Η ελληνική, όσο και η τουρκική αστική τάξη και οι πολιτικές δυνάμεις που υπηρετούν τα συμφέροντά τους έχουν τις δικές τους στοχεύσεις και είναι μπλεγμένες στο κουβάρι των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, ανάλογα με την οικονομική και στρατιωτική τους δύναμη.
1. ΕΛΛΑΔΑ - ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΝΑΤΟ
Τα αστικά κράτη της Ελλάδας και της Τουρκίας,1 προκειμένου να υπηρετήσουν πιο αποτελεσματικά τα συμφέροντα των αστικών τάξεων και παρά τους κατά καιρούς ελιγμούς των κυβερνήσεων, έχουν επιλέξει ως σημείο βάσης τη λυκοσυμμαχία του ΝΑΤΟ. Επί όλων των κυβερνήσεων του κεφαλαίου, φιλελεύθερων ή σοσιαλδημοκρατικών, οι πρωθυπουργοί, οι υπουργοί Άμυνας και Εξωτερικών, συμμετέχουν στη διαμόρφωση και υλοποίηση των ΝΑΤΟϊκών αποφάσεων κατά των λαών.
Ξεχωριστή σημασία έχει η καθαρά πολεμική πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, στις 24-26 Ιούνη στη Χάγη, που διεξήχθη στις συνθήκες του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην Ουκρανία και τη Μ. Ανατολή, λίγες μέρες μετά τη στρατιωτική επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν, και οι αποφάσεις της σηματοδοτούν την παραπέρα προετοιμασία για νέες πολεμικές συγκρούσεις σε συνθήκες κλιμάκωσης του ανταγωνισμού με Ρωσία και Κίνα. Άλλωστε γι’ αυτόν το λόγο αυξάνεται η συμμετοχή των κρατών-μελών από το 2% στο 5% του ΑΕΠ, με την αφαίμαξη των λαών.
Στη Σύνοδο αυτή, ο πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης –ο οποίος προκλητικά πρόβαλε ότι η Ελλάδα είναι στο «σκληρό πυρήνα» του ΝΑΤΟ– από κοινού με τον Πρόεδρο Ερντογάν συνέβαλαν στη λήψη πολύ επικίνδυνων αποφάσεων, που αφορούν:
– την ισχυροποίηση του ΝΑΤΟϊκού στρατού και τη διασπορά του όχι μόνο στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, αλλά σε όλα τα πολεμικά μέτωπα και τις θερμές εστίες, σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του Ινδικού - Ειρηνικού,
– τον εκσυγχρονισμό του οπλοστασίου του ΝΑΤΟ, με σύγχρονα πυρηνικά και συμβατικά όπλα,
– τη «διαλειτουργικότητα» των στρατιωτικών δυνάμεων ώστε να επιτυγχάνεται ο μέγιστος συντονισμός των ΝΑΤΟϊκών στρατών, τη στρατιωτική «κινητικότητα» για την ταχεία μεταφορά στρατευμάτων και πολεμικού υλικού στα πολεμικά μέτωπα,
– την άνοδο των ικανοτήτων στον κυβερνοπόλεμο και την υλοποίηση σχεδίου για αξιοποίηση του Διαστήματος ως σύγχρονου πεδίου επίδρασης σε πολεμικές αναμετρήσεις κ.ά.
Καθημερινά η ΝΔ και τα άλλα ΝΑΤΟϊκά κόμματα προβάλουν τις ιμπεριαλιστικές «λυκοφιλίες» και εκθειάζουν το ΝΑΤΟ ως δύναμη που στηρίζει τις ελληνικές θέσεις. Ασφαλώς, εκτίθενται διαχρονικά και με τις τεκμηριωμένες προσπάθειες του ΚΚΕ έχει αποκαλυφθεί ο θλιβερός τους ρόλος για τη χειραγώγηση του λαού.
Η «λυκοσυμμαχία» κινείται στη γραμμή της μη αναγνώρισης εθνικών συνόρων στο Αιγαίο και το αντιμετωπίζει ως επιχειρησιακό πεδίο στην αναμέτρηση με τους ανταγωνιστές του. Σχετικά με τις σχέσεις ΝΑΤΟ -
Τουρκίας έχουν σημασία οι τοποθετήσεις του τωρινού Γενικού Γραμματέα Μαρκ Ρούτε και, μεταξύ αυτών, η συνέντευξή του (15 Μάη) στο τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu στο οποίο μεταξύ άλλων δήλωσε: Ο Ερντογάν είναι «επί μακρόν φίλος μου, είναι απίστευτος ηγέτης, χαίρει πραγματικού σεβασμού από τους συναδέλφους του και η Τουρκία διαδραματίζει τεράστιο ρόλο εντός του ΝΑΤΟ». Προσθέτοντας ότι «θα ήταν πιο ωφέλιμο για όλους αν οι χώρες της ΕΕ ήταν ανοιχτές σε πρωτοβουλίες για την παραγωγή αμυντικής βιομηχανίας με ευρωπαϊκές χώρες εκτός ΕΕ … η τουρκική αμυντική βιομηχανία είναι πολύ σημαντική για ολόκληρη τη Συμμαχία…»2.
Σε κάθε περίπτωση, οι αντιθέσεις στο ευρωατλαντικό στρατόπεδο είναι σε εξέλιξη και η στάση των ΗΠΑ προσθέτει νέες ανησυχίες στους Ευρωπαίους συμμάχους τους, όπως έγινε με την πρόσφατη δήλωση του Τραμπ ο οποίος υποστήριξε ότι «υπάρχουν πολυάριθμοι ορισμοί του άρθρου 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ» –το «καμάρι» των ΝΑΤΟϊκών– το οποίο προβλέπει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός ή περισσότερων μελών της «λυκοσυμμαχίας» θεωρείται επίθεση εναντίον όλων των μελών.
2. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ, ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΣΟΣΙΑΛΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ Ή ΑΚΡΟΔΕΞΙΩΝ
Η στρατηγική γραμμή της ελληνικής αστικής τάξης καθορίζεται από την επιθετική προώθηση των συμφερόντων της και την αναβάθμιση της θέσης της στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, και ειδικότερα στην περιοχή του Αιγαίου, της Ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και των Βαλκανίων, σε ανταγωνισμό με την τουρκική αστική τάξη και τις αστικές τάξεις της περιοχής, με ευρύτερους στόχους που συνδέονται με τους σχεδιασμούς των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ.
Καθοριστικό, πολύ επικίνδυνο στοιχείο που σημαδεύει διαχρονικά την πολιτική των κυβερνήσεων της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ, με τη στήριξη των κάθε φορά κομμάτων της αστικής αντιπολίτευσης, είναι η εμπλοκή στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους και τους ΝΑΤΟϊκούς σχεδιασμούς, που έχουν μετατρέψει την Ελλάδα σε θύτη κατά άλλων λαών και στόχο αντιποίνων αντίπαλων στρατοπέδων, με απρόβλεπτες συνέπειες για το λαό μας.
Το γεγονός αυτό, που έχει αναδείξει τεκμηριωμένα το ΚΚΕ, συνδέεται άμεσα με τις προειδοποιήσεις της ηγεσίας της Ρωσίας και του Ιράν που έχουν βάλει στο «κάδρο» τις αμερικάνικες βάσεις και γι’ αυτόν το λόγο η κυβέρνηση της ΝΔ, που στήριξε με πολλούς τρόπους τη στρατιωτική επίθεση του Ισραήλ (13 Ιούνη) και των ΗΠΑ (22 Ιούνη) κατά του Ιράν, σπεύδει σήμερα να ενισχύσει την αντιπυραυλική προστασία της Σούδας και άλλων βάσεων.
Η πολιτική της εμπλοκής βαθαίνει διαρκώς με:
– Την ελληνοαμερικάνικη συμφωνία για την επέκταση και ενίσχυση των στρατιωτικών βάσεων στην Ελλάδα, στη Σούδα, την Αλεξανδρούπολη, τη Λάρισα, τη Μαγνησία, το Άκτιο, την Αδραβίδα τον Άραξο κ.α., μετατρέποντας τη χώρα σε προκεχωρημένο φυλάκιο του αμερικανοΝΑΤΟϊκού ιμπεριαλισμού, και την ένταξη των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στο σχεδιασμό του.
– Τη συμμετοχή σε όλους τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, στη Γιουγκοσλαβία, το Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Λιβύη και τη Συρία, στην Ουκρανία και σήμερα στο Ιράν. Την αποστολή οπλικών συστημάτων και πυρομαχικών στο ουκρανικό μέτωπο, για τη στήριξη του καθεστώτος Ζελένσκι, με κλιμάκωση, που φτάνει μέχρι και την εξέταση διάθεσης μαχητικών αεροσκαφών και τη συμμετοχή χερσαίων δυνάμεων σε ΝΑΤΟϊκές επιχειρήσεις ή επιχειρήσεις της «Συμμαχίας των Προθύμων» (Βρετανία - Γαλλία) στην Ουκρανία, στο όνομα της παροχής «εγγυήσεων ασφαλείας», ή ακόμα με τη συμμετοχή ελληνικών μονοπωλίων στην επιχείρηση «ανοικοδόμησης» της κατεστραμμένης χώρας.
– Την ενίσχυση των στρατιωτικών, πολιτικών και οικονομικών σχέσεων με το κράτος δολοφόνο του Ισραήλ που διαπράττει το έγκλημα της γενοκτονίας σε βάρος του παλαιστινιακού λαού, χρησιμοποιώντας το σαθρό ισχυρισμό περί δικαιώματος «αυτοάμυνας» του κατακτητή που χρησιμοποιούν όλα τα αστικά κόμματα. Την άρνηση των κυβερνήσεων της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ να αναγνωρίσουν παλαιστινιακό κράτος, στα σύνορα του 1967 με πρωτεύουσα την Αν. Ιερουσαλήμ, σύμφωνα με την ομόφωνη απόφαση της Βουλής, του 2015.
– Τις κοινές ελληνοϊσραηλινές ασκήσεις προσομοίωσης για αεροπορικές επιθέσεις κατά άλλων κρατών και την παράδοση στον ισραηλινό στρατό του «Διεθνούς Κέντρου Εκπαίδευσης Πιλότων» στην Καλαμάτα. Τη συμμετοχή σε ενεργειακά σχήματα με το Ισραήλ και την Κύπρο ή την Αίγυπτο, με την εποπτεία των ΗΠΑ, με στόχο την από κοινού εκμετάλλευση και μεταφορά υδρογονανθράκων προς την Ευρώπη, για την ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία.
– Την ανάληψη της επιτελικής ευθύνης –μέσω του στρατηγείου της Λάρισας– της επιχείρησης «Ασπίδες» της ΕΕ, με διαδοχική αποστολή φρεγατών του Πολεμικού Ναυτικού στην Ερυθρά Θάλασσα, για την προστασία του Ισραήλ στη σύγκρουση με τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης και τη διαφύλαξη των εφοπλιστικών συμφερόντων. Τη συμμετοχή με πολεμικό πλοίο στην επιχείρηση UNIFIL στο Λίβανο, για την επιτήρηση του εμπάργκο όπλων στη Χεσμπολάχ και στην ευρωενωσιακή επιχείρηση «ειρήνης» στη Λιβύη.
– Τη στράτευση της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας στη ΝΑΤΟϊκή επιχείρηση περιπολιών και φύλαξης του εναέριου χώρου της Β. Μακεδονίας, της Αλβανίας, του Μαυροβουνίου, ακόμα και της Βουλγαρίας, στην οποία επιπλέον έχει αποσταλεί τμήμα Αντιαρματικών Όπλων στο σχηματισμό μάχης (Battlegroup) του ΝΑΤΟ και την αποστολή μαχητικών F-16 στη Ρουμανία.
– Τη συμμετοχή τμημάτων των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων σε ιμπεριαλιστικές εκστρατείες στο εξωτερικό, όπως π.χ. στο Κόσσοβο, στη Βοσνία - Ερζεγοβίνη κ.α.
– Τη σύνδεση με τον Ινδο-Αραβικό εμπορικό διάδρομο Ινδία - Μέση Ανατολή - Ευρώπη [India - Middle East - Europe Economic Corridor (IMEC)] και την ανάπτυξη της συνεργασίας με την Ινδία, ακόμα και στο στρατιωτικό τομέα, σε αντιπαράθεση με την Τουρκία, που ενισχύει τη συνεργασία της με το Πακιστάν.
– Τις συμφωνίες με τη Γαλλία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα –που περιέχουν όρους στρατιωτικής αμοιβαίας συνδρομής– και τη Σαουδική Αραβία, στην οποία η Ελλάδα έχει παραχωρήσει πυροβολαρχία Patriot για την προστασία των ενεργειακών της εγκαταστάσεων.
– Τους πανηγυρισμούς για την ανατροπή του Άσαντ και τη στήριξη της κυβέρνησης των τζιχαντιστών στη Συρία, προϊόν της επέμβασης των ΗΠΑ, της Τουρκίας και του Ισραήλ, σε κοινή γραμμή πλεύσης κυβέρνησης, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και των άλλων αστικών κομμάτων, με κραυγαλέο το γεγονός της επίσκεψης στη Συρία και τη συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτη το Φλεβάρη του ’25 με τον τζιχαντιστή «πρόεδρο» Αλ Τζολάνι, (μετέπειτα Αλ Σαράα) τον οποίο προέτρεψε «να πραγματοποιηθεί μια ομαλή πολιτική μετάβαση προς μία συμπεριληπτική κυβέρνηση», αδιαφορώντας για τις δολοφονίες και τις διώξεις πολιτικών αντιπάλων και μεταξύ αυτών του Συριακού ΚΚ, εθνοτικών και θρησκευτικών μειονοτήτων.3
– Την εφαρμογή των οικονομικών και άλλων κυρώσεων των ΗΠΑ και της ΕΕ ενάντια στο Ιράν και τη Ρωσία, με αρνητικές συνέπειες σε βάρος του λαού μας και των άλλων λαών.
– Την εφαρμογή της στρατηγικής της πολεμικής οικονομίας της ΕΕ για την ενίσχυση της στρατιωτικής βιομηχανίας και τη στρατιωτικοποίηση σημαντικών κλάδων της οικονομίας, με τη συμμετοχή στο σχέδιο Re-Arm Europe (επανεξοπλισμός της Ευρώπης) που προωθεί η ΕΕ και της «Λευκής Βίβλου» μέσω της οποίας διατίθενται 800 δισ. ευρώ για την πολεμική προετοιμασία και τη βαθύτερη συμμετοχή στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους.
– Τη νέα «αγορά του αιώνα», το γιγαντιαίο για τα δεδομένα της Ελλάδας εξοπλιστικό πρόγραμμα «Ατζέντα 2030», που περιλαμβάνει μαχητικά Ραφάλ και F-35, φρεγάτες Μπελαρά και άλλους τύπους, υποβρύχια και ελικόπτερα, για τις ανάγκες του ΝΑΤΟ. Με κόστος πάνω από 25 δισ. ευρώ και επιπλέον καταβάλλοντας 7 δισ. το χρόνο, το 3% και πάνω του ΑΕΠ που αυξήθηκε στο 5% στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη, με νέα φορολογία και περικοπές σε κοινωνικές δαπάνες, σε μισθούς και συντάξεις.
– Τη μετατροπή της χώρας σε ενεργειακό και μεταφορικό κόμβο, την εισαγωγή αμερικάνικου φυσικού αερίου (LNG), την αποθήκευση και διοχέτευσή στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, τη σύναψη συμβάσεων με ενεργειακά μονοπώλια για έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων στη Δ. Ελλάδα και νότια της Κρήτης.
Τα παραπάνω ενδεικτικά στοιχεία, που τεκμηριώνουν τους επιθετικούς στόχους της ελληνικής αστικής τάξης και τη βαθιά εμπλοκή της Ελλάδας στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους και τους ευρωατλαντικούς σχεδιασμούς, αποδεικνύουν πόσο αστείοι είναι οι ισχυρισμοί που παρουσιάζουν τη χώρα ως «πυλώνα ασφάλειας και σταθερότητας» και τονίζουν τη σημασία της θέσης να μη δείξει ο λαός καμιά εμπιστοσύνη στην αστική τάξη, την κυβέρνηση της ΝΔ και κάθε αστική κυβέρνηση.
3. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
Η Τουρκία εντάσσεται στα 20 ισχυρότερα καπιταλιστικά κράτη. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ και 2η δύναμη με κριτήριο το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεων, ακολουθεί πορεία ένταξης στην ΕΕ, έχει καταθέσει αίτηση προσχώρησης στους BRICS+ και έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη συμμετοχή της στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO).
Η τουρκική αστική τάξη, αξιοποιώντας την οικονομική και στρατιωτική δύναμη του τουρκικού κράτους, ακολουθεί επιθετική στρατηγική, προωθεί μεγαλεπήβολους στόχους για την κατάκτηση ηγεμονικής θέσης στην περιοχή και επεκτείνει τη δράση της στη Μέση Ανατολή, την Αφρική, την Κεντρική Ασία, εκπληρώνει σημαντικό ρόλο στον ιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό.
Διατηρεί την κατοχή σε μεγάλο μέρος της Κύπρου και θωρακίζει στρατιωτικά τα κατεχόμενα εδάφη, τα εργαλειοποιεί και τα εντάσσει στους ενεργειακούς και εδαφικούς σχεδιασμών της, εντείνει την προσπάθεια για διεθνή αναγνώριση.
Το νεο-οθωμανικό δόγμα, που προβλήθηκε ιδιαίτερα τα προηγούμενα χρόνια, αναβαθμίζεται μέσω της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) ως κυρίαρχο δόγμα της εξωτερικής πολιτικής, με στόχο τον έλεγχο της Μεσογείου, του Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας, για την ισχυροποίηση της θέσης του τουρκικού κεφαλαίου στον ανταγωνισμό για τις πλουτοπαραγωγικές πηγές.
Το τουρκικό κράτος με στρατιωτικές επεμβάσεις το 2016-2017, 2018 και 2019 κατέχει σημαντικό μέρος της Συρίας, σε σύγκρουση με τον κουρδικό πληθυσμό, και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ στηρίζοντας στρατιωτικά τους τζιχαντιστές, σε συντονισμό αλλά και ανταγωνιστικά με το Ισραήλ. Ήδη έχει επεκτείνει τον έλεγχο στο έδαφος της Συρίας και σε συμφωνία με τους τζιχαντιστές προωθεί την εγκατάσταση στρατιωτικών βάσεων. Διατηρεί στρατιωτικές δυνάμεις στη Λιβύη, το Κατάρ, το Ιράκ και τη Σομαλία, σημαντική παρουσία στο Αζερμπαϊτζάν, με ισχυρή συμβολή στη στρατιωτική στήριξη και στη νίκη επί της Αρμενίας, στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, ενισχυμένες σχέσεις με τα τουρκόφωνα κράτη στην Κεντρική Ασία, την Αλβανία, το Κόσσοβο και τη Βόρεια Μακεδονία.
Υψηλές είναι οι επιδόσεις του τουρκικού κράτους στον τομέα της πολεμικής βιομηχανίας, με ικανότητα παραγωγής drones, όπως τα γνωστά Μπαϊρακτάρ, πυραυλικών συστημάτων, τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού και αρμάτων μάχης, πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών, τυφεκίων, όχι μόνο για να υπηρετήσει τις εγχώριες ανάγκες, αλλά και για να διεισδύσει στη διεθνή αγορά.
Σημαντική εξέλιξη στην εσωτερική πολιτική σκηνή ήταν η σύλληψη και φυλάκιση του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου (Μάρτης 2025), ηγετικού στελέχους του σοσιαλδημοκρατικού - κεμαλικού κόμματος CHP και υποψήφιου διεκδικητή της προεδρίας στις επόμενες εκλογές, που προκάλεσε όξυνση της ενδοαστικής διαμάχης. Οι μεγάλες αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις που ακολούθησαν έβγαλαν στο δρόμο για πολλές μέρες εκατομμύρια Τούρκους εργαζόμενους και νεολαία, που διαδήλωσαν κατά της αντιλαϊκής πολιτικής του κυβερνητικού κόμματος ΑΚΡ, του Προέδρου Ερντογάν και της καταστολής που χρησιμοποίησε το αστικό κράτος.
Αξιοσημείωτη επίσης εξέλιξη, με προεκτάσεις στην περιοχή και τις εξελίξεις που αφορούν το κουρδικό ζήτημα, αποτελεί το κάλεσμα του Κούρδου ηγέτη και φυλακισμένου στις τουρκικές φυλακές από το 1999 Αμπντουλάχ Οτσαλάν για «αυτοδιάλυση» του Εργατικού Κόμματος Κουρδιστάν (ΡΚΚ). Απόφαση που επικυρώθηκε στο 12ο Συνέδριο του κόμματος το Μάη του 2025.4
Ιδιαίτερης σημασίας είναι οι σχέσεις της Τουρκίας με αραβικές χώρες.
Έχει οικοδομήσει υψηλού επιπέδου οικονομικές, στρατιωτικές, πολιτικές σχέσεις με το Κατάρ. Στο πλαίσιο της αμυντικής συμφωνίας που υπογράφηκε ανάμεσα στα δύο κράτη το 2014, ιδρύθηκε τουρκική στρατιωτική διοίκηση στη στρατιωτική βάση «Τάρεκ Μπινζιγάντ» και στη χώρα σταθμεύουν ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις. Το Νοέμβρη του 2024 τα δύο κράτη υπέγραψαν 8 συμφωνίες σε τομείς όπως το εμπόριο και η άμυνα, μνημόνια κατανόησης για συνεργασία στα μέσα ενημέρωσης, επικοινωνιών κ.ά.
Οι σχέσεις Τουρκίας - Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων έχουν περάσει μέσα από πολλές φάσεις. Τα γεγονότα της «Αραβικής Άνοιξης» το 2011 σηματοδότησαν ένα κρίσιμο σημείο καμπής στις σχέσεις των δύο κρατών. Η Τουρκία στήριξε τις «λαϊκές εξεγέρσεις» που ξέσπασαν σε αρκετές αραβικές χώρες, στις περισσότερες εκ των οποίων πρωτοστάτησαν ομάδες που συνδέονται με τους «Αδελφούς Μουσουλμάνους», όπως στην Αίγυπτο, την Τυνησία, το Μαρόκο, τη Λιβύη και τη Συρία. Αντίθετα, τα ΗΑΕ (και άλλες αραβικές μοναρχίες) αντιτάχθηκαν στο «κίνημα της Αραβικής Άνοιξης», θεωρώντας το ως απειλή για την «περιφερειακή ασφάλεια» και τη σταθερότητα του μοναρχικού καθεστώτος.
Μετά την ανάκληση της απόφασης για τον αποκλεισμό του Κατάρ από τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν και την Αίγυπτο, το Γενάρη του 2021, προχώρησε η οικονομική συνεργασία ως βασικός παράγοντας επιτάχυνσης της «συμφιλίωσης» μεταξύ των δύο κρατών. Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν τη δημιουργία ταμείου περίπου 15 δισ. δολαρίων, για να επενδύσουν στην Τουρκία, παρέχοντας υποστήριξη στην τουρκική οικονομία, η οποία αντιμετώπιζε σημαντικές δυσκολίες.
Οι δύο χώρες υπέγραψαν επίσης συμφωνίες ενίσχυσης του διμερούς εμπορίου, το οποίο είχε ήδη αυξηθεί κατά 40% από το 2021 έως το 2022, φτάνοντας τα 18,9 δισεκατομμύρια δολάρια. Το Μάρτη του 2023, υπογράφηκε μια ολοκληρωμένη συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης, με στόχο την αύξηση του διμερούς εμπορίου στα 40 δισεκατομμύρια δολάρια.
Επιπλέον, τα ΗΑΕ στηρίζουν την τουρκική πολεμική βιομηχανία παραγγέλνοντας μεγάλο αριθμό τουρκικής κατασκευής drones.
Τον Αύγουστο του 2024, η Τουρκία και τα ΗΑΕ, μαζί με το Ιράκ και το Κατάρ, συμφώνησαν να επενδύσουν στον «Ιρακινό Αναπτυξιακό Δρόμο», προσβλέποντας στην ενίσχυση της ιρακινής οικονομίας και στη συνεργασία των κρατών του Κόλπου και της Τουρκίας, ενώ παράλληλα θα αποτελέσει ανταγωνιστή του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας - Μέσης Ανατολής - Ευρώπης.
Οι σχέσεις της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας ήταν στάσιμες μετά τη δολοφονία του Σαουδάραβα δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι το 2018 στο σαουδαραβικό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη.
Βήματα στην προσέγγιση των δύο κρατών σημειώθηκαν το 2024 και άνοιξε «νέα σελίδα» στις διμερείς σχέσεις.
Σύμφωνα με το Συμβούλιο Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων της Τουρκίας (DEIK), «περίπου 200 τουρκικές εταιρίες δραστηριοποιούνται σήμερα στη Σαουδική Αραβία, ιδίως σε τομείς όπως οι κατασκευές, η ενέργεια, η υγεία, τα τρόφιμα, τα έπιπλα και ο τουρισμός». Τουρκικές εταιρίες στη Σαουδική Αραβία έχουν εξασφαλίσει διάφορες συμβάσεις υποδομών συνολικής αξίας περίπου 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Παρά τον ανταγωνισμό με το Ιράν, η Τουρκία είναι ένα από τα λίγα κράτη που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στις οικονομικές κυρώσεις που του επιβάλλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η ΕΕ.5 Η Τουρκία επιδιώκει να αναπτύξει τις πολιτικές και οικονομικές σχέσεις με το Ιράν, παρά τις αμερικανικές αντιδράσεις, στηρίζει διπλωματικά την Τεχεράνη σε διεθνή φόρουμ και εκτιμά ότι τυχόν ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος και αντικατάστασή του με ένα «νέο συμβατό» με τα «δυτικά πρότυπα» στα μέτρα της Ουάσινγκτον και του Τελ Αβίβ, θα δημιουργούσε σοβαρό πρόβλημα στην Τουρκία με το Κουρδικό ζήτημα.6
Στα μέσα Γενάρη του 2025 ο αντιπρόεδρος του Ιρανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου δήλωσε ότι: «Η Τεχεράνη και η Άγκυρα επιδιώκουν σοβαρά να ενισχύσουν το διμερές εμπόριο στα 30 δισεκατομμύρια δολάρια…»
Έντονη είναι η στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στο Ιράκ. Στα τέλη του Μάη του 2024, ο πρώην υπουργός στην κυβέρνηση της ιρακινής κουρδικής αυτονομίας, το διάστημα 2014-2022, Jabar Yawar, δήλωσε: «Ο αριθμός των τουρκικών στρατιωτικών βάσεων στο ΒΟΡΕΙΟ Ιράκ ανέρχεται σε περίπου 80 μικρά ή μεγαλύτερα στρατόπεδα, κατανεμημένα κατά μήκος των ιρακινο-τουρκικών συνόρων...»
Οι διμερείς σχέσεις Τουρκίας-Αιγύπτου επιδεινώθηκαν το 2013 μετά την πτώση του καθεστώτος των Αδελφών Μουσουλμάνων το οποίο υποστήριξε η κυβέρνηση Ερντογάν και την άνοδο στην προεδρία του στρατηγού Σίσι. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται κινητικότητα και προσπάθεια προσέγγισης. Σε κοινή ανακοίνωση των υπουργών Εξωτερικών της Αιγύπτου και της Τουρκίας που εκδόθηκε στις 4 Φλεβάρη 2025 αναφέρεται ότι: «Οι υπουργοί Εξωτερικών της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου και της Δημοκρατίας της Τουρκίας πραγματοποίησαν διαβουλεύσεις στην Άγκυρα στις 4 Φεβρουαρίου 2025, οι οποίες εξέτασαν τις διμερείς σχέσεις και περιφερειακά ζητήματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Οι διαβουλεύσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των στρατηγικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.»
Στις 8.5.2025 η σαουδαραβική εφημερίδα Αλσάρκ Αλάουσατ ανάρτησε ανταπόκριση στην οποία σημειώνει ότι «στην Άγκυρα έλαβε χώρα η πρώτη στρατιωτική συνάντηση υψηλού επιπέδου μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας … οι ειδικές δυνάμεις από τις δύο χώρες πραγματοποίησαν κοινή εκπαιδευτική άσκηση τον περασμένο μήνα».
Η πορεία των πολιτικών, διπλωματικών σχέσεων Τουρκίας - Ισραήλ που οικοδομήθηκαν τη δεκαετία του ’90 μπήκαν σε περίοδο κρίσης το 2010 μετά την επίθεση του ισραηλινού στρατού στο πλοιάριο Mavi Marmara, που κατευθυνόταν στη Γάζα με ανθρωπιστική βοήθεια, και το θάνατο 9 ακτιβιστών.
Τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα με τη γενοκτονία που διαπράττει το κράτος του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας οι σχέσεις των δύο κρατών έχουν επιδεινωθεί παραπέρα. Η κυβέρνηση Ερντογάν για τους δικούς της λόγους, που αφορούν την προσπάθεια προώθησης των συμφερόντων των τουρκικών μονοπωλίων στην περιοχή και τη γεωστρατηγική αναβάθμιση της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή σε ανταγωνισμό με το Ισραήλ, καταδικάζει την κυβέρνηση Νετανιάχου και στέκεται στο πλευρό των Παλαιστινίων, υποστηρίζοντας τη Χαμάς. Ωστόσο η τουρκική καταδίκη του Ισραήλ δεν ανέκοψε τη ροή του αζέρικου πετρελαίου μέσα από τα τουρκικά εδάφη για τον εφοδιασμό της πολεμικής μηχανής του Ισραήλ!
Το γραφείο του Τούρκου Προέδρου σε ανακοίνωσή του καταδίκασε την επίθεση του Ισραήλ στο Ιράν, σημείωσε ότι χρειάζεται επειγόντως δράση για να αποτραπεί μια καταστροφή που θα μπορούσε να πυρπολήσει ολόκληρη την περιοχή, χαιρέτισε τις δηλώσεις του Προέδρου των ΗΠΑ για την «επίλυση της σύγκρουσης ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν»7, αλλά… λησμόνησε να καταδικάσει την αμερικάνικη επίθεση στο Ιράν και αυτό είναι ένα ακόμα παράδειγμα των ιμπεριαλιστικών «παιχνιδιών», του ρόλου και των κινήσεων της τουρκικής αστικής τάξης, με κριτήριο τα συμφέροντά της.
Οι εξαγωγές της Τουρκίας προς το Ισραήλ αυξήθηκαν από 260 εκατ. δολάρια το 1995 σε 2,70 δισ. δολάρια το 2015, ενώ οι εισαγωγές της αυξήθηκαν από 180 εκατομμύρια σε 1,67 δισ. δολάρια. Σήμερα, σύμφωνα με επίσημη δήλωση που εξέδωσε το τουρκικό υπουργείο Εμπορίου, ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των δύο χωρών μειώθηκε κατά 32% μεταξύ 7 Οκτώβρη 2023 και 2 Μάη 2024, σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους.
Με τα δεδομένα αυτά και εν μέσω αντιθέσεων, το τουρκικό κράτος διατηρεί ισχυρές σχέσεις με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, αναλαμβάνει υποχρεώσεις διαμεσολάβησης στην ιμπεριαλιστική διευθέτηση στον πόλεμο στην Ουκρανία, έχει κλείσει την αγορά μεγάλου αριθμού μαχητικών F-16 από την αμερικάνικη αγορά και διαπραγματεύεται την αγορά των F-35.
Συμπερασματικά, τα παραπάνω στοιχεία δείχνουν την πορεία των σχέσεων ανταγωνισμού και συνεργασίας της Τουρκίας στην περιοχή, αποτυπώνουν την αναβάθμιση της θέσης της στο ιμπεριαλιστικό σύστημα. Με δύο λόγια, καταρρίπτεται ο μύθος περί «απομόνωσης» της Τουρκίας που προβλήθηκε για μεγάλη περίοδο από την αστική προπαγάνδα στην Ελλάδα και αποδεικνύεται ότι, αξιοποιώντας το συσχετισμό των δυνάμεων, η αστική τάξη και το κράτος της στη γειτονική χώρα ξεδιπλώνουν το σχεδιασμό τους για την ευρύτερη περιοχή και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
4. ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ
Για την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων είναι αναγκαίο να εξετάζεται το ιστορικό υπόβαθρο που τεκμηριώνει ότι η πορεία αυτή συμπεριλαμβάνει τόσο περιόδους ύφεσης και συνεργασίας με κίνητρο τα συμφέροντα των αστικών τάξεων, όσο και επαναλαμβανόμενες εντάσεις, ακόμα και κρίσεις, που έχουν βάλει τη σφραγίδα τους στις εξελίξεις.
Η αντικειμενική προσέγγιση αυτού του ζητήματος προφυλάσσει από την καλλιέργεια εφησυχασμού και την υποτίμηση του ενδεχομένου νέων εντάσεων. Ταυτόχρονα, δεν παραγνωρίζεται η δυνατότητα των κυρίαρχων τάξεων και των καπιταλιστικών κρατών να προωθούν μεθοδικά οικονομικές και άλλες συμφωνίες, για τα δικά τους συμφέροντα, σε βάρος των δύο λαών.
Στις διμερείς σχέσεις παραμένει κρίσιμο ζήτημα η τουρκική εισβολή και 52χρονη κατοχή του 37% της Κύπρου, και επιδρούν οι παλαιότερες κρίσεις για προβλήματα που αναπαράγονται μέχρι σήμερα.
Συνοπτικά σημειώνουμε τις ακόλουθες κρίσεις:
– Τον Αύγουστο του 1976, ως αποτέλεσμα της πρώτης απόπειρας της Τουρκίας για έρευνες κοιτασμάτων πετρελαίου στο Αιγαίο, σε τμήματα της ελληνικής Υφαλοκρηπίδας με τη χρησιμοποίηση του ερευνητικού πλοίου «ΧΟΡΑ».
– Το Μάρτη του 1987, όταν το τουρκικό ερευνητικό «Σισμίκ» προσέγγισε την ελληνική Υφαλοκρηπίδα.
– Το Δεκέμβρη 1995 - Γενάρη 1996, στα Ίμια, όταν με αιχμή την αντιπαράθεση για ζητήματα Έρευνας και Διάσωσης η τουρκική κυβέρνηση χαρακτήρισε τις βραχονησίδες ως αναπόσπαστο τμήμα της τουρκικής επικράτειας, ανοίγοντας το δρόμο για τις γνωστές «γκρίζες ζώνες». Τότε ήταν που ο πρωθυπουργός της χώρας Κ. Σημίτης, για να επιβραβεύσει τη μεσολάβηση των Αμερικανών, αναφώνησε το «ευχαριστούμε τις ΗΠΑ»!
Η κρίση των Ιμίων, η παρέμβαση των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ συντέλεσαν στις σοβαρές υποχωρήσεις της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη τον Ιούλη του 1997, ο πρωθυπουργός Κ. Σημίτης υπέγραψε με τον Τούρκο Πρόεδρο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ συμφωνία, στην οποία αναγνωρίστηκε πως η Τουρκία έχει «νόμιμα, ζωτικά συμφέροντα και ενδιαφέροντα» στο Αιγαίο. Ενώ στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ το 1999 υπόγραψε τη «Συμφωνία του Ελσίνκι», με την οποία άνοιξε ο δρόμος για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ και αναγνωρίστηκε η αξίωση της αστικής της τάξης περί «συνοριακών διαφορών» –πέραν του προβλήματος της υφαλοκρηπίδας– με πρόβλεψη την παραπομπή τους στο Δικαστήριο της Χάγης.
Ακολούθησαν μικρότερες και μεγαλύτερες εντάσεις, φτάνοντας στον Ιούλη του 2020, όπου το τουρκικό ερευνητικό ORUTS REIS εξέδωσε ΝΑVTEX για έρευνες στην ελληνική Υφαλοκρηπίδα πλησίον του Καστελόριζου, πράγμα που οδήγησε στην κινητοποίηση μεγάλου αριθμού πολεμικών πλοίων και από τις δύο πλευρές, με «διάταξη μάχης».
Πρόκειται για κρίση που διήρκεσε (με χρονικές διακοπές) μέχρι τον Οκτώβρη του 2020. Το τουρκικό ερευνητικό πλησίασε στα 6,5 ναυτικά μίλια από το Καστελόριζο και η κυβέρνηση της ΝΔ –αποδεχόμενη την παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων– καθόρισε ως «κόκκινη γραμμή» τα χωρικά ύδατα των 6 ν.μ. και προκλητικά ευχαρίστησε τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Πομπέο για τη «συμβολή των ΗΠΑ στην εκτόνωση της έντασης», την ώρα που τόσο οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, όσο και η ΕΕ, κρατούσαν όλη την περίοδο «ίσες αποστάσεις» και προσπαθούσαν να οδηγήσουν τις δύο χώρες σε νέα ιμπεριαλιστικά παζάρια.
Μπορούμε να πούμε ότι η κρίση στο Καστελόριζο αποτέλεσε το σημείο επιχειρησιακής δοκιμής της προώθησης του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», για τη διεκδίκηση «ζωτικού χώρου» στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ήδη, στο πνεύμα αυτό, από το Νοέμβρη του 2019, η τουρκική κυβέρνηση συνυπόγραψε με την κυβέρνηση Σάρατζ της Λιβύης, με έδρα την Τρίπολη, το απαράδεκτο τουρκολιβυκό μνημόνιο, με το οποίο επιχειρείται οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μη αντικείμενων κρατών (όπως η Λιβύη και η Τουρκία), αγνοώντας την ύπαρξη άλλου κράτους (όπως η Ελλάδα), την Κρήτη και άλλα νησιά, καταθέτοντας στον ΟΗΕ τη συμφωνία αυτή και προχωρώντας σε πρακτικά βήματα για ενεργειακές συμβάσεις και εκμεταλλεύσεις.
5. ΝΕΑ ΦΑΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΩΝ
Στις συνθήκες αυτές, με παρέμβαση των ΗΠΑ, στη ΝΑΤΟϊκή Σύνοδο Κορυφής στο Βίλνιους της Λιθουανίας τον Ιούλη του 2023 συμφωνήθηκε η συνέχιση και εντατικοποίηση του «ελληνοτουρκικού διαλόγου», με όχημα το λεγόμενο «Οδικό Χάρτη» και εργαλεία τον «Πολιτικό Διάλογο», τα «Θετικά Μέτρα» και τα «Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης».
Πρόκειται για προσαρμογή τακτικής, αφού η κυβέρνηση της ΝΔ εκτίμησε ότι η προηγούμενη επιλογή των Διερευνητικών Συνομιλιών, που ξεκίνησαν το Μάρτη του 2002 επί ΠΑΣΟΚ με πρωθυπουργό τον Γιώργο Παπανδρέου, διεξήχθησαν σε 64 γύρους και διήρκεσαν μέχρι το 2024 χωρίς αποτελέσματα, όπως υποστηρίζει η επίσημη εκδοχή.
Στην πράξη, όμως, διευκολύνθηκε η δημιουργία τετελεσμένων. Σ’ αυτήν τη διαδικασία, εκτός των θεμάτων οριοθέτησης της Υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ επιχειρήθηκε η εξέταση καθορισμού του εύρους των Χωρικών Υδάτων (αιγιαλίτιδας ζώνης), δηλαδή κυριαρχίας, παρά τις προσπάθειες όλων των κυβερνήσεων αυτό να αποκρυφτεί.
Τη δική της σημασία έχει η συνέντευξη του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στις 6 Οκτώβρη 2024, δηλώνοντας ότι «σε σχέση με τις διερευνητικές επαφές, θα σας πω απλά. Δε σκοπεύουμε να πάμε στον 65ο γύρο. Επί 21 χρόνια και μετά από 64 γύρους διερευνητικών επαφών δεν μπορέσαμε να φθάσουμε σε επίπεδο συζήτησης με την Τουρκία, όχι για την ουσία, αλλά ούτε καν για τη διαδικασία. Και αυτό που δυστυχώς έχει προκύψει είναι ότι συνήθως το τέλος κάθε γύρου μάς έβρισκε ενίοτε σε χειρότερη θέση σε σχέση με την αρχή του».
Πρόκειται για ομολογία που αποδεικνύει ότι τα κόμματα που κυβέρνησαν αυτά τα 20 χρόνια επιδόθηκαν σε σκόπιμη παραπλάνηση του λαού, καλλιέργησαν αυταπάτες και συνέβαλαν στη διαμόρφωση αρνητικών τετελεσμένων και, βέβαια, η κυβερνητική θέση για αποτελεσματική διαχείριση αυτής της υπόθεσης μέσα στο ίδιο ευρωατλαντικό πλαίσιο και με κριτήριο τα συμφέροντα της αστικής τάξης είναι εξίσου απατηλή και επικίνδυνη.
Επί της ουσίας ο βασικός παράγοντας που επέδρασε καθοριστικά στη νέα διαπραγματευτική προσέγγιση είναι οι συνθήκες που διαμόρφωσε ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος στην Ουκρανία, στο πλαίσιο του οποίου αναδείχθηκαν ακόμα περισσότερο δύο βασικοί στόχοι των αστικών τάξεων της Ελλάδας και της Τουρκίας:
– η ενίσχυση της ΝΑΤΟϊκής συνοχής με την αναβάθμιση του ρόλου της Ν/Α πτέρυγας του ΝΑΤΟ και,
– η αξιοποίηση-συνεκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, για την προμήθεια της ευρωπαϊκής αγοράς με φυσικό αέριο και πετρέλαιο στο πλαίσιο της ενεργειακής απεξάρτησης από τη Ρωσία.
Οι στόχοι αυτοί, που προωθούνται με την εποπτεία των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, συνδυάζονται με τον πάγιο στόχο του ευρωατλαντικού στρατοπέδου να αποδυναμωθούν ή και να διαρραγούν οι σχέσεις του τουρκικού κράτους με τη Ρωσία.
Για την υλοποίηση των στόχων αυτών δρομολογήθηκε με επιταχυνόμενους ρυθμούς η αναζήτηση συμβιβασμών για το ξεπέρασμα των διαφορών, οι οποίες κατά τα λεγόμενα της κυβέρνησης της ΝΔ είναι η οριοθέτηση Υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Όμως, στην πράξη, το βασικό ζήτημα που συνδέεται με την επιδίωξη της οριοθέτησης αυτών των θαλάσσιων ζωνών, είναι ο καθορισμός του εύρους των χωρικών υδάτων, που σήμερα είναι στα 6 ν.μ., ενώ η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει επέκταση μέχρι τα 12 ν.μ., που έχει προκαλέσει την αντίδραση του τουρκικού κράτους.
Σε κάθε περίπτωση, τόσο κατά τη διάρκεια των Διερευνητικών Συνομιλιών, όσο και σήμερα με τον «Οδικό Χάρτη διευθέτησης των ελληνοτουρκικών σχέσεων», το τουρκικό κράτος προβάλλει διαρκώς ένα συνολικό πακέτο διεκδικήσεων που αμφισβητεί μέρος των ελληνικών νησιών και βραχονησίδων («γκρίζες ζώνες») και το δικαίωμα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες. Αξιώνει την αποστρατικοποίηση των ελληνικών νησιών. Επανέρχεται σε «συνοριακές διαφορές» που έχουν επιλυθεί μέσω της Συνθήκης της Λοζάνης του 1923 για τα νησιά του Αιγαίου και της Συνθήκης των Παρισίων του 1947 για τα Δωδεκάνησα. Παρεμβαίνει σε ζητήματα «Έρευνας και Διάσωσης» στο Αιγαίο, σε περιοχές που δεν έχει αρμοδιότητα, προκαλώντας προβλήματα σε βάρος της προστασίας της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα.
Όπως είναι γνωστό, το άρθρο 12 της Συνθήκης της Λοζάνης διασφαλίζει την κυριαρχία της Ελλάδας επί των νήσων της Ανατολικής Μεσογείου (εκτός Ίμβρου, Τένεδου και Λαγουσών) Λήμνου, Σαμοθράκης, Μυτιλήνης, Χίου, Σάμου και Ικαρίας και προβλέπει ότι «εκτός αντιθέτου διατάξεως της παρούσης Συνθήκης, αι νήσοι, αι κείμεναι εις μικροτέραν απόστασιν των τριών μιλίων της ασιατικής ακτής, παραμένουσιν υπό την τουρκικήν κυριαρχίαν».
Στο πακέτο των διεκδικήσεων περιλαμβάνεται επίσης ο χαρακτηρισμός της θρησκευτικής, μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη ως τουρκικής μειονότητας, σε αντίθεση με τη Συνθήκη της Λοζάνης, ενώ στην περιοχή παρεμβαίνουν το τουρκικό προξενείο και δυνάμεις του εθνικισμού για το διχασμό και τον εγκλωβισμό του λαού.
Η κυβέρνηση της ΝΔ καλλιεργεί έντονα εφησυχασμό προβάλλοντας την θεωρία των «ήρεμων νερών», την οποία επιχειρεί να οικοδομήσει στο γεγονός ότι το τελευταίο διάστημα έχουν μειωθεί σε μεγάλο βαθμό οι παραβιάσεις τουρκικών μαχητικών στο Αιγαίο και οι υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά. Βεβαίως αυτός είναι ένας δείκτης των διμερών προσπαθειών για την επίτευξη συμβιβασμών, αλλά δεν είναι ικανός να επισκιάσει το γεγονός ότι οι παραβιάσεις στον Ελληνικό Εναέριο Χώρο συνεχίστηκαν το 2025 (και με drones), ενώ κινούνται σε πολύ υψηλά επίπεδα οι παραβιάσεις των Χωρικών Υδάτων και οι παραβάσεις του FIR Αθηνών που θέτουν σε κίνδυνο την εναέρια κυκλοφορία.
Τα στοιχεία είναι χαρακτηριστικά: Οι παραβιάσεις του Ελληνικού Εναέριου Χώρου τους μήνες Γενάρη - Μάη 2025 έφτασαν τις 103 και των Χωρικών Υδάτων το 2024 έφτασαν τις 2.499 και τους πρώτους μήνες του 2025 καταγράφηκαν στις 1.059.
Το ΚΚΕ στις τοποθετήσεις του αποκαλύπτει την ουσία των κινήσεων και των ανταγωνισμών των αστικών τάξεων και συνδέει τις διαπραγματεύσεις με την αμερικάνικη εποπτεία που η κυβέρνηση επιχειρεί μάταια να διαψεύσει. Χαρακτηριστικές, όμως, π.χ., είναι οι μαρτυρίες του Τζέικ Σάλιβαν (τέως Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας του Προέδρου Μπάιντεν), ο οποίος σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Καθημερινή στις 16 Μάρτη 2025, απαντώντας στο ερώτημα γιατί οι ΗΠΑ δεν καταδίκασαν ποτέ ανοιχτά το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» ή τη συνεχιζόμενη κατοχή της Κύπρου, έδωσε την εξής απάντηση: «Εργαστήκαμε συστηματικά στο παρασκήνιο για να στηρίξουμε την προσέγγιση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας σε συνεννόηση πολλές φορές με την ελληνική κυβέρνηση…»
Ως εργαλείο της διευθέτησης χρησιμοποιείται η αποκαλούμενη «Διακήρυξη των Αθηνών» που υπογράφηκε μεταξύ του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη και του Προέδρου Ερντογάν στις 7 Δεκέμβρη 2023. Πρόκειται για απόπειρα ωραιοποίησης της πραγματικής κατάστασης. Πολύ περισσότερο, το περιεχόμενό της δεν έχει σχέση με αυτό που διακηρύσσει παραπλανητικά, πως «τα δύο Μέρη θα προσεγγίσουν τις σχέσεις τους με στόχο την εμβάθυνση των δεσμών μεταξύ των λαών, συνεισφέροντας με αυτόν τον τρόπο στην ευημερία και την ειρηνική συνύπαρξη των δύο γειτονικών λαών τους».
Τέτοιου είδους αναφορές, που έχουν χρησιμοποιηθεί πολλές φορές στο παρελθόν ως δόλωμα, διαψεύδονται στην πράξη από την καπιταλιστική ανταγωνιστική βάση και τα μονοπωλιακά συμφέροντα που καθορίζουν τις σχέσεις των δύο κρατών και το ρόλο τους στη ΝΑΤΟϊκή συμμαχία. Ως προς αυτό, είναι χαρακτηριστικός ο προσανατολισμός του λεγόμενου «Κοινού Σχεδίου Δράσης», που περιλαμβάνει «μέτρα κοινού ενδιαφέροντος» στους τομείς της επιχειρηματικότητας-οικονομίας, τουρισμού, μεταφορών, ενέργειας, καινοτομίας, επιστήμης και τεχνολογίας, γεωργίας, περιβαλλοντικής προστασίας, κοινωνικής ασφάλισης και υγείας, νεολαίας, εκπαίδευσης και αθλητισμού», με επιδίωξη την ενίσχυση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και την αναζήτηση πεδίων κερδοφορίας.
Στο γενικότερο «παζάρι» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, περιλαμβάνεται το προσφυγικό - μεταναστευτικό πρόβλημα, με κοινό παρονομαστή την «Κοινή Δήλωση» ΕΕ - Τουρκίας που υπογράφηκε το 2016 και τη συνολικότερη ευρωενωσιακή στρατηγική, που θωρακίστηκε με το νέο «Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση» το 2024. Πρόκειται για πλαίσιο που στρέφεται ενάντια στους ξεριζωμένους, με γενίκευση των απελάσεων, ενίσχυση των διωγμών και της καταστολής σε βάρος των θυμάτων των ιμπεριαλιστικών πολέμων, με εγκλωβισμούς δεκάδων χιλιάδων και στη χώρα μας σε άθλιες συνθήκες. Αυτό το πλαίσιο έχει οδηγήσει στην ενίσχυση της δράσης των δουλεμπορικών κυκλωμάτων και των επαναπροωθήσεων, που έχουν ως αποτέλεσμα νέες τραγωδίες και πολύνεκρα ναυάγια.
Η διαδικασία του «οδικού χάρτη» είναι σε εξέλιξη διαμέσου των συναντήσεων του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο Ερντογάν, την υπογραφή οικονομικών και άλλων συμφωνιών.
Όμως, παρά τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων, παρουσιάζονται προβλήματα και καθυστερήσεις που έχουν οδηγήσει στην πολύμηνη αναβολή της συνάντησης Μητσοτάκη - Ερντογάν στην Άγκυρα και τη συνεδρίαση του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.
Οι επιπλοκές σχετίζονται κυρίως με τις αντιθέσεις για τα θέματα που αφορούν: την πόντιση του καλωδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και τα Θαλάσσια Πάρκα που ανακοίνωσε η ελληνική κυβέρνηση, ή ακόμα και τις εξελίξεις με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αποδεικνύοντας ότι το «περί ήρεμων» νερών που προβάλλει η κυρίαρχη προπαγάνδα περιέχει και το αντίθετό του, την όξυνση των εντάσεων και διαμόρφωση των όρων για ενδεχόμενες εντάσεις.
6. Η ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΕΛΛΑΔΑΣ - ΚΥΠΡΟΥ - ΙΣΡΑΗΛ
Το σχέδιο «Μεγάλη Θαλάσσια Διασύνδεση» (Great Sea Interconnector, GSI), που αποτελεί μετεξέλιξη του παλιότερου σχεδίου «EuroAsia» για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ, είναι ενταγμένο στο πλαίσιο μετατροπής της Ελλάδας σε ενεργειακό και μεταφορικό κόμβο, έχει εγκριθεί από την ΕΕ ως έργο «Κοινού Ενδιαφέροντος», από το 2022 για τη στήριξη της «πράσινης μετάβασης», αλλά δεν αφορά μόνο αυτό. Είναι έργο συνδεδεμένο με την υλοποίηση του ινδικού εμπορικού δρόμου (Ινδία - Μέση Ανατολή - Ευρώπη), είναι πεδίο ανταγωνισμού του ευρωατλαντικού και του ευρωασιατικού άξονα, υπηρετεί τα συμφέροντα των μονοπωλίων και δεν έχει σχέση με τα συμφέροντα των λαών.
Στην πράξη αποδείχθηκε ότι η ηλεκτρική αυτή διασύνδεση έχει αποτελέσει νέο σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας η οποία θέτει ζήτημα θαλάσσιας δικαιοδοσίας στην περιοχή Κάσου - Καρπάθου και έχει μπλοκάρει τις σχετικές έρευνες ήδη από τον Ιούλη του 2024. Συγκεκριμένα, η Τουρκία αμφισβήτησε το δικαίωμα των ερευνών για την πόντιση καλωδίου στην ανοιχτή θάλασσα και έκανε παρέμβαση για τον περιορισμό των ερευνών στα 6 ν.μ. των χωρικών υδάτων, ως μια μόνιμη πρακτική αμφισβήτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η παρουσία 5 τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή της Κάσου και τα προειδοποιητικά μηνύματα προς το ιταλικό πλοίο «Ievoli Relume», το οποίο έχει αναλάβει σχετικές έρευνες βυθού για λογαριασμό της γαλλικής εταιρίας Nexans, το οδήγησαν σε αποχώρηση.
Η κυβέρνηση της ΝΔ κρύβει την αλήθεια, αναζητά για άλλη μια φορά προσχήματα και χρησιμοποιεί τον αβάσιμο ισχυρισμό ότι το ιταλικό ερευνητικό «ολοκλήρωσε πλήρως την αποστολή του». Όμως το γεγονός ότι οι έρευνες έχουν διακοπεί από το καλοκαίρι του 2024 αποδεικνύει ότι το πρόβλημα είναι πιο σοβαρό. Το τουρκικό κράτος αγνόησε τη συμφωνία Ελλάδας - Αιγύπτου, το δικαίωμα των ελληνικών νησιών σε Υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ και, αξιοποιώντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο, διεκδικεί θαλάσσιες ζώνες σε μια περιοχή που δεν του ανήκει. Οι ευθύνες της κυβέρνησης της ΝΔ αναδεικνύονται επίσης και από το μήνυμα του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν που ευχαρίστησε τις ελληνικές αρχές «για το σεβασμό τους στη θαλάσσια δικαιοδοσία μας και τη συνεργασία». Επιπλέον, εκείνη την περίοδο (26 Ιούνη 2024) η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX για πόντιση καλωδίου από το C/S Teliri (για 1-21 Ιούλη), δεσμεύοντας θαλάσσια περιοχή νότια της Ρόδου και ανατολικά της Κρήτης.
7. Ο ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ
Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός (ΘΧΣ) που παρουσίασε η κυβέρνηση στις 16 Απρίλη 2025 και κατέθεσε στην ΕΕ προκύπτει ως κοινοτική υποχρέωση από τη σχετική ευρωενωσιακή οδηγία 89 του 2014. Το ελληνικό κράτος είχε αναλάβει την υποχρέωση να καταθέσει το ΘΧΣ μέχρι 31 Μάρτη 2021, και το θέμα παραπέμφθηκε στο ευρωπαϊκό δικαστήριο υπό την απειλή προστίμου. Οι βασικοί λόγοι που οδήγησαν στην καθυστέρηση της ελληνικής κυβέρνησης μπορούν να αποδοθούν:
α) στις ελληνοτουρκικές διαφωνίες, β) στην αναζήτηση και εξασφάλιση συγκεκριμένων επενδυτικών δρόμων και ισορροπιών ανάμεσα σε αντιτιθέμενα επιχειρηματικά συμφέροντα που προσβλέπουν σε επενδύσεις.
Γεγονός είναι ότι κάθε τέτοιος σχεδιασμός λειτουργεί ως βάση προώθησης επενδυτικών σχεδίων και πεδίο κερδοφορίας του μεγάλου κεφαλαίου, έχει ταξική αναφορά, δεν υπηρετεί τα λαϊκά συμφέροντα και ανάγκες.
Αυτή την αλήθεια προσπαθεί να αποκρύψει η κυβέρνηση της ΝΔ και τα άλλα αστικά κόμματα που από κοινού συμμετέχουν στην εκστρατεία παραπλάνησης του λαού καλλιεργώντας ψεύτικες προσδοκίες.
Η σχετική οδηγία της ΕΕ συνδέεται με την «Πράσινη» και «Γαλάζια Ανάπτυξη», ως μέσο απορρόφησης συσσωρευμένων κεφαλαίων, και είναι σαφής ως προς τους στόχους και τις προτεραιότητες. Όπως αναφέρει συγκεκριμένα, «μέσω των θαλάσσιων χωροταξικών τους σχεδίων, τα κράτη-μέλη έχουν στόχο να συμβάλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη των ενεργειακών τομέων στη θάλασσα, των θαλάσσιων μεταφορών και των τομέων της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, καθώς και στη διατήρηση, προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος, περιλαμβανομένης της ανθεκτικότητας στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής…», δίνοντας ταυτόχρονα βάρος στην ανάπτυξη του Τουρισμού.
Επειδή οι κυβερνητικές ανακοινώσεις πυροδότησαν συζήτηση για τη σχέση του Χωροταξικού Σχεδιασμού με την Υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ και σε διάφορες αστικές αναλύσεις έγινε λόγος για την κατοχύρωση των κυριαρχικών δικαιωμάτων, θεωρείται αναγκαίο να ξεκαθαριστεί ότι το ίδιο το υπουργείο Εξωτερικών διευκρίνισε πως «η διαδικασία οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών έχει διαφορετικό αντικείμενο από το θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ο οποίος αφορά τη διαδικασία με την οποία οι αρμόδιες αρχές των κρατών-μελών αναλύουν και οργανώνουν τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις ανωτέρω θαλάσσιες περιοχές για την επίτευξη των οικολογικών, οικονομικών και κοινωνικών στόχων». Και όπως δήλωσε το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, «ο χάρτης που αποτυπώνει τον ελληνικό ΘΧΣ δε συνιστά οριοθέτηση ΑΟΖ». Στην πράξη περιλαμβάνει τα δυνητικά όρια της Υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ ως βάση για διαπραγμάτευση με την Τουρκία.
Στον ελληνικό χάρτη ενσωματώνονται: η Συμφωνία Ελλάδας - Ιταλίας (το 2020) για την οριοθέτηση Υφαλοκρηπίδας στο Ιόνιο Πέλαγο, με μειωμένη επήρεια των Διαπόντιων νησιών και τις Στροφάδες, παραβιάζοντας τη μέση γραμμή. Ενσωματώνεται επίσης η Συμφωνία Ελλάδας - Αιγύπτου (το 2020) με μειωμένη επήρεια των ακτών της Κρήτης, του μεγαλύτερου ελληνικού νησιού, και άλλων νησιών, ανισότιμη οριοθέτηση, παραβίαση της μέσης γραμμής και διαμελισμό της Ρόδου, αφήνοντας απ’ έξω την περιοχή μέχρι το Καστελόριζο, στην οποία προβάλλονται έντονα τουρκικές διεκδικήσεις, μια και το θέμα της επήρειας του Καστελόριζου είναι καθοριστικής σημασίας για τη δυνατότητα οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Επιπλέον, το εύρος των χωρικών υδάτων υπολογίζεται στο Αιγαίο στα 6 ν.μ. και όχι στα 12 ν.μ., όπως προβλέπει η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η τουρκική κυβέρνηση μετά τη δημοσίευση του ελληνικού χάρτη μίλησε για «μονομερείς ενέργειες», προανήγγειλε και δημοσίευσε το δικό της χάρτη στο πλαίσιο των «Γκρίζων Ζωνών» και του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας». Επί της ουσίας ο τουρκικός χάρτης που στάλθηκε ήδη στην Ουνέσκο και θα σταλεί στον ΟΗΕ επιχειρεί τη διχοτόμηση του Αιγαίου, με αφετηριακό σημείο τις εκβολές του ποταμού Έβρου μέχρι τα Δωδεκάνησα, στο πλαίσιο της «Μέσης Γραμμής» όπως την ερμηνεύει αυθαίρετα το τουρκικό κράτος και την καθορίζει ανάμεσα στην Τουρκία και στην Ηπειρωτική Ελλάδα. Με τον τρόπο αυτό προβλέπει χωρικά ύδατα εύρους 6 ν.μ. στα ελληνικά νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα, αγνοώντας την επήρειά τους και το δικαίωμα σε Υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Επιπρόσθετα, σε αυτόν το χάρτη στην Αν. Μεσόγειο σημειώνονται τόσο οι άδειες που έχουν δοθεί στην Τουρκική Εταιρία Πετρελαίου (ΤΡΑΟ) για τη διενέργεια ερευνών, τα μόνιμα πεδία βολής που έχει ανακηρύξει η Τουρκία, και διαδρομές που αποκαλεί «καλώδιο».
Η τουρκική αιτιολόγηση για τη διχοτόμηση του Αιγαίου επαναλαμβάνει κι αυτήν τη φορά ότι «στο Αιγαίο οι θαλάσσιες περιοχές με την Ελλάδα δεν είναι οριοθετημένες και … υπάρχουν πολλά νησιά, νησίδες και βράχοι των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συμφωνιών», ενώ επαναφέρει το τουρκολιβυκό μνημόνιο και συμφωνίες που έχουν υπογραφεί με το ψευδοκράτος, το οποίο αποκαλεί «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου».
Η κυβέρνηση καλλιεργεί σκόπιμα εφησυχασμό. Η «δόση» της αντίδρασής της καθορίζεται από τη βασική επιδίωξη να μη διαταραχθεί το συναινετικό κλίμα με την Τουρκία και να μην τεθούν σε κίνδυνο οι ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις, όχι για να υπηρετήσει την υπόθεση της ειρήνης, αλλά για να προωθήσει διευθετήσεις που έχουν τη σφραγίδα του ευρωατλαντισμού.
Οι αναφορές της κυβέρνησης και των αστικών κομμάτων ότι «ο ελληνικός σχεδιασμός αποτελεί ήδη μέρος του ευρωπαϊκού κεκτημένου» είναι έωλες και τέτοιου είδους προσεγγίσεις έχουν διαψευστεί στην πράξη από την ίδια την ευρωενωσιακή πρακτική και την προώθηση των στρατηγικών σχέσεων της ΕΕ με την Τουρκία. Ενώ η επιχειρηματολογία του υπουργείου Εξωτερικών ότι η τουρκική ενέργεια «δεν παράγει οποιοδήποτε έννομο αποτέλεσμα» αποτελεί επανάληψη των ισχυρισμών που χρησιμοποιούνται από το 2019 με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά στην πράξη αυτό λειτουργεί ως τετελεσμένο, προκαλεί προβλήματα και είναι πεδίο δημιουργίας εντάσεων. Ενδιαφέρον έχουν δημοσιεύματα που μιλούν για «αμερικανικό σχέδιο διαμεσολάβησης» σε Αθήνα και Άγκυρα, και βεβαίως κανέναν δεν καθησυχάζει η απάντηση του κυβερνητικού εκπροσώπου ότι «καμία πρόταση δεν έχει έρθει στην Ελλάδα, ούτε υφίσταται και λόγος διαμεσολάβησης», αφού η διαμεσολάβηση των ΗΠΑ συνοδεύει διαχρονικά τις ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις.
8. ΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ
Σοβαρό επίσης πρόβλημα, που επιβεβαιώνει τις θέσεις του ΚΚΕ για τον ανταγωνισμό των αστικών τάξεων και δοκιμάζει κι αυτό τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, είναι τα «Θαλάσσια Περιβαλλοντικά Πάρκα» (ΘΠΠ) που ανακοίνωσε η κυβέρνηση της ΝΔ τον Απρίλη του 2024, με αφορμή τη Διάσκεψη για τους Ωκεανούς στην Αθήνα, και επανέφερε ο πρωθυπουργός τον Ιούνη του 2025 στη νέα Διάσκεψη για τους Ωκεανούς στη Νίκαια της Γαλλίας. Πρόκειται για δύο Πάρκα στο Ιόνιο και το Αιγαίο που αφορούν, όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση, «την προστασία της βιοποικιλότητας και των περιοχών που τρέφονται και φωλιάζουν θαλασσοπούλια». Όμως κι αυτό το ζήτημα αποτελεί σημείο τριβής με το τουρκικό κράτος, που αντιδρά για τους ίδιους λόγους που αντιτάχθηκε στο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό.
Από τους χάρτες φαίνεται ότι, από τότε που ανακοινώθηκε η κυβερνητική πρόθεση μέχρι την ώρα που έθεσε πιο συγκεκριμένα τις θέσεις της, στο Περιβαλλοντικό Πάρκο του Αιγαίου έγιναν αλλαγές και αυτό περιορίστηκε μόνο στις Νότιες Κυκλάδες και, όπως σχολίασαν ακόμα και φιλοκυβερνητικές εφημερίδες, «δε θα περιλαμβάνει τις προστατευόμενες ακατοίκητες νησίδες των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων, που την ελληνική κυριαρχία αμφισβητεί η Τουρκία». Ή ακόμα ότι το κυβερνητικό σχέδιο έχει «σημαντική αλλαγή, η οποία δείχνει να οφείλεται σε πολιτικούς και όχι περιβαλλοντικούς λόγους».
Ασφαλώς, καμιά πίστη δεν μπορεί να επιδειχθεί στις κυβερνητικές αναφορές για την προστασία του περιβάλλοντος, αφού είναι γεγονός ότι το βασικό στοιχείο που καθορίζει τις προτεραιότητες της αστικής πολιτικής είναι το καπιταλιστικό κέρδος, η εμπορευματοποίηση ακόμα και προστατευόμενων περιοχών, τα συμφέροντα του εφοπλιστικού κεφαλαίου, ζητήματα που έχει αναδείξει πολύ συγκεκριμένα το ΚΚΕ.
9. ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΕ - ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ SAFE
H σχέση της ΕΟΚ με την Τουρκία χρονολογείται από το 1963 με την υπογραφή της «Συμφωνίας Σύνδεσης» και συνεχίστηκε με αργούς ρυθμούς τις επόμενες δεκαετίες. Το 1987 η Τουρκία υπέβαλε επίσημη αίτηση ένταξης στην ΕΟΚ και το 1995 υπογράφηκε η Τελωνειακή Ένωση ΕΕ - Τουρκίας δίνοντας ώθηση στην ελεύθερη διακίνηση βιομηχανικών και άλλων προϊόντων, παρότι παρέμειναν τα εμπόδια στα αγροτικά προϊόντα και τις υπηρεσίες. Το 1999, στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στο Ελσίνκι, αναγνωρίστηκε η ιδιότητα της υποψήφιας χώρας και το 2005 άρχισαν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις οι οποίες συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Η Τουρκία είναι ο 5ος εμπορικός εταίρος της ΕΕ και η κύρια πηγή της όσον αφορά τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις.8
Κατά κανόνα στις εκθέσεις του Ευρωκοινοβουλίου για τις σχέσεις ΕΕ - Τουρκίας αναγράφονται διάφορες παρατηρήσεις για το τουρκικό κράτος, για θέματα παραβίασης δημοκρατικών δικαιωμάτων, επιδείνωσης των δικαιωμάτων των γυναικών, λειτουργίας της δικαιοσύνης, την κατοχή στην Κύπρο, το Casus Belli έναντι της Ελλάδας κ.ά. Θέματα τα οποία κάθε φορά επιχειρούν να αξιοποιήσουν οι ελληνικές κυβερνήσεις και τα αστικά κόμματα παρουσιάζοντας την ΕΕ παραπλανητικά ως εγγυητή της «δημοκρατίας» και των κυριαρχικών δικαιωμάτων, προβάλλοντας τα πρότυπα του λεγόμενου «κράτους δικαίου», της δικτατορίας των ευρωπαϊκών μονοπωλίων. Όμως, στην πράξη, οι προσδοκίες που καλλιεργούνται διαψεύδονται διαρκώς, κι αυτό που κυριαρχεί στις σχέσεις ΕΕ - Τουρκίας είναι τα οικονομικά συμφέροντα και οι στρατηγικές σχέσεις των δύο πλευρών.
Συγκεκριμένα στην έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου για το 2023-2024 αναφέρεται ότι: «Η Τουρκία είναι υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και βασικός εταίρος στους τομείς του εμπορίου, των οικονομικών σχέσεων, της ασφάλειας, της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της μετανάστευσης. Η Τουρκία εξακολουθεί να διαδραματίζει καίριο ρόλο στην περιοχή, λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ασίας και παραμένει βασικός εταίρος για τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου, εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συριακή σύγκρουση και διατηρεί στρατιωτική παρουσία στη βόρεια Συρία». Ή ακόμα, «η ΕΕ αναγνωρίζει τη στρατηγική και γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας, καθώς και την αυξανόμενη παρουσία και επιρροή της σε περιοχές ζωτικής σημασίας για τη διεθνή ασφάλεια, όπως η περιοχή του Ευξείνου Πόντου, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, και της Μέσης Ανατολής…».
Αυτός είναι ο βασικός μπούσουλας που κυριαρχεί μέσα από αντιθέσεις και διαφωνίες και καθορίζει της ευρωτουρκικές σχέσεις, η πορεία των οποίων αντιμετωπίζεται από την κυβέρνηση της ΝΔ ως σημείο αναφοράς για τη βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων ή την αναζήτηση λύσης στο Κυπριακό.
Το τελευταίο διάστημα, στις συνθήκες του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην Ουκρανία, της πολεμικής οικονομίας της ΕΕ που συνδέεται με την υλοποίηση του σχεδίου για τον «επανεξοπλισμό της Ευρώπης» (Rearm Europe/Readiness 2030) το οποίο παρουσιάστηκε από την Κομισιόν το Μάρτη του 2025, αναβαθμίζεται η σχέση με την Τουρκία. Στο σχέδιο αυτό που υλοποιείται διαμέσου της «Λευκής Βίβλου» και προβλέπει 800 δισ. ευρώ για τη στήριξη της στρατιωτικής βιομηχανίας και την προετοιμασία νέων πολέμων και επεμβάσεων, περιλαμβάνεται ως πρώτος πυλώνας ο κανονισμός SAFE (Δράση για την Ασφάλεια της Ευρώπης) ως μέσο άντλησης κεφαλαίων ύψους 150 δισ. ευρώ από τις αγορές, στο δρόμο των κοινών πολεμικών επενδύσεων, με τη συμμετοχή τρίτων, εκτός ΕΕ, κρατών, μεταξύ των οποίων βρίσκεται και η Τουρκία.9
Η ελληνική κυβέρνηση έχει εκτεθεί. Ανέδειξε αρχικά το θέμα του αποκλεισμού της Τουρκίας, μιλώντας περί ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, αλλά οι ενστάσεις της, όπως και οι ενστάσεις της κυπριακής κυβέρνησης αγνοήθηκαν. Πόνταρε σε ομόφωνη απόφαση με τη σκέψη στο βέτο, αλλά το επιτελείο της ΕΕ προχώρησε στη λήψη απόφασης και έγκρισης του κανονισμού SAFE, στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων τον περασμένο Μάη, με ειδική πλειοψηφία και τόσο η ελληνική, όσο και η κυπριακή κυβέρνηση συμφώνησαν.
Αποδείχτηκαν άνευ σημασίας οι προτροπές του υπουργού Άμυνας Γ. Δένδια, ο οποίος υποστήριξε ότι «δε νοείται να συμμετέχουν στην ΕΕ κράτη που απειλούν άλλες χώρες και μάλιστα μέλη της ΕΕ, που δεν αναγνωρίζουν άλλες χώρες (Κύπρος) και μάλιστα μέλη της», ενώ στη συνέχεια, τοποθετούμενος για την απόφαση που εντάσσει την Τουρκία στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα της ΕΕ, δήλωσε πως «δεν μπορούμε να υπερασπιστούμε την Ευρώπη εάν ο εχθρός βρίσκεται εντός των τειχών», χρησιμοποιώντας για να προκαλέσει συνειρμούς τη λέξη... «κερκόπορτα»!
Τα περί «αξιακού πλαισίου» που αναμασούν η κυβέρνηση της ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ, η Πλεύση Ελευθερίας ή ο Βελόπουλος, ως υποστηρικτές και απολογητές της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, αποδεικνύονται ακόμα ένα προπαγανδιστικό πυροτέχνημα.
Η κυβέρνηση προσαρμόζει την επιχειρηματολογία της για να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα και ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης, σε πρόσφατη συνέντευξη,10 απαντώντας σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφου ωραιοποίησε για άλλη μια φορά την κατάσταση. Συνέδεσε το SAFE και τη συμμετοχή της Τουρκίας με «μια μετεξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς έναν πιο γεωπολιτικό χαρακτήρα» (!) για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας. Τι εννοεί; Επί της ουσίας επιχειρεί να καλύψει την ΕΕ στο όνομα της προσπάθειας αναβάθμισης της θέσης της ΕΕ στον ανταγωνισμό με τα άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα, με τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία, αφήνοντας στα αζήτητα την κατοχή στην Κύπρο και το Casus Belli στο Αιγαίο.
Η κυβέρνηση της ΝΔ, προκειμένου να θέσει κάποια κριτήρια στη χρηματοδότηση της Τουρκίας από το πρόγραμμα SAFE, κατέφυγε στη χρησιμοποίηση του Casus Belli, της αιτίας πολέμου11, ζητώντας την κατάργησή του από τον Πρόεδρο Ερντογάν. Επί της ουσίας πρόκειται για κίνηση εντυπωσιασμού, που το μόνο που κάνει είναι να υπενθυμίζει τον προκλητικό ρόλο των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, που γνωρίζουν καλά την απειλή πολέμου για 30 χρόνια που χρησιμοποιεί η ΝΑΤΟϊκή Τουρκία σε βάρους ενός άλλου ΝΑΤΟϊκού κράτους. Ανούσια είναι επίσης και η αναφορά στο κείμενο των συμπερασμάτων του πρόσφατου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (26 Ιούνη), το οποίο, για να καλύψει τη συμμετοχή της Τουρκίας στον κανονισμό SAFE, μιλάει για «ομονοούντες εταίρους που συμμερίζονται τους στόχους μας στον τομέα της Εξωτερικής Πολιτικής και της Πολιτικής Ασφάλειας».12
Δεν είναι μόνο αυτά. Η κυβέρνηση «ορκίζεται» στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, εξωραΐζει συστηματικά το ρόλο της ιμπεριαλιστικής ΕΕ και προσπαθεί να βρει συμμάχους, αλλά έχει εκτεθεί. Η τουρκική πολεμική βιομηχανία έχει ήδη πουλήσει τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Bayraktar TB-2 σε 5 κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ και σε 3 κράτη-μέλη της ΕΕ.
Η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία συνεργάζονται σε υψηλά επίπεδα, οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά, με το τουρκικό κράτος.
Η Γερμανία έχει πουλήσει στον τουρκικό στρατό πάνω από 300 άρματα μάχης Leopard-2A4 και παρέδωσε το 2021 ένα από τα 6 υποβρύχια 214 ΤΝ που θα παραδοθούν μέχρι το μέχρι το 2027.13 Η Ιταλία τον έχει τροφοδοτήσει με επιθετικά ελικόπτερα Τ129 ΑΤΑΚ και έχει αγοράσει πυραυλικά συστήματα Cirit. Η τουρκική πολεμική βιομηχανία Baykar συνεργάζεται στρατηγικά με την ιταλική Leonardo για τη συμπαραγωγή Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών και έχει εξαγοράσει την ιταλική αεροναυπηγική εταιρία Piaggio, ενισχύοντας μέσα από αυτό το κανάλι τη διείσδυση στην ευρωπαϊκή αγορά.
H Ισπανία κατέχει ισχυρή θέση στην εξαγωγή στρατιωτικού υλικού στην Τουρκία και στα ναυπηγεία της κατασκευάστηκε πλοίο ANADOLOY με ικανότητα μεταφοράς ελικοπτέρων και αεροσκαφών. Η Γαλλία ετοιμάζεται να πουλήσει στην Τουρκία τους πυραύλους αέρος-αέρος Meteor, τους οποίους προμήθευσε και στην Ελλάδα με τα μαχητικά Rafale που η ΝΔ τους πρόβαλε ως σημαντικό εξοπλιστικό πλεονέκτημα.
10. ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΛΙΒΥΗ
Η Λιβύη για 14 χρόνια παραδέρνει στις συνθήκες εμφύλιου πολέμου και έχει διασπαστεί σε δύο μέρη: στη Δυτική, που την ελέγχει η αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση, και την Ανατολική, στην οποία έχει εγκατασταθεί η λιβυκή βουλή και το πρόσταγμα δίνει ο στρατηγός Χαφτάρ. Η συζήτηση για τις σχέσεις Ελλάδας - Λιβύης έχει φουντώσει για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, τα ζητήματα της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωών και των κυριαρχικών δικαιωμάτων στην περιοχή, αλλά η αστική προπαγάνδα αποσιωπά ένα καθοριστικής σημασίας γεγονός: Ότι η διάλυση της Λιβύης είναι αποτέλεσμα της στρατιωτικής επέμβασης του ΝΑΤΟ, το Μάρτη του 2011, που στήριξε η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και στη συνέχεια η συγκυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ΛΑΟΣ, όλα τα αστικά κόμματα, εκτός από το ΚΚΕ που την κατήγγειλε, αποκάλυψε τις πραγματικές αιτίες κι έθεσε τις βαριές συνέπειες που θα ακολουθήσουν.
Κυρίως από το 2004, εν μέσω αντιθέσεων, ξεκίνησαν οι ελληνολιβυκές συνομιλίες για την εξέταση των δυνατοτήτων οριοθέτησης ΑΟΖ στην περιοχή και μέχρι το 2011 εξετάστηκαν διάφορα σενάρια τα οποία ναυάγησαν.
Η διαρκής υποτίμηση των προβλημάτων στις σχέσεις Ελλάδας - Λιβύης και των συνεπειών του τουρκολιβυκού μνημονίου από την κυβέρνηση της ΝΔ συνδυάστηκε με ένα κύμα κατασκευασμένων πανηγυρισμών με αιχμή την έκφραση ενδιαφέροντος του αμερικάνικου μονοπωλίου της Chevron και την απόκτηση δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης στα θαλάσσια οικόπεδα Νότια Κρήτη Ι και Νότια Κρήτη ΙΙ, το Μάρτη - Απρίλη του 2025.
Η κυβέρνηση επιδόθηκε σε μεθοδική προσπάθεια αντιστροφής της πραγματικότητας. Αποσιώπησε ότι οι λιβυκές αρχές αμφισβητούν την επήρεια της Κρήτης, της Γαύδου, των Στροφάδων, της Χρυσής και άλλων νησιών και νησίδων για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Παραγνώρισε τη συμμαχική σχέση Τουρκίας - Λιβύης και τις διεκδικήσεις που προβάλλονται και επένδυσε στις κενού περιεχομένου δηλώσεις της ΕΕ για τον «παράνομο χαρακτήρα του». Στάση που συνεχίζει μέχρι σήμερα, ποντάροντας στη νέα δήλωση ρουτίνας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις 27 Ιούνη.
Προσπάθησε να εξαπατήσει το λαό με την προβολή του ρόλου της Chevron, φτάνοντας μέχρι το σημείο να ισχυρίζεται διά στόματος του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σ. Παπασταύρου ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον του αμερικάνικου μονοπωλίου «θα μας πάει σε μια άλλη πίστα συνολικά σαν χώρα και προφανώς μέρισμα από αυτόν τον πλούτο θα πάει στον κάθε Έλληνα και Ελληνίδα» (!), επιχειρώντας να αποκρύψει ότι οι συμβάσεις παράδοσης του πλούτου της χώρας στους καπιταλιστές υπηρετούν τα συμφέροντα και τα κέρδη τους και οι λαοί όχι μόνο δεν έχουν όφελος και χάνουν πολύτιμους πόρους που θα μπορούσαν οι ίδιοι να εκμεταλλευτούν με τη δική τους εξουσία, για τα δικά τους συμφέροντα, αλλά θα συνεχίσουν να πληρώνουν πανάκριβα την ενέργεια ή να βιώνουν την ενεργειακή φτώχεια, θα μπαίνουν πιο βαθιά στη δίνη των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών.
Στην εξαπάτηση του λαού μας μαζί με την κυβέρνηση συμμετείχαν όλα τα αστικά κόμματα και ιδιαίτερα το ΠΑΣΟΚ, για να «πουλήσει» το «νόμο Μανιάτη» του 2011, καλλιεργώντας ψευδαισθήσεις περί κατοχύρωσης των ορίων της ΑΟΖ και των κυριαρχικών δικαιωμάτων, προβάλλοντας στη συνέχεια ότι η Λιβύη δεν έχει διεκδικήσεις.
Όλα αυτά ανατρέπονται. Μέσα στον Ιούνη, τόσο η κυβέρνηση της Τρίπολης που έχει υπογράψει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, όσο και η «παράλληλη» κυβέρνηση της Βεγγάζης του Στρατηγού Χαφτάρ, τον οποίο η ελληνική κυβέρνηση φιλοξένησε στην Αθήνα το Γενάρη του 2020 και τον προσμετρούσε στους συμμάχους της, προχώρησαν σε διαβήματα διαμαρτυρίας υποστηρίζοντας ότι τα ελληνικά οικόπεδα παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Λιβύης. Πολύ περισσότερο, η βουλή των αντιπροσώπων που συνδέεται με το στρατηγό Χαφτάρ, που κι αυτή «ερωτοτροπεί» τώρα με την Τουρκία, ετοιμάζει απόφαση για τη «νομιμοποίηση» του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Οι μεθοδεύσεις συνεχίζονται. 19 Ιούνη στην Κωνσταντινούπολη οι εκπρόσωποι της λιβυκής Εθνικής Εταιρίας Πετρελαίου (NOC) και της Τουρκικής Κρατικής Εταιρίας Πετρελαίου (TPAO) υπέγραψαν συμφωνία για έρευνες σε 4 θαλάσσια οικόπεδα της Λιβύης. Ανεξάρτητα από το αν ή όχι θα τηρηθεί η Ελληνολιβυκή «Μέση Γραμμή» οριοθέτησης, οι αντιθέσεις οξύνονται και οι εξελίξεις επιδρούν στην πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Οι αντιθέσεις των αστικών τάξεων, στο πλαίσιο των γενικότερων ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, βάζουν σε μπελάδες τους λαούς.
11. ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ
Ιστορικά, βασικό στοιχείο της πορείας της Κύπρου και πηγή βασάνων για το λαό της είναι ο ρόλος της ως «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» στις συμπληγάδες σκληρών ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι βρετανικές βάσεις του Ακρωτηρίου και της Δεκέλειας, αλλά τα τελευταία χρόνια το νησί έχει ΝΑΤΟποιηθεί ταχύτατα, παρέχει βάσεις σε αμερικάνικα και γαλλικά στρατεύματα, είναι δεμένο με πολλά ενεργειακά, οικονομικά και στρατιωτικά νήματα με το κράτος δολοφόνο του Ισραήλ, έχουν υποχωρήσει οι σχέσεις με τη Ρωσία. Πολλές φορές η Κύπρος ήρθε στην επικαιρότητα τόσο για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο στην Ουκρανία, όσο και ιδίως για τις επιθέσεις του Ισραήλ κατά των λαών της περιοχής και πρόσφατα στην επίθεσή του κατά του Ιράν.
Στην πορεία εμπλοκής της Κύπρου στους ευρωατλαντικούς σχεδιασμούς προστίθενται συνεχώς νέες συμφωνίες με τις ΗΠΑ και κινήσεις στήριξης του ΝΑΤΟ.
– Συγκεκριμένα από το φθινόπωρο του 2020 δημιουργήθηκε το «Κέντρο Εκπαίδευσης σε Θέματα Ασφάλειας» («Cyprus Center for Land, Open-seas, and Port Security» - CYCLOPS), το οποίο παρουσιάζει πλούσιο απολογισμό, έχει ήδη «εκπαιδεύσει εκατοντάδες αξιωματούχους από την Κυπριακή Δημοκρατία και περισσότερες από 20 χώρες στην ασφάλεια των συνόρων, την κυβερνοασφάλεια, τη θαλάσσια ασφάλεια και άλλα», ενώ ΗΠΑ και Κύπρος διαμηνύουν ότι θα «συνεχίσουν να συνεργάζονται για την επέκταση των εγκαταστάσεων, των δραστηριοτήτων και των δυνατοτήτων του Κέντρου...».
– Η Συμφωνία με τις ΗΠΑ που υπογράφηκε τον Ιούλη του 2022 προβλέπει ελλιμενισμό πολεμικών πλοίων και σημαντικές διευκολύνσεις σε αμερικάνικες στρατιωτικές μονάδες, με όλες τις σχετικές υπηρεσίες, κατά τη διάρκεια συνδυασμένων ασκήσεων, επιχειρήσεων ή «άλλων προσπαθειών συνεργασίας, ή για απρόβλεπτες περιστάσεις…».
– Η Συμφωνία με τη Γαλλία που υπογράφηκε το Σεπτέμβρη του 2022 και προβλέπει τη στάθμευση στρατιωτικών αεροσκαφών, πλοίων, όπλων και πυρομαχικών, στρατιωτικού προσωπικού και άλλων, «παρέχοντας δωρεάν δημόσιες υποδομές και χώρους, αποθηκευτικούς χώρους για υλικά και πυρομαχικά», με το άλλοθι της απομάκρυνσης Γάλλων ή και πολιτών άλλων χωρών από τη Μέση Ανατολή.
– Τον Οκτώβρη του 2024, ξεκίνησε στη Λευκωσία «ο Στρατηγικός Διάλογος ΗΠΑ - Κύπρου», με θεματολογία τη Διεθνή και Περιφερειακή Συνεργασία, Ασφάλεια, Διαχείριση Κρίσεων και Επιβολή του Νόμου, Εκπαίδευση, Ενέργεια, Εμπόριο, Έρευνα και Τεχνολογία, ενώ λίγες μέρες αργότερα πραγματοποιήθηκε συνάντηση των Προέδρων Χριστοδουλίδη και Μπάιντεν στο Λευκό Οίκο και εξετάστηκε η συμμετοχή της Κύπρου στο ΝΑΤΟϊκό (ψευδεπίγραφο) «Συνεταιρισμό για την Ειρήνη».
Αποκαλυπτική είναι η συνέντευξη του Προέδρου της Κύπρου Ν. Χριστοδουλίδη στον Φιλελεύθερο το Δεκέμβρη του 2024, στην οποία δήλωσε ότι, «αν ήταν εφικτό να ενταχθούμε αύριο στο ΝΑΤΟ, θα το κάναμε … η Κύπρος έπρεπε να ήταν στο ΝΑΤΟ από το 1960 … επειδή δεν είναι εφικτή στην παρούσα φάση η ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ, προσπαθούμε από πλευράς εκπαίδευσης, τεχνογνωσίας, αναδιοργάνωσης να εξασφαλίσουμε τα πλεονεκτήματα ... και όταν δημιουργηθούν οι συνθήκες να γίνουμε και κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ»14.
Ο στρατιωτικός εξοπλισμός του νησιού κινείται σε τροχιά αλλαγών, με την αντικατάσταση ρωσικών οπλικών συστημάτων με αμερικάνικα και ισραηλινά και ήδη αγοράστηκαν από το Ισραήλ δύο συστοιχίες αντιαεροπορικών πυραύλων Barak MX και πυραύλων αναχαίτισης, ώστε να αντικατασταθούν ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικά συστήματα (Tor-M2).
Λίγο πριν την εκπνοή της θητείας του Τζ. Μπάιντεν (Γενάρης 2025) με προεδρική απόφαση εντάχθηκε η Κύπρος σε τρία αμερικάνικα στρατιωτικά προγράμματα: Το πρόγραμμα Διεθνών Πωλήσεων Στρατιωτικού Υλικού, το Πρόγραμμα Παροχής Πλεονάζοντος Αμυντικού Υλικού και αυτό που αφορά την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό στις εθνικές δυνάμεις ασφαλείας ξένων χωρών. Την ίδια περίοδο κατατέθηκε και εγκρίθηκε στη βουλή των αντιπροσώπων νομοσχέδιο για τη μόνιμη άρση του εμπάργκο όπλων που έχει επιβληθεί από τις ΗΠΑ στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Όλη αυτή την περίοδο υλοποιείται σχέδιο αναβάθμισης στρατιωτικών υποδομών, όπως η βάση στο Μαρί, όπου κατασκευάζεται ελικοδρόμιο στην κατασκευή του οποίου συμμετέχει το 1ο Κινητό Ναυτικό Κατασκευαστικό Τάγμα του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
Γεγονός είναι ότι μέσα στο πλαίσιο της ευρωατλαντικής εμπλοκής, της αναβάθμισης των σχέσεων της Κύπρου με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ και ως μέλος της ΕΕ από το 2004, παραμένει η τουρκική κατοχή και πληθαίνουν τα πολύ επικίνδυνα τετελεσμένα για την παγίωση της διχοτόμησης του νησιού, και από αυτό εξάγονται συμπεράσματα πολύ χρήσιμα για τον κυπριακό, τον ελληνικό λαό, για όλους τους λαούς.
Η εναπόθεση των ελπίδων για την απελευθέρωση της κατεχόμενης Κύπρου και την επανένωση του νησιού στις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες, στην παρέμβαση του «ξένου παράγοντα», καθώς επίσης και στα «παζάρια» ανάμεσα στην ελληνική, κυπριακή και τουρκική αστική τάξη, έχει διαψευστεί οικτρά. Συνιστά στρατηγική επιλογή κραυγαλέας υποτίμησης του λαού και της πάλης του. Αναπαράγει το φαύλο κύκλο των αδιέξοδων που ζούμε για δεκαετίες. Στην πορεία του χρόνου υποβαθμίστηκε ο διεθνής χαρακτήρας του Κυπριακού προβλήματος ως προβλήματος εισβολής και κατοχής, προωθήθηκαν διχοτομικές λύσεις όπως αυτή του Σχεδίου Ανάν που απέρριψε ο κυπριακός λαός το 2004, απόφαση που χαιρέτισε το ΚΚΕ.
Το Μάρτη του 2025 πραγματοποιήθηκε 5μερής Συνάντηση στη Γενεύη με τη συμμετοχή των κυπριακών κοινοτήτων, των εγγυητριών δυνάμεων, Βρετανίας, Ελλάδας και Τουρκίας, με τη συμμετοχή του ΓΓ του ΟΗΕ, και επιχειρήθηκε η ωραιοποίηση των αποτελεσμάτων της. Τόσο από την πλευρά του Έλληνα πρωθυπουργού, όσο και από την πλευρά του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, έγινε λόγος για «θετικά βήματα», αλλά αυτό δεν πατάει στα πραγματικά γεγονότα. Πρώτα απ’ όλα γιατί παραμένει η κατοχή με όλες τις οδυνηρές συνέπειες. Το αστικό τουρκικό κράτος αναβαθμίζει τη θέση του και γίνεται πιο επιθετικό στις διεκδικήσεις του. Η τουρκική και τουρκοκυπριακή πλευρά επιμένουν στη θέση περί «δύο λαών», «δύο κρατών» και «κυριαρχικής ισότητας», ενώ η θέση περί «δύο συνιστώντων κρατών» στην οποία συμφώνησαν ο τότε Πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης και ο Τουρκοκύπριος Ντ. Έρογλου, το Φλεβάρη του 2014, αποτελεί συνομοσπονδιακή, διχοτομική λύση που διευκολύνει την προκλητική λογική των δύο κρατών. Οι δυνάμεις που εκτιμούν θετικά αυτές τις εξελίξεις αναλαμβάνουν μεγάλες ευθύνες. Τον Ιούλη, όπως έχει ανακοινωθεί, θα διεξαχθεί και πάλι 5μερής Συνάντηση και δε φαίνεται κάποια διαφοροποίηση.
Το ΚΚΕ, που στέκεται όλα τα χρόνια στο πλευρό του κυπριακού λαού και εκφράζει την αλληλεγγύη του, υποστηρίζει τη συνέχιση και την κλιμάκωση του αγώνα του κυπριακού λαού, την ενίσχυση της διεθνούς, λαϊκής αλληλεγγύης, ώστε να δυναμώσει η διεκδίκηση για την επανένωση της Κύπρου και του λαού της, να υψωθεί τείχος αντίστασης στον εθνικισμό και τον κοσμοπολιτισμό του κεφαλαίου. Για Κύπρο ανεξάρτητη και ενιαία, δηλαδή ένα και όχι δύο κράτη, με μία και μόνη κυριαρχία, μία ιθαγένεια και διεθνή προσωπικότητα, κοινή πατρίδα Ελληνοκυπρίων, Τουρκοκυπρίων, Μαρωνιτών, Αρμένιων και Λατίνων, χωρίς κατοχικά και κάθε είδους ξένα στρατεύματα και βάσεις, χωρίς εγγυητές και προστάτες, με το λαό κυρίαρχο.
