Η ΔΟΥΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΣΤΙΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ


της Αιμιλίας Αγκαβανάκη

«Ο κομμουνιστής και η κομμουνίστρια, ο Κνίτης και η Κνίτισσα δεν κρίνονται μόνον από την προσωπική αγωνιστικότητα, αλλά και από την ικανότητα συσπείρωσης και οργάνωσης των λαϊκών μαζών, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Από την ικανότητα στην οικοδόμηση μετώπων συσπείρωσης και συνεργασίας, στα οποία μετέχουμε και στηρίζουμε, τη διεύρυνση του κύκλου επιρροής του Κόμματος, στην ικανότητα να συνεργαζόμαστε με εργατοϋπαλλήλους, αυτοαπασχολούμενους και φτωχούς αγρότες, με νέες ηλικίες, παίρνοντας υπόψη τις διαφορετικές τους απόψεις, αλλά και χωρίς να παραιτούμαστε από τη δουλειά της πειθούς, της κριτικής, πολύ περισσότερο σε εργασιακούς χώρους, όπου συνυπάρχει η εργοδοτική τρομοκρατία με την κυριαρχία του εργοδοτικού συνδικαλισμού, κυριαρχούν ρεφορμιστικές και οπορτουνιστικές δυνάμεις»1.

Η θεμελιακή καταστατική υποχρέωση για κάθε κομματικό μέλος «να αντιπροσωπεύει το Κόμμα όπου βρίσκεται […] και να συμβάλλει στην ανάπτυξη και τον ταξικό προσανατολισμό του μαζικού κινήματος…» αποκτά ιδιαίτερη σημασία σήμερα, γιατί στις σημερινές συνθήκες της βαθιάς καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης, που είναι σε πλήρη εξέλιξη και στη χώρα μας, είναι αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε η άνοδος της ιδεολογικοπολιτικής παρέμβασης των μελών και στελεχών του Κόμματος και της ΚΝΕ, ώστε να βοηθήσει στη συνειδητοποίηση της μεγάλης πλειοψηφίας του λαού ότι πρέπει να αντιπαλέψουν το καπιταλιστικό εκμεταλλευτικό σύστημα, τα μονοπώλια και τις ιμπεριαλιστικές ενώσεις. Για τις γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων αυτή η ανάγκη είναι μεγαλύτερη, γιατί αντικειμενικά διαθέτουν χαμηλότερη πολιτική συνείδηση λόγω της λειψής κοινωνικής και πολιτικής εμπειρίας.

Το καπιταλιστικό σύστημα βελτίωσε το οικογενειακό και το γενικότερο δίκαιο, έφερε τη νομική ισότητα της γυναίκας και κάποιες κοινωνικές υπηρεσίες δημόσιες ή ημιδημόσιες -εμπορευματοποιημένες στη συνέχεια- και ιδιωτικές που απευθύνονται σε ένα μέρος μόνο και όχι σε όλες τις γυναίκες που τις έχουν ανάγκη. Ταυτόχρονα όμως χρησιμοποίησε τη νομική «ισότητα» για νέα επίθεση ενάντια σε κατακτήσεις ανδρών και γυναικών της εργατικής τάξης. Παράλληλα άφησε -μετά από χιλιάδες χρόνια ανισοτιμίας- ένα πέλαγος προκαταλήψεων, λαθεμένων αντιλήψεων, συγχύσεων σε άντρες και γυναίκες ακόμα και στις γραμμές μας, που για να ξεπεραστούν, μαζί με τα πρόσθετα εμπόδια που βιώνει στην καθημερινή ζωή της, η εργαζόμενη πρέπει να κολυμπήσει σε πολύ βαθιά νερά.

Αυτός ο αγώνας για να έχει αποτελέσματα δεν μπορεί να διεξάγεται ατομικά και η κάθε γυναίκα να παλεύει για τα δικά της ή οικογενειακά της προβλήματα. Η συμβολή του Κόμματος και του κινήματος στη συσπείρωση των εργαζόμενων γυναικών και στον προσανατολισμό της πάλης τους είναι καθοριστική.

Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε πρέπει να βοηθήσουμε να συνειδητοποιηθεί ότι απαιτείται ουσιαστική αντιπαράθεση-σύγκρουση με τα συμφέροντα του κεφαλαίου, ξεκινώντας από το πεδίο της οικονομίας μέχρι το εποικοδόμημα, να αποκαλύπτεται και στην ιδεολογική ζύμωση και στους στόχους πάλης ο χαρακτήρας της εξουσίας, δηλαδή το ζήτημα της νίκης της εργατικής, λαϊκής εξουσίας που πρέπει να είναι ο απώτερος στόχος πάλης για την αποτελεσματικότητα των ταξικών αγώνων.

Οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες βλέπουν τη ζωή τους να επιδεινώνεται δραματικά, ακόμη και σε σύγκριση με τα πρώτα χρόνια των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Τώρα στο όνομα της ισότητας καταργούνται δικαιώματα και κατακτήσεις όλης της εργατικής τάξης, αυξάνοντας το βαθμό εκμετάλλευσής της για ν’ ανταπεξέλθει το ευρωπαϊκό κεφάλαιο στο διεθνή ανταγωνισμό.

Τα αντιλαϊκά-αντεργατικά μέτρα που παίρνονται, είναι μέτρα στρατηγικής σημασίας για το κεφάλαιο και τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής και όχι προσωρινά.

Η κρίση του ελληνικού καπιταλισμού εμφανίζεται ως πρόβλημα κυρίως κακής διαχείρισης ή έλλειψης πολιτικής «ρύθμισης και ελέγχου των αγορών».

Γίνεται μεγάλη προσπάθεια να αποπροσανατολιστεί η σκέψη των εργαζομένων και των λαϊκών στρωμάτων ότι δεν πρόκειται για κρίση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής με τις αντιθέσεις και τις αντιφάσεις του. Ισχυρίζονται ότι υπάρχει ελληνική ιδιομορφία, διαφθορά και σπατάλη, σε αντίθεση με τις άλλες χώρες της ΕΕ, που δε βαρύνονται με σκάνδαλα.

Αστικές και οπορτουνιστικές δυνάμεις, η καθεμία από διαφορετική σκοπιά και με διαφορετικές προτάσεις, συνειδητά προσπαθούν να στερεώσουν την αντίληψη -και σε αυτό ομονοούν όλοι- ότι υπάρχει βάση για να γίνει καλύτερος ο καπιταλισμός, ότι υπάρχει ένα άλλο μείγμα διαχείρισης που μπορεί να ωφελήσει εξίσου καπιταλιστές και εργατική τάξη, μονοπώλια και μεγάλο μέρος μεσαίων στρωμάτων στα αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο. Υπάρχει συνεπώς κίνδυνος να εγκλωβιστεί ένα μεγάλο μέρος του λαού. Για τις εργαζόμενες γυναίκες, τις άνεργες, τις συνταξιούχες η σύγχυση μπορεί να γίνει μεγαλύτερη.

Βεβαίως υπάρχει αγανάκτηση και στις γυναίκες, όμως εύκολα μπορεί να μετατραπεί σε στείρα απαισιοδοξία και τάση συμβιβασμού με τις δυσκολίες, αν δε γονιμοποιηθεί με δράση σε σύγκρουση και ρήξη με την εξουσία του κεφαλαίου.

Αντίθετα, όσο πιο πολύ οξύνονται τα προβλήματα, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθούν προϋποθέσεις αναδίπλωσης, εγκλωβισμού στην αναζήτηση λύσης των προβλημάτων σε ατομικό επίπεδο.

Πρωταρχικό λοιπόν ζήτημα είναι να μπουν στη δράση όσο το δυνατό περισσότερες πλατιές λαϊκές μάζες, να αναπτυχθούν και να ενισχυθούν οι αγώνες με ταξικό προσανατολισμό και κατεύθυνση. Μέσα από αυτό το δρόμο σήμερα μπορούν να παρεμποδιστούν τα χειρότερα, αλλά και να αποσπαστούν κάποιες μικρές κατακτήσεις.

Βεβαίως η ταξική πάλη δεν έχει μόνο μια έκφραση, τη συνδικαλιστική, αλλά και την πολιτική και την ιδεολογική. Γι’ αυτό χρειάζεται συνεπής αντιμονοπωλιακή, αντιιμπεριαλιστική πάλη που συγκρούεται όχι με έναν εργοδότη, αλλά συνολικά με την πολιτική των μονοπωλίων. Χρειάζεται αντιμονοπωλιακή, αντιιμπεριαλιστική δράση μέσα από τα συνδικάτα, τις ριζοσπαστικές γυναικείες οργανώσεις, τις οργανώσεις των αυτοαπασχολούμενων, των αγροτών, των σπουδαστών, τις οργανώσεις γονιών κλπ.

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Εχει σημασία για τη δουλειά του Κόμματος στις εργαζόμενες γυναίκες να γνωρίζουμε ποια έκφραση παίρνει κάθε φορά στις συνθήκες του καπιταλισμού η ανισοτιμία των γυναικών. Γιατί η τυπική-νομική ισότητα που έχει επέλθει ιστορικά, που αντανακλάται και στην παραγωγική διαδικασία, συσκοτίζει πλευρές της σύγχρονης έκφρασης της ανισοτιμίας.

Η αυξημένη ανεργία των γυναικών και η μακροχρόνια είναι σχεδόν διπλάσια από αυτή των ανδρών, ενώ αυτή των νέων γυναικών είναι διπλάσια από αυτή του συνόλου των γυναικών. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Στατιστικής Αρχής, η ανεργία των γυναικών το Νοέμβρη του 2010 αυξήθηκε στο 17% από 13,3% που ήταν το Νοέμβρη του 2009 και συνεχίζει να είναι πολύ υψηλότερη από εκείνη στους άνδρες που είναι 11,6% από 8,8%.

Το 48,4% των ανέργων είναι μακροχρόνια άνεργοι. Η ανεργία των νέων γυναικών σε ηλικία 15-29 ετών το γ΄ τρίμηνο του 2010 αυξήθηκε στο 30,6% από το 24,5% που ήταν πέρυσι το αντίστοιχο τρίμηνο. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τους νέους αυτής της ηλικίας είναι 19% το 2010 από 13,9% το 2009.

Η ανισότητα στους μισθούς, τα μεροκάματα, τις συντάξεις εξακολουθεί να υπάρχει παρά τους νόμους, κυρίως γιατί οι γυναίκες εργάζονται σε επαγγέλματα με χαμηλές αμοιβές ή δουλεύουν στο μεγαλύτερο ποσοστό τους με ελαστικές μορφές απασχόλησης για να συνδυάζουν και τη μητρότητα, τη φροντίδα των μελών της οικογένειας.

Η στατιστική υπηρεσία του ΙΚΑ (Δεκέμβρης 2008) δίνει τα εξής στοιχεία: οι αμοιβές των εργαζόμενων γυναικών είναι κατά μέσο όρο 20% χαμηλότερες από τις αμοιβές των ανδρών. Ακόμη και στη μερική απασχόληση (στοιχεία Οκτώβρη 2009) οι γυναίκες αμείβονται το μήνα με 70 ευρώ (μικτά) λιγότερα από τους άνδρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ το β΄ τρίμηνο του 2010 η μερική απασχόληση των γυναικών ήταν σε ποσοστό 10,6% του συνόλου των εργαζόμενων γυναικών, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των αντρών ήταν 3,6%.

Η τάση γενίκευσης των ελαστικών μορφών εργασίας ως δήθεν πιο «φιλικών» στον ιδιαίτερο κοινωνικό ρόλο των γυναικών, η κατάργηση των κλαδικών συμβάσεων εργασίας και η γενίκευση των επιχειρησιακών - ατομικών που πιο εύκολα θα περάσουν στις εργαζόμενες γιατί είναι πιο ευάλωτες σε πιέσεις, εκβιασμούς, απειλές, η μείωση του εισοδήματος -άρα αύξηση της φτώχειας των γυναικών, μεγαλύτερη από αυτή την ανδρών- έχει αρνητικές επιπτώσεις σε διάφορους τομείς της ζωής των γυναικών και των λαϊκών νοικοκυριών, όπως στην εκπαίδευση, τη στέγαση, τη διατροφή, τις κοινωνικές υπηρεσίες, την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

Η κατάργηση των θετικών ρυθμίσεων -προστασία από τη νυχτερινή εργασία των γυναικών στη βιομηχανία, την εργασία σε βαριές και ανθυγιεινές δουλειές- στο όνομα της πρόσβασης σε όλα τα επαγγέλματα, η αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης, ακόμα και στις μητέρες με ανάπηρα παιδιά κ.ά., εντείνουν την ανισοτιμία των εργαζόμενων γυναικών, αποβαίνουν εις βάρος της υγείας τους, η οποία χρειάζεται ιδιαίτερη προστασία λόγω του αναπαραγωγικού της ρόλου. Αντίθετα, η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, της παραγωγικότητας, του πλούτου που παράγουν οι εργαζόμενοι, οι δυνατότητες της επιστήμης και της τεχνικής θα έπρεπε κάτω από άλλες πολιτικές προϋποθέσεις να είχαν φέρει όχι την κατάργηση αυτών των πενιχρών θετικών ρυθμίσεων που υπήρχαν, αλλά και επιπλέον θετικές διακρίσεις ιδιαίτερης προστασίας και φροντίδας των γυναικών. Η κατάργησή τους, ιδιαίτερα σήμερα που οξύνεται και η καπιταλιστική οικονομική κρίση, αυξάνει την ανισοτιμία των γυναικών.

Η έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης σε συνδυασμό με την εμπορευματοποίηση των υπηρεσιών υγείας - πρόνοιας, του λεγόμενου δημόσιου συστήματος, αλλά ακόμα και γι’ αυτές που έχουν ασφάλιση, η μείωση των διαγνωστικών εξετάσεων, των ιατρικών πράξεων και των φαρμάκων που κάλυπταν το δημόσιο ή τα ασφαλιστικά ταμεία, θα οδηγήσουν σε επιδείνωση της σωματικής και ψυχικής υγείας των γυναικών και συνακόλουθα των παιδιών που θα φέρουν στον κόσμο. Επίσης η παροχή προσχολικής αγωγής σε βρεφικούς και παιδικούς σταθμούς, η φροντίδα και κατ’ οίκον νοσηλεία στο σπίτι σε ηλικιωμένους, χρόνιους πάσχοντες και ανάπηρα μέλη των οικογενειών σχετίζεται όλο και περισσότερο με την οικονομική δυνατότητα που θα έχει ατομικά η καθεμία γυναίκα ή οικογένεια. Δεν είναι τυχαίο ότι η μεγάλη επιδείνωση της ζωής των λαϊκών οικογενειών εκδηλώνεται περισσότερο στις γυναίκες και τα παιδιά.

Ταυτόχρονα παίρνονται τα αστικά μέτρα που στο όνομα της ανακούφισης, τελικά οδηγούν στη μεγαλύτερη ενσωμάτωση. Τέτοια μέτρα είναι «κοινωνικές επιχειρήσεις» της λεγόμενης κοινωνικής οικονομίας για να δώσουν διέξοδο στη γυναικεία ανεργία και στην έλλειψη «κοινωνικής προστασίας». Οι γυναίκες εργάζονται σε αυτές ως φτηνό εργατικό δυναμικό με ακόμα πιο περιορισμένα δικαιώματα (ως μέλη των συνεταιρισμών), παρέχοντας μια στοιχειώδη κάλυψη στις πιο οξυμένες ανάγκες άλλων εργαζόμενων γυναικών και φτωχών λαϊκών οικογενειών.

Οι νέες γυναίκες αντιμετωπίζουν με οξύ τρόπο το πρόβλημα της ανισοτιμίας όταν μπαίνουν στην παραγωγή ή δημιουργούν οικογένεια. Τότε αντιλαμβάνονται ότι παραμένουν οι προκαταλήψεις ή και υπάρχουν νέες αντιδραστικές αντιλήψεις, ιδιαίτερα σε περιόδους βαθιάς και πολύπλευρης κρίσης του καπιταλιστικού συστήματος, όπως σήμερα. Σε αυτή τη μεταβατική φάση της ζωής τους, που χρειάζεται να συνδυάσουν τη μητρότητα, τη δουλειά, την κοινωνική δράση, συχνά υποχωρεί η συμμετοχή στον αγώνα, ξεθωριάζουν οράματα και αγωνιστικές παρακαταθήκες. Η επάνοδος των γυναικών στο κίνημα είναι πιο σύνθετη γιατί συναντούν περισσότερα εμπόδια. Αρα απαιτείται ιδιαίτερη δουλειά από το Κόμμα και το κίνημα στις νέες ηλικίες για να μη χαθεί κανένας αγωνιστής και καμία αγωνίστρια από τις επάλξεις του αγώνα.

Η ταξική εκμετάλλευση συνδέεται πάντα με την ιδεολογική επίθεση της αστικής τάξης, που ανάλογα με τις ανάγκες της αλλάζει περιεχόμενο. Παλιότερα η αστική τάξη πρόβαλλε τη γυναικεία κατωτερότητα για να απομυζά μεγαλύτερη υπεραξία από την εργασία των γυναικών. Τώρα προσπαθεί να πείσει τη γυναίκα ότι αυτός ο τρόπος ζωής και στη δουλειά και στην οικογένεια και στην κοινωνία, δηλαδή «ο συγκερασμός οικογενειακών και επαγγελματικών υποχρεώσεων», όπως λένε, είναι όχι μόνο φυσιολογικός αλλά και προς όφελός της. Παλιότερα προπαγάνδιζε ότι η θέση της γυναίκας είναι στο σπίτι, στην οικογένεια και όχι στη δουλειά και στην κοινωνική δράση. Αργότερα, κάτω και από την επίδραση που ασκούσαν οι κατακτήσεις των γυναικών στις σοσιαλιστικές χώρες, ξεκίνησε καμπάνια για τη συμμετοχή τάχα όλων των γυναικών στα «Κέντρα Λήψης των Αποφάσεων». Βέβαια αυτό αφορά κυρίως τις γυναίκες της αστικής τάξης, της τάξης που βρίσκεται στην εξουσία.

Σήμερα το πρότυπο που λανσάρεται είναι η γυναίκα επιστήμονας, επιχειρηματίας, καριερίστρια, αρχηγός της μονογονεϊκής οικογένειας, με κοινωνική δράση κυρίως στον τομέα της φιλανθρωπίας, η γυναίκα πολυπράγμων, κοσμική που περιορίζει τη διαμαρτυρία της μόνο απέναντι στο αντρικό φύλο. Εξω από το κάδρο έχει πεταχτεί η εργάτρια, η αγωνίστρια, η γυναίκα που πάει κόντρα στο ρεύμα και θεωρείται απειλή για το σύστημα.

Η ανάπτυξη του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής αντικειμενικά αυξάνει με πολύ πιο γρήγορο ρυθμό τις καθημερινές ανάγκες στην προσωπική και οικογενειακή ζωή. Υπάρχει όμως μεγάλη σύγχυση σχετικά με τη συνειδητοποίηση των αναγκών, αφού άλλες είναι οι πραγματικές ανάγκες των λαϊκών δυνάμεων, άλλες των αστικών, ενώ η αστική προπαγάνδα διαμορφώνει και ψεύτικες ελπίδες ικανοποίησής τους.

Σε συνθήκες δύσκολου και μακρόχρονου αγώνα, χωρίς εμφανή και άμεσα αποτελέσματα, πολλοί και πολλές, ακόμα και αγωνίστριες, χάνουν το στόχο και δυσκολεύονται να ξεπεράσουν το ατομικό, οικογενειακό και να παλέψουν για το συλλογικό. Θεωρούν ότι οι ατομικές προσπάθειες μπορούν να βελτιώσουν τη ζωή τους, να τους ανακουφίσουν από τα βάσανα και τα πολλαπλά βάρη, αποστασιοποιημένες από το γεγονός ότι η καθημερινότητα σήμερα περισσότερο από ποτέ εξαρτάται από τη γενική πολιτική, από το γενικό συσχετισμό δυνάμεων. Γι’ αυτό και το Κόμμα μας έχει τη θέση ότι στις σημερινές συνθήκες η πάλη ακόμα και για τα πιο άμεσα καθημερινά γίνεται αντικαπιταλιστική, δηλαδή συνδέεται με την ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος και την ανάληψη της εξουσίας από την εργατική τάξη σε συνεργασία με τις σύμμαχες δυνάμεις.

Τα τελευταία 20 περίπου χρόνια έχουν περιοριστεί απελπιστικά τα στενά όρια παραχωρήσεων στο πλαίσιο του συστήματος. Το γεγονός αυτό είναι που μεγιστοποιεί τα λαϊκά προβλήματα, ιδιαίτερα αυτά των νέων και των γυναικών από τα λαϊκά στρώματα.

«Το ΚΚΕ θεωρεί ότι οι γυναίκες της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων είναι αυτές που θα προσδώσουν δυναμική στην ανασύνταξη του εργατικού κινήματος και των άλλων κοινωνικών κινημάτων, στη συγκρότηση του ΑΑΔΜ, στη συμμαχία για τη λαϊκή εξουσία, για τη λαϊκή οικονομία. Η ανασύνταξη του κινήματος εξαρτάται κι από τη συμμετοχή των γυναικών, αλλά και από την πάλη του εργατικού και του γενικότερου λαϊκού κινήματος για την ισοτιμία και χειραφέτηση»2.

Στον αντίποδα του καπιταλιστικού συστήματος, που κουβαλάει μαζί του την ταξική εκμετάλλευση και την ανισοτιμία της γυναίκας, βρίσκεται ο σοσιαλισμός-κομμουνισμός ως φάρος που φωτίζει την πάλη της εργατικής τάξης, των λαϊκών στρωμάτων, των γυναικών που ανήκουν σε αυτές τις κοινωνικές δυνάμεις, της νεολαίας ως μοναδική προοπτική για τη λαϊκή ευημερία, την πλήρη ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών.

Ακόμα και στα πρώτα βήματα της ιστορικά πρώτης προσπάθειας σοσιαλιστικής οικοδόμησης, η θέση της γυναίκας υπήρξε ασύγκριτα ανώτερη από αυτή της πιο αναπτυγμένης καπιταλιστικής κοινωνίας. Εγινε πράξη η συμμετοχή της στην παραγωγή και στην κοινωνική δράση, με κρατική προστασία της μητρότητας. Με άλλα λόγια η γυναίκα και η οικογένεια απαλλάχθηκαν από το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών του νοικοκυριού που μετατράπηκε σε κοινωνική εργασία. Ετσι γυναίκες και άνδρες εργάζονταν και συμμετείχαν στους θεσμούς του εργατικού και κοινωνικού ελέγχου από τα κάτω προς τα πάνω, είχαν ελεύθερο χρόνο για να αναπτύσσουν τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητές τους, τη συλλογική δράση και την κομμουνιστική αλληλεγγύη.

Ωστόσο στοιχεία ανισοτιμίας στις διαπροσωπικές σχέσεις παρέμεναν και εκφράζονταν, π.χ. στον ελεύθερο χρόνο της γυναίκας και στη συμμετοχή και των δύο φύλων στις οικογενειακές υποχρεώσεις. Ομως τα στοιχεία αυτά δε θέτουν υπό αμφισβήτηση την ανωτερότητα του σοσιαλισμού. Η συνείδηση δεν ακολουθεί εύκολα τις αλλαγές που γίνονται στο οικονομικό και πολιτικό επίπεδο. Πολύ περισσότερο που πρόκειται για κληρονομιά με προκαπιταλιστικές ρίζες, ιδιαίτερα σε κοινωνίες της Ασίας που πέρασαν από τον κοινοτισμό και τη φεουδαρχία της Τσαρικής Αυτοκρατορίας στη σοσιαλιστική οικοδόμηση.

Αλλωστε ο σοσιαλισμός είναι ανώριμος κομμουνισμός, συνεπώς υπάρχει διαστρωμάτωση, αντιθέσεις, ταξική πάλη. Πρόκειται για μια ατελή κοινωνία, όπου διατηρείται ακόμα η κατακερματισμένη εμπορευματική παραγωγή, επομένως και οι καθυστερημένες αντιλήψεις, διατηρούνται ακόμα αντιθέσεις και κοινωνικές ανισότητες, όπως αυτή μεταξύ των δυο φύλων.

Μόνο στην ώριμη κομμουνιστική κοινωνία όλα αυτά εξαλείφονται και πραγματοποιείται η πλήρης ισοτιμία των δυο φύλων. Δηλαδή προϋποθέτει την επέκταση και εμβάθυνση των σοσιαλιστικών σχέσεων παραγωγής - κατανομής, ως υλικής προϋπόθεσης για την ανάπτυξη της κομμουνιστικής συνείδησης ως κυρίαρχης στις μάζες.

Στην πορεία της αποδυνάμωσης των σοσιαλιστικών σχέσεων παραγωγής αναδείχτηκαν και προβλήματα στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η προτροπή για επιστροφή των γυναικών στο σπίτι και «στην καθαρά γυναικεία αποστολή τους»3, ενταγμένο στην πολιτική της «περεστρόικα» (ανασυγκρότηση) και της «γκλάσνοστ» (διαφάνεια). Η εξέλιξη της θέσης της γυναίκας στο σοσιαλισμό κινήθηκε παράλληλα με την εξέλιξη της οικοδόμησης των σοσιαλιστικών σχέσεων παραγωγής.

Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

Ο Μαρξ έλεγε ότι:

«Οποιος σκαμπάζει λίγο από ιστορία, ξέρει καλά πως οι μεγάλες κοινωνικές μεταβολές είναι αδύνατες, χωρίς το γυναικείο “προζύμι”. Η κοινωνική πρόοδος μπορεί να προσδιορισθεί με ακρίβεια σύμφωνα με την κοινωνική θέση το ωραίου φύλου μαζί και των άσχημων γυναικών»4.

Επίσης ο Λένιν υποστήριζε ότι:

«Δεν μπορούμε όμως να τραβήξουμε τις μάζες, στην πολιτική, χωρίς να τραβήξουμε σ’ αυτήν τις γυναίκες.

Γιατί οι γυναίκες που εκπροσωπούν το μισό ανθρώπινο γένος, καταπιέζονται στον καπιταλισμό δυο φορές περισσότερο. Η εργάτρια και η αγρότισσα καταπιέζονται από το κεφάλαιο και επιπλέον, ακόμη και στις πιο δημοκρατικές δημοκρατίες, παραμένουν, πρώτον, ανισότιμες, γιατί ο νόμος δεν τις εξισώνει με τον άνδρα, δεύτερο, κι αυτό είναι το κυριότερο, παραμένουν στην "οικιακή εργασία", "σκλάβες του σπιτιού" πνιγμένες στην πιο ασήμαντη, την πιο μαύρη και άχαρη, την πιο βαριά και αποβλακωτική για τον άνθρωπο δουλειά της κουζίνας και γενικά στις δουλειές του απομονωμένου οικιακού οικογενειακού νοικοκυριού»5.

Να γιατί ευθύνη των κομμουνιστών και κομμουνιστριών είναι να εξειδικεύουμε την πολιτική του Κόμματός μας στις γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων και σε θέματα προσανατολισμού, περιεχομένου, αλλά και μορφών δουλειάς. Είναι δική μας ευθύνη να γίνει η πάλη για την ισοτιμία των γυναικών υπόθεση πρώτα και κύρια του ταξικού εργατικού κινήματος, αλλά και των ριζοσπαστικών συσπειρώσεων των αυτοαπασχολούμενων, των φτωχών αγροτών, των φοιτητών και σπουδαστών, με μέτωπα διεκδίκησης αλλά και όρους ιδεολογικής πάλης. Να μην αγνοούμε τα προβλήματα που με ιδιαίτερη οξύτητα αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και λόγω της θέσης τους στο σημερινό σύστημα. Να παλεύουμε γι’ αυτά συγχρόνως με ιδεολογικοπολιτική στήριξη για να ατσαλώνονται οι γυναίκες απέναντι στη δύναμη της κυρίαρχης ιδεολογίας που ενσωματώνει και χειραγωγεί. Ν’ αντιπαλεύουμε τις ρεφορμιστικές και οπορτουνιστικές αντιλήψεις που οδηγούν στη μοιρολατρία και τελικά στο συμβιβασμό. Να παίρνουμε και πρακτικά οργανωτικά μέτρα για να βοηθάμε ιδιαίτερα τους νέους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητα διλήμματα ανάμεσα στο καθήκον της συμμετοχής στην ταξική πάλη και στην οικογένεια. Τα νέα ζευγάρια σήμερα αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα εμπόδια και δεν έχουν πάντα βοήθεια, στήριξη από κρατικές υπηρεσίες ή από το οικογενειακό περιβάλλον. Να βοηθήσουμε να ανέβει η συντροφική - κομμουνιστική αλληλεγγύη και μεταξύ των μελών, στελεχών και οπαδών του κόμματος και μεταξύ των μελών της οικογένειας, μεταξύ συντρόφων και συντροφισσών για να μη χάσει κανένας τις ομορφιές που έχει ο δύσκολος δρόμος του αγώνα, που δίνει το πραγματικό νόημα στην ύπαρξη του ανθρώπου, στη ζωή. Εχει πολύ μεγάλη σημασία να μη χαθούν αυτές οι ηλικίες για το Κόμμα, την ΚΝΕ, το κίνημα. Με αυτή την έννοια η δουλειά στα νέα ζευγάρια αλλά και στις γυναίκες μέσης ηλικίας, που εργάζονται και ταυτόχρονα σηκώνουν μεγάλο βάρος των οικογενειακών υποχρεώσεων, παίρνει προτεραιότητα.

Κομβικό στοιχείο εδώ είναι η δουλειά των κομμουνιστών και κομμουνιστριών. Πρέπει να αποκτήσουμε πιο στενούς και ουσιαστικούς δεσμούς με την εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα. Να πείσουμε όσο γίνεται περισσότερες γυναίκες να κάνουν ένα αποφασιστικό βήμα προς τα εμπρός για οργανωμένη, προγραμματισμένη δράση, για αντίσταση, αντεπίθεση. Να κάνουμε την έφοδο για να δρομολογήσουμε μια ριζική αλλαγή, έναν άλλο δρόμο ανάπτυξης με λαϊκή εξουσία και οικονομία.

Αυτός ο αγώνας δεν είναι του αύριο, είναι πρόταση που πρέπει να μπαίνει καθημερινά στο λαό, να ζυμώνεται ιδιαίτερα μέσα στις εργαζόμενες γυναίκες για να σπάει η απογοήτευση, η μοιρολατρία, για να μη βρεθούν ηττημένες από τις επιθέσεις του συστήματος. Να ανεβάσουμε τη διαφωτιστική και εκλαϊκευτική παρέμβασή μας, ιδιαίτερα μέσα στις γυναικείες λαϊκές μάζες, για τη ρίζα της γυναικείας ανισοτιμίας, τις μορφές που αυτή εκδηλώνεται στις διάφορες φάσεις του καπιταλιστικού συστήματος. Να αποδεικνύουμε το πιο βασικό, με ποιο τρόπο και κάτω από ποιες προϋποθέσεις θα έρθει η ισοτιμία και η χειραφέτηση των γυναικών της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων, δηλαδή με την ανατροπή του εκμεταλλευτικού συστήματος και την εγκαθίδρυση της εργατικής λαϊκής εξουσίας.

Την ανάγκη αυτής της καθημερινής πολιτικής δουλειάς με τις εργαζόμενες, τις αυτοαπασχολούμενες, τις αγρότισσες υπηρετεί η καλή γνώση της θεωρίας για το γυναικείο ζήτημα από όλες τις κομμουνίστριες και τους κομμουνιστές. Γι’ αυτό τα όργανα του Κόμματος ως τις ΚΟΒ αυτή την περίοδο συζητούν αυτό το θεωρητικό ζήτημα, ώστε μέλη και στελέχη να γίνουμε πιο ικανά στην πολιτική δράση, γνωρίζοντας τις ιδιαίτερες πλευρές που συνθέτουν τον κοινωνικοπολιτικό χαρακτήρα του γυναικείου ζητήματος. Εχει σημασία να διαθέσουμε χρόνο, να διαφωτίσουμε τις γυναίκες και τους άντρες για το γυναικείο ζήτημα, γιατί αυτή η γνώση είναι μια παρακαταθήκη που σε συνδυασμό με την οργάνωση της πάλης και τη συμμετοχή των γυναικών σε αυτή, θα αποδώσει καρπούς.

Επίσης, στις παρεμβάσεις χρειάζεται να αναδεικνύουμε τις αιτίες της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης που οξύνει τα λαϊκά προβλήματα στη χώρα μας, για να βοηθάμε στον απεγκλωβισμό των εργαζομένων από τη λογική της διαχείρισης, στην αλλαγή του συσχετισμού των δυνάμεων στο εργατικό, στο λαϊκό κίνημα και στη δημιουργία της πλατιάς λαϊκής συμμαχίας. Μια τέτοια δουλειά:

• Πρώτα-πρώτα καλλιεργεί το έδαφος της οργανωμένης αντίστασης και της ρήξης με την αντιλαϊκή πολιτική και τους φορείς της, δηλαδή καλλιεργεί ένα ριζοσπαστισμό που δε σημαίνει ότι αυτόματα θα επηρεάσει τα λαϊκά στρώματα, τις γυναίκες, αλλά είναι ο καλύτερος τρόπος για να αναπτυχθεί ο ριζοσπαστισμός και η συμμετοχή στο εργατικό, λαϊκό κίνημα που υπάρχει σήμερα σοβαρή υστέρηση από τις εργαζόμενες γυναίκες.

• Αναδεικνύει ότι η πάλη κατά της εκμετάλλευσης για την κοινωνική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, τον κεντρικό σχεδιασμό, τον εργατικό, λαϊκό έλεγχο, είναι η μόνη ρεαλιστική απάντηση που μπορεί να ικανοποιήσει τα συμφέροντα, τις ανάγκες της εργατικής τάξης, να την απελευθερώσει από τα δεσμά της εκμετάλλευσης και ταυτόχρονα να άρει όλες τις μορφές ανισοτιμίας που κουβαλάει μαζί του ο καπιταλισμός, όπως και αυτή των γυναικών. Δηλαδή δημιουργεί ένα έδαφος και στον τομέα των ιδεών και της δράσης, που διευκολύνει την εργαζόμενη γυναίκα να αμφισβητήσει την πραγματικότητα της σημερινής θέσης της και να αγωνιστεί ως την τελική νίκη που θα φέρει την κοινωνική ισότητα και την ισοτιμία των γυναικών.

Η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του Κόμματος για την ανασύνταξη του εργατικού και λαϊκού κινήματος, που έγινε σύμφωνα με την απόφαση του 18ου Συνεδρίου (Μάρτης 2010), σημείωσε τα εξής: «Το βασικό περιεχόμενο της ανασύνταξης είναι η προετοιμασία και οργάνωση της εργατικής τάξης και των συμμάχων της για αποφασιστική αναμέτρηση με τα μονοπώλια, για την ανατροπή της εξουσίας τους. Υπερβαίνει, δηλαδή, το καθήκον μιας καλύτερης οργάνωσης ή βελτίωσης του επιπέδου της συνδικαλιστικής πάλης της εργατικής τάξης»6.

Μια τέτοια ιδεολογική - πολιτική - οργανωτική δουλειά στις εργαζόμενες γυναίκες βοηθάει να μην πέφτουν θύματα της πλύσης εγκεφάλου, των εκβιασμών και απειλών που κάνουν η κυβέρνηση, τα κόμματα του ευρωμονόδρομου και οι μηχανισμοί του αστικού κράτους για να δεχτούν τα αντιλαϊκά μέτρα μοιρολατρικά. Βοηθάει να καταλάβουν το χαρακτήρα των μέτρων, τι σημαίνει μονοπώλια, καπιταλιστικό σύστημα. Να καταλάβουν ότι εχθρός τους είναι ολόκληρο το σύστημα και όχι μια κυβέρνηση, ένα κόμμα, ΠΑΣΟΚ ή ΝΔ ή τρόικα κλπ. Βοηθάει να ξεκαθαρίζουν στη συνείδησή τους πως ό,τι συμφέρει τα μονοπώλια, τους καπιταλιστές, είναι ριζικά αντίθετο με το λαϊκό συμφέρον. Αυτή η συνειδητοποίηση είναι η βάση, η αφετηρία για να έχουν οι αγώνες αποτέλεσμα, να έχουν νόημα, διαφορετικά θα φαντάζουν στα μυαλά του λαού και των γυναικών ιδιαίτερα μάταιοι, ακόμα και κουραστικοί.

Εμείς θέλουμε η πάλη για την ισοτιμία των γυναικών να συνδέεται με την πολιτικοποίηση - ριζοσπαστικοποίηση της γυναικείας συνείδησης για συμμετοχή στο κίνημα, με σταθερότητα προσφοράς, όχι μόνο στις εξάρσεις, αλλά και στις δύσκολες στιγμές του, όταν είναι σε ύφεση.

Η πείρα του Κόμματος και της σοσιαλιστικής οικοδόμησης δείχνει ότι απαιτούνται ειδικά μέτρα, ιδεολογικά, πολιτικά και οργανωτικά για τη βοήθεια των συντροφισσών, αλλά και των γυναικών, ιδιαίτερα των νέων γυναικών που συμμετέχουν στο εργατικό και λαϊκό κίνημα. Κι αυτό σημαίνει συστηματική προσπάθεια εκ μέρους μας για την οργάνωση των γυναικών στα σωματεία, στον τόπο δουλειάς και με ιδιαίτερες μορφές οργάνωσης (επιτροπές, ομάδες δουλειάς στα σωματεία), αλλά και στον τόπο κατοικίας με τη μορφή των γυναικείων οργανώσεων, ομάδων κινήσεων κλπ. Συστηματική δουλειά για την ανάδειξή τους στα όργανα του κινήματος, του Κόμματος και της ΚΝΕ. Να αναπτυχθεί ο ρυθμός στρατολογίας εργατριών, γυναικών από τα λαϊκά στρώματα με στόχο την ενίσχυση της κομματικής οικοδόμησης και βελτίωσης της κοινωνικής σύνθεσης με ειδικά πλάνα σε κλαδικές, εργοστασιακές και επιχειρησιακές ΚΟΒ με μικρό αριθμό ή καθόλου γυναικεία κομματικά μέλη.

Κλειδί για την κατανόηση της σχέσης ισοτιμίας των δυο φύλων με την κοινωνική ισότητα αποτελεί η δράση του εργατικού κινήματος και της πρωτοπορίας του, του κομμουνιστικού κόμματος.

Το Κόμμα μας εδώ και 93 χρόνια, εξετάζοντας τη ρίζα του γυναικείου ζητήματος, κάνει συστηματική προσπάθεια να ερμηνεύσει και τις μέχρι τώρα κατακτήσεις των γυναικών, αλλά κυρίως να δείξει το δρόμο για την κατάργηση, τη λύση αυτού του προβλήματος. Εχει σοβαρή συμβολή στην ανάπτυξη του ριζοσπαστικού γυναικείου κινήματος, στην ανάδειξη γυναικών στα όργανα του λαϊκού κινήματος, στην απόκρουση αστικών, ρεφορμιστικών, οπορτουνιστικών και νεοφεμινιστικών αντιλήψεων.

Η πορεία δράσης του όμως δεν ήταν εύκολη, δεν ήταν ευθύγραμμη όσον αφορά το γυναικείο ζήτημα, κυρίως για αντικειμενικούς λόγους, αλλά και για υποκειμενικούς παράγοντες. Αντικειμενικοί λόγοι είναι το γεγονός ότι προκαταλήψεις και αναχρονιστικές αντιλήψεις, συγχύσεις ήταν και είναι ακόμη βαθιά ριζωμένες στην κοινωνία, αλλά και στις γραμμές του κινήματος της εργατικής τάξης και περισσότερο σε λαϊκά στρώματα. Ηταν ριζωμένες και σε κομμουνιστές και κομμουνίστριες και σε προοδευτικούς ανθρώπους γυναίκες και άνδρες. Κι αυτό εξηγείται, γιατί το γυναικείο ζήτημα προϋπήρχε του καπιταλισμού.

Υποκειμενικοί παράγοντες που συνέβαλαν ώστε να συναντάμε μεγάλες δυσκολίες σε αυτό τον τομέα δουλειάς και δράσης του Κόμματος, είναι το γεγονός ότι το Κόμμα δρούσε άλλοτε σε συνθήκες παρανομίας, άλλοτε απουσίας από την Ελλάδα ως οργανωμένο πολιτικό κίνημα και άλλοτε κάτω από την πίεση άμεσων αναγκών, με αποτέλεσμα να αναπτύξει κατά διαστήματα μονομερώς τη δράση του για τα ζητήματα των γυναικών μόνο μέσα από το κίνημα, ιδιαίτερα το ριζοσπαστικό γυναικείο κίνημα.

Για πολλά χρόνια δεν είχαμε ανοίξει μέτωπο με την ιδεολογική υποχώρηση και την αναδίπλωση της γυναίκας, παρ’ όλο που ξέρουμε ότι η ιδεολογική υποχώρηση φέρνει παντού υποχώρηση και στο επίπεδο των ιδεών, των αντιλήψεων και των διεκδικήσεων. Ως κόμμα δε συνδυάσαμε σωστά τη θεωρητική, διαπαιδαγωγική και πρακτική δουλειά, δηλαδή τη σχέση στρατηγικής και τακτικής στο γυναικείο ζήτημα. Δώσαμε σχετικά μονόπλευρα βάρος στην προβολή και διεκδίκηση ορισμένων προβλημάτων και δεν καταφέραμε να διαμορφώσουμε ένα στέρεο υπόβαθρο, ώστε να κατανοείται η διαλεκτική σχέση της ταξικής εκμετάλλευσης με τη φυλετική ανισότητα που συνθέτουν το γυναικείο ζήτημα από λαϊκές μάζες με ριζοσπαστική συνείδηση. Ακόμη δεν έχουμε καταφέρει να εξειδικεύεται η πολιτική μας στις γυναίκες σε κάθε τομέα δουλειάς του Κόμματος και του κινήματος, να αντιμετωπίζεται εύστοχα η λαθεμένη άποψη ότι η δράση για τη γυναικεία ανισοτιμία είναι υπόθεση μόνο του γυναικείου κινήματος και ορισμένων γυναικών που καταπιάνονται με το σοβαρό αυτό τομέα πάλης.

Η εργατική τάξη με την καθοδήγηση της πρωτοπορίας της, το Κομμουνιστικό Κόμμα, που παλεύει για την κατάργηση της ταξικής εκμετάλλευσης, δεν μπορεί να πετύχει το στόχο της αν ταυτόχρονα δεν παλεύει για την κατάργηση όλων των διακρίσεων και ανισοτήτων που υπάρχουν στο ταξικό εκμεταλλευτικό σύστημα. Γι’ αυτό λέμε ότι η πάλη για την ισοτιμία των γυναικών είναι πάλη ολόκληρης της εργατικής τάξης που διεξάγεται σε συνεργασία με τους συμμάχους της. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται ιδιαίτερα να παρακολουθούμε τις εξελίξεις για να κατανοείται πώς λειτουργεί το καπιταλιστικό σύστημα απέναντι στις γυναίκες, τι ιδιαίτερα μέτρα παίρνει, πώς τα προπαγανδίζει, γενικά πώς χρησιμοποιεί το γυναικείο φύλο, για να γίνεται η πάλη μας πιο αποτελεσματική, με εύστοχες διεκδικήσεις που δίνουν απάντηση στα προβλήματα που ζουν οι εργαζόμενες και ανοίγουν δρόμους για τη συμμετοχή τους ως το τέλος.

Η δυσκολία εξειδίκευσης της γενικής πολιτικής του Κόμματος στις γυναίκες εμφανίζεται όχι μόνον ανάμεσα στους συντρόφους-στελέχη, αλλά και στις ίδιες τις συντρόφισσες. Η στρεβλή κατανόηση της ταξικής φύσης του γυναικείου ζητήματος οδηγεί στη μονομερή προβολή του ταξικού χαρακτήρα, λειτουργεί ως καταλύτης στη λαθεμένη άποψη ότι δεν έχει ρόλο ύπαρξης και δράσης το αυτοτελές ριζοσπαστικό γυναικείο κίνημα.

Είναι γεγονός ότι οι γυναίκες μπαίνουν στη δράση παρακινούμενες από πολλά προβλήματα και όταν αυτά αγγίζουν ορισμένους τομείς της ζωής τους που έχουν σχέση με τη θέση τους στην οικογένεια και την ταξική τους προέλευση ή ένταξη. Ετσι μπορεί να μη συνειδητοποιούν την ταξική φύση του γυναικείου ζητήματος ή την ταξική τους θέση, αλλά να θέλουν να παλέψουν μέσα από το γυναικείο κίνημα για ζητήματα εργασίας, προστασίας της μητρότητας, του παιδιού, των ηλικιωμένων, γενικότερα για υγεία-πρόνοια, ασφάλιση, παιδεία, αλλά και για τη βία, τη μετανάστευση, τις πολεμικές συγκρούσεις κλπ. Το ριζοσπαστικό γυναικείο κίνημα επεξεργάζεται το διεκδικητικό πλαίσιο πάλης, βάζοντας ιδιαίτερους στόχους που ακουμπάνε τα προβλήματα που με πιο οξυμένο τρόπο βιώνουν οι γυναίκες. Με αυτούς τους στόχους μπολιάζει και το διεκδικητικό πλαίσιο της συμμαχίας του με το ταξικά προσανατολισμένο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, αυτό των αυτοαπασχολούμενων, των φτωχών αγροτών, των σπουδαστών.

Σήμερα απαιτείται συγκεκριμένη και συστηματική μορφωτική, ιδεολογική και πολιτική δουλειά για το γυναικείο ζήτημα από ταξική και πολιτική σκοπιά, μέσα στο Κόμμα και στην ΚΝΕ, αλλά και ευρύτερα, μέσα σε γυναίκες και άνδρες των λαϊκών στρωμάτων που προβληματίζονται και έχουν πρόθεση να αντιπαλέψουν την αντιλαϊκή πολιτική.

Υπάρχουν διεργασίες στη συνείδηση των γυναικών και των ανδρών, όμως σε πολύ διαφορετικές συνθήκες διαμορφώνουν σήμερα πολιτική συνείδηση, κυρίως οι νέοι άνθρωποι. Ο αγώνας για τη νεολαία και για τις γυναίκες πρέπει να γίνει υπόθεση του γενικότερου λαϊκού κινήματος, όλων των κινημάτων και των μαζικών οργανώσεων, ακόμη και αυτών που δεν έχουν στις γραμμές τους γυναίκες (π.χ. κλαδικά συνδικάτα κλπ.). Γιατί και ο εργάτης σε οποιονδήποτε κλάδο είναι μέλος μιας οικογένειας, έχει γυναίκα, κόρη ή εγγονή. Ο εργάτης δεν πρέπει να σκέφτεται και να λειτουργεί ως άτομο, αλλά να παλεύει για το συνολικό συμφέρον της εργατικής τάξης που σε αυτή ανήκει ή προέρχεται μεγάλη μάζα των γυναικών και της νεολαίας. Ομως οι απαιτήσεις μας είναι μεγαλύτερες στους κλάδους που εργάζονται πολλές γυναίκες, γιατί αυτές μπορούν να παρακινήσουν ευρύτερα και τις υπόλοιπες, να δυναμώσουν το πλαίσιο και τον αγώνα για τα προβλήματα της λαϊκής οικογένειας.

Αυτή την περίοδο, μέσα στα πλατιά λαϊκά στρώματα συνυπάρχουν η αγανάκτηση με την ιδεολογική πολιτική σύγχυση σχετικά με την κρίση, τις αιτίες της και σχετικά με τον ταξικό χαρακτήρα των μέτρων της πολιτικής της κυβέρνησης. Γι’ αυτό σήμερα είναι ακόμα πιο σημαντικό το εργατικό, λαϊκό κίνημα να ενσωματώνει στις θέσεις και τις διεκδικήσεις του, τις ανάγκες και τις απαιτήσεις των γυναικών της εργατικής τάξης, ιδιαίτερα της νέας γενιάς που μπαίνει τώρα στην παραγωγή. Χρειάζεται μια ξεχωριστή δουλειά για να φαίνεται πως ο καπιταλισμός βαθαίνει την ταξική εκμετάλλευση και καταπίεση με τις γυναίκες, τη νεολαία, τους μετανάστες και γι’ αυτό βρίσκονται σε χειρότερη μοίρα από τους υπόλοιπους εργαζόμενους. Ετσι βοηθάμε να ανεβαίνει η συνείδηση και η γνώση, άρα και η ικανότητα για πάλη. Εχουμε αρκετή δουλειά ακόμα να κάνουμε γι’ αυτό.

Χρειάζεται και η αυτοτελής δράση του Κόμματος και της ΚΝΕ για εξειδίκευση της πολιτικής μας πρότασης στις γυναίκες, που να παίρνει υπόψη τις οξυμένες μορφές έκφρασης της ανισοτιμίας τους και στο επίπεδο της οικονομίας και του εποικοδομήματος. Να ανοίγει μέτωπα και να διεκδικεί αιτήματα που θα ανακουφίζουν τις γυναίκες, προβάλλοντας ταυτόχρονα το δρόμο της λύσης που οι κατακτήσεις δε θα είναι μεμονωμένες και προσωρινές, αλλά συλλογικές και σίγουρες στο πλαίσιο της σοσιαλιστικής-κομμουνιστικής κοινωνίας. Αυτό το ρόλο πρέπει να παίξει η γυναικεία κομμουνιστική πρωτοπορία για να τραβήξει στη δράση και τις φίλες και οπαδούς του Κόμματος. Να τις πείσει και έμπρακτα για τις σύγχρονες θυσίες που απαιτούνται, για την αξία να υπερνικάς προκαταλήψεις, εμπόδια, δυσκολίες, να καταθέτεις από το χρόνο που δεν έχεις στο βωμό του συλλογικού ταξικού αγώνα για το αύριο το δικό σου, των παιδιών σου, της κοινωνίας ολόκληρης.

Η Απόφαση της Πανελλαδικής Σύσκεψης για τη δουλειά του Κόμματος στις Γυναίκες (Ιούνης 2008) ανέφερε:

«Είναι αδύνατον να προωθηθεί η εξειδίκευση της πολιτικής μας στις γυναίκες αν δεν εξασφαλιστεί η συγκρότηση και λειτουργία βοηθητικών επιτροπών δίπλα στα όργανα, όπως και η σωστή καθοδήγηση των Κομματικών Ομάδων ή Επιτροπών για τις γυναίκες στα Σωματεία. Σ’ όλη την κλίμακα της οργάνωσης πρέπει να υπάρχει χρέωση στην ουσία και όχι στα χαρτιά. Επειδή η χρέωση αφορά συντρόφισσες, αλλά και στο βαθμό που αφορά συντρόφους, πρέπει να παίρνεται υπόψη να μην ανατίθεται σε υπερχρεωμένες με πολλά καθήκοντα, πράγμα που φέρνει σε δεύτερη και τρίτη μοίρα τη δουλειά στις γυναίκες. Το καθήκον αυτό έχει μπει πολλές φορές, δεν ελέγχθηκε από τα καθοδηγητικά όργανα και από την ΚΕ με αποτέλεσμα να καρκινοβατεί, να μην μπορεί να γίνεται έλεγχος και απολογισμός.

Δεν δικαιολογείται τσιγγουνιά στη χρέωση στελεχών, αφού είναι φανερό ότι πρόκειται για τομέα δουλειάς που συμβάλει και στη γενική πορεία και αποτελεσματικότητα δράσης του Κόμματος».

Με βάση αυτή την κατεύθυνση χρειάζεται να δουν το θέμα τα καθοδηγητικά όργανα και να συγκροτήσουν βοηθητικές επιτροπές όπου δεν υπάρχουν, χωρίς να ταυτίζονται με τις Κομματικές Ομάδες των γυναικείων συλλόγων. Ιδιαίτερα να ειδωθεί η συγκρότηση και ο ρόλος των Κομματικών Επιτροπών γυναικών στα Σωματεία.

Η ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΡΙΩΝ ΣΤΟ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΚΙΝΗΜΑ

Ο αγώνας για την ισοτιμία της γυναίκας συνδέεται με την πολιτικοποίηση - ριζοσπαστικοποίηση της γυναικείας συνείδησης και αυτό σημαίνει συμμετοχή και δράση στο λαϊκό κίνημα. Αυτό σημαίνει ότι το ριζοσπαστικό γυναικείο κίνημα έχει ουσιαστικό λόγο και ρόλο να παίξει σήμερα.

«Οι μαζικές οργανώσεις θα αποκτούν μαζικό χαρακτήρα και ριζοσπαστικό προσανατολισμό, θα καταφέρνουν να περάσουν στην αντεπίθεση στο βαθμό που δρουν για τα λαϊκά προβλήματα, όχι ευκαιριακά, αλλά με συνέχεια και προγραμματισμό»7.

Είναι στην ευθύνη των μελών και στελεχών του Κόμματος, με το παράδειγμά τους και τις σωστές μεθόδους δουλειάς, να συμβάλουμε να προσελκύονται στις μαζικές οργανώσεις άνθρωποι δραστήριοι που θέλουν να αντιπαλέψουν την αντιλαϊκή πολιτική και να αναλαμβάνουν ευθύνες. Αυτή η ευθύνη πολλαπλασιάζεται όσον αφορά την προσέλκυση γυναικών στο μαζικό κίνημα.

Οι μαζικοί φορείς στους οποίους συμμετέχουν γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων, με την καθοριστική συμβολή των κομμουνιστριών, πρέπει να αναπτύσσουν πολύπλευρη δραστηριότητα, ώστε να ανεβαίνει η αγωνιστικότητα, να αναπτύσσουν δράση που σχετίζεται με όλες τις μορφές που παίρνει η ανισοτιμία των γυναικών και στο πολιτικό επίπεδο και σ’ αυτό των ιδεών, των αντιδραστικών αντιλήψεων παίρνοντας υπόψη την έλλειψη ελεύθερου χρόνου για ενημέρωση, ψυχαγωγία, πολιτισμό κλπ. Δραστηριότητα τέτοια που να ανεβαίνει το ιδεολογικό και πολιτικό επίπεδο των γυναικών, να αποκαλύπτεται η πολιτική της συναίνεσης, της μοιρολατρίας και της ταξικής συνεργασίας που προωθούν μέσα στο εργατικό, λαϊκό κίνημα οι δυνάμεις που στηρίζουν το σύστημα και αυτές του συμβιβασμού. Να βαθαίνει η συνείδηση των γυναικών για να κατανοούν την ανάγκη της ολοκληρωμένης ταξικής πάλης, του πολιτικού αγώνα. Ενός αγώνα δηλαδή, που δεν αντιπαλεύει μια πολιτική που απλά θέλει τη γυναίκα στο περιθώριο, χωρίς δικαιώματα, αλλά αντιπαλεύει μια πολιτική που υπηρετεί το κεφάλαιο και χτυπά όλους τους εργαζόμενους και τα λαϊκά στρώματα και που οι γυναίκες είναι τα μεγαλύτερα και περισσότερα θύματά της.

Οι κομμουνίστριες πρέπει να βοηθήσουν ώστε το γυναικείο ριζοσπαστικό κίνημα να έχει στο στόχαστρό του την ταξική εκμετάλλευση και να αναδεικνύει το πώς αυτή δένεται με το γυναικείο ζήτημα και πιο εξειδικευμένα να δουλεύει ορισμένες πλευρές που έχουν να κάνουν με τη φυλετική διάσταση της ταξικότητας του.

Η αστική τάξη έχει δημιουργήσει μια σειρά γυναικείους φορείς χωρίς ουσιαστική δράση, με στόχο να συσκοτιστεί και να θολώσει η ταξική πλευρά της ανισοτιμίας της γυναίκας. Εχει στην υπηρεσία της τα ΜΜΕ, την εκπαίδευση, τη θρησκεία, ΜΚΟ, όλους τους μηχανισμούς του κράτους για να αποπροσανατολίζουν τη συνείδηση της γυναίκας, να καλλιεργούν αυταπάτες ότι τα προβλήματα των γυναικών μπορούν να λυθούν μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα. Γι’ αυτό η ιδεολογικοπολιτική πάλη και μέσα στο γυναικείο κίνημα με την αποκάλυψη του ρόλου όλης της αστικής κρατικής μηχανής βοηθάει να ωριμάζει η πολιτική συνείδηση των γυναικών, να γίνεται πιο καθαρός ο στόχος της αντεπίθεσης, της ρήξης και της σύγκρουσης.

Αποκρούουμε τις απόψεις για αυτόνομο επαναστατικό γυναικείο κίνημα που παράγει τη δική του ιδεολογία. Τέτοιες αντιλήψεις οδηγούν στην άρνηση της ταξικότητας του γυναικείου ζητήματος, στοχεύουν στην απόσπαση του γυναικείου κινήματος από το εργατικό κίνημα. Αρνούνται τον ηγετικό ρόλο της εργατικής τάξης για την κοινωνική απελευθέρωση, στοιχείο της οποίας είναι και η απελευθέρωση της γυναίκας.

Απορρίπτουμε την οπορτουνιστική άποψη ότι η «αυτόνομη» γυναικεία-φεμινιστική παρέμβαση μπορεί να ανατρέψει την εξουσία των ανδρών, στην οποία τσουβαλιάζουν τους αστούς με τους εργάτες για να σβήσουν τις ταξικές διαχωριστικές γραμμές και εκ των πραγμάτων υποτάσσουν τις γυναίκες στην αστική εξουσία, δηλαδή στο σύστημα της ταξικής εκμετάλλευσης και συνεπώς της διπλής καταπίεσης της γυναίκας.

Υποστηρίζουμε την αυτοτέλεια του οργανωμένου ριζοσπαστικού γυναικείου κινήματος, χωρίς να θεωρούμε ότι οι δομές του εξαντλούνται στο γυναικείο σύλλογο. Μπορούν να δημιουργούνται πυρήνες και ομάδες γυναικών γύρω από τοπικά ή κλαδικά προβλήματα, μέτωπα πάλης και συσπείρωσης.

Είναι ευθύνη δική μας να δούμε ζητήματα που δυσκολεύουν τη δράση των οργανώσεων του ριζοσπαστικού γυναικείου κινήματος και να βοηθήσουμε να λυθούν, π.χ. απομαζικοποίηση, ευκαιριακή δράση.

Πρέπει να βοηθήσουμε να αναδειχτούν νέα στελέχη που θα πλαισιώσουν αυτούς τους φορείς, θα δώσουν νέα πνοή στη δράση τους. Να ανοιχτούν πλατιά στις γυναίκες για όλα τα προβλήματα που τις απασχολούν με στόχο τη μαζικοποίηση και μαχητικοποίησή τους.

Κάθε πρόβλημα (κοινωνικό και πολιτικό) που αφορά τη ζωή των γυναικών και τη ζωή των οικογενειών τους, να εξειδικεύεται από την ταξική και τη φυλετική του διάσταση, να γίνεται εστία συσπείρωσης και αντίστασης της μεγάλης πλειοψηφίας των γυναικών.

Ιδιαίτερη φροντίδα πρέπει να δείξουμε και στις μορφές προσέγγισης των γυναικών. Να φροντίζουμε να γίνεται ουσιαστική συζήτηση κυρίως μέσα από συσκέψεις, ατομικές συζητήσεις, καμπάνιες, αλλά και οι εξορμήσεις και οι συγκεντρώσεις να έχουν μετρήσιμα αποτελέσματα. Πόσες γυναίκες καταφέρνουμε κάθε φορά να πείσουμε να οργανωθούν στο σωματείο, στη γυναικεία οργάνωση, πόσες απεργούν, κατεβαίνουν στις κινητοποιήσεις κλπ. Τώρα στην περίοδο που διανύουμε, που η αγανάκτηση και η διάθεση για δράση έχει φουντώσει μαζί με το φόβο και την απογοήτευση, πρέπει να φροντίζουμε ώστε τα νούμερα που καταγράφουμε στις μετρήσεις μας να αυξάνουν με γεωμετρική πρόοδο. Οι καιροί δεν περιμένουν. Απαιτείται σήμερα απότομη άνοδος της συμμετοχής των εργαζομένων και των γυναικών στην πάλη.

Ολα αυτά βεβαίως είναι ζητήματα περιεχομένου των Κομματικών Ομάδων, που είναι τα επιτελεία που προσανατολίζουν τη δράση του συλλόγου, επεξεργάζονται λύσεις στις δυσκολίες, τις αδυναμίες που αντιμετωπίζει. Δηλαδή εξετάζουν και παίρνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε οι σύλλογοι του ριζοσπαστικού γυναικείου κινήματος να παίξουν το ρόλο τους, να γίνουν οι χώροι προσέγγισης πλατιών μαζών λαϊκών γυναικών και συνειδητοποίησής τους.

Αν δουλέψουμε με αυτό τον τρόπο, θα σταματήσουν να αναπαράγονται οι λαθεμένες απόψεις για την αναγκαιότητα ή όχι ύπαρξης του γυναικείου κινήματος και να διαιωνίζεται (σε μικρότερο βαθμό βέβαια από ό,τι στο παρελθόν) μια νοσηρότητα με άμεσο αντίκτυπο στο Κόμμα και στο στόχο της δημιουργίας συσπειρώσεων και μετώπων πάλης.

Σήμερα είναι αναγκαίο όσο ποτέ άλλοτε να ανεβάσουμε την απαιτητικότητα, ξεκινώντας από τον εαυτό μας, όλα τα στελέχη και μέλη του Κόμματος, είτε δουλεύουμε στο εργατικό είτε στο λαϊκό και γυναικείο κίνημα.

ΚΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ

Ενα σημαντικό βήμα συντονισμού και καθοδήγησης των αγώνων αποφασίστηκε το Σεπτέμβρη του 2010, όταν δημιουργήθηκε το «Πλαίσιο Κοινής Πάλης για την Κοινωνική Συμμαχία της εργατικής τάξης με τους αυτοαπασχολούμενους, τη φτωχή αγροτιά, τις γυναίκες και τη νεολαία». Θέλουμε αυτό το βήμα να αποκτήσει πόδια και ρίζες παντού, σε κάθε χώρο δουλειάς, στο εργοστάσιο, στο γραφείο και στη γειτονιά με τη μορφή των επιτροπών αγώνα, των λαϊκών επιτροπών. Ο συντονισμός αυτός πρέπει να ωθεί τη δουλειά του κάθε φορέα στο χώρο του, ώστε να μπαίνουν και νέες δυνάμεις, να μην ισοπεδώνεται ο ιδιαίτερος χαρακτήρας και ρόλος της κάθε οργάνωσης στο γενικό κίνημα.

Ο κάθε φορέας πρέπει να κάνει ξεχωριστή δουλειά με τα μέλη του, τον κύκλο επιρροής του. Οι συσκέψεις, συζητήσεις να γίνουν πάγιος τρόπος δουλειάς με φίλες συναγωνίστριες και με εργαζόμενες που επηρεάζονται από άλλα κόμματα και άλλες αντιλήψεις.

Να αναπτυχθούν δράσεις και κινητοποιήσεις παντού για να μην πληρώσει ο λαός την κρίση του καπιταλισμού.

Αντίσταση, απειθαρχία παντού με συλλογικότητα και όχι σε ατομική βάση.

Απαραίτητη προϋπόθεση για να προχωρήσει αυτή η κοινωνική συμμαχία με ρίζες παντού είναι να απεγκλωβιστούν μαζικά λαϊκές μάζες από τα κόμματα του ευρωμονόδρομου από τον κυβερνητικό και εργοδοτικό συνδικαλισμό, από τις συμβιβασμένες συνδικαλιστικές και πολιτικές δυνάμεις που μιλούν για δυνατότητες βελτίωσης μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού.

Υπάρχει σήμερα η δυνατότητα, οι συσπειρώσεις και οι φορείς που αποφάσισαν τη δημιουργία της κοινωνικής συμμαχίας να μαζικοποιηθούν και να αποτελέσουν την πραγματική ραχοκοκαλιά ενός πλατιού λαϊκού αγωνιστικού μετώπου που θα πρωτοστατεί καθημερινά σε κάθε αγώνα για να αποτραπούν τα χειρότερα, να αποσπαστούν κατακτήσεις, αλλά κυρίως για να οργανώσει και να διευθύνει τη σύγκρουση με την εξουσία της αστικής τάξης, την οικοδόμηση μιας άλλης οικονομίας με λαϊκή εξουσία στα μέτρα των πραγματικών λαϊκών συμφερόντων με κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής, με πανεθνικό κεντρικό σχεδιασμό και εργατικό λαϊκό έλεγχο.

Σε μια τέτοια μόνο κοινωνία, σε μια τέτοια οργάνωση της οικονομίας θα μπει σε δρόμο λύσης το πρόβλημα της ανισοτιμίας των γυναικών.

Για να γίνει αυτό πρέπει κάθε γυναίκα της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων να πιστέψει ότι η δύναμή της -αν σωστά τη χρησιμοποιήσει- μπορεί να συμβάλει για να πραγματοποιηθεί αυτός ο στόχος.


ΣημειώσειςΣημειώσεις

* Η Αιμιλία Αγκαβανάκη είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, επικεφαλής της Διατμηματικής Επιτροπής για την ισοτιμία και τη χειραφέτηση των γυναικών.

1. Πολιτική Απόφαση του 18ου Συνεδρίου του ΚΚΕ, έκδ. ΚΕ του ΚΚΕ, Αθήνα, 2009, σελ. 108-109.

2. Διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ για τη Διεθνή Μέρα της Γυναίκας - 100 χρόνια από την καθιέρωσή της στο Συνέδριο των σοσιαλιστριών γυναικών με πρόταση της Κλάρας Τσέτκιν - 2010.

3. Μ. Γκορμπατσώφ: «Περεστρόικα. Νέα σκέψη για τη χώρα μας και τον κόσμο», εκδ. «Νέα Σύνορα», Αθήνα, 1987, σελ. 204.

4. Από το γράμμα του Κ. Μαρξ προς το Λουδοβίκο Κούγκελμαν, 12 Δεκέμβρη 1868, στη Συλλογή «Μαρξ - Ενγκελς - Λένιν: Για το γυναικείο ζήτημα», εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», 1987, σελ. 74.

5. Β. Ι. Λένιν: «Απαντα», τ. 42, εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 368-369.

6. ΚΟΜΕΠ τ. 3/2010, σελ. 167.

7. Απόφαση του 17ου Συνεδρίου του ΚΚΕ, για τα καθήκοντα του Κόμματος μέχρι το 18ο Συνέδριο. Στο «17ο Συνέδριο του ΚΚΕ: Ντοκουμέντα», έκδ. ΚΕ του ΚΚΕ, Αθήνα, 2005, σελ. 94.