Αρχειακό υλικό: Η Οργάνωση της Αθήνας στην πάλη για τα εργοστάσια (1932)*


του Β. Ευσταθίου

Η αλήθεια είνε ότι μιλάμε πολύ και συχνά για τα εργοστάσια. Μα δεν είνε ωστόσο ψέμμα και το ότι εμείς οι ίδιοι δεν ξέρουμε καλά-καλά τι γίνεται μέσα αυτού.

Η κεφαλαιοκρατία επαγρυπνεί μ’ όλες της τις δυνάμεις για τα φρούριά της αυτά, γιατί η κατάληψή τους από μας ισοδυναμεί με το θάνατο το δικό της. Η δουλειά όμως η δικιά μας στον βασικό αυτόν τομέα είνε τόσο παραμελημένη, ώστε να αγνοούμε τις συγκεκριμένες ζυμώσεις και διαθέσεις του εργοστασιακού προλεταριάτου και να μην κάνουμε τίποτε για την κατάχτησή του.

Οι τελευταίες αυθόρμητες απεργίες των ορειχαλκουργών, σιδηρουργών και του κοκκαλάδικου της Αθήνας μάς έφεραν στο φως μια αμυδρά μόνο εικόνα της επαναστατικής αγανάχτησης που κουφοβράζει και που αρχινάει τώρα και να ξεσπάει σ’ όλα τα εργοστάσια της Αθήνας.

Οι προλετάριοι των εργοστασίων ζούνε σε πολύ πολύ χειρότερες συνθήκες απ’ τους άλλους εργάτες των ελευθέρων επαγγελμάτων. Το μεροκάματο είνε πολύ μικρότερο και οι ώρες δουλειάς μεγαλύτερες.

Παρ’ όλα όμως αυτά οι εργοδότες επωφελούμενοι απ’ τον τελευταία ψηφισθέντα νόμο για την επέχταση του 8ώρου ανέλαβαν μια νέα επίθεση ενάντια στο μεροκάματο, παλαίβοντας ταυτόχρονα και ενάντια στην εφαρμογή του 8ώρου. Η επίθεση αυτή ωδήγησε στο να κατέβουν 600 περίπου ορειχαλκουργοί και 300 σιδηρουργοί σε απεργίες, τις οποίες κατά πλειοψηφία η αστυνομία, οι εργοδότες και οι σοσιαλφασίστες, εκμεταλλευόμενοι την έλλειψη επαναστατικής καθοδήγησης κατόρθωσαν να πνίξουν.

Πώς δούλεψη η οργάνωσή μας στις απεργίες αυτές και τι πέτυχε; Στο άρθρο αυτό θέλουμε να βγάλουμε μερικά συμπεράσματα ακριβώς πάνου σ’ αυτό το σημείο.

 

* * *

Το γενικό συμπέρασμα είνε ότι οι προσπάθειές μας είνε τέτοιες που μας έδωσαν πολύ λίγα αποτελέσματα παρ’ ό,τι μπορούσαν να μας δώσουν.

Μπορεί να πει κανένας ότι παρά τη μεγάλη δυνατότητα που είχαμε για να πιάσουμε μια σοβαρή βάση μέσα στους απεργούς των εργοστασίων αυτών, μόλις κατορθώσαμε να πιαστούμε από μερικά εργοστάσια χωρίς κι εκεί να σταθεροποιήσουμε ακόμα ίσαμε σήμερα τις δυνάμεις μας.

Συνδεθήκαμε με 4-5 εργοστάσια, για τα οποία όμως δεν οργανώσαμε ακόμα σταθερά τις επαναστατικές παρατάξεις, πράμμα που μπαίνει επιταχτικά μπροστά μας σήμερα. Αντίς να φωνάζουμε γενικά για «κατάχτηση των εργοστασίων» και γενικά ότι «καθυστερούμε και καθυστερούμε» θα πρέπει να ριχτούμε με τα μούτρα στα εργοστάσια που απήργησαν, να πραγματοποιήσουμε την κατάχτηση και να υπερνικήσουμε την καθυστέρηση. Αλλοιώς το λιβάνισμα «για την καθυστέρηση» είνε η πιο μεγάλη καθυστέρηση.

Αυτό είνε το πρώτο συμπέρασμα.

 

* * *

Δεύτερο συμπέρασμα είνε ότι δε θα πρέπει να πηγαίνουμε στους εργάτες σαν «μπουνταλάδες». Η παληά και εύκολη μέθοδος να πηγαίνουμε απ’ όξω απ’ το εργοστάσιο, να κυττάμε τους εργάτες και να περιμένουμε να μεταβληθούν αμέσως σε «πυρήνες» και «φράξιες» με την απλή πρόσκληση τη δικιά μας: «Ελάτε να σας γράψουμε στο Κόμμα» ήταν σωστή ίσως για τον παληόν καιρό της Κίρκης, μα σήμερα είνε άχρηστη. Θα πρέπει ν’ αλλάξουμε ριζικά ταχτική. Θα πρέπει πριν απ’ όλα να μιλήσουμε για τα ζητήματα του ίδιου του εργοστασίου και για την πάλη μέσα στο ίδιο το εργοστάσιο. Και πρωτού μιλήσουμε για κομμουνιστικό πυρήνα, θα πρέπει να μιλήσουμε και να δουλέψουμε για εργοστασιακή σωματειακή ομάδα, παράταξη, εργοστασιακή επιτροπή. Σήμερα μέσα στα λαστιχοποιεία της λεωφόρου Συγγρού αίφνης, μπορεί να ξεσπάσει αναπάντεχα απεργία, κι όμως ούτε η Π.Ε. ούτε η Α.Ε. ούτε ο πυρήνας ούτε και η φράξια του Ενωτικού Κέντρου μπόρεσαν να οργανώσουν έστω και ένα συνεργείο να πάει απ’ ευθείας στον εργοδότη και στους εργάτες και να μιλήσει για τα ζητήματά τους και την απεργία. Χωρίς όμως αυτό τα λαστιχοποιεία θα τα βλέπουμε μόνο απ’ όξω. Κι εδώ μερικά παραδείγματα της δουλειάς μας κατά την απεργία. Στους απεργούς του κοκκαλάδικου προσκολήθηκαν για δουλειά 2-3 σύντροφοι. Αυτοί και ειδικά ο ένας βρίσκονταν όλη τη μέρα μαζύ τους. Υπήρχαν περιπτώσεις που ο σ. αυτός κοιμήθηκε ακόμα και τη νύχτα εκεί. Σε όλα τα ζητήματα της απεργίας, της περιφρούρησης του εργοστασίου, της πάλης με την αστυνομία κλπ. ο σ. αυτός πήρε μέρος κι έγινε πραγματικά αρχηγός των απεργών. Οι απεργοί τον γνώρισαν σε τέτοιο βαθμό που άρχισαν ακόμα να τον προσκαλούν στη λύση ακόμα και ατομικών διαφορών. Με τη δουλειά αυτή είχαμε σοβαρές επιτυχίες μέσα στο εργοστάσιο.

Ένα άλλο παράδειγμα σοβαρής δουλειάς μπορούμε να αναφέρουμε απ’ τον πυρήνα Μεταξουργείου. Οι σύντροφοι αμέσως όταν κηρύχτηκε η απεργία στα γύρω εργοστάσια χωριστήκαν σε συνεργεία και πλησίασαν τους απεργούς. Έκαναν έρανο στη συνοικία και την ενίσχυση την πρόσφεραν για συσσίτια των απεργών. Δίνοντας τα λεφτά μίλησαν κιόλας. Οργάνωσαν κατ’ αυτόν τον τρόπο συσκέψεις των απεργών, τους μίλησαν για την περιφρούρηση της απεργίας, για το ρόλο των σοσιαλφασιστών κλπ.

Με τη δουλειά αυτή αποχτήσαμε μια επαφή με τους εργάτες η οποία, μπορεί να μας δώσει σοβαρές δυνάμεις, αν οι σ. του πυρήνα, η Α.Ε. και η φράξια του Κέντρου εξακολουθήσουν σήμερα όλοι από κοινού τη δουλειά.

Θα πρέπει λοιπόν με τέτοιο τρόπο να πηγαίνουμε στους εργάτες. Αυτή νάναι η αφετηρία μας. Φυσικά εδώ υπάρχουν διάφορες μέθοδες προπαγάνδας και ζύμωσης. Έρανοι, συσσίτια, συσκέψεις, εφημερίδες εργοστασίων κλπ. κλπ. Δε θα πρέπει να είμαστε μονόπλευροι, όλα τα μέσα να τα μεταχειριζόμαστε, μα να μην ξεχνάμε μόνο ένα: πως αφετηρία μας πρέπει νάναι η πάλη για τα ζητήματα των εργατών, η δουλειά για το σωματείο. Κι ακόμα κάτι: ότι η δουλειά μας αυτή νάναι δουλειά διαρκής και με πείσμα, όχι αγγαρεία. Να ένα παράδειγμα.

Το εργοστάσιο του Μανιατόπουλου βρίσκεται στην περιφέρεια των πυρήνων Αχαρνών και Αττικής. Το εργοστάσιο αυτό απήργησε. Οι πυρήνες βγάλαν συνεργείο. Το συνεργείο πήγε να «καταχτήσει» το εργοστάσιο περνώντας κάποτε, κάποτε το βράδυ απόξω. Το βράδυ δεν ήταν κανένας απεργός εκεί. Οι σύντροφοι πιστοποίησαν ότι: «Δε γίνεται τίποτα. Οι απεργοί κλείστηκαν στα σπήτια τους», καληνύχτησε ο ένας τον άλλον κι όλοι μαζύ, το εργοστάσιο και τις αποφάσεις του κόμματος για την κατάχτηση των εργοστασίων. Η Α.Ε. και η Π.Ε. έδειξαν επίσης τέτοια «δραστηριότητα», που δεν μπορούσαν νάβρουν καν εκείνες τις μέρες τα μέλη των πυρήνων, εμείς, χάσαμε τους πυρήνες, οι πυρήνες, τους απεργούς κι όλοι μαζύ μια θαυμάσια ευκαιρία να καταχτήσουμε το εργοστάσιο. Τέτοια κακά παραδείγματα, παραδείγματα αγγαρείας υπάρχουν εκατοντάδες στη δουλειά μας. Κι είναι αυτά η συγκεκριμμένη καθυστέρηση, η καθυστέρηση, που τόσο πολύ τη διατυμπανίζουμε και δεν την «χωνεύουμε» όλοι μας.

 

* * *

Η δουλειά της φράξιάς μας μέσα το Ε.Ε.Κ. για τις απεργίες, που ξέσπασαν ήταν επίσης ανάλογη. Η κυριώτερη έλλειψη, τόσο της Οργάνωσης όσο και του Ε.Ε.Κ. ήταν ότι δε μπορέσαμε σ’ όλα τα εργοστάσια, που απεργούσαν να βάλουμε συντρόφους, που θα απασχολιώνταν μόνιμα σε ένα μέρος. Η περιφορά μιας από το ένα εργοστάσιο στο άλλο, θα μπορούσε να φέρει αποτέλεσμα μόνο για να καθοδηγήσουμε τα συνεργεία που θα δούλευαν εκεί. Κι εδώ μπαίνει μπροστά μας απειλητικό το ζήτημα του καταμερισμού της δουλειάς, τόσο μέσα στο κόμμα, όσο και μέσα στο Ε.Ε.Κ. Εφ’ όσον όλη η δουλειά θα γίνεται από λίγους, μερικούς συντρόφους, δουλειά σοβαρή δε θα γίνει. Θα πρέπει να τραβήξουμε νέες δυνάμεις. Η θεωρία πως «δε θα γίνει καλά η δουλιά με άπειρους», ξεχνάει πως η πιο μεγάλη απειρία είναι να μην ξέρουμε να χρησιμοποιήσουμε και να κάνουμε έμπειρους τους «άπειρους» και ότι χωρίς την εμπειροποίηση των άπειρων, δουλειά δε θα γίνει. Κι αυτό πάθαμε και στις απεργίες. Μερικοί σύντροφοι καθοδηγητές του Ε.Ε.Κ. έσπασαν πραγματικά τα πόδια τους. Μα ωστόσο δε μπορέσαμε να πάρουμε την ηγεσία σ’ όλα τα εργοστάσια, μα μόνο εκεί που έγινε συνεχής και συστηματική δουλειά (κοκκαλάδικο, Μεταξουργείο, σιδηρουργοί). Δεν είναι αυτό ένας μπάτσος ενάντια στη θεωρία των απείρων;

 

* * *

Ένα σπουδαίο λάθος, που πρέπει επίσης να αναφέρουμε, είναι το ζήτημα της περιφρούρησης των εργοστασίων, της πάλης ενάντια στους απεργοσπάστες και της μαχητικοποίησης του αγώνα. Στο κοκκαλάδικο αίφνης ίσαμε τα μισά της απεργίας απ’ την άποψη αυτή η καθοδήγηση ήταν παραδειγματική. (Ξυλοκόπημα απεργοσπαστών, πάλη με την αστυνομία επανειλημμένη, κινητοποίηση όλου του συνοικισμού υπέρ των απεργών κλπ.) έπειτα όμως όλη η προσοχή μας στράφηκε στο να κρατήσουμε τους απεργούς με εράνους και αντίς να τους κατεβάσουμε στο υπουργείο μαχητικά και να ξυλοκοπήσουμε τους απεργοσπάστες, τους λέγαμε: «βαστάξτε ακόμα και σήμερα κι ο εργοδότης θα υποχωρήσει». Φυσικά έτσι η απεργία θα εκφυλίζονταν και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό ώστε η λύση να γίνει εν μέρει πάνω απ’ τα κεφάλια μας. Κι εδώ θα πρέπει να πούμε ότι η καλή λύση μιας απεργίας είναι περισσότερο δύσκολη παρά η κήρυξή της. Θα πρέπει να φροντίζουμε να λύνουμε την απεργία ωργανωμένα όταν πια η συνέχισή της είναι αδύνατη και επιβλαβής. Κι απ’ αυτή την άποψη ακόμα στο κοκκαλάδικο δε φανήκαμε όπως έπρεπε ευλύγιστοι.

 

* * *

Αξιοσημείωτη είναι η δουλειά μας για το συσσίτιο των απεργών του κοκκαλάδικου: η δουλειά τόσο για εράνους μέσα στους εργάτες όσο και για τη διεκδίκηση συσσιτίων από το Υπουργείο. Στην πρώτη περίπτωση χαρακτηριστικό είνε η κινητοποίηση όχι μόνο εργατών αλλά και ευρύτερων στρωμάτων του συνοικισμού που πρόσφεραν στο συσίτιο. (Άλλος ψωμί, ένας μπακάλης λάδι κλπ.) Επίσης επιτυχία ήταν η απόσπαση 2 φορές 25 συσιτίων απ’ το πατριωτικό ίδρυμα για τα παιδιά - απεργούς.

 

* * *

Και μερικά λόγια για την οργανωτική δουλειά. Είπαμε πως πολύ δυσανάλογη με τις δυνατότητες ήταν η κατάχτηση από μέρους μας της ηγεσίας των απεργιών, μα ακόμα πιο δυσανάλογη ήταν η οργανωτική μας σύνδεση με τα εργοστάσια. Δεν προσπαθήσαμε να οργανώσουμε παρατάξεις του Ε.Ε.Κ., εργοστασιακές ομάδες, εργοστασιακές επιτροπές μέσα στους απεργούς. Και ακόμα πιο λίγο προσπαθήσαμε να γράψουμε μέλη στο κόμμα και την Ο.Κ.Ν.Ε. Και λέω και στην Ο.Κ.Ν.Ε. γιατί η προσπάθεια να αναγγέλνουμε «πυρήνες» ως ιδρυμένους και δρώντες εκεί που τέτοιοι δεν υπάρχουν κάθε άλλο παρά σωστή ή φρόνιμη είναι. Στο κοκκαλάδικο συνέβη και το εξής πρωτότυπο: κυκλοφόρησε προκήρυξη του πυρήνος της Ο.Κ.Ν.Ε. του κοκκαλάδικου χωρίς ο πυρήνας ούτε να ξέρει τίποτα ούτε καλά-καλά νάχει σχηματιστεί.

Δεν είναι κι αυτό μια παραμέρηση της οργανωτικής δουλειάς και προσπάθεια να την αντικαταστήσουμε με 30 δραχμές χαρτί και 20 δραχμές στοιχειοθέτηση;

Το παράδειγμα αυτό δεν υπάρχει μόνο στη Νεολαία. Μέσα στο ίδιο το κόμμα, αν θέλετε λίγο πολύ όλοι μας, κάνουμε πολλές φορές σπασμωδικές κινήσεις, για να αντικαταστήσουμε μέσα σε μια ώρα και με μια «γενναία» πράξη, κάτι που θα μπορούσε να γίνει μόνο με μια επίμονη και κουραστική δουλειά. Δεν ξέρουμε να καθοδηγούμε συγκεκριμένα. Αγαπάμε πολύ τα «γενικά». Γενικές οδηγίες, γενικές διαταγές, γενικές αποφάσεις, γενική καθοδήγηση. Τη συγκεκριμένη αντιμετώπιση των γεγονότων, το κατάπιασμά μας με τη «λεπτομερειακή» - κουραστική δουλειά τη φοβούμαστε.

 

ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΟΛΟΓΙΑ

 Θα πρέπει να μάθουμε νάμαστε όσο το δυνατό περισσότερο συγκεκριμένοι. Θα πρέπει να ξέρουμε τις ιδιομορφίες κάθε κατάστασης, τις πτυχές κάθε εξελισσόμενου γεγονότος για να μπορούμε με τη βοήθεια της Λενινιστικής μεθοδολογίας να βγάζουμε σωστά, αντικειμενικά συμπεράσματα και να καθοδηγούμε το προλεταριακό κίνημα και το κόμμα σταθερά προς τον τελικό του σκοπό. Ο σ. Στάλιν στο λόγο του μέσα στο 16ο συνέδριο του Μπολσεβικικού κόμματος της Ε.Σ.Σ.Δ. τονίζει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο το μπολσεβικικό ιδίωμα της συγκεκριμένης καθοδήγησης.

Τα λόγια αυτά ισχύουν εκατό φορές περισσότερο για μας που τόσο συνηθείσαμε σε γενικές φράσεις. Θέλετε μερικά παραδείγματα; Να: Κάθε σύντροφος ίσαμε τον τελευταίο πυρήνα του κόμματος που θα γράψει μια απόφαση πάνω στη δουλειά του πυρήνα της οργάνωσης που ανήκει θα αποδώσει μέσα σε 2 λέξεις την όλη του κατάσταση:

«Καθυστερούμε τρομαχτικά». Και σε κάθε γεγονός που λαμβάνει χώρα εμείς διαπιστώνουμε: «καθυστερούμε τρομαχτικά».

Ένα άλλο παράδειγμα: Ποιος έγραψε απόφαση οργάνωσης, είτε άρθρο, είτε ξεφώνησε λόγο χωρίς να ρίξει μέσα στ’ άλλα και το σύνθημα: «Εμπρός για τα εργοστάσια»; Και τον τελευταίο καιρό φιγουράρει σε κάθε μας άρθρο, σε κάθε μας λόγο, δίπλα στ’ άλλα τα γενικά και το σύνθημα «ανεξάρτητη ηγεσία και ενιαίο μέτωπο απ’ τα κάτου». Με την ταχτική μας αυτή μεταβάλλουμε συχνά τα πιο λαμπρά και μπολσεβίκικα συνθήματα σε κούφιες φράσεις. Γιατί απλούστατα ξεχνάμε πως η πραγματοποίηση του συνθήματος αυτού απαιτεί συγκεκριμένη εξέταση, συγκεκριμένα και κοπιώδικα μέτρα που θα οδηγήσουν στην εκπλήρωσή του. Κάθε γενικό σύνθημα θα πρέπει να αναλυθεί σε πολλαπλάσια κοπιώδικα μερικά συνθήματα απ’ την πραγματοποίηση των οποίων εξαρτάται η πραγματοποίηση του γενικού συνθήματος.

Ο σ. Στάλιν μιλώντας και καθορίζοντας στον περσινό του λόγο στους καθοδηγητές της σοβιετικής οικονομίας καθώρισε σαν μια απ’ τις βασικές ιδιότητες του μπολσεβίκικου ηγέτη, καθοδηγητή, τη συγκεκριμένη καθοδήγηση. «Καθοδήγηση όχι γενική μα συγκεκριμένη, ζωντανή». Αυτό είναι σήμερα ένα απ’ τα βασικά συνθήματα του μπολσεβίκικου κόμματος και της Κ.Δ. Και η εφαρμογή του σε μας είναι μια ζωτική ανάγκη για νάναι η δουλιά μας γόνιμη και δημιουργική.

Β. Ευσταθίου


ΣημειώσειςΣημειώσεις

* Δημοσιεύτηκε στην ΚΟΜΕΠ, τεύχ. 11, Σεπτέμβρης 1932. Διατηρήθηκε η ορθογραφία του πρωτότυπου.