζεται στην πράξη η ενεργητική συμμετοχή των εργαζομένων, ο κοινωνικός και εργατικός έλεγχος, η δημοκρατία στους χώρους εργασίας.
- Η λαϊκή οικονομία προϋποθέτει την πολιτική απεξάρτηση της Ελλάδας από τους διεθνείς ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς, την απαλλαγή και από τις τυπικές δεσμεύσεις μαζί τους. Η λαϊκή εξουσία θα έχει ήδη τη συγκατάθεση του λαού για μια τέτια επιλογή από τη στιγμή που το πρόγραμμά της δεν μπορεί να υλοποιηθεί εντός των τειχών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, του ΝΑΤΟ.
Αλλωστε η ίδια η Ευρωπαϊκή Ενωση καθορίζει ότι τα κράτη μέλη όχι μόνο δεν έχουν το δικαίωμα να αμφισβητούν τις καπιταλιστικές αναδιαρθρώσεις, αλλά το αντίθετο: πρέπει να τις στηρίζουν με κάθε μέσο και τρόπο: με οικονομικά, πολιτικά και κατασταλτικά μέτρα. Το ΝΑΤΟ δεν αφήνει περιθώρια ελιγμών στις χώρες μέλη, ακόμα και όταν πρόκειται για ζητήματα συνόρων, εθνικής κυριαρχίας. Αντίθετα, ζητά πλήρη συμμετοχή στην πολιτική αλλαγής συνόρων, στον πόλεμο και στην τρομοκρατία κατά των λαών.
Η αντιπαράθεση και η ρήξη με τις διεθνείς ιμπεριαλιστικές ενώσεις θα προκληθεί αναπόφευκτα και θα εκφραστεί στον τομέα της οικονομίας, στην πολιτική της χώρας στα Βαλκάνια, στην περιοχή, στο αμυντικό δόγμα της, που σήμερα έχει μετατραπεί σε επιθετικό.
Το ΚΚΕ δεν έχει αυταπάτες ότι είναι εύκολο μια χώρα μόνη της να αντιμετωπίσει πλήρως την περικύκλωση και την αντίδραση που θα προκύψει από την προσπάθειά της να αγνοήσει και να διαρρήξει τις δεσμεύσεις. Ομως δεν μπορεί να συμφωνήσει με εκείνους που υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα θα είναι μόνη της.
Το ΚΚΕ δεν συμφωνεί με ουτοπικές απόψεις που υποστηρίζουν ότι: ή θα γίνουν αλλαγές ταυτόχρονα σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΝΑΤΟ ή δεν μπορεί να γίνει τίποτε σε μια χώρα ή σε έναν κύκλο λιγότερων ή περισσότερων χωρών. Για να γίνουν αλλαγές σε διεθνές επίπεδο, χρειάζεται το εργατικό και λαϊκό κίνημα σε κάθε χώρα να επιφέρει κτύπημα στους διεθνείς καπιταλιστικούς οργανισμούς, να αξιοποιεί τις αντιθέσεις, να ενισχύει τις φυγόκεντρες τάσεις. Οσο περισσότερες χώρες αντιστέκονται σταθερά με συνέπεια και αποδεσμεύονται από την Ευρωπαϊκή Ενωση και το ΝΑΤΟ, τόσο πιο εφικτό μπορεί να είναι το αίτημα για τη διάλυσή τους.
Ομως και σε συνθήκες ύπαρξης της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΝΑΤΟ η αποδεσμευμένη Ελλάδα θα έχει δυνατότητες να συνεργαστεί και να συνασπιστεί και με άλλες χώρες και δυνάμεις που θα έχουν συμφέρον από μια αμοιβαία επωφελή συνεργασία. Θετικές αλλαγές στον έναν ή τον άλλο βαθμό θα συμβαίνουν και αλλού. Αλλωστε ακόμα και σήμερα ενισχύονται οι τάσεις για περιφερειακή συνεργασία. Ειδικότερα, η ανάπτυξη των διεθνών εμπορικών ανταλλαγών και σχέσεων στη βάση του αμοιβαίου οφέλους θα στηρίζεται στη δυνατότητα παραγωγής καλής ποιότητας και φθηνών εμπορευμάτων. Δυνατότητα που πραγματώνεται με την αξιοποίηση πλεονεκτημάτων, όπως οι κλιματολογικές - γεωλογικές συνθήκες, η ύπαρξη πρώτων υλών, η πλεονεκτική γεωγραφική θέση, η εξειδίκευση του εργατικού δυναμικού, η γενικότερη εμπειρία. Τα πλεονεκτήματα αυτά διαφέρουν ριζικά από το πλεονέκτημα που βασίζεται κυρίως στην εξαθλιωμένη εργατική δύναμη, στη χαμηλή αξία και τιμή της. Θα επιδιώκονται και προωθούνται διμερείς, πολυμερείς, περιφερειακές συνεργασίες με γειτονικές χώρες στην περιοχή της Μεσογείου, με Βαλκάνια και άλλα Ευρωπαϊκά κράτη, αλλά και ευρύτερα, ανάλογα με τις εξελίξεις, το συσχετισμό δυνάμεων. Μια τέτια εξέλιξη στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες θα αποτελέσει πλήγμα για την Ευρωπαϊκή Ενωση, τις διεθνείς ιμπεριαλιστικές ενώσεις, σημαντική συμβολή στο διεθνή αγώνα.
Το ΚΚΕ υποστηρίζει ότι μια ανώτερη μορφή διεθνοποίησης, η σοσιαλιστική, σε ομάδα χωρών, στην Ευρώπη, στον κόσμο, θα προωθείται στο βαθμό που σε εθνικό επίπεδο επιχειρείται να επέλθει μια ουσιαστική ρήξη με τους διακρατικούς καπιταλιστικούς οργανισμούς, στο βαθμό που παράλληλα θα συγκροτούνται τοπικές και περιφερειακές συνεργασίες στον οικονομικό, εμπορικό και πολιτιστικό τομέα. Συμμαχίες κατά των ηγετικών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Θα προωθείται και θα γίνεται πραγματικότητα κυρίως στο βαθμό που το εργατικό λαϊκό κίνημα της κάθε χώρας καταχτά την ικανότητα να σταθμίζει και να αξιοποιεί όλες τις δυνατότητες που μπορεί να εμφανιστούν στη χώρα του για το πέρασμά της στο σοσιαλισμό και για ρήγματα στο διεθνές σύστημα του ιμπεριαλισμού.