Απέναντι στην ολοένα εντεινόμενη αντεργατική πολιτική της ψευτοκυβέρνησης της Αθήνας, η Δημοκρατική μας κυβέρνηση πρέπει να βάλει τις βάσεις για μια πραγματικά εργατική νομοθεσία. Αυτό όχι μονάχα γιατί ήδη στις ελεύθερες περιοχές άρχισαν να παρουσιάζονται εργατικά ζητήματα που ζητάν τη λύση τους, αλλά και γιατί πρέπει να μετουσιωθούν σε συγκεκριμένη προστασία οι καταστατικές αρχές που διακηρύχτηκαν από το Γενικό Αρχηγείο τον Αύγουστο του 1947 και που εξακολουθούν να αποτελούν το πρόγραμμά μας σύμφωνα με την Ιδρυτική μας πράξη.

Αυτή την ανάγκη εκπληρώνει το νομοσχέδιο που υποβάλλουμε στην κρίση σας.

Επαναλαμβάνεται με το άρθρο 1 το άρθρο 8 από τις καταστατικές διατάξεις. Είναι η βασική αρχή που θα καθοδηγεί όλη τη νομοθεσία μας.

Με το δεύτερο άρθρο κατοχυρώνονται οι συνδικαλιστικές ελευθερίες, που έχει ποδοπατήσει ο μοναρχοφασισμός. Είναι και μια απάντηση στις προσπάθειες των εργατοκάπηλων, που πουλημένα όργανα στους ξένους, στο μοναρχοφασισμό και στους εργοδότες προσπαθούν να οργανώσουν αυτές τις μέρες ένα ψευτοσυνέδριο για να νομιμοποιήσουν, όπως νομίζουν, το στραγγαλισμό των συνδικαλιστικών ελευθεριών. Για τη Δημοκρατική κυβέρνηση όπως και για όλους τους έλληνες μισθωτούς, νόμιμες είναι μόνο οι διοικήσεις των συνδικάτων που βγήκαν από την ελεύθερη θέληση των μελών τους και όχι οι σφετεριστές των σωματείων.

Με το άρθρο 3 αναγνωρίζεται και προστατεύεται το δικαίωμα της απεργίας, που κι αυτό το κατάργησε ο μοναρχοφασισμός. Συνδεδεμένη μ’ αυτή την προστασία του κυριώτερου όπλου πάλης των εργαζομένων είναι η απαγόρευση της εργοδοτικής επίθεσης με τα λοκ-άουτ. Για πρώτη φορά η εργατική τάξη θα δει μια τέτοια προστασία όχι μονάχα των δικαιωμάτων της μα και της πάλης για να τα καταχτήσει.

Το άρθρο 5, που καθιερώνει την ισοτιμία της γυναίκας και του νέου στη δουλειά, ικανοποιεί μια δίκαιη διεκδίκηση που κανένας δημοκράτης δεν μπορεί να αποκρούσει. Ιδιαίτερα η ισοτιμία της γυναίκας σ’ όλους τους τομείς, που την κατέχτησε με την συμμετοχή της στους πρόσφατους και στο σημερινό αγώνα του ελληνικού λαού, θα στηριχτεί στην οικονομική της ισοτιμία.

Με το άρθρο 6 εξασφαλίζεται στους μισθωτούς, σ’ όλους τους μισθωτούς, ταχτική άδεια κάθε χρόνο. Είναι φανερό πως οι άδειες αυτές είναι άσχετες από τις αναγκαστικές απουσίες του μισθωτού για αρρώστεια ή για άλλο λόγο ανώτερης βίας, που προβλέπονται από το άρθρο 10 του νομοσχεδίου. Στις περιπτώσεις αυτές ο μισθωτός πρέπει να πάρει ολόκληρο το μεροκάματό του και αν οι κοινωνικές ασφαλίσεις δεν του το εξασφαλίζουν πρέπει να το συμπληρώσει ο εργοδότης. Ενώ στις ταχτικές άδειες πληρώνονται όλες οι αποδοχές από τον εργοδότη.

Με το άρθρο 7 καθιερώνεται ο θεσμός των εργοστασιακών επιτροπών ή των επιτροπών επιχείρησης, γραφείου κλπ. Οι επιτροπές αυτές χωρίς να περιορίζουν την αρμοδιότητα του συνδικάτου μπορούν να παίζουν ένα σοβαρό ρόλο στην προστασία των μισθωτών κάθε εργοστασίου ή επιχείρησης. Δίνονται οι γενικές γραμμές για την αρμοδιότητά τους. Εκείνο όμως που πρέπει να τονιστεί από τώρα είναι πως οι εργοστασιακές επιτροπές θ’ απασχολούνται και με τα ζητήματα παραγωγής και λειτουργίας σε κάθε επιχείρηση. Γιατί είναι ζητήματα που ενδιαφέρουν άμεσα τους μισθωτούς καθώς και ολόκληρο τον εργαζόμενο λαό.

Με το άρθρο 8 καθιερώνεται κατ’ αρχήν η γενική κοινωνική ασφάλιση και επεκτείνεται και σε πεδία που μέχρι τώρα αποκλείονταν όπως είναι η ανεργία. Οι κοινωνικές ασφαλίσεις, όπως υπάρχουν και λειτουργούν σήμερα, ούτε όλους τους μισθωτούς περιλαβαίνουν ούτε γενική προστασία δίνουν ούτε και η σχετική προστασία που τυπικά δίνεται φτάνει στους ασφαλισμένους. Ληστείες ταχτικές των ασφαλιστικών ταμείων από το κράτος, κρατικές επεμβάσεις, αλώνισμα των εργατοκαπήλων, καταχρήσεις, ουσιαστικά εκμηδένισαν τα ασφαλιστικά ταμεία. Το άρθρο 8 γενικεύοντας τις κοινωνικές ασφαλίσεις απαγορεύει κάθε κρατική επέμβαση και επιβάλλει τη στοιχειώδη αρχή πως πρέπει τα ταμεία να διοικούνται από τους ίδιους τους ασφαλισμένους.

Το άρθρο 9 ορίζει τις εργάσιμες ώρες. Η διαφορά με όσα έχουν γίνει ως τα τώρα είναι πως θα εφαρμόζεται αυστηρότατα.

Με το άρθρο 12 επιβάλλεται στις επιχειρήσεις η υποχρέωση να εξασφαλίζουν τα μέσα για την εκπολιτιστική ανάπτυξη των μισθωτών.

Για τις έγκυες γυναίκες προβλέπει το άρθρο 13.

Με το άρθρο 14 επιτρέπονται οι συλλογικές συμβάσεις που ελεύθερα συμφωνούν μισθωτοί και εργοδότες και είναι υποχρεωτικές στην εφαρμογή τους για όλους. Το κράτος δεν ανακατεύεται. Και στο σημείο αυτό δεν υπάρχει καμιά σύγκριση με τις συλλογικές συμβάσεις που καθιέρωσε μια φορά η κονδυλική διχτατορία και εφάρμοσε η μοναρχομεταξική.

Με το άρθρο 15 αναγνωρίζεται πως οι προστατευτικοί νόμοι για τους μισθωτούς είναι δημοσίας τάξης, δηλ. είναι άκυρη κάθε αντίθετη συμφωνία είτε πριν είτε ύστερα από τη σύμβαση εργασίας.

Με το άρθρο 11 καθιερώνεται ένα είδος μικτό εργατικό δικαστήριο. Αντί δηλ. να ιδρυθούν ειδικά εργατικά δικαστήρια που θάταν σήμερα άσκοπο μια που έχουμε λαϊκή δικαιοσύνη, ορίζεται πως ένας από τους λαϊκούς δικαστές θα υποδείχνεται από το εργατικό συνδικάτο. Ετσι χωρίς να φεύγουμε από το θεσμό της λαϊκής δικαιοσύνης εισάγουμε στο λαϊκό δικαστήριο το αρμόδιο εργατικό στοιχείο και πλουτίζουμε έτσι στις περιπτώσεις αυτές τη λαϊκή δικαιοσύνη.

Ιδιαίτερα πρέπει να προσεχθεί το άρθρο 17. Μέχρι τώρα οι οικόσιτοι υπηρέτες (υπηρέτριες κλπ.) καθώς και οι εργάτες γης, που αποτελούν μια μεγάλη κατηγορία μισθωτών, αποκλείονταν συστηματικά από κάθε προστασία. Ούτε οι ώρες δουλειάς ίσχυαν γι’ αυτούς, ούτε οι κοινωνικές ασφαλίσεις ούτε και πολλοί άλλοι προστατευτικοί νόμοι. Με το άρθρο 17 εξομοιώνονται μ’ όλους τους άλλους μισθωτούς. Το ζήτημα ενδιαφέρει ιδιαίτερα τις ελεύθερες περιοχές όπου υπάρχουν εργάτες γης, αλλά και ολόκληρη τη χώρα.

Ετσι με το νομοσχέδιο θίγονται τα πιο σοβαρά θέματα της εργατικής νομοθεσίας. Θάταν αδύνατο και πρόωρο να λυθούν όλα με ένα εργατικό κώδικα. Αυτός θα είναι έργο της Λαϊκής δημοκρατίας. Ομως επειδή μια σειρά άλλες προστατευτικές διατάξεις έχουν επιβληθεί με τους αγώνες που έκανε μέχρι σήμερα η εργατική τάξη, το άρθρο 16 αναγνωρίζει όλες αυτές τις προστατευτικές διατάξεις, εφ’ όσον φυσικά δεν προσκρούουν στο νόμο μας αυτό. Οι διατάξεις αυτές αφού τροποποιηθούν σύμφωνα με τη θέληση των μισθωτών και με τις νέες συνθήκες, θα συμπεριληφθούν στον αυριανό εργατικό κώδικα της Λαϊκής δημοκρατίας.

Στην έδρα της Προσωρινής Δημοκρατικής κυβέρνησης
8 του Φλεβάρη 1948

Ο υπουργός της Δικαιοσύνης
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΗΣ

 

Εχοντας υπόψη την Ιδρυτική μας πράξη από 23 του Δεκέμβρη 1947

Αποφασίζουμε:

Αρθρο 1

Η εργασία είναι βασική κοινωνική λειτουργία και δημιουργεί δικαίωμα για την απόλαυση όλων των αγαθών της ζωής.

Αρθρο 2

Στη δημοκρατική Ελλάδα τα συνδικαλιστικά δικαιώματα είναι απόλυτα σεβαστά. Κάθε επέμβαση της διοίκησης ή οποιουδήποτε ξένου στα εργατικά συνδικάτα απαγορεύεται. Αναγνωρίζονται από τη Δημοκρατική κυβέρνηση εκείνες μόνον οι διοικήσεις των εργατικών συνδικάτων που βγήκαν με την ελεύθερη θέληση των εργατικών υπαλλήλων.

Αρθρο 3

Το δικαίωμα της απεργίας αναγνωρίζεται χωρίς κανένα περιορισμό και προστατεύεται από τα όργανα της λαϊκής εξουσίας. Το λοκ-άουτ απαγορεύεται.

Αρθρο 4

Προσωρινά και ωσότου κανονιστούν τα μεροκάματα με ελεύθερη συμφωνία ανάμεσα στους εργοδότες και τους μισθωτούς, τα μεροκάματα και οι μισθοί πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσα με τα ισόποσα σε σημερινές δραχμές του μεροκάματου ή του μισθού του 1940 προσαυξημένο κατά 20%. Μέτρο για την μετατροπή είναι ο τιμάριθμος.

Αρθρο 5

Στις γυναίκες και στους νέους για ίση δουλειά δίνεται ίσο μεροκάματο. Η παιδική εργασία απαγορεύεται.

Αρθρο 6

Οταν δεν υπάρχει άλλη συμφωνία ευνοϊκώτερη για τον μισθωτό, κάθε μισθωτός έχει δικαίωμα κάθε χρόνο σε 15/θήμερη άδεια με πλήρεις αποδοχές. Η άδεια δίνεται μέσα σ’ ένα μήνα από τη στιγμή που θα το ζητήσει ο μισθωτός. Αν οι ανάγκες της επιχείρησης το επιβάλλουν μπορεί το διάστημα αυτό να παραταθεί για δυο το πολύ μήνες.

Αρθρο 7

Σε κάθε επιχείρηση εκλέγεται ελεύθερα από τους μισθωτούς εργοστασιακή επιτροπή ή επιτροπή επιχείρησης, καταστήματος κλπ. που φροντίζει για όλα τα ζητήματα που απασχολούν τους μισθωτούς στην επιχείρηση. Η εργοστασιακή επιτροπή ασχολείται επίσης με τα ζητήματα παραγωγής και λειτουργίας της επιχείρησης.

Αρθρο 8

Ολοι οι μισθωτοί υπάγονται στις κοινωνικές ασφαλίσεις και ασφαλίζονται ενάντια στα γηρατειά, στην ασθένεια, στην ανικανότητα και στην ανεργία. Οι εισφορές στις κοινωνικές ασφαλίσεις γίνονται, αν δεν έχει καθιερωθεί ήδη λύση ευνοϊκώτερη για τους ασφαλισμένους, από τους εργοδότες κατά 60% τουλάχιστο και από τους ασφαλισμένους κατά 40% το πολύ. Οι άνεργοι δεν πληρώνουν αλλά εξακολουθούν να υπάγονται στις κοινωνικές ασφαλίσεις σ’ όλο το χρόνο της ανεργίας. Σε περίπτωση που ένας μισθωτός δεν έχει γραφεί στις κοινωνικές ασφαλίσεις από αμέλεια ή δόλο του εργοδότη του, γράφεται μόλις το ζητήσει ο ίδιος ή το αρμόδιο εργατικό συνδικάτο, αναδρομικά και ο εργοδότης εκτός από τα νόμιμα πρόστιμα υποχρεούται να πληρώσει αναδρομικά και τις εισφορές του μισθωτού.

Τα ασφαλιστικά ταμεία που λειτουργούν για τους μισθωτούς διοικούνται κατά πλειοψηφία από αντιπροσώπους που εκλέγουν οι ίδιοι οι ασφαλισμένοι. Η κρατική διοίκηση μπορεί να ελέγχει τα ταμεία αλλά δεν επεμβαίνει στη νόμιμη λειτουργία τους.

Αρθρο 9

Οι εργάσιμες ώρες για όλους τους μισθωτούς είναι 8 το πολύ κάθε μέρα, εκτός αν έχουν καθιερωθεί λιγότερες. Κάθε υπερωρία πρέπει να γίνει δεκτή από τους ίδιους τους εργαζόμενους και πληρώνεται με ειδική συμφωνία, πάντως κατά 50% τουλάχιστο πάνω από το κανονικό μεροκάματο που αναλογεί σε μια ώρα δουλειάς.

Αρθρο 10

Ημέρες δικαιολογημένης από ανώτερη βία απουσίας πληρώνουνται. Σαν ανώτερη βία θεωρείται και η αρρώστεια του εργαζόμενου. Αν η αρρώστεια παραταθεί πάνω από 15 μέρες, η επιχείρηση του πληρώνει τη διαφορά ανάμεσα στο βοήθημα που παίρνει από τις κοινωνικές ασφαλίσεις και στο μεροκάματο ή μισθό που έπαιρνε όταν εργαζότανε. Σε περίπτωση που η αρρώστεια προέρχεται από τους όρους δουλειάς, συνηθισμένους ή εξαιρετικούς, ο εργοδότης πληρώνει τη διαφορά αυτή για όλο το διάστημα της θεραπείας όχι πάντως πάνω από δυο χρόνια.

Αρθρο 11

Κάθε διαφορά ανάμεσα σε εργοδότη και εργαζόμενο λύνεται από το Λαϊκό δικαστήριο της περιφερείας του τόπου δουλειάς. Ενας απ’ τους λαϊκούς δικαστές στις διαφορές αυτές πρέπει να ορίζεται από το εργατικό συνδικάτο που ανήκει ο εργαζόμενος. Ο πρόεδρος του Λαϊκού δικαστηρίου φροντίζει ώστε να οριστεί από το συνδικάτο ο εργατικός αυτός δικαστής.

Αρθρο 12

Κάθε επιχείρηση υποχρεώνεται να εξασφαλίσει για τους μισθωτούς της τα μέσα για την εξυπηρέτησή τους στις ώρες φαγητού, ανάπαυσης, αναψυχής, ανάγνωσης, βρεφικό σταθμό, εργατική λέσχη με τα μέσα μιας εκπολιτιστικής ανάπτυξης κλπ.

Αρθρο 13

Εγκυες γυναίκες έχουν δικαίωμα για άδεια με πλήρεις αποδοχές 4 βδομάδες πριν από τον τοκετό και 4 βδομάδες ύστερα από τον τοκετό.

Αρθρο 14

Επιτρέπονται οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας ανάμεσα στο αρμόδιο εργατικό συνδικάτο και σε έναν ή σε ομάδα εργοδοτών. Οι όροι της συλλογικής σύμβασης υποχρεώνουν και τους μισθωτούς που δεν ανήκουν στο συνδικάτο όπως και τους εργοδότες που δεν ανήκουν στην ομάδα που υπόγραψε τη συλλογική σύμβαση.

Αρθρο 15

Κάθε συμφωνία αντίθετη με προστατευτικό εργατικό νόμο εφ’ όσον είναι δυσμενέστερη για το μισθωτό είναι άκυρη. Επίσης είναι άκυρη για το μισθωτό και κάθε παραίτηση εκ των υστέρων από δικαιώματα και αξιώσεις που είχε σύμφωνα με εργατικούς νόμους.

Αρθρο 16

Ολες οι προστατευτικές διατάξεις για τους μισθωτούς που έχουν καθιερωθεί και επιβληθεί ισχύουν εφ’ όσον δεν είναι αντίθετες με το νόμο αυτό.

Αρθρο 17

Κάθε προστατευτικός νόμος για τους μισθωτούς περιλαμβάνει και τους οικόσιτους υπηρέτες καθώς και τους εργάτες γης.

Αρθρο 18

Ο νόμος αυτός θα υποβληθεί στην έγκριση της Λαϊκής εθνοσυνέλευσης μόλις αυτή συγκληθεί.

Στην έδρα της Προσωρινής Δημοκρατικής κυβέρνησης
7 του Φλεβάρη 1948

Ο Πρόεδρος
Στρατηγός ΜΑΡΚΟΣ

Τα μέλη
ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΟΣ,ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΗΣ,ΠΕΤΡΟΣ ΚΟΚΚΑΛΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΡΤΖΙΩΤΑΣ,ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΛΑΝΤΑΣ, ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΣΤΡΙΓΓΟΣ

 

Θεωρήθηκε και σφραγίστηκε
Στην έδρα την Προσωρινής Δημοκρατικής κυβέρνησης
8 Φλεβάρη του 1948

Ο υπουργός της Δικαιοσύνης
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΗΣ