Βασίλη Βενετσανόπουλου: «ΠΑΡΩΝ. ΜΙΑ ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΜΜΗ»

Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 2004

Για την περίοδο 1940-1950 έχουν γραφτεί πολλά και θα γραφτούν και άλλα. Οσα όμως και αν γραφτούν, ποτέ δε θα μπορέσουν να καλύψουν σε όλο της το μεγαλείο, σε όλο της το δράμα αυτή την περίοδο.

Φυσικά, από τα πιο πολύτιμα γραπτά έργα γι’ αυτή τη δεκαετία, είναι και θα είναι οι μαρτυρίες αυτών που την έζησαν, αυτών που δημιούργησαν τα γεγονότα και που πρωτοστάτησαν σ’ αυτά αφήνοντας στην ιστορία τη μαρτυρία τους, τις εμπειρίες τους, αλλά και τη διδαχή τους.

Ενας απ’ αυτούς είναι και ο Βασίλης Βενετσανόπουλος, ο οποίος μεταξύ πολλών άλλων αγωνιστών αξιωματικών διακρίθηκε και έγινε γνωστός σ’ αυτήν την περίοδο.

Η πορεία του Βασίλη Βενετσανόπουλου είναι μια πορεία ευθεία, χωρίς παρεκκλίσεις σε όλη τη διαδρομή, όπως και εκατοντάδων άλλων αξιωματικών της γενιάς του. Μιας γενιάς που ξεκίνησε στις μέρες της Μεγάλης Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης των Μπολσεβίκων και ανδρώθηκε στην περίοδο της φοβερής, της μεγάλης δεκαετίας του 1940-1950. Της δεκαετίας, που στη διάρκειά της κρίνονταν Αρχές, Αξίες, Ιδανικά και Πιστεύω.

Αυτή τη δεκαετία, ο Β. Βενετσανόπουλος την έζησε στην καλύτερη ηλικία του, σε πλήρη σωματική και πνευματική ωριμότητα. Εζησε από τα «μέσα» την πρώτη μεγάλη πενταετία της αθάνατης Εθνικής Αντίστασης 1940-1945, και πάλι από τα «μέσα» τη δεύτερη πενταετία 1945-1950 του ηρωικού αγώνα του ΔΣΕ ενάντια στην αγγλοαμερικανική ιμπεριαλιστική επέμβαση και την ντόπια αντίδραση.

Η πορεία του Β. Βενετσανόπουλου, ενός αξιωματικού, ο οποίος προερχόταν από τις τάξεις του ελληνικού αστικού στρατού, αποτελεί παράδειγμα για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα τους νέους αξιωματικούς, για το ποιο είναι το πραγματικό χρέος και καθήκον τους όταν η Πατρίδα κινδυνεύει. Οταν ο λαός σκλαβώνεται και καταπιέζεται, όταν το δίλημμα που μπαίνει είναι: Με την Αξιοπρέπεια και την Τιμή ή την υποταγή και τη δουλοφροσύνη, με τίμημα την ίδια τη ζωή.

Ο συγγραφέας δε δίστασε μπροστά στο δίλημμα. Διάλεξε το δρόμο της Τιμής και της Αξιοπρέπειας. Χωρίς αυτά, η ζωή είναι μια ζωή χωρίς κανένα περιεχόμενο, μια ζωή κούφια.

Ο Β. Βενετσανόπουλος, μόνιμος αξιωματικός της Σχολής Ευελπίδων, Ταξίαρχος πεζικού ε.α., αξιωματικός του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ, στα 92 χρόνια της πολυκύμαντης ζωής του, συγκέντρωσε ένα πλούσιο και αξιόλογο σε περιεχόμενο υλικό που αναφέρεται στο χαρακτήρα και το έργο του ΕΛΑΣ. Στο ματοκύλισμα του λαού της Αθήνας από τους Αγγλους ιμπεριαλιστές το Δεκέμβρη του 1944. Στην έναρξη του Εμφυλίου πολέμου και στις αιτίες που τον προκάλεσαν. Στην ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ. Στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού το 1946 και 1947. Στη δημιουργία της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. Στις μεγάλες μάχες του ΔΣΕ στο Γράμμο-Βίτσι-Μουργκάνα-Εδεσσα κ.α. καθώς και στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού το 1949.

Αξιόλογες είναι οι πληροφορίες και οι εκτιμήσεις που μας παρέχει ο συγγραφέας για τη δουλιά της ομάδας κομμουνιστών αξιωματικών στο στρατό μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Για το «Δόγμα Τρούμαν» και τη θέση των αστικών κομμάτων απέναντι σ’ αυτό το «Δόγμα». Για τη θέση του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Για τις προτάσεις του ΚΚΕ για ειρήνευση, για τη στάση του Τίτο, κ.ά.

Τα κείμενα (μελέτες δημοσιευμένες και αδημοσίευτες), που έχει συγκεντρώσει ο Β. Βενετσανόπουλος, αποτελούν στο σύνολό τους ενδιαφέρουσα και σε πολλές περιπτώσεις πρωτότυπη πηγή μελέτης προβλημάτων και καταστάσεων της ιστορίας του λαϊκού μας κινήματος.

Στο βιβλίο, μαζί με τα γεγονότα και την εξέλιξή τους που διαδραματίζονται παράλληλα με την πορεία του συγγραφέα, διαγράφεται και μια άλλη πορεία του, αδιαχώριστη. Αυτή που αφορά την προσωπική του διαδρομή στο ΚΚΕ. Το Κόμμα που του πρόσφερε την πραγματική έννοια της Τιμής, της Αξιοπρέπειας, της αγάπης στο λαό, του αληθινού πατριωτισμού.

Ετσι, μέσα από γνωστά, αλλά και άγνωστα γεγονότα της δεκαετίας 1940-1950, που είναι η κρισιμότερη στη διαδρομή του, περνά από τα μάτια του αναγνώστη η αθάνατη Εθνική Αντίσταση, ο Εμφύλιος με την τρίχρονη Εποποιία του ΔΣΕ. Διαγράφονται χαρακτήρες και καταστάσεις σε ένα σύνολο, που αποτελεί πολύτιμο πρωτογενές και δευτερογενές υλικό για τους μελλοντικούς ερευνητές της Ιστορίας.

Το βιβλίο προστιθέμενο στη σειρά των εκδόσεων ιστορικού περιεχομένου της Σύγχρονης Εποχής, θα συμβάλλει στο πληρέστερο φώτισμα σημαντικών πτυχών των αγώνων του λαού μας, που έχουν τύχει πολλαπλών προσπαθειών σπίλωσης και διαστρέβλωσης από τους κάθε λογής παραχαράκτες της ιστορίας του λαϊκού-επαναστατικού κινήματος και του ΚΚΕ.

Το βιβλίο του Βασίλη Βενετσανόπουλου δίνει στους κομμουνιστές σημαντικά παραδείγματα ηρωισμού, αυταπάρνησης και μαρξιστικο-λενινιστικής ενατένισης σοβαρότατων προβλημάτων και καταστάσεων του λαϊκού μας κινήματος ώστε μας επιτρέπει να πούμε ότι η έκδοσή του αποτελεί αξιόλογο εφόδιο στη διαπαιδαγώγηση των νέων στελεχών του λαϊκού κινήματος.

Η αταλάντευτη, άλλωστε, πίστη του συγγραφέα στο Κόμμα του (στο ΚΚΕ από το 1937) και η προσήλωσή του στο αγωνιστικό καθήκον σε όποιο μετερίζι κι αν τοποθετήθηκε, αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση για τους νέους αγωνιστές.