H απλή επιστημονική λογική υπαγορεύει ότι, για να μπορέσουμε να ελέγξουμε μια επιδημία, είτε των ανθρώπων είτε των ζώων, θα πρέπει πρώτα να γνωρίσουμε την αιτιοπαθογένειά της, δηλαδή την αιτία της και το πώς δρα ο νοσογόνος παράγοντας που την προκαλεί, και στη συνέχεια να αναπτύξουμε όλα εκείνα τα μέσα και τις μεθόδους που θα μας επιτρέψουν να την εκριζώσουμε.

Σήμερα ούτε οι γνώσεις μας λείπουν, ούτε τα εργαλεία προκειμένου να πετύχουμε αυτόν το στόχο. Γιατί όμως δεν έχει γίνει κατορθωτό μέχρι αυτήν τη στιγμή να ελεγχθεί η ευλογιά του προβάτου και έχουμε οδηγηθεί σε αυτήν την τραγική κατάσταση με τις τόσο μεγάλες απώλειες ζωικού κεφαλαίου;

Με την παρουσίασή μας, που είναι αρκετά εκτενής και περιέχει πολλά ενημερωτικά στοιχεία, θα προσπαθήσουμε να δώσουμε μια απάντηση σε αυτό το ερώτημα αναδεικνύοντας το γεγονός ότι στη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα η διαχείριση μιας επιδημίας δεν ακολουθεί αυτήν την απλή επιστημονική λογική. Έτσι, ενώ και οι γνώσεις υπάρχουν, αλλά και τα μέσα, όλα αυτά μένουν αναξιοποίητα. Και αυτό συμβαίνει γιατί στο σημερινό κοινωνικό - οικονομικό σύστημα, αυτό του καπιταλισμού, η όποια πολιτική διαχείρισης μιας επιδημίας είναι υποταγμένη στον παράγοντα του κέρδους το οποίο και αποτελεί το βασικό κίνητρο της παραγωγής.

Επίσης θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε εκείνες τις προϋποθέσεις που απαιτούνται ώστε να μπορέσουν να αξιοποιηθούν όλες οι δυνατότητες που υπάρχουν σήμερα, όχι μόνο για τον έλεγχο των επιδημιών, αλλά συνολικότερα για την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών.

Θα ξεκινήσουμε με ορισμένα επιστημονικά - επιδημιολογικά στοιχεία για την ευλογιά του προβάτου. Πρόκειται για μια νόσο που οφείλεται σε ιό, εμφανίζεται στην Ελλάδα περιοδικά κάθε 2-4 χρόνια και πιστεύεται ότι εισάγεται από γειτονικές χώρες, κυρίως από την Τουρκία όπου και ενδημεί.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) θεωρείται νόσημα εξωτικό, καθώς δεν ενδημεί σε καμία χώρα της, ενώ περιλαμβάνεται στα νοσήματα της λίστας Α του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (OIE). Δηλαδή είναι ένα νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης από κάθε χώρα στην οποία εμφανίζεται. Ενδημεί (υπάρχει μόνιμα) σε ασιατικές χώρες, όπως η Τουρκία, η Ινδία, το Μπαγκλαντές, και σε χώρες της Βόρειας και Κεντρικής Αφρικής. Είναι ένα νόσημα που δε μεταδίδεται («δεν κολλάει») στον άνθρωπο.

Στον πίνακα εμφανίζονται οι επιζωοτίες ευλογιάς που έπληξαν την Ελλάδα από τη δεκαετία του 1980 μέχρι σήμερα, καθώς και ο αριθμός των εστιών και των θανατώσεων σε κάθε περίπτωση.

Είναι ορατό ότι η παρούσα κρίση είναι με διαφορά η χειρότερη που έχει πλήξει ιστορικά το κτηνοτροφικό κεφάλαιο της χώρας, με πάνω από 400 χιλιάδες θανατώσεις ζώων σε περισσότερες από 2.000 εκτροφές που προσβλήθηκαν.

Η αμέσως προηγούμενη ήταν η επιζωοτία του 2013-2015, κατά την οποία χάθηκαν 260 εκτροφές και 53 χιλιάδες ζώα.

Σε όλες τις επιζωοτίες από τη δεκαετία του 1980 μέχρι σήμερα, τα πρώτα κρούσματα εμφανίζονταν σε περιοχές που γειτνιάζουν με την Τουρκία, δηλαδή είτε στον Έβρο είτε στο νησί της Λέσβου. Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση του 1995, όπου η πρώτη εστία εμφανίστηκε στο Λαγκαδά Θεσσαλονίκης.

Στις κρίσεις του 1996 (που είχε αρκετές απώλειες με 120 εκτροφές και 26 χιλιάδες θανατώσεις) και του 1997, η νόσος πρωτοεμφανίστηκε στα σύνορα και στη συνέχεια πέρασε στην ενδοχώρα, όπως στους Νομούς Λάρισας, Μαγνησίας κ.ά.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις εμφάνισης της ζωονόσου στην ενδοχώρα, εκατοντάδες χιλιόμετρα από τα σύνορα, έχει διαπιστωθεί, από τις επιδημιολογικές έρευνες της εποχής, ότι η μεταφορά της προήλθε από τη μετακίνηση ανθρώπων και μεταφορικών μέσων. Το σημειώνουμε αυτό, για να δείξουμε ότι ο ιός μεταδίδεται σε μεγάλες αποστάσεις κυρίως με έμμεσο τρόπο, δηλαδή από τον ίδιο τον άνθρωπο.

Ο συγκεκριμένος ιός προκαλεί στα πρόβατα την ευλογιά του προβάτου και στα βοοειδή την οζώδη δερματίτιδα. Πρόκειται για συγγενικά στελέχη του ίδιου ιού. Χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλή μεταδοτικότητα και είναι πολύ ανθεκτικός στο περιβάλλον, καθώς επιβιώνει σε αυτό έως και 6 μήνες. Η είσοδος του ιού γίνεται κυρίως μέσω της εισπνοής μολυσμένων σταγονιδίων ή μολυσμένης σκόνης, αλλά και με επαφή.

Μεταφορείς του ιού σε μεγάλες αποστάσεις μπορεί να είναι οι μολυσμένες ζωοτροφές, τα οχήματα, η κοπριά, τα ρούχα, τα παπούτσια, αλλά και έντομα που φαίνεται να μεταδίδουν το νόσημα μηχανικά. Τα πρώτα συμπτώματα της νόσου στο κοπάδι εμφανίζονται συνήθως 4 έως 12 μέρες μετά από τη μόλυνση του ζώου.

Στη γραφική παράσταση παρουσιάζεται η εξέλιξη της παρούσας επιζωοτίας. Φαίνεται μια κορύφωση κατά τη διάρκεια του Νοέμβρη του 2024, στη συνέχεια μια αποκλιμάκωση από τα μέσα Δεκέμβρη του 2024 και μετά, νέα αναζωπύρωση από το Μάη του 2025 που οδήγησε σε νέο, πολύ υψηλότερο σε σχέση με πέρσι, πικ (κορύφωση) τον Οκτώβρη που μας πέρασε. Και τώρα περνάμε σε νέα φάση αποκλιμάκωσης.

Γενικά, όσο η θερμοκρασία πέφτει, η νόσος εξαπλώνεται με βραδύτερο ρυθμό για πολλούς λόγους, π.χ., τα ζώα δε βόσκουν έξω κλπ. Είναι σίγουρο ότι μια τέτοια εξέλιξη θα παρουσιαστεί και φέτος, και δεν αποκλείεται αυτή η πορεία να οδηγήσει σε κλείσιμο του κύκλου της νόσου και στην εξαφάνισή της, τουλάχιστον προσωρινά. Άλλωστε, έχουμε να κάνουμε με ιό και, όπως είναι γνωστό, οι ιοί από τη φύση τους εμφανίζουν μια κυκλικότητα.

Βέβαια, να σημειώσουμε εδώ ότι η διατήρηση του ιού στο περιβάλλον γίνεται κυρίως μέσω των αποξηραμένων καπάλων των πληγών, των λεγόμενων εφελκίδων. Στην Ελλάδα, λόγω του εύκρατου κλίματος, έχουμε αποξήρανση εφελκίδων και το χειμώνα. Αυτό, σε συνδυασμό με τη μεγάλη διάρκεια επιβίωσης του ιού, μπορεί να οδηγήσει σε αναζωπυρώσεις της επιδημίας με την άνοδο της θερμοκρασίας κατά την είσοδο στο καλοκαίρι.

Γι’ αυτό, χρειάζεται προσοχή στην τήρηση των μέτρων, ακόμα και το χειμώνα, παρά τα σημάδια ύφεσης που μπορεί να υπάρξουν.

Αν δεν καταστεί δυνατό να κλείσει ο κύκλος του ιού φέτος το χειμώνα –κάτι που είναι δύσκολο, λόγω των διαστάσεων που έχει πάρει η εξάπλωσή του, αλλά όχι αδύνατο– δεν αποκλείεται του χρόνου το καλοκαίρι να προκύψει στην κυριολεξία ένας όλεθρος.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ πέρσι τα περισσότερα κρούσματα ανά μήνα ήταν τα 163 το Νοέμβρη του 2024, φέτος τα περισσότερα ήταν τα 465 του Οκτώβρη (2025) –δηλαδή περίπου τριπλάσια σε σχέση με πέρσι.

Δεν αποκλείεται αντίστοιχος τριπλασιασμός σε σχέση με φέτος να υπάρξει και του χρόνου, αν η ύφεση που θα παρατηρηθεί τους επόμενους μήνες δεν οδηγήσει σε εξάλειψη της νόσου. Και σε μια τέτοια περίπτωση, θα μιλάμε για πάνω από 1 εκατομμύριο θανατώσεις ζώων.

Σε ό,τι αφορά τα συμπτώματα: Εμφανίζονται οι χαρακτηριστικές δερματικές αλλοιώσεις. Συγκεκριμένα, πρόκειται για κοκκινίλες και σπυριά που μετατρέπονται σε στρογγυλά, μαύρα κάπαλα (κρούστες) και, στη συνέχεια, σε ανοιχτές πληγές. Οι αλλοιώσεις είναι πιο εμφανείς στο κεφάλι, το πρόσωπο και γενικά στα άτριχα μέρη του σώματος (μασχάλες, κοιλιά, εσωτερικό μέρος της ουράς, μαστός, γεννητικά όργανα).

Λόγω των δερματικών αλλοιώσεων, το κεφάλι συνήθως φαίνεται διογκωμένο και παραμορφωμένο. Επίσης, τα ζώα εμφανίζουν πυρετό, ο οποίος συνήθως είναι και το πρώτο σύμπτωμα, μαζί με ρινικές εκκρίσεις (μύξες) και δακρύρροια (δάκρυα). Μπορεί να εμφανιστεί και διάρροια. Η κατάληξη είναι ο θάνατος των ζώων, που φτάνει σε ποσοστό 100%. Σπανιότερα μπορεί να παρατηρηθούν και άλλα συμπτώματα.

Όπως αναφέραμε, η νόσος είναι πολύ μεταδοτική. Επομένως, σε επίπεδο εκτροφής, πρέπει να τηρούνται όλα τα μέτρα βιοασφάλειας, τα οποία περιλαμβάνουν:

• Περιορισμό των μετακινήσεων των ζώων.
• Αποφυγή της εισόδου άλλων ατόμων στην εκτροφή ή, όταν αυτό είναι αναγκαίο, είσοδο μόνο με τη λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων προστασίας.
• Αποφυγή της χρήσης εργαλείων από άλλες εκτροφές.
• Να μη χρησιμοποιούνται ζωοτροφές που συλλέγονται από απαγορευμένες ζώνες.
• Χρήση απολυμαντικών τάφρων ή ταπήτων για τα οχήματα που εισέρχονται στην εκτροφή.
• Καθημερινό έλεγχο των ζώων για συμπτώματα και άμεση ενημέρωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών σε περίπτωση που εμφανιστούν αλλοιώσεις.
• Τήρηση των περιοριστικών μέτρων που ισχύουν στις απαγορευμένες ζώνες (δηλαδή στις ζώνες γύρω από τις εστίες), όπως ο εγκλεισμός των ζώων κλπ.

Για την αντιμετώπιση της νόσου, η κυβέρνηση εφαρμόζει το πρωτόκολλο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ, το οποίο σε γενικές γραμμές προβλέπει τα εξής:

Εφαρμόζεται το λεγόμενο «stamping out» (εκρίζωση), το οποίο περιλαμβάνει τη θανάτωση και καταστροφή όλων των ζώων των κοπαδιών που έχουν μολυνθεί.

Δημιουργούνται απαγορευμένες ζώνες γύρω από τις εστίες. Σε κάθε ζώνη εφαρμόζονται συγκεκριμένα μέτρα για την ελαχιστοποίηση της διασποράς, όπως: καραντίνα, απαγόρευση βόσκησης, κλινική εξέταση των εκτροφών, απολυμάνσεις, περιορισμοί στις ζωοτροφές, ελεγχόμενες μετακινήσεις ζώων και των προϊόντων τους.

Τέλος, σημειώνεται ότι, με βάση το πρωτόκολλο της ΕΕ, απαγορεύεται η χρήση εμβολίου. Εμβόλια μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνο κατά παρέκκλιση και κατόπιν ειδικού σχεδίου που πρέπει να συμφωνηθεί μεταξύ της κυβέρνησης και της ΕΕ.

Εμβολιασμός κατά της ευλογιάς του προβάτου γινόταν στην Ελλάδα κατά το παρελθόν, καθώς η απαγόρευση των εμβολιασμών επιβλήθηκε σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) με την αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) το 1992. Συνεπώς, πριν το 1992 πραγματοποιούνταν εμβολιασμοί.

Διαθέτουμε στοιχεία για την επιζωοτία του 1987 (που ξέσπασε στη Λέσβο) και του 1988 (στον Έβρο), οι οποίες ελέγχθηκαν με περιορισμένη χρήση ζωντανών εμβολίων ελαττωμένης λοιμογόνου δύναμης.

Μάλιστα, αυτά τα εμβόλια παρασκευάζονταν από κρατικές υπηρεσίες, και συγκεκριμένα από το Ινστιτούτο Βιολογικών Προϊόντων του τότε υπουργείου Γεωργίας.

Ουσιαστικά, εφαρμοζόταν ένας συνδυασμός μεθόδων:

1. «Stamping out»: Θανάτωση των προσβεβλημένων εκτροφών.
2. Μέτρα βιοασφάλειας.
3. Εμβολιασμός σε ακτίνα 10 χιλιομέτρων περιμετρικά της εστίας.

Με αυτά τα μέτρα, επιτυγχανόταν ο έγκαιρος και αποτελεσματικός έλεγχος της νόσου, όπως αποτυπώνεται στα διαθέσιμα στοιχεία: Το 1987 σε 4 εστίες θανατώθηκαν 520 ζώα και έγιναν 1.400 εμβολιασμοί, ενώ το 1988 σε 7 εστίες θανατώθηκαν 515 ζώα και έγιναν 50 χιλιάδες εμβολιασμοί. Με τη συνδυασμένη παρέμβαση με εμβολιασμό και με άλλα μέτρα ελεγχόταν η διασπορά, η ευλογιά εκριζωνόταν, ενώ η χώρα ουδέποτε έγινε ενδημική της νόσου.

Συμπερασματικά, το εμβόλιο δεν έχει μόνο προληπτική δράση, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και εντός της κρίσης (μέσα στην έξαρση της επιζωοτίας), ώστε να ανοσοποιούνται μεθοδικά τα κοπάδια των εκτροφών γύρω από τις εστίες. Αυτή η ανοσοποίηση αποδεδειγμένα συμβάλλει στον έλεγχο και, τελικά, στην εκρίζωση της νόσου.

Βέβαια, για τον αποτελεσματικό έλεγχο και, τελικά, την εκρίζωση μιας ζωονόσου –και πολύ περισσότερο της ευλογιάς του προβάτου, η οποία, όπως είπαμε, είναι πολύ μεταδοτική και επιβιώνει για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα στο εξωτερικό περιβάλλον– απαιτούνται μια σειρά από προϋποθέσεις και μέτρα.

Βασική προϋπόθεση είναι η επιστημονική στήριξη του κτηνοτρόφου, η οποία θα πρέπει να παρέχεται δωρεάν από τις κρατικές υπηρεσίες. Γι’ αυτό, απαιτούνται κτηνιατρικές και γενικά γεωτεχνικές υπηρεσίες πλήρως στελεχωμένες και προσανατολισμένες στον έλεγχο της υγείας του κτηνοτροφικού κεφαλαίου και όχι σε γραφειοκρατικούς μηχανισμούς τοποτηρητές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της ΕΕ, όπως συμβαίνει σήμερα.

Για παράδειγμα, σήμερα δε γίνεται κανένας έλεγχος στα σύνορα στα εισαγόμενα ζώα από το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Δε γίνονται προληπτικοί έλεγχοι και δειγματοληψίες στα κοπάδια. Προγράμματα ελέγχου διάφορων ζωονόσων που υπήρχαν στο παρελθόν έχουν ιδιωτικοποιηθεί ή δεν εφαρμόζονται καθόλου. Επίσης, δε διενεργούνται έλεγχοι στις εισαγόμενες ζωοτροφές.

Οι κτηνιατρικές και οι γεωπονικές υπηρεσίες μοιάζουν περισσότερο με ληξιαρχεία ζώων, όπου ο κάθε κτηνοτρόφος πηγαίνει για να δηλώσει τα ζώα που απέκτησε ή πούλησε. Τα δεδομένα αυτά, όμως, δεν μπορούν να ελεγχθούν λόγω της τραγικής υποστελέχωσης, με τα γνωστά αποτελέσματα που είδαμε στην περίπτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Για να μπορέσει, όμως, να ελεγχθεί μια ζωονόσος όπως η ευλογιά, απαιτείται μια σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ των κτηνοτρόφων αφενός και των κτηνιάτρων και των άλλων επιστημόνων αφετέρου. Αυτή η σχέση χτίζεται καθ’ όλο το προηγούμενο διάστημα, πριν την εκδήλωση της νόσου.

Και πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι μια τέτοια επιδημία δεν αντιμετωπίζεται με τη λογική ότι η κάθε μονάδα έχει ιδιωτικά τον επιστήμονά της, τον κτηνίατρο ή το γεωπόνο της. Αυτή η λογική, της ατομικής κάλυψης με ευθύνη της κάθε εκτροφής, δεν μπορεί να εξασφαλίσει ενιαία επιδημιολογική εικόνα και σχέδιο, που είναι αναγκαίες προϋποθέσεις για τον έλεγχο της νόσου. Όσα μέτρα και αν λάβει μια εκτροφή σε ατομικό επίπεδο, αν δε λάβουν τα αντίστοιχα μέτρα και οι γύρω εκτροφές, τότε ο ιός θα τις πλήξει όλες. Γι’ αυτό, άλλωστε, είδαμε και στην παρούσα επιζωοτία της ευλογιάς να «πλήττονται» και μεγάλες μονάδες που πήραν όλα τα μέτρα και είχαν και δικούς τους επιστήμονες, κτηνιάτρους κ.ά.

Επίσης, για τον έλεγχο της ζωονόσου έπρεπε εξαρχής να υπάρχουν:

• Οργανωμένο από το κράτος ενιαίο σχέδιο ελέγχου των μετακινήσεων βυτίων, οχημάτων μεταφοράς ζώων και ζωοτροφών.
• Διεξοδικοί έλεγχοι σε όλες τις εισαγωγές ζώων και προϊόντων τους από το εξωτερικό, καθώς και στις εισαγωγές ζωοτροφών, μέσω των οποίων επίσης μεταδίδεται η νόσος.

Σε αυτήν την κατεύθυνση, θα μπορούσε να βοηθήσει η χρήση συστημάτων γεωεντοπισμού (GPS) των οχημάτων για καταγραφή της πορείας τους κλπ. Σήμερα, υπάρχει η τεχνολογική δυνατότητα να γίνουν όλα αυτά.

Αναγκαίο επίσης, από την πρώτη στιγμή που έκανε την εμφάνισή της η νόσος, ήταν ένα ενιαίο σχέδιο απολυμάνσεων με ανάπτυξη υποδομών απολύμανσης σε σφαγεία, τυροκομεία, σε εθνικό και επαρχιακό δίκτυο (π.χ., απολυμαντικές τάφροι), σε λιμάνια και όπου αλλού κρινόταν σκόπιμο. Ακόμα, θα έπρεπε να είχε εξασφαλιστεί η συντήρηση, αναβάθμιση και λειτουργία μονάδων αποτέφρωσης, τέτοιες που διαθέτουν και τα σφαγεία, ώστε να γίνεται άμεσα η διαχείριση των ζώων που θανατώνονται.

Σε ό,τι αφορά τους κτηνοτρόφους, για να κερδηθεί η εμπιστοσύνη και η συνεργασία τους, θα έπρεπε από την πρώτη στιγμή να εξασφαλιστεί:

1. Η αναπλήρωση του εισοδήματός τους για την απώλεια των ζώων τους, ακόμη και με μηνιαίο επίδομα, ώστε να μπορούν να ζήσουν αυτοί και οι οικογένειές τους.
2. Ένας σχεδιασμός, έστω και μακροπρόθεσμος, για την ανασύσταση των χαμένων κοπαδιών με την ανάπτυξη υποδομών αναπαραγωγής και γενετικής βελτίωσης των ζώων εγχώριων φυλών που είναι απαραίτητες για τη φέτα.

Υποδομές πλήρως στελεχωμένες με μόνιμο προσωπικό, επιστήμονες γεωπόνους με την αντίστοιχη εξειδίκευση, στις οποίες να αναπτύσσεται –με την αξιοποίηση όλων των δεδομένων της επιστημονικής προόδου, των εξελίξεων στη γονιδιωματική κλπ.– και η αντίστοιχη έρευνα, με κριτήριο την ικανοποίηση των αναγκών των βιοπαλαιστών κτηνοτρόφων για κατάλληλες φυλές.

Τέλος, αναγκαία για τον έλεγχο της νόσου είναι και η μέριμνα για ανάπτυξη εμβολίων με τα κατάλληλα στελέχη και των κατάλληλων μεθόδων διαχωρισμού εμβολιακών από φυσικά στελέχη του ιού. Για όλα αυτά, σήμερα υπάρχουν οι τεχνολογικές και επιστημονικές δυνατότητες.

Όμως, στην πράξη, τι έγινε απ’ όλα αυτά; Ένα μεγάλο τίποτα. Έτσι φτάσαμε στις πάνω από 400.000 θανατώσεις και πάνω από 2.000 χαμένες εκτροφές.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας (ΝΔ) εξήγγειλε μέτρα, όχι με σκοπό να τα εφαρμόσει ο κρατικός μηχανισμός, αλλά για να τα εφαρμόσουν οι ίδιοι οι κτηνοτρόφοι, στο πλαίσιο της λογικής της «ατομικής ευθύνης». Στην ίδια γραμμή κινήθηκαν και οι Περιφέρειες. Είναι χαρακτηριστικό το δελτίο Τύπου που εξέδωσε στις 13 Αυγούστου του 2025 –έναν χρόνο μετά από το ξέσπασμα της νόσου– η Περιφέρεια Θεσσαλίας, η διοίκηση της οποίας στηρίχτηκε από το ΠΑΣΟΚ και το ΣΥΡΙΖΑ. Σε αυτό αναφέρεται ρητά ότι: «Όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα βιοασφάλειας είναι υποχρέωση των ίδιων των κτηνοτρόφων.»¹ Αυτές είναι οι προβλέψεις των πρωτοκόλλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), τις οποίες εφαρμόζει με ευλάβεια η κυβέρνηση της ΝΔ και οι Περιφέρειες.

Ωστόσο, αυτό δεν είναι το μόνο ζήτημα. Άλλα παραδείγματα που αποδεικνύουν αυτό το μεγάλο ΤΙΠΟΤΑ είναι τα εξής:

1. Ενώ οι θανατώσεις και η ταφή των προσβεβλημένων κοπαδιών θα έπρεπε να γίνονται εντός 48 ωρών από την έκδοση του εργαστηριακού αποτελέσματος, καθυστερούν λόγω έλλειψης προσωπικού έως και 15 με 20 μέρες. Το γεγονός αυτό είναι πολύ επικίνδυνο, καθώς ενισχύει την πιθανότητα διασποράς της νόσου.
2. Οι οργανωμένες από το κράτος απολυμάνσεις ξεκίνησαν με καθυστέρηση ενός χρόνου, από το Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους. Και αυτές είναι ανεπαρκέστατες, κατακερματισμένες και όχι αποτελεσματικές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ενδεικτικό της πλήρους αποτυχίας των κυβερνητικών μέτρων, είναι το ότι το νόσημα πέρασε πριν λίγες μέρες στην Κεφαλονιά, η οποία είναι νησί. Δηλαδή ο ιός πέρασε μέσω δύο λιμανιών στα οποία προφανώς δεν τηρήθηκε κανένα μέτρο ελέγχου και απολύμανσης.
3. Το προσωπικό των κτηνιατρικών υπηρεσιών όχι μόνο δεν ενισχύθηκε, αλλά υπήρξαν και περιπτώσεις όπου μειώθηκε. Αυτό συνέβη, για παράδειγμα, στο προσωπικό του εργαστηρίου όπου γίνεται η διάγνωση της νόσου, το οποίο, από τον Αύγουστο του 2024 που πρωτοεμφανίστηκε η νόσος μέχρι σήμερα, μειώθηκε κατά 20%.
4. Εξακολουθούν μέχρι και σήμερα να εισάγονται ζωοτροφές από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, χώρες στις οποίες επίσης εξαπλώνεται η νόσος, χωρίς κανέναν έλεγχο για την προέλευσή τους και για το αν προέρχονται από περιοχές που έχουν πληγεί από την ασθένεια. Αυτό συμβαίνει παρόλο που κανονικά απαγορεύεται η διακίνηση ζωοτροφών που προέρχονται από τέτοιες περιοχές.

Σαν να μην έφτανε όλο αυτό –δηλαδή η πλήρης αδυναμία του κρατικού μηχανισμού να ελέγξει το νόσημα– η κυβέρνηση της ΝΔ προχωρά σε μετατόπιση ευθυνών. Με απύθμενο θράσος, ρίχνει την ευθύνη για την εξάπλωση της νόσου στους ίδιους τους κτηνοτρόφους, πέφτοντας βέβαια και σε διάφορες αντιφάσεις. Το αφήγημά της πότε ρίχνει την ευθύνη στους κτηνοτρόφους, που δήθεν κρύβουν ζώα και δε δηλώνουν τα κρούσματα για να μη χάσουν το κοπάδι τους, και πότε ρίχνει την ευθύνη στους κτηνοτρόφους, που δήθεν μολύνουν τα κοπάδια τους επίτηδες για να αποζημιωθούν. Ας αποφασίσουν επιτέλους τι από τα δύο ισχύει. Βέβαια, το γεγονός ότι η νόσος έπληξε μέχρι και το πρότυπο ερευνητικό κέντρο του Ινστιτούτου Ζωικής Παραγωγής του ΕΛΓΟ - ΔΗΜΗΤΡΑ στα Γιαννιτσά, όπου τηρούνταν όλα τα μέτρα βιοασφάλειας (που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση) από το εξειδικευμένο προσωπικό του, αποδεικνύει ότι οι ισχυρισμοί της κυβέρνησης δεν έχουν καμία βάση. Στο εν λόγω κέντρο εκτρέφονταν, για ερευνητικούς σκοπούς, εκατοντάδες ζώα των φυλών Χίου και Φλώρινας (η τελευταία είναι και απειλούμενη φυλή).

Αυτό βέβαια που πρέπει να απαντηθεί είναι γιατί δεν έγινε τίποτα για τη διαχείριση της νόσου και, γενικότερα, γιατί οι απλοί άνθρωποι μένουν αβοήθητοι από το σημερινό κράτος όταν ξεσπάει μια νόσος ή μια καταστροφή. Και δεν είναι μόνο οι ζωονόσοι.

Είναι οι δασικές πυρκαγιές, είναι το Μάτι, είναι οι πλημμύρες όπως ο Daniel και ασφαλώς είναι το μεγάλο έγκλημα των Τεμπών, όπου δύο τρένα που κινούνταν σε αντίθετη κατεύθυνση βρέθηκαν στην ίδια γραμμή, οδηγώντας στον τραγικό θάνατο 57 συνανθρώπους μας.

Είναι όλα αυτά απλά ζήτημα ανικανότητας;

Πώς γίνεται, όμως, όταν πρόκειται να εξυπηρετηθεί το μεγάλο κεφάλαιο, να γίνονται όλα όπως πρέπει και στην ώρα τους; Πώς γίνεται τότε ο κρατικός μηχανισμός να δείχνει μια εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα;

Δείτε, για παράδειγμα, πώς δουλεύει ο κρατικός μηχανισμός για να ολοκληρωθεί η «εμβληματική» επένδυση στο Ελληνικό, ή για να εγκατασταθούν φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες σε διάφορες πεδιάδες και βουνά, ή για να πάρουν τις επιδοτήσεις τους οι εταιρίες των εθνικών οδών όταν πέφτει η κίνηση και τα κέρδη τους.

Ή δείτε τη λειτουργία του για την καταστολή των κινητοποιήσεων των εργαζόμενων, των αγροτών και των φοιτητών. Δείτε τα δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ που ξοδεύονται κάθε χρόνο απ’ όλες τις κυβερνήσεις για εξοπλισμούς και βάσεις στην υπηρεσία του ΝΑΤΟ.

Επίσης, όλος ο κρατικός μηχανισμός δουλεύει ρολόι προκειμένου να τηρηθούν τα προαπαιτούμενα του Ταμείου Ανάκαμψης, όπως είναι και η ψήφιση νομοθετημάτων για την ένταση της εκμετάλλευσης των εργαζόμενων, την επέκταση της «ευελιξίας» στην εργασιακή ζούγκλα κλπ.

Δουλεύει ρολόι και για να γίνουν τα έργα και οι υποδομές ώστε να αναβαθμιστεί το ελληνικό κράτος σε ενεργειακό κόμβο. Αυτό, όμως, πρέπει να γεμίζει με δυσπιστία και ανησυχία τον ελληνικό λαό και τη νεολαία, καθώς γνωρίζουμε πλέον πολύ καλά τα δεινά των άλλων λαών, όπως της Ουκρανίας και της Συρίας, των οποίων οι κυβερνήσεις επίσης καμάρωναν, όπως και η ελληνική σήμερα, όταν κατά το παρελθόν αναβαθμίζονταν ενεργειακά. Είναι χαρακτηριστική και η πρόσφατη γελοιογραφία που δημοσιεύτηκε στο Ριζοσπάστη.

Αυτό το «γιατί», δηλαδή η ερμηνεία αφενός της επιλεκτικής ανικανότητας του κράτους όταν πρόκειται να ικανοποιηθούν οι λαϊκές ανάγκες, και αφετέρου της αποτελεσματικότητάς του όταν πρόκειται να ικανοποιηθούν οι ανάγκες του κεφαλαίου, έχει να κάνει με τη φύση του ίδιου του σημερινού συστήματος οργάνωσης της κοινωνικής παραγωγής, δηλαδή με τη φύση του ίδιου του καπιταλισμού.

Κάθε κράτος υπάρχει για να υπηρετεί ένα συγκεκριμένο σύστημα παραγωγής, από το οποίο κάποιοι κερδίζουν και κάποιοι χάνουν. Στο πλαίσιο του σημερινού συστήματος, δηλαδή του καπιταλιστικού, τα πάντα κινούνται στον αστερισμό του κέρδους των βιομηχανικών, εμπορικών και τραπεζικών μονοπωλίων.

Και τι απαιτούν τα κέρδη για να μπορούν να αυξάνονται;

• Απαιτούν φθηνή εργατική δύναμη και υπερεκμετάλλευση των εργαζόμενων, καθώς και συνθήκες εργασίας «λάστιχο» με βάση τα θέλω των εργοδοτών.
• Απαιτούν νέα πεδία κερδοφορίας με την ακόμα μεγαλύτερη επέκταση των μονοπωλίων σε τομείς όπως η υγεία, η παιδεία, η πρόνοια, το νερό, τα δάση κλπ., οι οποίοι εμπορευματοποιούνται.
• Απαιτούν επιδότηση των επενδύσεων των μονοπωλίων με χρήμα που προέρχεται, φυσικά, από την υπερφορολόγηση των εργαζόμενων. Η εκτίναξη των φορολογικών εσόδων αποτυπώνεται και στο σχέδιο του φετινού κρατικού προϋπολογισμού.
• Απαιτούν εξαγωγές κεφαλαίων σε άλλα κράτη, ώστε τα ελληνικά μονοπώλια να απομυζούν τον ιδρώτα και άλλων λαών του κόσμου, μέσω των διάφορων επενδύσεων που κάνουν σε άλλες χώρες, όπως γίνεται και αντίστροφα με τις εισαγωγές κεφαλαίου από ξένα μονοπώλια στην Ελλάδα.

Όλα αυτά διαχρονικά υπηρετούνται από το ελληνικό κράτος, το σημερινό αστικό πολιτικό σύστημα, με μια σειρά μέτρων που λαμβάνουν οι κυβερνήσεις οι οποίες εναλλάσσονται στα πλαίσια της κοινοβουλευτικής λειτουργίας. Μία εναλλαγή από την οποία δεν έχει να κερδίσει τίποτα η νεολαία και συνολικά ο λαός μας, γιατί όποια κυβέρνηση και να προκύψει από αυτήν τη διαδικασία –είτε δεξιά, είτε κεντροδεξιά, είτε λεγόμενη αριστερή, είτε με συγκόλληση διάφορων πολιτικών δυνάμεων– αυτό που θα κάνει είναι να υπηρετήσει τις ανάγκες της κερδοφορίας των μονοπωλίων καλύτερα από την προηγούμενη κυβέρνηση.

Γι’ αυτό άλλωστε βλέπουμε ότι, παρά τις προσδοκίες που κάθε φορά αναπτύσσονται, κάθε νέα κυβέρνηση είναι χειρότερη από αυτήν που αντικαθιστά. Και γι’ αυτό κάθε νέος άνθρωπος πρέπει να τρέφει μεγάλη δυσπιστία για όποιον θέλει να αναλάβει να διαχειριστεί αυτό το σύστημα.

Ένα σύστημα που χρησιμοποιεί και τους διάφορους διάττοντες αστέρες, τα διάφορα κόμματα που εμφανίζονται σαν κομήτες και χάνονται, χρησιμοποιώντας μεγάλα λόγια και διακηρύξεις για να ενσωματώσουν το λαό, να κερδίσουν χρόνο για λογαριασμό των μονοπωλίων και της κερδοφορίας τους.

Επίσης, με μεγάλη δυσπιστία θα πρέπει να αντιμετωπίζετε όλους όσοι επικαλούνται το κράτος «δικαίου» και «πρόνοιας» που δήθεν υπερασπίζονται. Να έχετε υπόψη σας ότι το σημερινό κράτος είναι και μπορεί να είναι κράτος «δικαίου» και «πρόνοιας» μόνο για τους μεγαλοεπιχειρηματίες και τα μονοπώλια, μόνο για όσους κερδίζουν σε βάρος της κοινωνικής πλειοψηφίας, σε βάρος των εργαζόμενων, των αγροτών, της νεολαίας.

Άλλωστε, αρκούν λίγα μόνο ενδεικτικά παραδείγματα για να δείξουν του λόγου το αληθές, για να δείξουν τα μέτρα που παίρνουν οι κυβερνήσεις για να πετύχουν τα μονοπώλια τη μεγιστοποίηση των κερδών τους:

• Είναι οι αντεργατικοί νόμοι, που χτύπησαν βασικά δικαιώματα των εργαζόμενων και έχουν την υπογραφή των ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ:

– 10 νόμοι που κατάργησαν το 8ωρο, γενίκευσαν την ευελιξία και τις ελαστικές μορφές εργασίας.

– 4 νόμοι που υπονόμευσαν τις κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας και κατάργησαν την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση.

– 3 νόμοι που κατάργησαν την Κυριακή αργία.

• Είναι η κρατική στήριξη στο μεγάλο κεφάλαιο, είναι τα 21 δισ. ευρώ για επενδύσεις στην πολεμική οικονομία. Και εδώ να μου επιτρέψετε μια μικρή παρένθεση, γιατί έχουμε τα όσα είπε μόλις προχτές ο Νίκος Δένδιας, για τα φέρετρα με τις σημαίες και το πνεύμα «αυτοθυσίας» –όπως το χαρακτήρισε– το οποίο πρέπει να καλλιεργηθεί.

– Η νέα πρέσβης των ΗΠΑ μιλάει ανοιχτά για την ανάγκη να φύγουν οι Κινέζοι της COSCO από τον Πειραιά και κλείνει τεράστιες μπίζνες με το πανάκριβο αμερικανικό LNG για να πετάξει έξω από την Ευρώπη τα ρωσικά μονοπώλια.

– Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ΕΕ, οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Ρωσία –δηλαδή τα μεγάλα ιμπεριαλιστικά κέντρα της εποχής μας, συνολικά το ιμπεριαλιστικό σύστημα– προετοιμάζονται για πόλεμο για να βρουν μέσω αυτού κερδοφόρα διέξοδο μια σειρά από κεφάλαια που λιμνάζουν, είτε με τις στρατιωτικές δαπάνες των κρατών είτε για τις δαπάνες ανοικοδόμησης μετά από τις μεγάλες πολεμικές καταστροφές. Και κατασκευάζουν τα διάφορα προσχήματα ώστε να βάλουν τους λαούς να χύσουν το αίμα τους. Όμως οι λαοί και η νεολαία δεν πρέπει να δεχτούν να γίνουν κρέας για τα κανόνια τους.

• Επίσης, έχουμε τις φοροαπαλλαγές εφοπλιστών και τραπεζιτών, την ώρα που ο λαός πρόκειται να πληρώσει και φέτος πάνω από 70 δισ. ευρώ σε άμεσους και έμμεσους φόρους.
• Είναι η στήριξη του κράτους δολοφόνου του Ισραήλ.
• Είναι οι νόμοι για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, οι νόμοι και οι διατάξεις που μετατρέπουν την υγεία του λαού σε πανάκριβο εμπόρευμα, όπως για τα απογευματινά χειρουργεία στα νοσοκομεία κλπ.

Αυτή ακριβώς η πολιτική, που στόχο έχει την ενίσχυση της κερδοφορίας των λίγων και γι’ αυτόν το λόγο έρχεται σε σύγκρουση με τις ανάγκες των πολλών, αποτελεί το βασικό παράγοντα που επιδρά σε κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής και της ανθρώπινης δραστηριότητας, ακόμα και στη διάδοση των ζωονόσων, όσο και στις τραγικές συνέπειές τους.

1. Αθρόες εισαγωγές κτηνοτροφικού κεφαλαίου, αλλά και γενικότερα πρώτων υλών από χώρες της ΕΕ, χωρίς κανέναν έλεγχο βάσει των ισχυόντων κανονισμών της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), με σκοπό την εξασφάλιση φθηνών εισροών για τα εμπορικά και βιομηχανικά μονοπώλια, ως βασική προϋπόθεση για την κερδοφορία τους: Αυτές οι εισαγωγές έφεραν πέρσι το καλοκαίρι την πανώλη των αιγοπροβάτων, νόσημα που αποδεδειγμένα εισήλθε από τη Ρουμανία μέσω του νόμιμου ενδοκοινοτικού εμπορίου και κόστισε τη θανάτωση 38 χιλιάδων ζώων σε 86 εκτροφές.

Στις 25 Νοέμβρη, η εφημερίδα Καθημερινή δημοσίευσε άρθρο² που προσπαθούσε να ερμηνεύσει το παράδοξο: Από τη μία, παρατηρείται μείωση των προβάτων στην Ελλάδα κατά περίπου 7-8% λόγω της ευλογιάς (σε αυτό το ποσοστό αντιστοιχούν τα 400 χιλιάδες ζώα που θανατώθηκαν) και, από την άλλη, το γάλα που εισέρχεται στις βιομηχανίες είναι περισσότερο από τα προηγούμενα χρόνια. Πώς εξηγείται αυτό; Χάρη στη δυνατότητα που έχουν, μέσω της ΚΑΠ, οι μεγαλοβιομήχανοι να φέρνουν γάλα από άλλες χώρες και μάλιστα φθηνότερο από το εγχώριο. Ενώ η χρήση εισαγόμενου γάλακτος απαγορεύεται στην παραγωγή της φέτας, αυτό χρησιμοποιείται για την παραγωγή των υπόλοιπων τυριών. Όμως, λόγω των εξελιγμένων μεθόδων παραγωγής που χρησιμοποιούν οι βιομήχανοι, δεν είναι πάντα δυνατός ο έλεγχος και η επαλήθευση της μη χρήσης του στη φέτα. Επίσης, όπως αναφέρεται και στο δημοσίευμα, είναι πολύ πιθανό να γίνονται «ελληνοποιήσεις» του γάλακτος μέσω εκτροφών που είναι ενταγμένες στο δυναμικό των μεταποιητικών μονοπωλίων, τα οποία λειτουργούν καθετοποιημένα, κυρίως μέσω συνεργαζόμενων κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων. Βέβαια, αν η καταστροφή του κτηνοτροφικού κεφαλαίου συνεχιστεί λόγω της ευλογιάς, υπάρχει το ενδεχόμενο το εγχώρια παραγόμενο γάλα να μην επαρκεί ούτε για να ξεπλένονται οι διάφορες λοβιτούρες (ελληνοποιήσεις, χρήση μεθόδων υπερδιήθησης κλπ.) που κάνουν οι βιομήχανοι για να εξασφαλίζουν τα υπερκέρδη τους.

Τις αθρόες εισαγωγές αγροτικών προϊόντων - πρώτων υλών για να εξασφαλιστεί η μεγιστοποίηση της κερδοφορίας των μονοπωλίων έρχονται να υπηρετήσουν και οι διάφορες συμφωνίες της ΕΕ με άλλες χώρες τύπου Mercosur, πάνω στο «χαλί» της ΚΑΠ. Με αντάλλαγμα τις εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων προβλέπεται η εισαγωγή αγροτικών προϊόντων που έχουμε τη δυνατότητα να παράγουμε εγχώρια, αλλά προτιμώνται επειδή είναι πολύ φθηνότερα, καθώς παράγονται με πολύ χειρότερες συνθήκες των εργαζόμενων και πολύ χαμηλότερες ποιοτικές προδιαγραφές.

2. Το αφήγημα της «ατομικής ευθύνης» και η λογική του «κόστους - οφέλους» στη διαχείριση των καταστροφών του «Daniel» το 2023 οδήγησαν στην έξαρση των ζωονόσων το 2024. Οι κτηνοτρόφοι που έχασαν τα ζώα τους στην πλημμύρα έμειναν αβοήθητοι, δε λήφθηκε κανένα μέτρο για την αποκατάσταση του κτηνοτροφικού κεφαλαίου με ελεγμένα από το κράτος ζώα. Έτσι, έψαχναν μόνοι τους, από ’δώ και από κει, για να αναπληρώσουν τα ζώα τους, με τα γνωστά αποτελέσματα, με επίκεντρο τη Θεσσαλία, όπου έκαναν πάρτι οι διάφορες εταιρίες που εισάγουν και εμπορεύονται παραγωγικά ζώα και βρήκαν ευκαιρία να αβγατίσουν τα κέρδη τους. Γιατί «ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται». Με αυτόν ακριβώς τον τρόπο εισήλθαν οι απανωτές ζωονόσοι στην Ελλάδα, με τις συνέπειες που ζούμε σήμερα.
3. Άλλη συνέπεια αυτής της πολιτικής είναι η αποδιάρθρωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών, η οποία αποτελεί ένα διαχρονικό έργο. Έτσι, φτάσαμε από τους 1.000 κτηνιάτρους στις αρχές της δεκαετίας του 2000 να έχουν απομείνει σήμερα περίπου 300 σε όλες τις υπηρεσίες της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό, οι διαδοχικές κυβερνήσεις ΝΔ - ΠΑΣΟΚ (2012-2014) και του ΣΥΡΙΖΑ (2015-2019) προώθησαν την ιδιωτικοποίηση των προγραμμάτων εξυγίανσης του κτηνοτροφικού κεφαλαίου, όπως αυτό του μελιταίου πυρετού. Έργο που ολοκληρώνει σήμερα η κυβέρνηση της ΝΔ με την πρόσφατη Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ), με την οποία προβλέπεται η ανάθεση της διαχείρισης της ευλογιάς σε ιδιώτες κτηνιάτρους.

Τέλος, η αλλεργία που παθαίνει η κυβέρνηση στο άκουσμα και μόνο της λέξης «εμβόλιο» για την ευλογιά του προβάτου έχει να κάνει με την πολιτική της εξωστρέφειας και την κερδοφορία των μονοπωλίων της φέτας που υπηρετεί, και γι’ αυτό θα πούμε ορισμένα πράγματα παρακάτω.

Να σημειώσουμε ότι μέσω αυτής της πολιτικής οι εμποροβιομήχανοι εξασφαλίζουν υψηλές τιμές για τα προϊόντα τους σε αγορές του εξωτερικού, την ώρα που, λόγω της ακρίβειας, ο λαός μας στρέφεται ολοένα και περισσότερο στην κατανάλωση φθηνότερων τυριών, όπως των λευκών, ακόμα και εισαγόμενων.

Ας σταθούμε λίγο στο θέμα του εμβολιασμού ή, για την ακρίβεια, στο θέμα του μη εμβολιασμού των ζώων κατά της ευλογιάς. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, καθ’ όλη τη δεκαετία του 1980 η συγκεκριμένη ζωονόσος αντιμετωπιζόταν με επιτυχία μέσω του εμβολιασμού. Με την αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) του 1992, η ΕΕ έθεσε ως στόχο να καταστεί η πρώτη δύναμη στις παγκόσμιες εξαγωγές διατροφικών προϊόντων. Τελικά, τον πέτυχε, περνώντας σταδιακά από το αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο της δεκαετίας του 1980 σε θετικό.

Στο πλαίσιο αυτού του στόχου, προβλέφθηκε η καθιέρωση των προϊόντων ΠΟΠ³, αλλά και η εκρίζωση νοσημάτων της λίστας Α, όπως η ευλογιά, τα οποία πλήττουν την κτηνοτροφία και θα μπορούσαν να θέσουν εμπόδια στις εξαγωγές ζωοκομικών προϊόντων, ακόμα και των μεταποιημένων, προς τρίτες χώρες. Και αυτό διότι, στο πλαίσιο του διεθνούς εμπορίου, οι απαλλαγμένες από αυτά τα νοσήματα χώρες μπορούν να επιβάλλουν περιορισμούς στις εισαγωγές προϊόντων από μη απαλλαγμένες. Μία χώρα, δε, που εμβολιάζει θεωρείται μη απαλλαγμένη. Γι’ αυτό και η ΕΕ επέβαλε την απαγόρευση των εμβολιασμών ως μέσο ελέγχου των εν λόγω νοσημάτων.

Οι αναθεωρήσεις της ΚΑΠ προς αυτήν την κατεύθυνση συνέβαλαν στην εκτόξευση της κερδοφορίας των μονοπωλίων. Στους πίνακες φαίνεται χαρακτηριστικά ότι ο τζίρος από τις εξαγωγές φέτας σχεδόν διπλασιάστηκε την περίοδο 2015-2022. Είναι επίσης ορατό ότι όλον αυτόν τον πλούτο τον λυμαίνονται λίγες εταιρίες. Για παράδειγμα, φαίνεται ότι 6 βιομηχανίες κατέχουν το 40% της παραγωγής φέτας. Τέλος, οι εξαγωγές φέτας κατευθύνονται κατά 90% προς την ΕΕ και την Αγγλία και κατά 10% προς τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία. Σημειώνεται εδώ ότι οι ετήσιες εξαγωγές φέτας ήταν κάτω από 10.000 τόνους μέχρι το έτος 2000, ενώ πέρσι έφτασαν τους 90.000 τόνους, με τα δύο τρίτα (2/3) της συνολικής παραγωγής να εξάγονται.

Σε ό,τι αφορά τους εμβολιασμούς, αυτό που ισχύει σήμερα με βάση τους κανονισμούς της ΕΕ είναι ότι σε γενικό επίπεδο απαγορεύονται. Θα μπορούσαν να γίνουν κατά παρέκκλιση, κατόπιν ειδικού σχεδίου που θα συμφωνηθεί μεταξύ κυβέρνησης και ΕΕ. Επίσης, προβλέπεται ότι σε περίπτωση εμβολιασμού θα πρέπει να ληφθούν μέτρα μετριασμού των μετακινήσεων των εμβολιασμένων ζώων και των προϊόντων τους.⁴

Κάτι που ασφαλώς θέλουν να αποφύγουν όπως ο διάολος το λιβάνι οι βιομήχανοι και τα εγχώρια μονοπώλια, τα οποία δέχονται στις διεθνείς αγορές τον ανταγωνισμό των μονοπωλίων άλλων χωρών που παράγουν προϊόντα ομοειδή της φέτας. Και ασφαλώς, η κυβέρνηση κινείται με βάση αυτά τα «θέλω». Γι’ αυτό ισχύει απόλυτα ότι η απόφαση για τον εμβολιασμό είναι πολιτικοοικονομική και όχι επιστημονική.

Οι όποιες επιστημονικές αντιρρήσεις ενάντια στον εμβολιασμό για την ευλογιά του προβάτου είναι οι ίδιες με αυτές που διατυπώθηκαν το 2015 ενάντια στον εμβολιασμό για την οζώδη δερματίτιδα των βοοειδών, που, όπως είπαμε, προκαλείται από τον ίδιο ιό με αυτόν της ευλογιάς του προβάτου και είχε τότε πλήξει τα βοοειδή. Δηλαδή οι αντιρρήσεις αυτές ήταν: Πρώτον, ότι τα εμβόλια εισάγονται από τρίτες χώρες και δεν παράγονται στην ΕΕ και, δεύτερον, ότι δεν είχε γίνει εμβολιασμός σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Η απόφαση, όμως, ήταν διαφορετική στις δύο περιπτώσεις. Στην οζώδη δερματίτιδα των βοοειδών έγινε εμβολιασμός με πολύ καλά αποτελέσματα, με περιορισμό των θανατώσεων και εκρίζωση της νόσου, ενώ στην ευλογιά του προβάτου το εμβόλιο απορρίπτεται.

Στην πρώτη περίπτωση έγινε εμβόλιο γιατί η βοοτροφία-αγελαδοτροφία δε συνδέεται τόσο με την εξωστρέφεια των μονοπωλίων όσο η προβατοτροφία, η οποία στηρίζει την κερδοφορία της εξωστρέφειας 4-5 μονοπωλίων που λυμαίνονται τις εξαγωγές της φέτας. Είναι ξεκάθαρο, δηλαδή, ότι είμαστε αντιμέτωποι με τις συνέπειες που έχει το καπιταλιστικό παραγωγικό μοντέλο, αλλά και η πολιτική που το στηρίζει. Γιατί και στην περίπτωση της ευλογιάς του προβάτου θα μπορούσε να αναπτυχθεί αντίστοιχο εμβολιαστικό πρόγραμμα, οργανωμένο από το κράτος, και είναι σίγουρο ότι οι θανατώσεις θα είχαν περιοριστεί. Δεν είναι απίθανο, μάλιστα, αυτή η πρακτική να οδηγούσε στην εκρίζωση της νόσου, όπως έγινε με την οζώδη δερματίτιδα και όπως γινόταν με την ευλογιά του προβάτου κατά τη δεκαετία του 1980 στην Ελλάδα, οπότε πραγματοποιούνταν εμβολιασμοί.

Όμως, επειδή οι 4-5 μεγαλοβιομήχανοι και μεγαλοεξαγωγείς φέτας βρίσκονται σε έναν αμείλικτο ανταγωνισμό με καπιταλιστές άλλων χωρών και υπάρχει κίνδυνος να χάσουν αγορές λόγω του εμβολιασμού των προβάτων, αυτός απορρίπτεται μετά βδελυγμίας από την κυβέρνηση. Και ως μια παρένθεση και για να τονίσουμε αυτό που είπαμε παραπάνω, ότι ο καπιταλιστής στρέφεται αναγκαστικά στην εξαγωγή κεφαλαίου για να βρει νέες αγορές και να εκμεταλλευτεί φθηνότερο εργατικό δυναμικό ή πρώτες ύλες: Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα Ελληνικά Γαλακτοκομεία ΑΕ (που κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο στην παραγωγή φέτας). Πρόκειται για ένα μονοπώλιο με σημαντικές επενδύσεις στο εξωτερικό, το οποίο ήρθε, σύμφωνα με δημοσιεύματα, σε συμφωνία για την 100% εξαγορά ουγγρικού μονοπωλίου που ελέγχει περίπου το 20% του νωπού γάλακτος στην Ουγγαρία. Αυτό το μεγάλο ποσοστό ήταν ο βασικός λόγος που επικαλέστηκε η κυβέρνηση του Όρμπαν για να μπλοκάρει την εξαγορά. Σκεφτείτε, όμως, τι κέρδη συσσωρεύουν τα μονοπώλια από την εκμετάλλευση των εργατών, την καταλήστευση των κτηνοτρόφων, αλλά και της λαϊκής κατανάλωσης, και τι ανάγκη έχουν να τα αυξήσουν κι άλλο.

Τελικά, η φέτα είναι «εθνικό» προϊόν μόνο για τους βιομηχάνους που θησαυρίζουν από τις εξαγωγές και όχι για τους κτηνοτρόφους που καταστρέφονται και το λαό που την πληρώνει χρυσή στα σούπερ μάρκετ. Άλλωστε, οι βιομήχανοι - μεγαλοεξαγωγείς έχουν το δικαίωμα μέχρι και να την «νοθεύουν», προκειμένου να μεγιστοποιούν τα κέρδη τους. Χαρακτηριστικές είναι οι νοθείες, ακόμα και με αγελαδινό γάλα, που εντοπίζονται συχνά από τους ελέγχους φέτας που γίνονται στο εξωτερικό (π.χ., Γερμανία).

Αντίστοιχη είναι σήμερα η κατάσταση και στη Γαλλία, όπου ο εξαγωγικός προσανατολισμός της βοοτροφίας οδηγεί στην υιοθέτηση περιορισμών στον εμβολιασμό για την οζώδη δερματίτιδα των βοοειδών, ώστε να μη θιγούν οι εμπορικές ροές ζώντων ζώων, αλλά και προϊόντων τους. Αντίθετα, όπως είπαμε το 2015 στην Ελλάδα, που η βοοτροφία δε συνδέεται με εξαγωγές, το πρόγραμμα εμβολισμού όλων των βοοειδών στις πληγείσες περιοχές έφερε αποτέλεσμα και την εκρίζωση της νόσου.

Όμως, αυτήν την αλήθεια, ότι δηλαδή ο μόνος λόγος που δε γίνεται εμβολιασμός για την ευλογιά του προβάτου είναι τα κέρδη μιας χούφτας μονοπωλίων, δεν είναι εύκολο να την ομολογήσει η κυβέρνηση. Γι’ αυτό προσπαθεί να αναπτύξει ένα επιστημονικοφανές αφήγημα για την ειλημμένη απόφασή της. Ισχυρίζεται ότι δήθεν ακούει τους επιστήμονες και τα πανεπιστήμια και πορεύεται με βάση όσα της λένε οι πανεπιστημιακοί, ότι δήθεν η επιστήμη θα δείξει το δρόμο.

Από την άλλη, είναι γεγονός ότι υπάρχουν διάφοροι επιστήμονες και πανεπιστημιακοί που κανείς δεν ξέρει ακριβώς γιατί –μήπως γιατί κολακεύονται; Μήπως γιατί προσδοκούν σε κάποια ανταλλάγματα για τις υπηρεσίες τους; Μήπως γιατί τους αρέσει να μιλάνε ως εκπρόσωποι των βιομηχάνων; Μπορεί και για όλους αυτούς τους λόγους μαζί ή και για άλλους– δέχονται να εργαλειοποιήσουν την ίδια την επιστήμη τους, αλλά και τη θέση τους ως πανεπιστημιακοί, για να υπηρετήσουν το κυβερνητικό αφήγημα του μη εμβολιασμού.

Έτσι, στο όνομα του «ιερού σκοπού» της εξωστρέφειας του «εθνικού» προϊόντος έχουν ειπωθεί τόσα ψέματα, για τα οποία ντράπηκε και η ίδια η ντροπή. Και όλα αυτά στο όνομα της «επιστήμης».

Ενδεικτικά και μόνο θα αναφερθούμε στις τρεις φράσεις του δελτίου Τύπου⁵ που εξέδωσε την 1η του Νοέμβρη η δήθεν «επιστημονική» επιτροπή, αποτελούμενη από πανεπιστημιακούς, την οποία έχει συγκροτήσει η κυβέρνηση για την ευλογιά του προβάτου, προκειμένου να καλύψει με επιστημονικό μανδύα την απόφασή της για μη εμβολιασμό.

Τι αναφέρουν αυτές οι τρεις φράσεις:

«Δυστυχώς, δεν υπάρχει σήμερα εμβόλιο αδειοδοτημένο από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή το ελληνικό κράτος, με το οποίο θα ήταν εφικτή η αποτελεσματική πρόληψη και αντιμετώπιση της λοίμωξης. Επίσης, δεν υπάρχει εμβόλιο, μετά από τη χορήγηση του οποίου θα μπορούσε να γίνει διάκριση των εμβολιασμένων από τα φυσικώς μολυσμένα ζώα σε περίπτωση κλινικής νόσησης. Σε παγκόσμια κλίμακα, σε κανένα κράτος, στο οποίο έχουν πραγματοποιηθεί εμβολιασμοί κατά της ευλογιάς των προβάτων, δεν έχει εξαλειφθεί οριστικώς η λοίμωξη.»

Πρόκειται για τρεις διαστρεβλώσεις της αλήθειας, γιατί:

Πρώτον, η αδειοδότηση του εμβολίου είναι μια τυπική διαδικασία που θα γινόταν αμέσως αν λαμβανόταν απόφαση για εμβολιασμό. Αντίστοιχη αδειοδότηση δόθηκε και για τον εμβολιασμό της οζώδους δερματίτιδας, με εμβόλιο μάλιστα που εισήχθη από τη Νότια Αφρική και αδειοδοτήθηκε κατά παρέκκλιση μέσα σε μία νύχτα. Τότε επέδρασε και το γεγονός ότι οι μεγάλες γαλακτοπαραγωγές χώρες της ΕΕ ήθελαν να αποφύγουν το ενδεχόμενο να περάσει ο ιός από την Ελλάδα προς το Βορρά και να πλήξει την αγελαδοτροφία των μεγάλων παραγωγικών κέντρων.

Δεύτερον: Είναι ψέμα ότι δεν υπάρχει μέθοδος διάκρισης των εμβολιακών από τα φυσικά στελέχη του ιού. Έχει αναπτυχθεί από την εργασία επιστημόνων του ΟΗΕ τέτοια μέθοδος διαχωρισμού με PCR, τη δημοσίευση⁶ της οποίας παραθέτουμε στη διαφάνεια. Αυτή η μέθοδος αφορά ένα από τα εμπορικά διαθέσιμα εμβόλια (από το γιουγκοσλαβικό και ρουμανικό στέλεχος του ιού, το στέλεχος RM65), το οποίο μάλιστα διατίθεται προς χρήση από την ευρωπαϊκή τράπεζα εμβολίων.

Τρίτον, η επιχειρηματολογία τους ότι «με το εμβόλιο η χώρα θα γίνει ενδημική της νόσου και ότι το νόσημα δε θα εκριζωθεί ποτέ» είναι επίσης αστήριχτη, αφού, όπως είπαμε και πιο πριν, οι κτηνιατρικές υπηρεσίες στην Ελλάδα, καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, αντιμετώπιζαν με επιτυχία τις επιζωοτίες της ευλογιάς και τις εκρίζωναν χρησιμοποιώντας εμβόλιο, το οποίο μάλιστα παρασκεύαζαν οι ίδιες.

Να με συγχωρήσετε, αλλά αυτό συνιστά τον απόλυτο ορισμό της εργαλειοποίησης της επιστήμης προς όφελος των καπιταλιστικών συμφερόντων.

Την ίδια ώρα, οι «επιστήμονες» που παπαγαλίζουν το κυβερνητικό αφήγημα δε λένε κουβέντα για την ουσιαστική διάλυση των κρατικών κτηνιατρικών υπηρεσιών λόγω υποστελέχωσης, αλλά και λόγω προσανατολισμού τους στη στήριξη των στόχων της ΚΑΠ (π.χ., αθρόες εισαγωγές κτηνοτροφικού κεφαλαίου μέσω «ενδοκοινοτικού» εμπορίου χωρίς κανέναν έλεγχο στα σύνορα). Κρύβουν ότι, αν υπήρχαν στελεχωμένες υπηρεσίες, προσανατολισμένες στον έλεγχο των ζωονόσων, και η κυβέρνηση εφάρμοζε η ίδια, μέσω του κρατικού μηχανισμού, τα μέτρα που εξήγγειλε για να τα εφαρμόζουν οι κτηνοτρόφοι στο όνομα της «ατομικής ευθύνης», το πρόγραμμα εκρίζωσης θα είχε φέρει αποτελέσματα.

Η κυβέρνηση και οι «βολικοί» πανεπιστημιακοί γύρω της είναι πολλαπλά εκτεθειμένοι, προσπαθώντας να μας κάνουν να ξεχάσουμε μια βασική επιστημονική αλήθεια, ότι δηλαδή τα εμβόλια είναι (μαζί με τα αντιβιοτικά) μια από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις του ανθρώπου και ότι η χρήση τους πραγματικά σώζει τον πληθυσμό (ανθρώπινο ή ζωικό) από τις μεταδοτικές νόσους.

Η μόνη τίμια προσέγγιση της κατάστασης είναι η εξής: Να σταματήσουν να επικαλούνται την επιστήμη όταν «δαιμονοποιούν» το εμβόλιο και να ομολογήσουν ότι στα πλαίσια του καπιταλιστικού-μονοπωλιακού ανταγωνισμού, όπου τα πάντα υποτάσσονται στο μονοπωλιακό υπερκέρδος, η απόφαση για την ανάπτυξη προγράμματος εμβολιασμού για ένα νόσημα με μεγάλες οικονομικές επιπτώσεις, όπως η ευλογιά του προβάτου, είναι καθαρά πολιτική.

Οι κομμουνιστές κτηνίατροι και γεωτεχνικοί, που εκφραζόμαστε στο ΓΕΩΤΕΕ και στους επιστημονικούς συλλόγους, μαζί με άλλους αγωνιστές, μέσα από τα ψηφοδέλτια της Πανεπιστημονικής⁷, ανοίξαμε μέτωπο με το κυβερνητικό αφήγημα και από την πρώτη στιγμή στηρίξαμε με επιστημονικά επιχειρήματα το αίτημα των αγροτικών φορέων για εμβολιασμό των ζώων, προκειμένου να περιοριστούν οι απώλειες σε κτηνοτροφικό κεφάλαιο.

Παράλληλα, σημειώσαμε ότι αυτός ο αγώνας και οι διεκδικήσεις των κτηνοτρόφων θα πρέπει να στοχεύουν και στο να μην ισχύσει το θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ που θέτει περιορισμούς στον εμβολιασμό, γιατί η εφαρμογή του θα τους φέρει σε δεινή θέση, καθώς οι βιομήχανοι και η κυβέρνηση θα φορτώσουν στις πλάτες των κτηνοτρόφων τις όποιες επιπτώσεις στις εξαγωγές φέτας προκύψουν. Γι’ αυτό είναι επιτακτικό το αίτημα για εμβολιασμό να συνοδεύεται και από την απαίτηση να καλυφθούν από το κράτος και από την ΕΕ οι όποιες απώλειες υπάρξουν στο εισόδημα των κτηνοτρόφων λόγω του εμβολιασμού.

Επίσης, και άλλοι επιστήμονες πήραν θέση υπέρ ενός εμβολιασμού με επιστημονικά κριτήρια, έστω και περιορισμένου, όπως ορισμένοι καθηγητές Πανεπιστημίου, το Επιστημονικό Συμβούλιο του Ινστιτούτου Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ - ΔΗΜΗΤΡΑ⁸, αλλά και ο Πανελλήνιος Κτηνιατρικός Σύλλογος ο οποίος μάλιστα εξέδωσε και σχετικό ψήφισμα⁹.

Εδώ βέβαια είναι χρήσιμο και εσείς ως αυριανοί επιστήμονες να βγάλετε ορισμένα κρίσιμα συμπεράσματα από όλη αυτήν την εξέλιξη. Γιατί και εσείς θα κληθείτε να διαλέξετε το μετερίζι από το οποίο θα ασκήσετε την επιστήμη που σπουδάζετε. Θα ασκήσετε την επιστήμη σας από το μετερίζι των συμφερόντων και των αναγκών της κοινωνικής πλειοψηφίας, από το μετερίζι των βιοπαλαιστών αγροτών και κτηνοτρόφων που προσπαθούν να επιβιώσουν, από το μετερίζι των λαϊκών στρωμάτων που έχουν ανάγκες για υγιεινά και ποιοτικά τρόφιμα ή από το μετερίζι των βιομηχάνων, των μεγαλεμπόρων και των κυβερνήσεων που τους υπηρετούν; Και δεν υπάρχει μεγαλύτερη ικανοποίηση για έναν επιστήμονα από το να δίνει αυτήν τη μάχη στο πλευρό των εκμεταλλευόμενων, κόντρα στο ρεύμα και τις πιέσεις των εκμεταλλευτών.

Βέβαια, για να δοθεί με αξιώσεις αυτή η μάχη, πρέπει, εκτός από τη στήριξη και την αλληλεγγύη προς όλους όσοι πλήττονται κάθε φορά, πέρα από τη συμμετοχή στον αγώνα για τα δικαιώματά μας, για πτυχία με αξία, για δουλειά πάνω στο αντικείμενο που σπουδάζει ο κάθε νέος, να στοχεύσουμε τη μήτρα του κακού, που είναι το σύστημα που θυσιάζει ακόμα και την ίδια την προοπτική του κάθε νέου επιστήμονα για τα κέρδη των λίγων.

Δείτε για παράδειγμα το εξής: Αντί οι κτηνίατροι, οι γεωπόνοι, οι βιοτεχνολόγοι αλλά και οι άλλοι επιστήμονες να δουλεύουν πάνω στην επιστήμη τους ώστε να παραχθούν αποτελεσματικά εμβόλια, μέθοδοι διάγνωσης και διαχωρισμού των διάφορων στελεχών του ιού, αντί να πραγματοποιούν πραγματικές επιδημιολογικές μελέτες και να σχεδιάζουν τα απαιτούμενα μέτρα που να βοηθούν στον έλεγχο των ζωονόσων.

Ή αντί να ερευνούν το πώς θα βελτιωθούν οι φυλές των προβάτων, πώς θα αυξηθεί η παραγωγικότητά τους, πώς θα αξιοποιηθεί ακόμα και η γονιδιωματική προς αυτήν την κατεύθυνση και με κριτήριο να ικανοποιηθούν οι κοινωνικές ανάγκες, η κυβέρνηση, η ΚΑΠ και το κυνήγι της καπιταλιστικής κερδοφορίας τούς έχουν μετατρέψει σε «επιστάτες» των θανατώσεων των ζώων, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία του επιστημονικού δυναμικού που ασχολείται με τη διαχείριση της ευλογιάς αυτό που κυρίως κάνει είναι να επιβλέπει τις θανατώσεις και την ταφή των προσβεβλημένων κοπαδιών. Δεν είναι τραγικό;

Απλά σκεφτείτε το λίγο.

Είναι λοιπόν όλο αυτό μια ευκαιρία να συνειδητοποιηθεί ότι ο παράγοντας κέρδος και όχι ο ιός είναι αυτός που οδηγεί στο θάνατο εκατοντάδες χιλιάδες ζώα και στην ανεργία χιλιάδες κτηνοτρόφους, ότι ο παράγοντας κέρδος είναι αυτός ο οποίος υπονομεύει την προοπτική των νέων ανθρώπων, των νέων επιστημόνων.

Είναι αυτός ο παράγοντας που πρέπει να φύγει από τη μέση και θα φύγει με τη δράση και τον αγώνα των εργαζόμενων, των αγροτών, των άλλων βιοπαλαιστών, τον αγώνα της νεολαίας.

Μπορούμε να φέρουμε τα πάνω κάτω, και θα τα φέρουμε. Και το ΚΚΕ δουλεύει ακούραστα προς αυτήν την κατεύθυνση ώστε να ανταποκριθεί στο κάλεσμα της Ιστορίας, όπως είναι και το σύνθημα των Θέσεων της ΚΕ για το 22ο Συνέδριο, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στα τέλη του ερχόμενου Γενάρη, τις οποίες και σας καλούμε να τις μελετήσετε, να πείτε τη γνώμη σας, την άποψή σας.

Η όξυνση όλων των αντιθέσεων του καπιταλιστικού συστήματος μπορεί να οδηγήσει σε κατάσταση μεγάλης κίνησης μαζών, ακόμη και σε εξεγέρσεις. Άλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που θα συμβεί κάτι τέτοιο. Το ζητούμενο είναι η λαϊκή δυσαρέσκεια και ο αγώνας να μην εγκλωβιστούν στα νέα αναχώματα που θα προκύψουν εντός του συστήματος της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, αλλά να στοχεύσει στη συγκρότηση μιας εξουσίας που θα εξυπηρετεί την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών.

Μια εξουσία που θα αποδεσμεύσει τη χώρα από την ΕΕ, το ΝΑΤΟ, τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες, θα κοινωνικοποιήσει τις μεγάλες καπιταλιστικές επιχειρήσεις, θα αναπτύξει με κεντρικό σχεδιασμό την παραγωγή με κριτήριο όχι τα κέρδη, αλλά τις ανάγκες των πολλών. Μια εξουσία που θα πασχίζει για τη συμμετοχή όλων των εργαζόμενων στη διακυβέρνηση.

Αυτό που θα πρέπει να έχουμε υπόψη είναι ότι δεν αρκεί η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας για να κλείσει η ψαλίδα ανάμεσα στις υπάρχουσες δυνατότητες και τις κοινωνικές ανάγκες. Άλλωστε δείξαμε διεξοδικά ποιες δυνατότητες υπάρχουν σήμερα για τον έλεγχο των επιδημιών και μένουν αναξιοποίητες.

Ή δείτε το γεγονός ότι σήμερα μιλάμε για νόμο για 13ωρη εργασία, τη στιγμή που η Ρομποτική και η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσαν να μειώσουν δραστικά τον ημερήσιο χρόνο εργασίας ακόμα και στο τρίωρο ή και λιγότερο ακόμα και, ταυτόχρονα, ο κάθε εργαζόμενος να απολαμβάνει όλα αυτά που σήμερα στερείται. Αυτό που απαιτείται είναι να φύγει από τη μέση το κριτήριο του κέρδους.

Το ΚΚΕ μπαίνει μπροστά και διαθέτει όλες του τις δυνάμεις για να οργανώσει ο λαός την αντεπίθεσή του, να βάλουν οι άνθρωποι του μόχθου, η νεολαία τη δική τους σφραγίδα στις εξελίξεις. Η Ιστορία έχει αποδείξει ότι μόνο ο λαός μπορεί να σώσει το λαό, όταν βαδίσει αποφασιστικά στο δρόμο της ανατροπής για να πάρει ο ίδιος στα χέρια του το τιμόνι της εξουσίας.

Ερώτηση: Έχει ισχύ ο ισχυρισμός ότι η άρνηση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε καθολικό εμβολιασμό του κτηνοτροφικού κεφαλαίου για την ευλογιά, ο οποίος θα οδηγούσε στην αναγκαστική καταμέτρηση των ζώων, οφείλεται στην πρόθεση κάλυψης του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ και των δηλώσεων εξωπραγματικού αριθμού αιγοπροβάτων;

Απάντηση: Η κριτική που αποδίδει τεράστιες ευθύνες στην κυβέρνηση της ΝΔ, πολιτικές και ποινικές, για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι βάσιμη και αδιαμφισβήτητη. Αυτό το σκάνδαλο φέρει την υπογραφή της, διότι δικά της στελέχη (υπουργοί κυβερνήσεων ΝΔ της περιόδου 2019-2023, γενικοί γραμματείς υπουργείων, βουλευτές, διοικήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, κυβερνητικοί αγροτοσυνδικαλιστές και συνεταιριστές) ήταν αυτά που έστησαν έναν μηχανισμό που επέτρεπε εκτός των άλλων και την καταγραφή εξωπραγματικών αριθμών αιγοπροβάτων, με στόχο την αποκόμιση προσωπικών και κομματικών οφελών μέσα από το πλιάτσικο στα χρήματα των επιδοτήσεων.

Η κυβέρνηση φέρει ευθύνη και για τη συγκάλυψη της υπόθεσης. Επέλεξε τη σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής αντί της Προανακριτικής Επιτροπής που ζήτησε το ΚΚΕ. Η επιλογή αυτή στοχεύει στο «κουκούλωμα» των ποινικών ευθυνών πολιτικών προσώπων, καθώς η Εξεταστική Επιτροπή διερευνά γενικά το ζήτημα, ενώ η Προανακριτική έχει τη δυνατότητα διερεύνησης ποινικών ευθυνών υπουργών.

Βέβαια, η απάτη με τις επιδοτήσεις φέρει ταυτόχρονα τη σφραγίδα της ΚΑΠ της ΕΕ την οποία συναποφασίζουν και υλοποιούν όλες οι κυβερνήσεις, καθώς το μεγαλύτερο σκάνδαλο εστιάζεται στον ίδιο το χαρακτήρα των επιδοτήσεων που λειτουργούν ως μηχανισμός εξασφάλισης φθηνών πρώτων υλών για τους βιομηχάνους και τους εμπόρους, μεταφέροντας έμμεσα κρατικό χρήμα, αφού αυτοί οι πόροι προέρχονται από τη φοροαφαίμαξη όλων των λαών της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένου και του ελληνικού, στα κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων.

Ωστόσο, το επιχείρημα που συνδέει την άρνηση της κυβέρνησης για εμβολιασμό των ζώων με την πρόθεση κάλυψης του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ στερείται λογικής βάσης, καθώς παραβλέπει ορισμένα δεδομένα.

Πρώτον, δεν προτείνεται από κανέναν ο καθολικός εμβολιασμός (ο οποίος θα μπορούσε να συνδεθεί με καταμέτρηση) του συνόλου του κτηνοτροφικού κεφαλαίου. Όπως είπαμε και πριν, αυτό που προκρίνεται είναι ο περιορισμένος εμβολιασμός κατά ζώνες γύρω από τις εστίες μόλυνσης. Αυτός ο τύπος εμβολιασμού δεν απαιτεί και δε συνεπάγεται την καθολική καταμέτρηση του συνόλου των ζώων της χώρας.

Δεύτερο, η περιοχή στην οποία καταγράφεται το μεγαλύτερο πρόβλημα με τις πλασματικές δηλώσεις ζώων, η Κρήτη, παραμένει, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, ελεύθερη ευλογιάς. Ως εκ τούτου, ακόμα και αν αποφασιζόταν εμβολιασμός, η Κρήτη θα εξαιρούνταν.

Συνεπώς, ενώ η κυβέρνηση φέρει τεράστια ευθύνη για τη δημιουργία και τη συγκάλυψη του σκανδάλου των πλαστών επιδοτήσεων που λειτουργούσε υπό την εποπτεία και τη συνειδητή εμπλοκή της, η σύνδεση αυτού του γεγονότος με την πολιτική επιλογή μη εμβολιασμού των ζώων δεν ευσταθεί. Ουσιαστικά, και με τέτοιες θεωρίες επιχειρείται να θολώσει το μείζον ζήτημα, το οποίο είναι ότι η κυβέρνηση θυσιάζει τα κοπάδια, μην πραγματοποιώντας εμβολιασμό, στο βωμό της κερδοφορίας των μεγαλοεξαγωγέων της φέτας.

* * *

Ερώτηση: Ποια είναι η ιδιαίτερη σημασία των τοπικών φυλών αιγοπροβάτων για την κτηνοτροφική παραγωγή και τη βελτίωσή της, ειδικά υπό το πρίσμα της επέλασης ζωονόσων όπως η ευλογιά; Υπάρχει η δυνατότητα, μέσω της έρευνας στη γενετική βελτίωση και με επιλογή να επιτευχθεί η δημιουργία φυλών με αυξημένη ανθεκτικότητα στη νόσο, και ποιες είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για κάτι τέτοιο;

Απάντηση: Οι τοπικές (αυτόχθονες) φυλές προβάτων της Ελλάδας έχουν διαμορφωθεί σε διαφορετικά παραγωγικά συστήματα και περιβάλλοντα συχνά δύσκολα (ορεινά, ημιορεινά). Οι τοπικές φυλές εξελίχτηκαν μέσα από τις πρακτικές επιλογής των κτηνοτρόφων και είναι σκληραγωγημένες, προσαρμοσμένες στις τοπικές κλιματικές συνθήκες και ανθεκτικές στις ενδημικές ασθένειες.

Η αξία τους βρίσκεται ακριβώς στην ποικιλομορφία και στην ανθεκτικότητα σε παράγοντες καταπόνησης. Αυτή η ανθεκτικότητα μπορεί να μεταφράζεται σε: καλύτερη επιβίωση σε δύσκολες συνθήκες, μεγαλύτερη ανοχή σε διάφορες παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ιογενών λοιμώξεων, και ταχύτερη ανάρρωση μετά από τη νόσηση.

Οι μεγάλες καθυστερήσεις, ακόμα και ενός μήνα, που αναφέραμε ότι παρατηρούνται στη θανάτωση των προσβεβλημένων ζώων, λόγω της επιλεκτικής ανικανότητας του κράτους, μας επέτρεψαν να παρατηρήσουμε εμπειρικά ότι στις εκτροφές με τοπικές φυλές κοπαδιών η θνησιμότητα ήταν σχετικά μικρότερη, σε αντίθεση με τα κοπάδια με τις εισαγόμενες - ξενικές φυλές. Μάλιστα, σε αρκετές περιπτώσεις, η πλειοψηφία των ζώων στα κοπάδια τοπικών φυλών ανάρρωσε. Ωστόσο, ανεξάρτητα από την ανάρρωση, τα ζώα αυτά θανατώνονται, καθώς αυτό επιβάλλεται από το πρωτόκολλο της ΚΑΠ της ΕΕ που εφαρμόζει η κυβέρνηση, με το σκεπτικό ότι μπορεί τα ζώα να ανάρρωσαν και να μη μεταδίδουν τα ίδια οργανικά τη νόσο, όμως ο ιός επιβιώνει μέσα στις εφελκίδες που ήδη υπάρχουν στο τρίχωμά τους για διάστημα έως και έξι (6) μήνες και γι’ αυτό αποτελούν εστίες διασποράς.

Η θανάτωση τέτοιων κοπαδιών και ιδιαίτερα εκείνων που ανήκουν σε απειλούμενες αυτόχθονες φυλές (π.χ., Ρουμουλκιού, Φλώρινας, Καραγκούνικη, Γλώσσα Σκοπέλου, Πηλίου, Σερρών), οι οποίες επέδειξαν και τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, συνιστά ένα έγκλημα κατά της βιοποικιλότητας της χώρας, αλλά και της διαχρονικής εργασίας των ίδιων των κτηνοτρόφων. Η απόφαση αυτή, η οποία λαμβάνεται με σκοπό τη διαφύλαξη των εξαγωγών και των κερδών των βιομηχάνων –στο πλαίσιο της εφαρμογής του άκαμπτου πρωτοκόλλου– κινδυνεύει να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμη απώλεια πολύτιμου γενετικού υλικού αυτών των απειλούμενων φυλών. Αντί της καθολικής σφαγής, η αντιμετώπιση αυτών των περιπτώσεων θα έπρεπε να είχε γίνει με εφαρμογή εμβολιασμού και διαφορετικών υγειονομικών χειρισμών που θα καθιστούσαν εφικτή τη διατήρηση αυτού του ανεκτίμητης αξίας φυσικού πλούτου. Γιατί αυτό το γενετικό υλικό είναι κρίσιμο για την ανάπτυξη μελλοντικών στρατηγικών γενετικής βελτίωσης που θα ενσωματώνουν την αντοχή σε ασθένειες και γενικότερα σε παράγοντες καταπόνησης. Δηλαδή η αξία των τοπικών φυλών απέναντι σε νοσήματα όπως η ευλογιά δεν έχει να κάνει με την πλήρη ανοσία, αλλά έγκειται στο γεγονός ότι διαθέτουν γενετικό «οπλοστάσιο» της ανθεκτικότητας, της σκληραγωγίας και της προσαρμοστικότητας.

Η μεγάλη εξάπλωση των ζωονόσων (όπως η ευλογιά) στην ελληνική κτηνοτροφία οφείλεται, εν μέρει, και στον υψηλό βαθμό εισαγωγών και στην αντικατάσταση των εγχώριων φυλών με ξενικές. Αυτό συμβαίνει γιατί οι ξενικές φυλές υψηλών αποδόσεων απαιτούν συγκεκριμένες συνθήκες εκτροφής, είναι ευαίσθητες και παρουσιάζουν μειωμένη ανθεκτικότητα όταν δεν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις, όταν δηλαδή εκτρέφονται στις ελληνικές συνθήκες

Ωστόσο, τα μονοπώλια της μεταποίησης γάλακτος και κυρίως οι μεγαλοεξαγωγείς της φέτας είναι αυτοί που υποκινούν την αντικατάσταση των ελληνικών, παραδοσιακών φυλών με ξενικές, κυρίως για να εξασφαλίσουν αυξημένη παραγωγικότητα (δηλαδή περισσότερο γάλα ανά ζώο). Απώτερος σκοπός είναι η μεγιστοποίηση του κέρδους μέσω της αύξησης της παραγωγής, γεγονός που επιτρέπει μεγαλύτερο όγκο επεξεργασίας και, κυρίως, περισσότερες εξαγωγές (π.χ., φέτας και άλλων γαλακτοκομικών). Αξιοποιούν τις «γκρίζες ζώνες» και τις διαφορετικές ερμηνείες του κανονισμού της φέτας ΠΟΠ, που αναφέρεται σε γάλα παραγόμενο από «παραδοσιακά εκτρεφόμενες φυλές προσαρμοσμένες στην περιοχή εκτροφής» και όχι σε τοπικές - αυτόχθονες φυλές και ουσιαστικά επιβάλλουν την εισαγωγή προβάτων ξενικών φυλών που στη συνέχεια εκτρέφονται στην Ελλάδα με παραδοσιακό δήθεν τρόπο και προσαρμόζονται (επίσης δήθεν). Βέβαια, είναι λάθος να απολυτοποιείται η «χαμηλή παραγωγικότητα» των τοπικών φυλών, καθώς οι αποδόσεις τους είναι εφικτό να βελτιωθούν σημαντικά μέσω σύγχρονων και συνεπών προγραμμάτων γενετικής βελτίωσης. Τέτοια παραδείγματα είναι οι αυτόχθονες φυλές Χίου, Φριζάρτα και Λέσβου που επιτυγχάνουν σημαντικές αποδόσεις.

Η σημερινή εικόνα υποβάθμισης της γενετικής βελτίωσης στον τομέα της κτηνοτροφίας και της γεωργίας δεν είναι απλώς μια θεωρητική ανησυχία, αλλά μια απτή πραγματικότητα. Αυτή η υποβάθμιση επιτείνεται δραματικά και από την απώλεια κοπαδιών απειλούμενων και αυτόχθονων φυλών εκτρεφόμενων ζώων λόγω της ευλογιάς. Είναι αποτέλεσμα πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών μεταβολών των τελευταίων 50 ετών. Η ένταξη στην ΕΕ και οι κατευθύνσεις της ΚΑΠ οδήγησαν στην αποδυνάμωση των κρατικών υπηρεσιών, στη διακοπή της συνέχειας των δεδομένων και στην απώλεια εμπιστοσύνης των κτηνοτρόφων στα επίσημα προγράμματα. Η επιλογή φυλών αφέθηκε στη λογική της «ατομικής ευθύνης» του κάθε κτηνοτρόφου, υπονομεύοντας την έννοια της φυλής ως κοινού αγαθού που απαιτεί συλλογική οργάνωση. Στο κυρίαρχο καπιταλιστικό μοντέλο, οι γενετικοί πόροι αντιμετωπίζονται ως αντικείμενο εμπορευματοποίησης, ενώ η γενετική βελτίωση αντιμετωπίζεται με τη λογική του «κόστους - οφέλους», αποσπασματικά και χωρίς συντονισμό.

Καμιά δράση στο πλαίσιο της διαχείρισης των γενετικών πόρων δεν μπορεί να έχει αποτέλεσμα χωρίς την κρατική ευθύνη για ουσιαστική ενίσχυση των αρμόδιων γεωτεχνικών υπηρεσιών με προσωπικό και επαρκείς πόρους, για επιστημονική παρακολούθηση των προγραμμάτων και στήριξη των κτηνοτροφών. Πόσο μάλιστα όταν οι υποδομές των ερευνητικών ιδρυμάτων συνεχώς αποδυναμώνονται και αυτό που κυριαρχεί στο πλαίσιο της εκάστοτε κυβερνητικής πολιτικής και της πολιτικής της ΕΕ είναι η προώθηση της επιχειρηματικότητας στη λειτουργία των ερευνητικών ινστιτούτων. Η ολοκληρωμένη διαχείριση απαιτεί συνολική προσέγγιση, συντονισμένες δράσεις και κρατική χρηματοδότηση.

Οι άμεσες ενέργειες που απαιτούνται περιλαμβάνουν:

• Κρατική μέριμνα και χρηματοδότηση για την πλήρη αποκατάσταση του κτηνοτροφικού κεφαλαίου με ελεγμένα ζώα. Ουσιαστική ενίσχυση των υπηρεσιών με μόνιμες προσλήψεις επιστημονικού προσωπικού.
• Προώθηση ειδικών μέτρων στήριξης για τις εκτροφές τοπικών φυλών, συμπεριλαμβανομένης της λήψης όλων των αναγκαίων μέτρων προστασίας από τις ζωονόσους, ακόμα και με εμβολιασμό έναντι της ευλογιάς για τις κρίσιμες φυλές.
• Οργάνωση και κρατική χρηματοδότηση της γενετικής βελτίωσης και λειτουργία Τράπεζας Ζωικού Γενετικού Υλικού. Αν σήμερα λειτουργούσε Τράπεζα Γενετικού Υλικού, δε θα μιλάγαμε για αφανισμό αυτοχθόνων φυλών λόγω της ευλογιάς.
• Αντιμετώπιση ζητημάτων που αφορούν τους μηχανισμούς καταγραφής δεδομένων και ενοποίηση των σχετικών βάσεων.

Η προοπτική της ολοκληρωμένης διαχείρισης υπονομεύεται όσο το κίνητρο του κέρδους είναι το κυρίαρχο στην παραγωγή. Δηλαδή και το πρόβλημα της απώλειας γενετικού υλικού δεν αποτελεί «επιστημονικό» ή διαχειριστικό πρόβλημα, αλλά συνιστά συνέπεια του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και μπορεί να λυθεί οριστικά μόνο μέσα από την κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων και τον επιστημονικό κεντρικό σχεδιασμό της παραγωγής από την εργατική εξουσία.

* * *

Ερώτηση: Καθώς συζητάμε για τοπικές φυλές και παραδοσιακούς τρόπους εκτροφής, και επειδή προέρχομαι από αγροτική περιοχή και γνωρίζω την πραγματική, δύσκολη κατάσταση των αιγοπροβατοτρόφων, όπου τα ποιμνιοστάσια είναι συχνά χαλάσματα με τσίγκους, χωρίς ασφαλείς περιφράξεις, και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει καν ρεύμα, θα ήθελα να ρωτήσω το εξής: Δεδομένης αυτής της δυσμενούς υλικοτεχνικής κατάστασης, πώς είναι δυνατό να τηρηθούν από τους ίδιους τους παραδοσιακούς κτηνοτρόφους τα απαιτούμενα μέτρα και πρότυπα βιοασφάλειας, τα οποία προϋποθέτουν ορισμένες υποτυπώδεις υποδομές που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχουν; Επίσης, θα ήθελα να αναφερθώ στις καθυστερήσεις στις αποζημιώσεις λόγω της ευλογιάς των αιγοπροβάτων σε όσους έχασαν το ζωικό τους κεφάλαιο. Έχω εικόνα από την περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας ότι οι καθυστερήσεις είναι μεγάλες. Γνωρίζετε κάτι πιο συγκεκριμένα για το ζήτημα αυτό και τους λόγους που οι άνθρωποι διαμαρτύρονται;

Απάντηση: Η παρατήρησή σας είναι απόλυτα εύστοχη. Αυτήν τη στιγμή, στον κλάδο της αιγοπροβατοτροφίας, παρατηρείται η συνύπαρξη δύο μοντέλων εκτροφής. Από τη μία είναι αυτό που περιγράψατε, το παραδοσιακό/εκτατικό μοντέλο εκτροφής: Δηλαδή εκτροφές (ακόμα και με μεγάλο αριθμό ζώων) που λειτουργούν με εκτατικό τρόπο (βόσκηση), σε συνθήκες που χαρακτηρίζονται από ελλιπείς υποδομές. Από την άλλη, το μοντέλο που προωθείται από τους βιομηχάνους και την ΚΑΠ, βασισμένο σε ξενικές, παραγωγικότερες φυλές, με τα ζώα σχεδόν μονίμως κλεισμένα μέσα (παρά τους περιορισμούς που υπάρχουν σε σχέση με τη φέτα και οι οποίοι παρακάμπτονται ή παραβλέπονται). Αυτό το μοντέλο αναπτύσσεται με τη χρήση προγραμμάτων της ΚΑΠ της ΕΕ και δανείων για τον «εκσυγχρονισμό», την αύξηση του ζωικού κεφαλαίου και την αύξηση της παραγωγικότητας.

Στο παραδοσιακό μοντέλο, είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο για τον ίδιο τον κτηνοτρόφο να τηρήσει τα μέτρα βιοασφάλειας, ιδίως όταν το κράτος απαιτεί μόνιμο σταβλισμό, π.χ., λόγω μιας επιζωοτίας, χωρίς να παρέχει στον παραγωγό βασικές προϋποθέσεις. Πώς θα βάλει περιφράξεις; Πώς θα κάνει απολυμάνσεις; Πώς θα εξασφαλίσει ζωοτροφές; Το κράτος τού λέει: «Κράτα τα ζώα μέσα, αλλιώς καραδοκεί ο εισαγγελέας», ενώ του στερεί την επιστημονική και οικονομική στήριξη που απαιτείται για να ανταπεξέλθει.

Η εξάπλωση της νόσου σε τέτοια έκταση οφείλεται ακριβώς στο γεγονός ότι δε λήφθηκαν έγκαιρα και μεθοδικά μέτρα από το κράτος, προσαρμοσμένα στις υπάρχουσες συνθήκες της παραγωγής.

Σε αυτό ακριβώς το έδαφος η εξάπλωση χτύπησε με ιδιαίτερη ένταση και τις κλειστές, εντατικές εκτροφές. Και εκεί κρύβονται τα μεγαλύτερα δράματα: Νέοι κτηνοτρόφοι που πήραν δάνεια και μπήκαν σε προγράμματα της ΚΑΠ της ΕΕ, βρέθηκαν με χρέη μέχρι το λαιμό, με την εκτροφή τους να χάνεται εν μία νυκτί. Και εδώ να σημειώσουμε ότι τα 3-4 τελευταία χρόνια πήραν λίγο καλύτερη τιμή στο γάλα, η οποία πιο πριν ήταν στα τάρταρα, ουσιαστικά δεν έβγαινε το κόστος παραγωγής. Μόλις λοιπόν είπαν οι άνθρωποι να ορθοποδήσουν, πλάκωσαν οι πλημμύρες και οι ζωονόσοι και τους οδήγησαν στην πλήρη καταστροφή.

Αυτή η κατάσταση επιταχύνει την περαιτέρω συρρίκνωση του παραδοσιακού μοντέλου, αλλά ταυτόχρονα και τη συγκέντρωση στον κλάδο. Στοιχεία από προηγούμενες επιζωοτίες δείχνουν ότι περίπου το 60% - 80% των πληγέντων δεν καταφέρνει να ξαναφτιάξει το κοπάδι του και εγκαταλείπει οριστικά.

Έτσι απαντάει ο καπιταλισμός σε τέτοιου είδους κρίσεις: Πετάει εκτός τους πιο αδύναμους, αλλά και όσους έτρεφαν όλο το προηγούμενο διάστημα την αυταπάτη ότι αρκεί η προσαρμογή στα προγράμματα της ΚΑΠ για να επιβιώσουν. Αυτό που βγαίνει «αλώβητο» από την κρίση είναι το μονοπώλιο (ο μεγαλέμπορος, ο βιομήχανος) και η καθετοποιημένη καπιταλιστική κτηνοτροφική μονάδα που, μαζί με το κράτος, τις κυβερνήσεις και την ΕΕ, αποτελούν τους αντιπάλους του μικρού και μεσαίου κτηνοτρόφου, του βιοπαλαιστή που αγωνίζεται για την επιβίωσή του, που έχει το μεράκι, αγαπάει και θέλει να συνεχίσει την παραγωγή του, η οποία και τον δένει με το χωριό του, με τον τόπο από τον οποίο κατάγεται.

Γι’ αυτό, είναι κρίσιμο οι αγρότες, οι κτηνοτρόφοι, αλλά και εσείς, οι φοιτητές και οι νέοι επιστήμονες, να μελετήσετε την πρόταση διεξόδου του ΚΚΕ. Μόνο αυτή μπορεί να δώσει λύση στα προβλήματα με βάση το συμφέρον του αγρότη, του κτηνοτρόφου, του εργαζόμενου και του επιστήμονα.

Ο εθελοντικός Παραγωγικός Συνεταιρισμός, στην πρόταση του ΚΚΕ, είναι η εγγύηση ότι ο βιοπαλαιστής της υπαίθρου θα πάψει να είναι εκτεθειμένος στους νόμους της αγοράς και θα ενταχτεί σε μια σχεδιασμένη παραγωγική διαδικασία με εξασφαλισμένο εισόδημα και κοινωνικά δικαιώματα. Αντίθετα δηλαδή απ’ ό,τι συμβαίνει με τις διάφορες μορφές συνεταιρισμών εντός του καπιταλιστικού πλαισίου, που λειτουργούν ως ενδιάμεσοι κρίκοι οι οποίοι συγκεντρώνουν τη διάσπαρτη αγροτική παραγωγή, όχι για να ενισχύσουν τον αγρότη, αλλά για να την παραδώσουν στις μεταποιητικές και εμπορικές μονοπωλιακές αλυσίδες (βιομηχανίες τροφίμων, μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ).

Η κοινωνικοποίηση των βασικών μέσων παραγωγής, της γης (με παραχώρηση της χρήσης της στον αγρότη) και η ανάπτυξη της παραγωγής από την εργατική εξουσία με κεντρικό επιστημονικό σχεδιασμό θα απαλλάξει το λαό από το βραχνά του κεφαλαίου, των βιομηχάνων, των τραπεζών κλπ., από τις δεσμεύσεις των ιμπεριαλιστικών συμμαχιών (ΕΕ, 
ΝΑΤΟ). Θα εξασφαλίσει στο βιοπαλαιστή αγρότη: πολύ χαμηλές τιμές για τις πρώτες ύλες και τις εισροές που χρειάζεται, δωρεάν επιστημονική και τεχνική υποστήριξη από εξειδικευμένους γεωπόνους, κτηνιάτρους κ.ά., πρόσβαση σε σύγχρονο εξοπλισμό, προστασία από φυσικές καταστροφές, ζωονόσους με όλα τα διαθέσιμα μέσα, εγγυημένες τιμές και εγγυημένη απορρόφηση της παραγωγής από το κράτος, με την κατάργηση των εμπόρων-μεσαζόντων και των αλυσίδων σούπερ μάρκετ που κερδοσκοπούν σήμερα σε βάρος του παραγωγού και του καταναλωτή.

Σε όλο το λαό θα προσφερθεί πλήρης, αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν υγεία και παιδεία. Θα εξασφαλιστούν όλες οι απαραίτητες υποδομές (αρδευτικά έργα, δρόμοι, λιμάνια, κέντρα μεταποίησης κλπ.) με βάση τον κεντρικό σχεδιασμό για την ανάπτυξη της παραγωγής σε όλη την επικράτεια. Και όπως είπαμε και πριν, καίριο ζήτημα είναι η προσπάθεια της εργατικής εξουσίας να εξασφαλίσει και να αναπτύξει τη συμμετοχή όλων των εργαζόμενων στη διακυβέρνηση. Δεν είναι ζήτημα τυπικό, αλλά ουσίας που σχετίζεται οργανικά με την οργάνωση της παραγωγής με βάση τις κοινωνικές ανάγκες.

Οι Θέσεις του 22ου Συνεδρίου του ΚΚΕ εδραιώνουν την ανάγκη σύνδεσης των καθημερινών αγώνων με την προοπτική αυτού του επαναστατικού στόχου, για την ανατροπή της εξουσίας των μονοπωλίων.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο επιστήμονας θα έχει εξασφαλισμένη εργασία πάνω στο αντικείμενό του και δυνατότητα συμμετοχής στην εξέλιξη της επιστήμης του, στην έρευνα, με κριτήριο την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών, κάτι που ανοίγει απεριόριστες προοπτικές. Όχι όπως σήμερα, που ο καπιταλισμός κάνει τους κτηνιάτρους «κομμωτές σκύλων» και τους γεωπόνους «εμπόρους φαρμάκων» ή συμβουλάτορες που συμβουλεύουν τον αγρότη πώς θα προσαρμοστεί καλύτερα στις εξοντωτικές κατευθύνσεις της ΚΑΠ!

Σε ό,τι αφορά το δεύτερο σκέλος της ερώτησης: Η κατάσταση με την καταβολή των αποζημιώσεων για το ζωικό κεφάλαιο είναι τραγική. Οι τελευταίοι δικαιούχοι που έχουν πληρωθεί μέχρι σήμερα αφορούν περιπτώσεις θανάτωσης ζώων που πραγματοποιήθηκαν στα τέλη Μάρτη. Αυτό σημαίνει ότι η καθυστέρηση αγγίζει τους 8 μήνες. Η καθυστέρηση παραβιάζει ισχύουσα διάταξη που ορίζει ρητά την υποχρέωση του κράτους για καταβολή των αποζημιώσεων εντός διμήνου.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, η κυβέρνηση κοροϊδεύει και από πάνω τους κτηνοτρόφους φέρνοντας πριν λίγες μέρες προς ψήφιση στη Βουλή νέα διάταξη που ορίζει ότι οι «αποζημιώσεις θα καταβάλλονται άμεσα», αφαιρώντας την υποχρέωση καταβολής εντός διμήνου η οποία σήμερα παραβιάζεται από το ίδιο το κράτος.

Η έκτακτη ενίσχυση στους κτηνοτρόφους για το κόστος των ζωοτροφών (γνωστή και ως de minimis ζωοτροφών) εξαγγέλθηκε έναν ολόκληρο χρόνο μετά από την επέλαση της ευλογιάς, το καλοκαίρι του 2025, μετά από την τραγική αύξηση των κρουσμάτων και τις κινητοποιήσεις των κτηνοτρόφων. Η αρχική δέσμευση αναφερόταν σε ποσό έως 63 εκατ. ευρώ, ενώ τελικά το κονδύλι μειώθηκε στα 46 εκατ. ευρώ. Άρχισε να καταβάλλεται στους δικαιούχους στα τέλη Οκτώβρη του 2025. Πέρα από το γεγονός ότι η πληρωμή έγινε με πολύμηνη καθυστέρηση (περίπου 3-4 μήνες μετά από την αρχική ανακοίνωση), γεγονός που επιδείνωσε την οικονομική ασφυξία των κτηνοτρόφων καθώς ήταν υποχρεωμένοι να καλύπτουν άμεσα το υψηλό κόστος σίτισης των ζώων τους, τα ποσά (4€, 6€, 14€ ανά ζώο) ήταν εξαιρετικά μικρά σε σχέση με το υπέρογκο κόστος των ζωοτροφών, ιδιαίτερα για όσους αναγκάστηκαν να κρατήσουν τα κοπάδια τους στα πεδινά (λόγω απαγορεύσεων μετακίνησης) για μεγάλο χρονικό διάστημα.

* * *

Ερώτηση: Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κρούσματα ευλογιάς έχουν αυξηθεί δραματικά, με αποτέλεσμα οι κτηνοτρόφοι να αισθάνονται απροστάτευτοι και να φοβούνται την ολοκληρωτική απώλεια του ζωικού τους κεφαλαίου, και ενώ απαγορεύονται οι επίσημοι εμβολιασμοί, ακούμε ότι πολλοί στρέφονται στη χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων που εισάγονται παράνομα από τρίτες χώρες. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι και οι επιπτώσεις που μπορεί να προκύψουν από αυτήν την πρακτική;

Απάντηση: Το φαινόμενο των παράνομων εμβολιασμών, στο βαθμό που παρατηρείται, δεν αποτελεί τυχαία παραβατική συμπεριφορά, αλλά παράπλευρη και φυσική απόρροια της λογικής της «ατομικής ευθύνης» του κτηνοτρόφου. Αυτή η λογική αναδείχτηκε σε κυρίαρχο κυβερνητικό δόγμα για τη διαχείριση της ευλογιάς, μια προσέγγιση που, εκ του αποτελέσματος, οδήγησε στην ανεξέλεγκτη εξάπλωση της νόσου. Αφού η πρόληψη μέσω του συστηματικού και ελεγχόμενου εμβολιασμού απορρίφθηκε ως εργαλείο –καθώς κρίθηκε ότι θα έθετε σε κίνδυνο τα συμφέροντα των εξαγωγών– και αφού οι κυβερνώντες φόρτωσαν στον κτηνοτρόφο ολόκληρη την ευθύνη για την τήρηση των μέτρων, αφήνοντάς τον αβοήθητο και απροστάτευτο επί έναν ολόκληρο χρόνο.

Η λογική της «ατομικής ευθύνης», που ασφαλώς είναι απορριπτέα και εντελώς λαθεμένη όπως εξηγήσαμε, μεταφράζεται τώρα στην πράξη ως η ύστατη κραυγή επιβίωσης: «Πρέπει να σώσω μόνος μου τα ζώα μου.» Αυτή η συνθήκη απελπισίας φαίνεται πως οδηγεί ορισμένους κτηνοτρόφους στην αναζήτηση παράνομων εμβολίων, συχνά χωρίς να γνωρίζουν την προέλευση ή την ασφάλειά τους. Και μάλιστα, με βάση τα δημοσιεύματα, αυτά τα εμβόλια έχουν πλέον γίνει αντικείμενο μαύρης αγοράς. Ουσιαστικά, η κυβέρνηση τώρα απλώς αντιμετωπίζει την ολέθρια συνέπεια της δικής της λογικής.

Οι σοβαρότερες επιπτώσεις του παράνομου εμβολιασμού δεν έχουν να κάνουν με τον ισχυρισμό της επιστημονικής επιτροπής του υπουργείου, που όπως είπαμε υπάρχει μόνο για να υπηρετεί το κυβερνητικό αφήγημα, ότι τα εμβολιασμένα ζώα μεταδίδουν το νόσημα, επειδή τα εμβόλια που χρησιμοποιούνται είναι ζωντανά ελαττωμένης λοιμογόνου δύναμης. Πρόκειται για επιχείρημα με το οποίο γελούν και οι πέτρες, καθώς είναι επιστημονικά αβάσιμο να αποδίδεται η εξάπλωση του ιού σε αυτήν την παράμετρο, δηλαδή στο ίδιο το εμβόλιο.

Το πραγματικό και ολέθριο πρόβλημα είναι ότι ο παράνομος εμβολιασμός καθιστά την επιδημιολογική παρακολούθηση πρακτικά αδύνατη. Η ανεξέλεγκτη χρήση εμβολίων (για ορισμένα από τα σκευάσματα που κυκλοφορούν όντως δεν υπάρχει μέθοδος διαχωρισμού των εμβολιακών από τα φυσικά στελέχη του ιού) καταστρέφει την ικανότητα των αρμόδιων Αρχών να εντοπίσουν με ακρίβεια το πραγματικό μέγεθος της φυσικής εξάπλωσης. Αυτό επιτρέπει στη νόσο να κυκλοφορεί ανεξέλεγκτα (περισσότερο απ’ ό,τι σήμερα) στον πληθυσμό, με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζεται ο κίνδυνος να μετατραπεί σε ενδημική (μόνιμη).

Όπως έχουμε ήδη τονίσει, ο επιτυχημένος έλεγχος και η εκρίζωση μιας ζωονόσου απαιτούν την εφαρμογή επιστημονικών κριτηρίων και ενός ολοκληρωμένου σχεδίου, όπου ο εμβολιασμός αποτελεί μόνο ένα μέρος του. Ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται σε ζώνες ελέγχου και να συνδυάζεται με σωρεία άλλων μέτρων, όπως η συστηματική επιτήρηση, η τήρηση της βιοασφάλειας και η άμεση αντίδραση σε κάθε νέο κρούσμα.

Όταν ο εμβολιασμός γίνεται παράνομα, αποσπασματικά και χωρίς να τηρούνται όλα τα συνοδά επιστημονικά και υγειονομικά πρωτόκολλα, τότε δεν οδηγεί στον έλεγχο της νόσου. Σε αυτήν την περίπτωση, η όποια προστασία μπορεί να αποκτήσει ένα κοπάδι λόγω του εμβολιασμού του (με την προϋπόθεση ότι το παράνομο εμβόλιο είναι αποτελεσματικό) θα είναι πρόσκαιρη. Επειδή η νόσος θα συνεχίσει να κυκλοφορεί και να εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα στο γενικό πληθυσμό (λόγω της αδυναμίας παρακολούθησης), το παράνομα εμβολιασμένο κοπάδι τελικά θα κινδυνεύσει ξανά.

Οι κτηνοτρόφοι να κλείσουν τα αφτιά τους στις σειρήνες των παράνομων εμβολιασμών. Οι πρακτικές αυτές δε θα τους βοηθήσουν, αλλά θα τους φέρουν σε ακόμα χειρότερη θέση. Να επιμείνουν σε δύο παράλληλες κατευθύνσεις: Να τηρούν στο μέγιστο δυνατό βαθμό τα μέτρα βιοασφάλειας, ώστε να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο εισόδου και εξάπλωσης της νόσου στις μονάδες τους. Ταυτόχρονα, να ενισχύσουν τον αγώνα και τις διεκδικήσεις τους για την άμεση εφαρμογή ενός κρατικού προγράμματος εμβολιασμού με επιστημονικά κριτήρια, την ουσιαστική στήριξή τους από το κράτος, την επιτάχυνση των αποζημιώσεων με την αναπλήρωση και του χαμένου εισοδήματός τους, τη διασφάλιση της ανασύστασης του χαμένου κτηνοτροφικού κεφαλαίου με ελεγμένα ζώα με κρατική ευθύνη και χρηματοδότηση.

Πρόκειται για αιτήματα που από την πρώτη στιγμή ενσωμάτωσε στο πλαίσιο πάλης του και ανέδειξε το οργανωμένο ριζοσπαστικό αγροτικό κίνημα, οι Αγροτικοί Σύλλογοι και οι Ομοσπονδίες που συντονίζονται πανελλαδικά μέσω της Πανελλαδικής Επιτροπής των Μπλόκων (ΠΕΜ). Και πρέπει να γνωρίζουν οι κτηνοτρόφοι, που τους πιέζει και τους εκβιάζει η κυβέρνηση με τα έωλα αντιεμβολιαστικά επιχειρήματά της με τη βοήθεια των «βολικών» πανεπιστημιακών και άλλων καλοθελητών που έχει ξαμολήσει, ότι αυτό το πλαίσιο ενσωματώνει το επιστημονικά αληθές. Επίσης, ενσωματώνει το αίτημα και την ανάγκη διεκδίκησης να μην ισχύσουν οι περιορισμοί που υπάρχουν σήμερα με βάση τους κανονισμούς της ΚΑΠ, να καλυφθούν από το κράτος και από την ΕΕ τυχόν απώλειες εισοδήματος που προκύψουν σε περίπτωση εμβολιασμού, καθώς είναι βέβαιο ότι οι βιομήχανοι - μεγαλοεξαγωγείς, και την παραμικρή μείωση να έχουν στις εξαγωγές φέτας, θα την φορτώσουν στην πλάτη των κτηνοτρόφων.

Στο πλαίσιο της συζήτησης και επειδή είστε φοιτητές που σπουδάζετε στη Γεωπονική, με την προοπτική να ασκήσετε αύριο αυτήν την επιστήμη, θα μου επιτρέψετε να κάνω ένα ακόμη σχόλιο. Αυτό σχετίζεται με την ερώτησή σας, η οποία αφορά τον εμβολιασμό, τη στάση της κυβέρνησης, αλλά και των επιστημόνων που έχει χρησιμοποιήσει για να στηρίξουν το αφήγημά της. Γιατί έχουν έρθει στην επιφάνεια αντιφάσεις που αναδεικνύουν μια γελοιότητα. Όμως, στο φόντο της μεγάλης καταστροφής, δεν ξέρει κανένας αν πρέπει να γελάσει ή να κλάψει.

Οι αντιφάσεις αυτές έχουν να κάνουν με το γεγονός ότι η κυβέρνηση, αντί να δώσει, μέσω της κινητοποίησης του κρατικού μηχανισμού, τη μάχη κατά της επιζωοτίας, εξακολουθεί να δίνει (με αβάσιμα ή και ψευδή επιχειρήματα) τη μάχη κατά του εμβολιασμού (για τους λόγους που εξηγήσαμε). Από τη μία λοιπόν, όπως είπαμε, οι κυβερνητικοί ισχυρίζονται ότι είναι αδύνατος ο διαχωρισμός του εμβολιακού στελέχους από το φυσικό ιό της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, και αυτό το επιχείρημα αποτελεί τη βασική δικαιολογία τους για τη μη εφαρμογή του εμβολιασμού. Από την άλλη, ψηφίζουν πριν λίγες μέρες διάταξη που προβλέπει ότι όποιος κτηνοτρόφος εμβολιάσει παράνομα και μετά χάσει το κοπάδι του (δηλαδή δεν έχει αποτέλεσμα το εμβόλιο και κολλήσει) θα εξαιρεθεί της αποζημίωσης. Και μάλιστα, ζητούν από τους κτηνιάτρους των κρατικών υπηρεσιών να βεβαιώνουν ότι «δε συντρέχει περίπτωση παράνομου εμβολιασμού», προκειμένου να χορηγηθεί η αποζημίωση στους κτηνοτρόφους των οποίων θανατώθηκαν τα ζώα.

Καταλαβαίνετε τον «παραλογισμό»: Να απαιτείται από τους κτηνιάτρους των κρατικών υπηρεσιών να βεβαιώσουν την απουσία παράνομου εμβολιασμού (δηλαδή να αποκλείσουν την παρουσία του εμβολιακού στελέχους), όταν η επίσημη θέση της κυβέρνησης και των «βολικών» πανεπιστημιακών είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος να διακριθεί το εμβολιακό από το φυσικό στέλεχος. Δηλαδή, όταν τίθεται το αίτημα για την εφαρμογή προγραμμάτων εμβολιασμού κατά της ευλογιάς, η κυβέρνηση αντιδρά προβάλλοντας το επιχείρημα της αδυναμίας διαχωρισμού μεταξύ των εμβολιακών και των φυσικών στελεχών του ιού. Όταν όμως έρχεται η στιγμή της καταβολής αποζημιώσεων, απαιτεί από τις κτηνιατρικές υπηρεσίες να βεβαιώσουν τη μη συνδρομή παράνομου εμβολιασμού –ζητώντας, δηλαδή, την πιστοποίηση ακριβώς εκείνου του στοιχείου που η ίδια επισήμως ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να αποδειχτεί. Βέβαια, αυτός ο «παραλογισμός» πρακτικά παρέχει νομικά προσχήματα για την εύκολη και «δικαιολογημένη» περικοπή των αποζημιώσεων προς τους πληγέντες κτηνοτρόφους.

Αυτές οι τραγελαφικές διαδικασίες και αντιφάσεις γίνονται προφανώς με σκοπιμότητα να μετατρέψουν τόσο τους κτηνοτρόφους, όσο και τους κτηνιάτρους των κρατικών υπηρεσιών σε αποδιοπομπαίους τράγους για την κυβερνητική αποτυχία διαχείρισης της ευλογιάς. Άλλωστε, η κυβέρνηση έχει μεγάλη εμπειρία στο να πετάει το μπαλάκι των ευθυνών όπου την βολεύει, ακόμη και στους ίδιους τους εργαζόμενους, αν λάβει κανείς υπόψη του και τις εξελίξεις με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου διάφορα φυντάνια που η ίδια η κυβέρνηση εξέθρεψε, τύπου «Φραπέ», «Χασάπη» και «κυρίας με τη Φεράρι», κυκλοφορούν ακόμη ελεύθεροι, τη στιγμή που εργαζόμενοι στον ΟΠΕΚΕΠΕ, οι οποίοι είχαν συμβολή στην αποκάλυψη της ρεμούλας, υφίστανται τις κυβερνητικές διώξεις.

Η κυβέρνηση να σταματήσει τις απειλές και τους εκβιασμούς προς κάθε φωνή που αντιτίθεται στο επίσημο αφήγημά της. Αντί να στρέφει τις εισαγγελικές Αρχές και τα «πανεπιστημιακά» λαγωνικά της εναντίον κτηνοτρόφων και εργαζόμενων στις κτηνιατρικές υπηρεσίες, να προχωρήσει άμεσα στη διερεύνηση των καταγγελιών για τις ρεμούλες των βιομηχάνων.

Είναι επιτακτική η ανάγκη, εδώ και τώρα, να απαντήσει το, κατά τα άλλα λαλίστατο, υπουργείο στο εξής εύλογο ερώτημα που, όπως είπαμε, θέτει και η ίδια η «αστική ναυαρχίδα» της ενημέρωσης, η Καθημερινή, με χτεσινό της δημοσίευμα: Πώς δικαιολογείται η αύξηση σε σχέση με πέρσι της ποσότητας του πρόβειου γάλακτος που καταγράφεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, δεδομένης της τεράστιας απώλειας κτηνοτροφικού κεφαλαίου;

Κλείνοντας τη συζήτηση, θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι το ΚΚΕ ήταν το μόνο κόμμα που από την πρώτη στιγμή υιοθέτησε και ανέδειξε τις διεκδικήσεις των κτηνοτρόφων, των αγροτών, συμπεριλαμβανομένου και του αιτήματος για εμβολιασμό. Τα μέλη του και τα στελέχη του, που συμμετέχουν στο αγροτικό κίνημα, έπαιξαν ρόλο στη διαμόρφωση αυτών των αιτημάτων, στην ανάδειξη της ανάγκης να γίνουν αντικείμενο αγώνα και πάλης με την κυβέρνηση και όσους στηρίζουν το αφήγημά της. Και με όσες πολιτικές δυνάμεις (π.χ., ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Βελόπουλος, περιφερειάρχης Θεσσαλίας κ.ά.), αλλά και με δυνάμεις μέσα στο αγροτικό κίνημα, που παρουσιάζουν μια στρεβλή εικόνα: Ότι η ΕΕ «προτρέπει» την κυβέρνηση να προχωρήσει σε εμβολιασμό και ότι δήθεν αυτές οι προτροπές είναι εγγύηση ότι δε θα υπάρξουν περιορισμοί στις εξαγωγές της φέτας.

Προσπαθούν να βγάλουν λάδι την ΚΑΠ της ΕΕ που, όπως είπαμε, είναι αυτή που απαγόρευσε τον εμβολιασμό για την ευλογιά από το 1992. Επίσης, προσπαθούν να διαμορφώσουν στρεβλό κριτήριο στην πάλη των αγροτών και των κτηνοτρόφων, να την εγκλωβίσουν εντός των τειχών. Πρόκειται για διαστρέβλωση της πραγματικότητας που δεν πρέπει οι κτηνοτρόφοι και οι αγρότες να την δεχτούν. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) εμφανίζεται τώρα να «προτρέπει» την κυβέρνηση να προχωρήσει σε εμβολιασμό, γιατί εκτιμά ότι, εκεί που έφτασε η κατάσταση, δεν μπορεί να ελεγχθεί αλλιώς η νόσος. Γιατί η ΕΕ είναι «ειδική» στο να πετά από πάνω της τις ευθύνες, όπως και με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ όπου η παρέμβαση της Ευρωπαίας Εισαγγελέα αξιοποιείται για το ξέπλυμα των ευθυνών της Κομισιόν, η οποία είχε συμφωνήσει σε όλα εκείνα τα μέτρα που τελικά οδήγησαν στο στήσιμο της απάτης. Γι’ αυτό και οι κανονισμοί της παρέχουν διάφορες «παρεκκλίσεις» που να επιτρέπουν ελιγμούς με κριτήριο την κερδοφορία των μονοπωλίων και όχι το πώς θα επιβιώσουν οι κτηνοτρόφοι.

Η ΕΕ μπορεί να «προτρέπει», να χορηγεί και δωρεάν εμβόλια από τη βάση εμβολίων που διαθέτει, όμως αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι εντός του καπιταλισμού και του αδυσώπητου μονοπωλιακού ανταγωνισμού είναι πολύ πιθανό να υπάρξουν εμπορικοί περιορισμοί λόγω του εμβολιασμού. Κάτι που δεν αποκλείει και η ίδια η Κομισιόν, όπως είπαμε εισηγητικά με βάση την απάντησή της σε σχετική ερώτηση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ. Όπως άλλωστε προβλέπουν και οι σχετικοί κανονισμοί της ΚΑΠ. Γι’ αυτό, σωστά το ριζοσπαστικό αγροτικό κίνημα, η ΠΕΜ, με το πλαίσιο πάλης της διαμορφώνει αιτήματα, αλλά και διεκδικεί και εναντίον των επιπτώσεων της ΚΑΠ της ΕΕ που συνδιαμορφώνεται και υλοποιείται απ’ όλες τις κυβερνήσεις με κριτήριο την κερδοφορία των εμποροβιομηχάνων. Τέτοια είναι τα αιτήματα να μην ισχύσουν οι περιορισμοί στη διακίνηση των προϊόντων και να αναπληρωθούν από το κράτος και την ΕΕ οι όποιες απώλειες υπάρξουν στο εισόδημα των κτηνοτρόφων από τον εμβολιασμό. Να μην καταστραφεί τόσος κόσμος στο όνομα της εξωστρέφειας της κερδοφορίας μιας χούφτας βιομηχάνων - μεγαλοεξαγωγέων φέτας, είτε εξαιτίας των θανατώσεων είτε εξαιτίας των εκβιασμών των βιομηχάνων που τις όποιες συνέπειες θα τις μεταφέρουν στις πλάτες των κτηνοτρόφων.

Για να έχει αποτέλεσμα αυτός ο αγώνας, θα πρέπει να υπάρχει πλήρης γνώση και συνειδητοποίηση της κατάστασης. Οριστική λύση δεν υπάρχει εντός των καπιταλιστικών τειχών, των τειχών της ΚΑΠ της ΕΕ. Όπως είπαμε και εισηγητικά, η πάλη πρέπει να έχει ορίζοντα, αυτόν των συνολικότερων ανατροπών σε επίπεδο οργάνωσης της παραγωγής και της κοινωνίας.

Βιβλιογραφία:

Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, Η παρέμβαση του ΚΚΕ στους βιοπαλαιστές αγρότες. Πρακτικά της Ευρείας Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 2020.

Ορέστης Παπαδόπουλος, Μεταδοτικές ασθένειες στα ζώα, έκδ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 1998.

Διδακτορικές διατριβές:

Ειρήνη Αγιαννιωτάκη, Οζώδης δερματίτιδα των βοοειδών: Ανάπτυξη διαγνωστικών δοκιμών επιτήρησης σε εκτροφές που εφαρμόστηκε εμβολιασμός και διερεύνηση της παρεχόμενης παθητικής ανοσίας στους μόσχους, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2020, https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/47518.

Όλγα Μαγγανά-Βουγιούκα, Ανίχνευση του ιού της ευλογιάς του προβάτου με τη βοήθεια τεχνικών μοριακής βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2000, https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/24168.

Άλλες εργασίες:

Ιωάννα Λαζαρίδου, Επιδημιολογική επιτήρηση και λήψη μέτρων για τέσσερα εξωτικά νοσήματα στην Περιφερειακή Ενότητα Σερρών, Διπλωματική Εργασία, ΑΠΘ, 2022, https://ikee.lib.auth.gr/record/342657/files/GRI-2022-37182.pdf.

Κ. Dadousis, «Sheeppox in Evros. A 7-year (1994-2000) retrospective study», Journal of the Hellenic Veterinary Medical Society, 54(2), 172-180, 2018, https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/jhvms/article/view/15256/13721.

Άλλα:

Δελτίο Τύπου ΥΠΑΑΤ: «20 νέα μέτρα θωράκισης της κτηνοτροφίας προτείνει η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς», 20.11.2025, https://www.minagric.gr/2013-04-05-10-13-09/ministry-example/ypaat-grafeio-typou/deltiatypou/18592-dt201125a.

European Comission: «SPGP Expert Mission to Greece», EU VET Initiative 14-16 May 2025, https://meatplace.gr/wp-content/uploads/2025/07/SPGP-Expert-Mission-to-Greece.pdf.