1. ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΕ, ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ
ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΒΟΗΘΗΤΙΚΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ
Το ΠΓ και η ΚΕ συνέβαλαν στον προσανατολισμό της καθοδηγητικής δουλειάς με βάση τα κριτήρια και τα καθήκοντα που προσδιόρισε το 21ο Συνέδριο, στην αντιμετώπιση του προβλήματος της αποσπασματικότητας στην καθημερινή κομματική παρέμβαση. Είχαν καθοριστική συμβολή στην επιτυχημένη διεξαγωγή σημαντικών πολιτικών μαχών και ιδιαίτερα της ιδεολογικοπολιτικής διαπάλης με τη σοσιαλδημοκρατία την περίοδο μετά το 21ο Συνέδριο.
Το ΠΓ και η Γραμματεία της ΚΕ μπορούσαν να προωθήσουν πιο αποφασιστικά το συντονισμό της δουλειάς Τμημάτων της ΚΕ, Γραφείων Περιοχής και βασικών Κομματικών Ομάδων, ώστε να διασφαλίζεται η ολοκληρωμένη επεξεργασία σύνθετων θεμάτων και η αντίστοιχη γενίκευση της πολιτικής πείρας.
Η ΚΕ έπρεπε να είναι πιο απαιτητική απ’ τον εαυτό της σχετικά με τη δημιουργική ένταξη του ιδεολογικοπολιτικού περιεχομένου σε όλες τις πλευρές της δουλειάς των ΤΕ και των ΚΟΒ, απ’ την παρακολούθηση της δράσης του αντιπάλου και την επεξεργασία της γραμμής και των στόχων συσπείρωσης και πάλης, έως την ενίσχυση της αντοχής και της μαχητικότητας των δυνάμεών μας.
Η επιμονή να συζητιούνται ουσιαστικά τα ζητήματα της ιδεολογικοπολιτικής διαπάλης και να κατεβαίνουν αντίστοιχα οι κεντρικές επεξεργασίες μέχρι τις ΚΟΒ είναι ευθύνη πρώτ’ απ’ όλα της ΚΕ και των Επιτροπών Περιοχής· όπως και η επιμονή στην ουσιαστική βελτίωση του μαρξιστικού υπόβαθρου, ως βασικού στοιχείου της καθοδηγητικής ικανότητας των στελεχών. Μετά το 21ο Συνέδριο έγιναν από τα Όργανα προσπάθειες να εξειδικεύσουν τη διαπάλη σε οικονομικά και πολιτικά ζητήματα στο χώρο ευθύνης τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, σε συνεργασία με τα Τμήματα της ΚΕ, καταπιάστηκαν με την επεξεργασία της γραμμής παρέμβασης αυτοτελώς και μέσα στο κίνημα, με διαβαθμίσεις από Οργάνωση σε Οργάνωση.
Οι διάφορες ταχύτητες στην ιδεολογική δουλειά, η ανομοιομορφία που υπάρχει όχι μόνο σε επίπεδο Περιοχών, αλλά και μεταξύ ΤΕ σε κάθε ΕΠ, υπογραμμίζουν τις υποκειμενικές αδυναμίες γι’ αυτήν την καθυστέρηση, πέρα απ’ τις δεδομένες αντικειμενικές δυσκολίες. Αδυναμίες που αφορούν τόσο την καθοδηγητική επιμονή, όσο και την ικανότητα δουλειάς με το συγκεκριμένο απαιτητικό προσανατολισμό.
Ειδικότερα για την εκτίμηση της λειτουργίας του μηχανισμού της ιδεο-
λογικής δουλειάς και της σχέσης του με τα καθοδηγητικά όργανα:
Σημαντική αδυναμία παραμένει στη σταθερή λειτουργία, με καταμερισμό, των Ιδεολογικών Επιτροπών. Από τις εκθέσεις των Οργανώσεων φαίνεται ότι έχουν συγκροτηθεί ΙΕ των ΕΠ στις περισσότερες ΟΠ. Όμως η λειτουργία τους και η επαρκής στελέχωσή τους διαφέρει αρκετά από Οργάνωση σε Οργάνωση.
Υπάρχουν Οργανώσεις με μια πιο σταθερή συγκρότηση και λειτουργία σε όλη την τετραετία, άλλες που κατέκτησαν σε μια πορεία μια καλύτερη συγκρότηση και άλλες με μεγάλα προβλήματα στη συγκρότησή τους σε όλη την τετραετία.
Επίσης, στις περισσότερες ΟΠ, οι ΙΕ των ΕΠ απαρτίζονται σχεδόν αποκλειστικά από τους ιδεολογικούς υπεύθυνους των ΤΓ, γεγονός που δυσκολεύει τελικά στον καταμερισμό του εύρους των καθηκόντων που έχει στην ευθύνη της μια ΙΕ, καταλήγοντας τελικά να λειτουργεί ως συντονιστικό υπευθύνων.
Οι αδυναμίες στη λειτουργία και στο περιεχόμενο αφορούν και την πολυχρέωση στελεχών. Οι ίδιοι οι υπεύθυνοι των Γραφείων Περιοχής είναι καταμερισμένοι και σε άλλες χρεώσεις, ενώ το πρόβλημα γίνεται εντονότερο στα μέλη των ΙΕ και στους ιδεολογικούς υπεύθυνους των ΤΕ.
Μέρος αυτού του προβλήματος είναι και οι σχετικά πολύ γρήγορες εναλλαγές των υπευθύνων και των μελών των ΙΕ, που κατά καιρούς παρατηρούνται σε ΓΠ και κυρίως σε ΤΕ και δε βοηθούν στην καλή συγκρότηση και λειτουργία των ΙΕ, αλλά και σε περιπτώσεις όξυναν προβλήματα και αδυναμίες. Χρειάζεται να έχουμε υπόψη ότι η ανάδειξη και ανάπτυξη στελεχών στον τομέα της ιδεολογικής δουλειάς απαιτεί περισσότερο χρόνο σε σχέση με άλλες χρεώσεις, λόγω και της ίδιας της φύσης του αντικειμένου. Έχει διαμορφωθεί μια σειρά στελεχών που, μέσα από τις χρεώσεις τους, την παρακολούθηση κεντρικών συστημάτων εσωκομματικής μόρφωσης, την τριβή τους με μαθήματα και την παρακολούθηση της διαπάλης, θα μπορούσαν να στηρίξουν καλύτερα τη δουλειά και τη στελέχωση των ΙΕ των ΕΠ, αλλά και ενός αριθμού ΙΕ των ΤΕ, εφόσον στον καταμερισμό τους έχουν αποκλειστικά την ιδεολογική δουλειά ή τουλάχιστον ν’ αποτελεί τη βασική τους χρέωση.
Επιπλέον, αρκετές ΙΕ των ΕΠ έχουν επιφορτιστεί στην ουσία και με την ευθύνη για τη μελετητική δουλειά και επεξεργασία σχετικά με τις οικονομικές εξελίξεις στην περιοχή της ευθύνης τους και είναι πλέον ώριμο, με κατάλληλη διάταξη, να συγκροτηθούν ουσιαστικά και σταθερά σε περισσότερες Περιοχές Ομάδες Οικονομίας στο πλαίσιο της ΙΕ της ΕΠ.
Βασικό ζήτημα είναι ότι παραμένει προς κατάκτηση η ολοκληρωμένη καθοδήγηση των ΙΕ των ΕΠ με ευθύνη των ΓΠ και των επικεφαλής από τις ΕΠ (όπου υπάρχουν) ή/και μελών των ΕΠ που τις απαρτίζουν, με προσδιορισμό των αναγκών της ΕΠ και χρέωση θεμάτων, ώστε να αναλάβουν το ρόλο τους ως βοηθητικά επιτελεία για τη στήριξη της δουλειάς των καθοδηγητικών Οργάνων με τροφοδότηση επεξεργασίας της διαπάλης, εξειδίκευσης θέσεων και συμβολής στη διαμόρφωση πλαισίων πάλης, γενίκευσης της πείρας.
Αφορά τη στήριξη και την ανάθεση καθηκόντων απ’ τα Όργανα, το βαθμό εμπλοκής των Οργάνων στην υλοποίηση του προγράμματος δουλειάς, στη διάθεση στελεχών και στις απαιτήσεις για τη συγκεκριμένη εκπαίδευσή τους.
Οι αδυναμίες στη συγκρότηση-λειτουργία των ΙΕ των ΕΠ έχουν πολλαπλάσια αντανάκλαση στο επίπεδο των αντίστοιχων βοηθητικών επιτελείων των ΤΕ. Στις ΙΕ των ΤΕ, όπου υπάρχουν, εξακολουθούν να είναι σε λίγες περιπτώσεις και εξαίρεση στον κανόνα η συγκρότηση, η σταθερή λειτουργία και συμβολή στα Όργανα, κυρίως σε κάποιες μεγαλύτερες ΤΟ. Κατά κανόνα, ενώ έχουν τυπικά συγκροτηθεί κι έχει καθοριστεί η σύνθεσή τους, δεν έχουν κατακτημένη σταθερή συνεδρίαση και περιεχόμενο.
Σε όσες συνεδριάζουν σχετικά πιο τακτικά, τα θέματα με τα οποία κυρίως ασχολούνται είναι οι εκτιμήσεις των Σχολών, ο έλεγχος των μαθημάτων, της διακίνησης της ΚΟΜΕΠ, του Ριζοσπάστη και λιγότερο του βιβλίου, χωρίς και αυτά να είναι δεδομένα παντού. Είναι ακόμα πολύ λίγες οι θετικές εξαιρέσεις που κάποιες ΙΕ των ΤΕ, με την καθοδηγητική εμπλοκή των Οργάνων, έκαναν σταθερή προσπάθεια ουσιαστικής εξειδίκευσης της ιδεολογικοπολιτικής διαπάλης στο χώρο ευθύνης τους.
Εξακολουθεί –και καλώς γίνεται– να ζητιέται από τους υπεύθυνους στήριξη και βοήθεια στο περιεχόμενο και στις ιεραρχήσεις της χρέωσης σε κάθε φάση. Και από αυτό το στοιχείο αποδεικνύεται και από την ίδια την πείρα ότι, για να λειτουργήσει μία ΙΕ ως βοηθητικό επιτελείο στο ΤΓ και την ΤΕ, απαιτεί καταρχάς την απαραίτητη στήριξη από τα ίδια τα καθοδηγητικά Όργανα. Με σαφήνεια να προσδιορίζονται τα καθήκοντά της, να αναλαμβάνει δουλειά από το καθοδηγητικό όργανο, η Επιτροπή να στελεχώνεται με την κατάλληλη σύνθεση και με σαφή καταμερισμό, για να μπορέσει να ανταποκριθεί στα καθήκοντα που της ανατίθενται κάθε φορά.
2. ΓΙΑ ΤΑ ΕΣΩΚΟΜΜΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΟΡΦΩΣΗΣ
Από το 21ο Συνέδριο σε κεντρικό επίπεδο πραγματοποιήθηκαν 4 τμήματα Σχολής της ΚΕ, 2 τμήματα Σεμιναρίων της ΚΕ Φιλοσοφίας και Πολιτικής Οικονομίας, 3 τμήματα Σεμιναρίων της ΚΕ Στρατηγικής. Επίσης, 2 τμήματα Σεμιναρίων για Δασκάλους σε Φιλοσοφία και Πολιτική Οικονομία και 1 στη Στρατηγική (με σχεδόν διπλάσια συμμετοχή για να καλυφθούν οι άμεσες ανάγκες).
Αντίστοιχα λειτούργησαν σχολές ΕΠ, ενδιάμεσες και δοκίμων σε αρκετές ΟΠ, με μεγάλη ανομοιομορφία στον αριθμό τμημάτων, μαθητών και στους όρους διεξαγωγής τους.
Η ΙΕ της ΚΕ πήρε μέτρα ενίσχυσης των συστημάτων εσωκομματικής μόρφωσης που στόχευαν τόσο στην αντιμετώπιση ιδιαίτερων δυσκολιών (μεγάλες καθυστερήσεις και αναβολές τμημάτων λόγω μέτρων για την πανδημία, αλλά και μπροστά σε εκλογικές μάχες), όσο και στο να μετρήσουμε πιο θαρρετά και διακριτά βήματα στο στόχο του Συνεδρίου να αποκτούν τα στελέχη και τα μέλη του Κόμματος ένα αρκετά ισχυρό μαρξιστικό ιδεολογικό υπόβαθρο κι ένα ευρύ μορφωτικό πολιτιστικό επίπεδο που αποτελεί καθοριστικό εφόδιο στην καθημερινή μάχη και παρέμβασή μας στο εργατικό-λαϊκό κίνημα.
Σε αυτήν την κατεύθυνση συνεχίστηκε η προσπάθεια βελτίωσης πάνω σε μια σειρά κατευθύνσεις που είχαμε ιεραρχήσει:
• Έγινε προσπάθεια για την ανάπτυξη δασκάλων, για την ενίσχυση ενός στελεχικού δυναμικού που να μπορεί να στηρίζει όλη αυτήν τη δουλειά, ζήτημα που ιδιαίτερα μας πονάει στις βαθμίδες των Σχολών Περιοχών και των Τομέων. Πραγματοποιήσαμε Σεμινάρια Δασκάλων το 2022 και το 2024 για να καλύψουμε αυτές τις ανάγκες των Οργανώσεων. Έγιναν γενικά αχτίφ για τη βελτίωση της διδασκαλίας για δασκάλους των Περιοχών. Πραγματοποιήθηκαν σταθερά τα σχετικά αχτίφ διδασκαλίας για κάθε μάθημα για όσους θα έκαναν τα μαθήματα στις ΚΟΒ, βοηθώντας να διαμορφώνεται ένας σχετικά σταθερός πυρήνας στελεχών που ενισχύονται και μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτές τις απαιτήσεις. Σε συνεργασία με ΙΕ των Περιοχών πραγματοποιήθηκαν αχτίφ προετοιμασίας για τις σχολές των Περιοχών, ενδιάμεσων και δοκίμων.
• Αναβαθμίσαμε το περιεχόμενο των μαθημάτων των σχολών με βάση και τις συλλογικές μας επεξεργασίες για μια σειρά ζητήματα. Τέτοιες πλευρές αφορούσαν, για παράδειγμα, τα συμπεράσματα από τους νέους τόμους του Δοκιμίου, όπως και την εμβάθυνση σε πλευρές από την ιστορία του ΔΚΚ, τη διαπάλη με τη σοσιαλδημοκρατία και τον οπορτουνισμό, που δουλέψαμε ακόμη περισσότερο, όπως και πλευρές γύρω από τη μαχητική προβολή του σοσιαλισμού ως απάντησης στον 21ο αιώνα, στη βάση της προγραμματικής μας αντίληψης.
• Η συζήτηση στις σχολές (ιδιαίτερα στα κεντρικά συστήματα, αλλά και σε ορισμένες σχολές ΕΠ και πιο σπάνια σε σχολές ΤΕ και δόκιμων μελών) έγινε προσπάθεια να αγκαλιάζει και να στηρίζει την παρέμβαση των Οργανώσεων με βάση τις ανάγκες της ιδεολογικοπολιτικής αντιπαράθεσης και τις νέες πλευρές της διαπάλης. Ζητήματα διαπάλης με τον υποκειμενικό ιδεαλισμό και το μεταμοντερνισμό εμπλουτίστηκαν στο κομμάτι της Φιλοσοφίας, όπως και πλευρές της διαπάλης γύρω από τους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς και την αναδιάταξη των ιμπεριαλιστικών συμμαχιών, τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, ζητήματα γύρω από τον ψηφιακό μετασχηματισμό, τη λεγόμενη «πράσινη μετάβαση», την Τεχνητή Νοημοσύνη.
• Τα ίδια τα μαθήματα στις ΚΟΒ έδωσαν τη δική τους ενίσχυση και στο εσωκομματικό σύστημα μόρφωσης, στο βαθμό και με τις ανομοιομορφίες που πραγματοποιήθηκαν. Όπου έγιναν και με καλούς όρους, συνέβαλαν στη δημιουργία μιας υποδομής σε συντρόφους μαθητές, ιδιαίτερα για τις σχολές δοκίμων και τις ενδιάμεσες, αλλά και στην τροφοδότηση στελεχών και δασκάλων για σχολές ΕΠ και της ΚΕ, τόσο με πλευρές που η αφομοίωσή τους χρειάζεται ενίσχυση, όσο και με μια σχετική πείρα από τη διαπάλη.
• Τέλος, οι ημερίδες, οι εκδηλώσεις και οι επεξεργασίες της ΙΕ της ΚΕ και άλλων τμημάτων (Οικονομίας, Ιστορίας, Παιδείας, Υγείας κλπ.) συνέβαλαν στην αναβάθμιση των εσωκομματικών συστημάτων με νέα υλικά και πλευρές της επίκαιρης διαπάλης.
Παρ’ όλα αυτά, στην περίοδο που μεσολάβησε από το 21ο Συνέδριο συνεχίστηκαν υπάρχουσες αδυναμίες στη με καλούς όρους διεξαγωγή των σχολών και σε ορισμένες περιπτώσεις υπήρξε επιδείνωση ιδιαίτερα στα τρία πρώτα επίπεδα των σχολών στις ΟΠ:
• Στις σχολές αναδεικνύονται οι σοβαρές ελλείψεις γύρω από βασικά ζητήματα των προγραμματικών επεξεργασιών, των επεξεργασιών μας για το σοσιαλισμό, βασικών συμπερασμάτων από τη μελέτη της ιστορικής πείρας του Κόμματος. Είναι πολλά τα παραδείγματα από σχολές, ακόμα και στο κεντρικό επίπεδο, όπου καταγράφονται κενά στην επαφή και γνώση ακόμη και στοιχειωδών πλευρών των επεξεργασιών μας για το σοσιαλισμό, βασικών γνώσεων Πολιτικής Οικονομίας και Φιλοσοφίας και ασφαλώς τεράστια δυσκολία στην προσέγγιση βαθύτερων ζητημάτων. Το ζήτημα αυτό δεν αφορά μόνο τις σχολές, απλώς εκεί συχνά φωτίζεται περισσότερο.
Ασφαλώς παίζει ρόλο η χρονική απόσταση που έχει μεσολαβήσει από το 18ο Συνέδριο και την αντίστοιχη οργανωμένη εσωκομματική συζήτηση, όπως και αντίστοιχα για την Ιστορία με βάση τον (παλιό) Β΄ Τόμο. Όμως θα πρέπει να μας προβληματίσει η καθοδηγητική ευθύνη για τη σταθερή επαφή των μελών και στελεχών του Κόμματος και της ΚΝΕ με το διάβασμα και την αφομοίωση του Προγράμματος, της μαρξιστικής-λενινιστικής θεωρίας και των επεξεργασιών μας, την κατανόηση της σχέσης οικονομίας-πολιτικής.
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά σε εκθέσεις Οργανώσεων, υπάρχει μεγάλη δυσκολία στο διάβασμα και στην ολοκλήρωση της βιβλιογραφίας από τους συντρόφους μαθητές σε όλα τα επίπεδα, που εκτός από τους όρους ζωής, σημαντικός παράγοντας που δυσκολεύει είναι τα συσσωρευμένα και διαπιστωμένα κενά που υπάρχουν από προηγούμενα χρόνια. Το ίδιο διαπιστώνει και έκθεση μιας ΕΠ, όπου σημειώνεται ότι περίπου το 50% των συντρόφων μαθητών δυσκολεύεται να παρακολουθήσει τη σχολή που συμμετέχει λόγω των μεγάλων κενών που έχει στην αφομοίωση βασικών πλευρών της θεωρίας μας και του Προγράμματος του Κόμματος.
• Ζήτημα που διαρκώς επανέρχεται αφορά την ιεράρχηση και επιλογή στελεχών που παρακολουθούν τις σχολές. Η επιλογή δεν ξεκινάει στις περισσότερες περιπτώσεις από τα στελέχη με χρεώσεις στα ανώτερα καθοδηγητικά όργανα που θα πρέπει να στηριχτούν παρακολουθώντας σχολή, αλλά αντιμετωπίζεται αρκετές φορές τυπικά ως ένα καθήκον συμπλήρωσης του αριθμού που θα πρέπει μια Οργάνωση να στείλει για να συμπληρωθεί τμήμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι είχαμε αρκετές περιπτώσεις να προτείνονται για τα κεντρικά συστήματα σύντροφοι χρεωμένοι σε Γραφεία ΚΟΒ, έχοντας προσπεράσει στελέχη ΓΠ, ΕΠ, ΤΓ και ΤΕ.
Το παραπάνω επιβεβαιώνεται από την αρνητική πείρα ΟΠ που για περισσότερες από μία χρονιές δηλώνουν δυσκολία επιλογής στελεχών για τα κεντρικά συστήματα μόρφωσης, κάτι που έχει αντανάκλαση και στην ικανότητα στήριξης ειδικών κύκλων διαλέξεων στην περιοχή για συντρόφους που το έχουν ανάγκη (π.χ. για εργατικά στελέχη). Αλλά και από τη θετική πείρα Οργανώσεων που σταθερά, παρά τις δυσκολίες του ταξιδιού, φροντίζουν για τη συμμετοχή στελεχών της Οργάνωσης στα σεμινάρια και στη σχολή της ΚΕ. Αυτό εκφράζεται και στην επιλογή στελεχών που θα παρακολουθήσουν σχολές ΕΠ και ενδιάμεσες, παρά το γεγονός ότι το σύνολο των εκθέσεων των ΕΠ καταγράφουν ότι υπάρχει μεγάλος όγκος στελεχών που για χρόνια ή και καθόλου δεν έχουν παρακολουθήσει ένα οργανωμένο σύστημα μόρφωσης.
• Σταθερό πρόβλημα είναι επίσης και οι όροι απαλλαγής στις σχολές.
Σε όλα τα τμήματα των κεντρικών συστημάτων χρειάστηκε στην αρχή τους να επιμείνουμε καθοδηγητικά για πραγματική απαλλαγή και ουσιαστική διευκόλυνση των συντρόφων, γεγονός που καθυστερούσε ένα σύντροφο να ενταχτεί ομαλά στη διαδικασία της σχολής, να έχει σταθερότητα στο διάβασμα και στην προετοιμασία του. Παράλληλα ήταν σταθερό το φαινόμενο να γίνεται εκ νέου υποχώρηση κατά τη διάρκεια της σχολής. Στην ουσία, με αυτόν τον τρόπο στερούμε τη δυνατότητα στο στέλεχος που έχει ως βασική του χρέωση τη σχολή να αποκομίσει το μέγιστο δυνατό και την ίδια στιγμή οι όποιες χρεώσεις στην καθοδηγητική του δουλειά, που παραμένουν χωρίς να έχει απαλλαχτεί από αυτές, γίνονται επίσης υποβαθμισμένα.
Ακόμα πιο έντονο είναι το φαινόμενο στα παρακάτω συστήματα μόρφωσης που, όπως διαπιστώνεται και στις εκθέσεις των ΕΠ, οι όροι απαλλαγής και διευκόλυνσης του διαβάσματος σπάνια τηρούνται.
• Η περίοδος της πανδημίας με τους σχετικούς περιορισμούς (πριν το 21ο Συνέδριο), οι αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις που ακολούθησαν, διαμόρφωσαν δυσκολίες που διατάραξαν την ομαλή διεξαγωγή των συστημάτων εσωκομματικής μόρφωσης και επέδρασαν αρνητικά στη λειτουργία τους.
Στα κεντρικά συστήματα χρειάστηκε πολλές φορές να διακόψουμε για μήνες, σε περιπτώσεις μία και δυο φορές, και μετά την περίοδο της πανδημίας. Αποτέλεσμα ήταν τμήματα που ξεκινούσαν τη μια χρονιά να ολοκληρώνονται έως και 18 μήνες αργότερα, οι σύντροφοι μαθητές δυσκολεύονταν με τις συνεχείς διακοπές και επανεκκινήσεις και τα Όργανα στα οποία συμμετείχαν χρειαζόταν να χειρίζονται διαρκώς τις χρεώσεις και την απαλλαγή των συντρόφων, η οποία πολλές φορές τελικά δεν τηρήθηκε.
Μεγαλύτερες δυσκολίες υπήρξαν στις σχολές των ΕΠ. Οι εκθέσεις που έχουν συγκεντρωθεί από τις ΟΠ αναδεικνύουν ότι σε όλες τις περιοχές πραγματοποιήθηκαν γενικά λιγότερες σχολές, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις και ανά χρονιά αναγκαστικά οι οργανώσεις κινήθηκαν επιλεκτικά και με «μπαλώματα», κάνοντας δυσκολότερο τον ενιαίο προγραμματισμό και έλεγχο.
Αποτυπώθηκαν στις περισσότερες Οργανώσεις, ασφαλώς με διαβαθμίσεις, κοινές δυσκολίες: Έγιναν λιγότερες σχολές, οι σχολές που έγιναν δεν ολοκληρώθηκαν με καλούς όρους λόγω αλλεπάλληλων διακοπών, αρκετές ξεκίνησαν και χρειάστηκαν ενάμισι ή και σχεδόν δύο χρόνια για να ολοκληρωθούν, υπήρξε το φαινόμενο ολόκληρα τμήματα σχολών να ξεκινούν αλλά να μην ολοκληρώνονται.
Χωρίς να αναιρείται το αντικειμενικό των δυσκολιών που αντιμετωπίσαμε, χρειάζεται να στρέψουμε την προσοχή στην καθοδηγητική βοήθεια και τη συλλογική προσπάθεια των Οργάνων για την αναστροφή αυτής της κατάστασης και το ξεπέρασμα καθοδηγητικών αδυναμιών.
• Χρειάζεται να εστιάσουμε την καθοδηγητική μας προσοχή στο γεγονός ότι πλήθυναν οι περιπτώσεις συντρόφων που διακόπτουν και ότι «χαλάρωσαν» κάτω από το βάρος των δυσκολιών και οι γενικότεροι όροι διεξαγωγής των μαθημάτων (πλήθος απουσιών, όροι απαλλαγής, αριθμός εργασιών κλπ.).
Φυσικά σε αυτό συνέβαλαν και οι δυσκολίες που προέκυψαν με τις αναβολές των σχολών σε συνδυασμό με τους όρους ζωής και εργασίας των συντρόφων. Όμως χρειάζεται κι εδώ να επιμείνουμε στις καθοδηγητικές αδυναμίες και την αντίστοιχη βοήθεια που απαιτείται. Είναι χαρακτηριστικό, για παράδειγμα, αυτό που αναφέρεται σε εκθέσεις Οργανώσεων σε σχέση με το πλήθος των απουσιών, ότι «υπήρχε χαλάρωση και απουσίες που δεν ήταν αντικειμενικές, ούτε ενιαία αντίληψη για το πώς χειριζόμαστε τα ζητήματα που προκύπτουν».
• Από τις ίδιες τις εκθέσεις των ΟΠ προκύπτει ότι υπάρχει σχετική υποχώρηση στη στενότερη εμπλοκή των Οργάνων με τις σχολές που έχουν στην ευθύνη τους, στη συγκρότηση και πραγματοποίησή τους, τη διαμόρφωση καλών όρων λειτουργίας, στην ουσιαστική εκτίμηση των Οργάνων γύρω από τη συζήτηση των σχολών. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται στην έκθεση της ΕΠ Κρήτης, χρειάζεται να ξεπεραστεί η αντίληψη να θεωρείται ότι η σχολή είναι της ΙΕ και όχι των καθοδηγητικών οργάνων.
Η σημασία της εμπλοκής των Οργάνων επιβεβαιώνεται και από τη θετική πείρα κάποιων ΟΠ, που η σταθερή παρακολούθηση της πορείας της σχολής της ΕΠ από το ΓΠ συνέβαλε στην καλύτερη στήριξη των συντρόφων μαθητών και στην αναβάθμιση των όρων διεξαγωγής της σχολής.
Σημαντικό για την αναβάθμιση του εσωκομματικού συστήματος μόρφωσης είναι και η στήριξη, κατάλληλη στελέχωση και καθοδηγητική βοήθεια των ΙΕ. Αντίστροφα, και οι καλοί όροι διεξαγωγής των σχολών μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερη συγκρότηση των ΙΕ και την ωρίμανση στελεχών στον ιδεολογικό τομέα, καθώς οι σχολές είναι συχνά ο βασικός κορμός γύρω από τον οποίο συγκροτείται, ιδιαίτερα στο επίπεδο των περιοχών και των τομέων, η δουλειά μιας ΙΕ. Επίσης, ένα στέλεχος με καταμερισμό στην ιδεολογική δουλειά γύρω από τα μαθήματα θα δουλέψει για να εμβαθύνει ως δάσκαλος κλπ. για την αφομοίωση της μαρξιστικής-λενινιστικής μεθοδολογίας και με την κατάλληλη καθοδηγητική βοήθεια για να μπορέσει να αναλάβει συνδυαστικά καθήκοντα στο επίπεδο της διαπάλης ή της επεξεργασίας.
Θετική πείρα υπάρχει απ’ την οργάνωση των σχολών οπαδών αυτήν την τετραετία. Συνέβαλαν στην απόκτηση βαθύτερων δεσμών με φίλους του Κόμματος και στη στρατολόγηση νέων μελών. Καταγράφεται η θέληση και η ανάγκη αρκετών επιρροών του Κόμματος να συζητήσουν πιο ουσιαστικά για τις θέσεις και το Πρόγραμμά μας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτές οι σχολές παραμένουν ως η κύρια μορφή βαθύτερης ιδεολογικής παρέμβασης των Οργανώσεων με τον περίγυρό τους, γεγονός που σχετίζεται με τις αδυναμίες της καθημερινής δουλειάς που προαναφέραμε.
Αξιοποιώντας την υπάρχουσα πείρα, μπορούμε να διευρύνουμε και να σταθεροποιήσουμε αυτήν τη μορφή σ’ όλες τις ΟΠ και σε περισσότερες ΤΕ. Επίσης, να διαμορφώσουμε υποδομή (π.χ. θεματικούς κύκλους διαλέξεων) για έναν κόσμο που παρακολούθησε αυτές τις σχολές και δεν οργανώθηκε ή που έχει θεματικά ενδιαφέροντα (π.χ. Ιστορία, Φιλοσοφία, Οικονομία).
3. ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΣΕ ΤΕ ΚΑΙ ΚΟΒ
Στο διάστημα από το 21ο Συνέδριο, η ΙΕ της ΚΕ προχώρησε στο σχεδιασμό πέντε μαθημάτων για τις ΤΕ και τις ΚΟΒ με το εξής περιεχόμενο:
- Για τη διαπάλη με τη σοσιαλδημοκρατία,
- για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και τη στάση των κομμουνιστών,
- για το αστικό κράτος,
- επαναληπτικό μάθημα-αχτίφ για τις ΤΕ και τα Γραφεία ΚΟΒ που αφορούσε την τότε τρέχουσα διαπάλη για την αναμόρφωση της σοσιαλδημοκρατίας και τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο,
- το μάθημα «Ανάπτυξη για ποιον;» - η σοσιαλιστική οικοδόμηση αντιπαραθετικά με την ανάπτυξη στον καπιταλισμό.
Θα ακολουθήσει το μάθημα «Ο δρόμος της ανατροπής», με βασικό αντικείμενο τις νομοτέλειες της σοσιαλιστικής επανάστασης.
Η γενική εκτίμηση είναι ότι τα μαθήματα είχαν θετική επίδραση, ιδιαίτερα στα κ.μ. που έκαναν προσπάθεια να διαβάσουν. Βοήθησαν, έδωσαν εξοπλισμό, μαχητικοποίησαν σε στιγμές έντονης διαπάλης (ιμπεριαλιστικός πόλεμος στο έδαφος της Ουκρανίας, ανασύνδεση σοσιαλδημοκρατίας, έγκλημα στα Τέμπη κλπ.), δημιούργησαν για αρκετά στελέχη ένα πιο στέρεο υπόβαθρο ερμηνείας των εξελίξεων και δυνατότητα προβολής του Προγράμματος του Κόμματος.
Για τη θετική εκτίμηση των μαθημάτων συνυπολογίζονται τα εξής:
- Το περιεχόμενο των μαθημάτων ήταν κατάλληλα διαμορφωμένο ώστε να συμβαδίζει και να λειτουργεί ενισχυτικά στην τρέχουσα πολιτική παρέμβαση και δράση των ΚΟ.
- Υπήρχε επαναληπτικότητα εννοιών και θεματικών που να βοηθούν στην καλύτερη αφομοίωση, αλλά και στην πιο αποτελεσματική σύνδεση με τα νέα στοιχεία της κάθε φορά επίκαιρης διαπάλης.
- Ο άξονας «διέξοδος του σοσιαλισμού αντιπαραθετικά στην καπιταλιστική βαρβαρότητα» διέτρεχε τις θεματικές όλων των μαθημάτων, γεγονός που βοηθούσε στην άνοδο της ικανότητας προβολής της προγραμματικής μας αντίληψης.
- Δόθηκε αναβαθμισμένη στήριξη των Οργάνων και των δασκάλων με κεντρικά αχτίφ για τους όρους διεξαγωγής και το περιεχόμενο των μαθημάτων, με βιβλιογραφία, βοηθητικά σημειώματα και διαφάνειες προσαρμοσμένα ανά διδακτική βαθμίδα (κεντρικά αχτίφ - ΤΕ - ΚΟΒ). Διατάχτηκαν και στελέχη της ΙΕ για βοήθεια στις Οργανώσεις, ιδιαίτερα στην ΚΟΑ, αλλά και στις υπόλοιπες ΟΠ. Ωστόσο, αυτή η βοήθεια δε φτάνει ορισμένες φορές ούτε μέχρι τις ΤΕ. Συχνά χάνεται στο δρόμο, λόγω πολλαπλών προβλημάτων στην καθοδήγηση της δουλειάς, που αφορούν και τους ιδεολογικούς υπεύθυνους Περιοχής, τη λειτουργία των ΙΕ τους.
Η θετική συμβολή των μαθημάτων αναδεικνύεται και από τις εκθέσεις των ΕΠ για την εκτίμηση της ιδεολογικής δουλειάς, όπου εντοπίζεται ο ρόλος τους ως κρίκος για την επίτευξη του συνεδριακού καθήκοντος, για αναβάθμιση και πολύμορφη ένταξη της ιδεολογικής δουλειάς στην καθημερινή παρέμβαση των ΚΟ. Η προετοιμασία, η διεξαγωγή και η εκτίμηση της πορείας των μαθημάτων απαιτούσε μια αναβαθμισμένη καθοδηγητική ενασχόληση των Οργάνων, συμβάλλοντας έτσι στο να αποτελέσει η ιδεολογική δουλειά συστατικό στοιχείο της καθοδηγητικής δουλειάς.
Επίσης, τα μαθήματα είχαν σκοπό να βοηθήσουν και στην κατεύθυνση εξειδίκευσης της διαπάλης στο χώρο ευθύνης κάθε ΕΠ και ΤΕ.
Τέλος, αποτελούσαν αρχικά ένα «αντικείμενο δουλειάς» για τη συγκρότηση και λειτουργία των ΙΕ των ΕΠ και των ΤΕ, ιδιαίτερα για την πλειονότητα των ΚΟ, που δεν υπήρχε εμπειρία μιας τέτοιας δουλειάς. Βοηθούσαν να μην περιορίζεται η δουλειά των ΙΕ μόνο στην οργάνωση των σχολών και στη χρέωση του Ριζοσπάστη, αλλά να κάνουν τις πρώτες προσπάθειες κωδικοποίησης του ιδεολογικού-πολιτικού μετώπου και εξειδίκευσης στο χώρο ευθύνης τους και να επεξεργαστούν μέτρα ενίσχυσης των ΚΟ.
Φυσικά, τα παραπάνω προχώρησαν με μεγάλη ανομοιομορφία από μάθημα σε μάθημα, από ΤΟ σε ΤΟ, ακόμα και στην ίδια ΟΠ.
Βασικές αδύναμες πλευρές που εντοπίζονται και στις εκθέσεις των ΕΠ και χρειάζονται καθοδηγητική στήριξη είναι οι εξής:
• Σε όλα τα μαθήματα επανέρχονταν διαρκώς ερωτήματα και κενά γνώσεων σε βασικά ζητήματα της στρατηγικής του Κόμματος.
Αφορούσαν βασικές πλευρές για τη λειτουργία του καπιταλισμού, το μηχανισμό της εκμετάλλευσης, τον ιμπεριαλισμό, τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες και τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, το αστικό κράτος, τις νομοτέλειες οικοδόμησης του σοσιαλισμού και της σοσιαλιστικής επανάστασης.
Πρόκειται δηλαδή όχι για κενά σε μια βαθύτερη υποδομή και σε νέα στοιχεία της διαπάλης, που στόχο είχαν να καλύψουν τα ίδια τα μαθήματα, αλλά για έλλειψη σε βασικές μαρξιστικές γνώσεις και στην αφομοίωση σύγχρονων επεξεργασιών του Κόμματος, στην αφομοίωση του Προγράμματος και των ιστορικών διδαγμάτων (Τόμος Δοκιμίου Ιστορίας του ΚΚΕ), για τα οποία χρειάζεται καθοδηγητική φροντίδα ώστε να κατακτιούνται από στελέχη και μέλη του Κόμματος και στελέχη της ΚΝΕ.
Συμβολή στη βελτίωση της παραπάνω εικόνας θα έχει η προσπάθεια να περάσει το σύνολο των κομματικών μελών από οργανωμένο εσωκομματικό σύστημα μόρφωσης.
Όμως ο καθοριστικότερος παράγοντας είναι το να μετρήσουμε βήματα στο να αποτελέσει η ιδεολογική δουλειά συστατικό στοιχείο της καθημερινής καθοδηγητικής δουλειάς Οργάνων και στελεχών, ώστε να υπάρχει διαρκής διαδικασία εμπέδωσης.
Στοιχείο που επιβεβαιώνει τα παραπάνω ήταν και η αδυναμία από αρκετά στελέχη ΤΕ και ΤΓ να κάνουν ή να στηρίξουν τα μαθήματα τα οποία δεν αφορούσαν ειδικές θεματικές που συναντάμε σε μια σχολή, αλλά ζητήματα απαραίτητα στην καθημερινή καθοδηγητική δουλειά. Σε αυτό το έδαφος είναι αρνητικό ότι μετά τα πρώτα 2 μαθήματα περιορίστηκε σημαντικά ο αριθμός των δασκάλων που αξιοποιήθηκε είτε στις ΚΟΒ είτε στις ΤΕ σε επίπεδο ΟΠ. Χαρακτηριστικά είναι παραδείγματα σε ορισμένες ΤΟ όπου τα μαθήματα έγιναν μόνο από 1 ή 2 συντρόφους.
• Η ουσιαστική εμπλοκή των καθοδηγητικών Οργάνων στην οργάνωση, τη διεξαγωγή των μαθημάτων και εξαγωγή καθοδηγητικών συμπερασμάτων προχώρησε αδύναμα.
Η γενική εικόνα είναι ότι η εμπλοκή των καθοδηγητικών Οργάνων έμεινε κατά κανόνα το πολύ έως τον προγραμματισμό των μαθημάτων, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που το καθήκον αυτό αντιμετωπίστηκε με τυπικούς όρους διεκπεραίωσης.
Σε εκθέσεις των ΟΠ σημειώνεται ότι δεν έχει κατακτηθεί ακόμα ενιαία αντίληψη πως η επιτυχία ενός μαθήματος κρίνεται από σύνολο παραγόντων που πρέπει να λάβουμε υπόψη στην καθοδηγητική μας βοήθεια και όχι μόνο από την τήρηση του χρονοδιαγράμματος.
Η ολοκληρωμένη καθοδηγητική εμπλοκή ενός Οργάνου ξεκινά πριν τη διεξαγωγή των μαθημάτων, με το έγκαιρο μοίρασμα της βιβλιογραφίας, την παρακολούθηση και στήριξη του διαβάσματος, την καταγραφή και κωδικοποίηση ερωτημάτων. Αφορά την πραγματοποίηση του μαθήματος με όρους γενικής συνέλευσης των ΚΟΒ, καθοδηγητικής βοήθειας για τη διαμόρφωση της διάλεξης-εισήγησης, για να γίνει καλή συζήτηση και μεταφορά πείρας από τη διαπάλη στους χώρους ευθύνης κάθε Οργάνωσης· και φυσικά, μετά από το μάθημα, την ουσιαστική διαδικασία εκτίμησης του κάθε μαθήματος από τις ΙΕ και τα καθοδηγητικά όργανα. Πλευρές που είτε έγιναν αποσπασματικά από τα καθοδηγητικά όργανα είτε σχεδόν καθόλου.
Παράδειγμα θετικής πείρας αποτέλεσε η οργάνωση του μαθήματος για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, όπου είχαμε αναβάθμιση της καθοδηγητικής στήριξης η οποία συνέβαλε στην ουσιαστική διεξαγωγή των μαθημάτων.
Όπως επίσης σημειώνεται, για παράδειγμα, σε εκθέσεις ΟΠ, σε Οργανώσεις όπου «ενισχύθηκε η συλλογική ευθύνη του Οργάνου στο σχεδιασμό και στην εκτίμηση της δουλειάς» είχαμε θετικά αποτελέσματα στην προετοιμασία των δασκάλων, στην προσαρμογή του μαθήματος με βάση τις ανάγκες κάθε ΚΟΒ και έγιναν βήματα στη συγκρότηση των ΙΕ των ΤΕ.
Γι’ αυτόν το λόγο ο σχεδιασμός των μαθημάτων προέβλεπε την πραγματοποίησή τους πρώτα στις ΤΕ και μετά στις ΚΟΒ. Και όταν αυτό δεν τηρήθηκε, είχαμε αρνητική πείρα στην προσπάθεια διεξαγωγής και ολοκλήρωσης των μαθημάτων.
Παρ’ όλα αυτά, η διεξαγωγή των μαθημάτων έμεινε σε μεγάλο βαθμό, φυσικά με αρκετές ανομοιομορφίες, αποκλειστικό καθήκον των ιδεολογικών υπευθύνων και επιτροπών.
Πολύ αδύναμα προχώρησε έτσι η δυνατότητα των Οργάνων για εξαγωγή συμπερασμάτων από τη συζήτηση, τα ερωτήματα και τη συνολικότερη πορεία των μαθημάτων, ώστε να παρθούν μέτρα καθοδηγητικής στήριξης των ΚΟ και μετά το κάθε μάθημα για ενίσχυση της διαπάλης σε κάθε χώρο και την αποτελεσματικότερη παρέμβασή μας.
Η αδυναμία που είχαμε στην ουσιαστική εμπλοκή των Οργάνων στην πραγματοποίηση των μαθημάτων υπογραμμίζεται και από τα ποσοστά ολοκλήρωσης και απαρτίας στις ΚΟΒ. Η γενική εικόνα δείχνει ότι, συνυπολογίζοντας το ποσοστό ολοκλήρωσης των μαθημάτων και το ποσοστό απαρτίας, περίπου τα μισά κομματικά μέλη παρακολούθησαν το κάθε μάθημα.
Φυσικά, αυτό έχει μεγάλη ανομοιομορφία ανάμεσα στις Οργανώσεις και ανά μάθημα.
Όπως σωστά σημειώνεται σε εκθέσεις των ΟΠ, ο διαφορετικός βαθμός συγκρότησης των ΚΟΒ παίζει ρόλο στα παραπάνω, όμως το παράδειγμα των εκλογοαπολογιστικών συνελεύσεων των ΚΟΒ όπου δίνεται μεγαλύτερη καθοδηγητική προσπάθεια για την καλή πραγματοποίηση της συνέλευσης της ΚΟΒ δείχνει ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης.
• Καθυστερήσεις και αναβολές στην τήρηση του χρονοδιαγράμματος για την ολοκλήρωση των μαθημάτων.
Με εξαίρεση το μάθημα για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, δεν έγινε κατορθωτό να ολοκληρωθεί κανένα εντός του χρονοδιαγράμματος που είχε καθοριστεί από το ΠΓ και τη Γραμματεία της ΚΕ, με ορισμένα να διαρκούν μετά από συνεχείς αναβολές περισσότερο από ένα χρόνο. Οι περισσότερες από τις εκθέσεις των ΕΠ επισημαίνουν μια υποχώρηση στο ρυθμό υλοποίησης των μαθημάτων, ιδιαίτερα τις χρονιές 2023 και 2024. Σε αυτό δεν πρέπει να υποτιμήσουμε ιδιαίτερους παράγοντες που επέδρασαν, όπως οι συνεχείς εκλογικές μάχες και η περίοδος με τις κινητοποιήσεις για το έγκλημα των Τεμπών. Δεν πρέπει όμως να αποσπαστούμε από τις καθοδηγητικές αδυναμίες που οδήγησαν σε ακυρώσεις και υποχώρηση μπροστά σε αντικειμενικές δυσκολίες.
Το παραπάνω συμπέρασμα υπογραμμίζεται από τη θετική πείρα Οργανώσεων που ολοκλήρωσαν το μάθημα για το αστικό κράτος κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων για το έγκλημα των Τεμπών και την περίοδο της μάχης των εκλογών τοπικής διοίκησης.
Επιβεβαιώνεται και από την αρνητική πείρα που καταγράφεται στις εκθέσεις των ΕΠ, που δείχνουν γλαφυρά το πώς η καθοδηγητική ολιγωρία στην τήρηση του αρχικού χρονοδιαγράμματος, την περίοδο πολύ πριν αρχίσει η μάχη των εκλογών, οδηγεί τελικά σε μεγάλη καθυστέρηση στην υλοποίηση των μαθημάτων, με πίεση χρόνου και όχι καλούς όρους διαβάσματος των κ.μ., απαρτίας των ΚΟΒ και προετοιμασίας των δασκάλων.
• Τα μαθήματα αξιοποιήθηκαν σε λίγες περιπτώσεις για να δοθεί ώθηση στο καθήκον εξειδίκευσης της διαπάλης στο χώρο ευθύνης κάθε ΕΠ και ΤΕ.
Υπήρξαν ορισμένες αποσπασματικές εξαιρέσεις, κυρίως σε επίπεδο ΕΠ, όπου οι ΙΕ έχουν δει κατά καιρούς σημειώματα εξειδίκευσης της διαπάλης. Δεν απέκτησαν όμως σταθερό χαρακτήρα, ώστε η εξειδίκευση να αποτελέσει το βασικό καθήκον των Οργάνων και των ΙΕ, ενώ ακόμα πιο περιορισμένα οι όποιες επεξεργασίες συζητήθηκαν οργανωμένα στα Όργανα και στις ΚΟΒ.
Σε επίπεδο ΤΕ, οι προσπάθειες εξειδίκευσης ήταν πολύ πιο περιορισμένες και ουσιαστικά αφορούν ελάχιστες περιπτώσεις, γεγονός που υπογραμμίζει την ακόμα μεγαλύτερη καθοδηγητική ευθύνη στήριξης των ΤΕ και των ΙΕ σε αυτό το επίπεδο.
4. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΜΕΠ
Στην τετραετία από το 21ο Συνέδριο η ΚΟΜΕΠ συνέβαλε με ένα πλούσιο περιεχόμενο στην ενίσχυση του ιδεολογικού επιπέδου των δυνάμεών μας, στη στήριξη της πολύμορφης παρέμβασης του Κόμματος, στην επεξεργασία του ιδεολογικού-πολιτικού μετώπου και στον εξοπλισμό για τη διαπάλη, παίρνοντας υπόψη την επικαιρότητα κάθε περιόδου, όπως τις εκλογικές μάχες.
Η αρθρογραφία της ΙΕ της ΚΕ εστίασε στους ακόλουθους άξονες:
- Στην ενίσχυση της τρέχουσας ιδεολογικής-πολιτικής αντιπαράθεσης με αφιερώματα και άρθρα που αφορούσαν τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες, τον αντιδραστικό χαρακτήρα ΝΑΤΟ και ΕΕ, τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, το ρόλο της σοσιαλδημοκρατίας, το μέτωπο με το οπορτουνιστικό ρεύμα και τις ακροδεξιές-εθνικιστικές δυνάμεις.
- Στη συνέχιση της μελέτης για την πορεία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ, μέσα από αφιερώματα για τα 100 χρόνια από την ίδρυση της ΕΣΣΔ, επεξεργασίες και μεταφράσεις για το εποικοδόμημα στο σοσιαλισμό και σχετικές μεταφράσεις σοβιετικών πηγών.
- Σε επετειακά αφιερώματα με συμπεράσματα για την επίκαιρη ταξική πάλη, όπως τα 200 χρόνια Μαρξ, τα 100 χρόνια από το θάνατο του Λένιν, τα 100 χρόνια ΚΟΜΕΠ, τα 150 χρόνια από την Παρισινή Κομμούνα, τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821 και τα 100 χρόνια από τη Συνθήκη της Λοζάνης.
- Σε αρθρογραφία θεωρητικής εμβάθυνσης, όπως τα σχετικά άρθρα για τον τρόπο ζωής, την Τεχνητή Νοημοσύνη, θέματα νεολαίας, παράγοντες διαμόρφωσης συνείδησης, την αντιπαράθεση με τον αυτοπροσδιορισμό και τον ατομικό δικαιωματισμό, τη διαπάλη με τη «νέα ανάγνωση του Μαρξ», την ταξική πάλη στη Γερμανία μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στην τετραετία που πέρασε, η συμβολή της ΙΕ της ΚΕ ήταν σημαντική (40 κείμενα). Βοήθησε στην προσπάθεια να συνδυαστεί η έγκαιρη ανταπόκριση στις απαιτήσεις της σύγχρονης διαπάλης, η μελέτη των σύγχρονων εξελίξεων και η θεωρητική εμβάθυνση στη μελέτη της ιστορικής πείρας της επαναστατικής ταξικής πάλης. Παράλληλα, η δημιουργική συλλογική λειτουργία της Συντακτικής Επιτροπής συνέβαλε επίσης σε θετική κατεύθυνση με τη γόνιμη συμβολή και άλλων Τμημάτων της ΚΕ, κυρίως των Διεθνών Σχέσεων (10 κείμενα), της Οικονομίας (10), της Ιστορίας (7), της Παιδείας (5), της Δικαιοσύνης (5). Συμβολή είχαν και άλλα Τμήματα (Πολιτισμού, Αγροτικό, Ισοτιμίας και Χειραφέτησης των Γυναικών, Υγείας, ΕΒΕ, Εργατικό). Ιδιαίτερη προσπάθεια για την αύξηση της διακίνησης έγινε στην ΚΝΕ με καμπάνιες με αφορμή τα 100 χρόνια ΚΟΜΕΠ, τα 50 χρόνια Φεστιβάλ ΚΝΕ και το τεύχος για τη διαμόρφωση της ταξικής συνείδησης και την κριτική στον ατομικό αυτοπροσδιορισμό.
Παραμένει χαμηλή η αξιοποίηση της αρθρογραφίας της ΚΟΜΕΠ από Όργανα και Οργανώσεις. Στοιχεία που το επιβεβαιώνουν είναι:
- Η πτωτική τάση του μέσου όρου των παραγγελιών απ’ τις Οργανώσεις.
- Οι διακυμάνσεις με μικρή πτωτική τάση του μέσου όρου των συνδρομητών: Καθυστερεί σε αυτά τα πλαίσια η υλοποίηση της απόφασης για εγγραφή των συνδρομητών μέχρι τις ΤΕ και τα μέλη όλων των ΚΟ μαζικών Οργανώσεων.
- Η αύξηση και συσσώρευση των χρεών και διευρυμένα αιτήματα παραβίασης του ορίου 10% επιστροφών από ΕΠ.
- Είναι χαρακτηριστικό ότι η συνολική διακίνηση παραμένει στα ίδια επίπεδα σε τεύχη που το περιεχόμενό τους δίνεται για βιβλιογραφία σε μαθήματα των ΚΟΒ. Για παράδειγμα, τα τεύχη 6/2023 και 3/2023 που είναι στη βασική βιβλιογραφία του μαθήματος «Ανάπτυξη για ποιον;» έχουν διακίνηση (παραγγελίες Οργανώσεων και συνδρομητές) 8.064 και 7.814, που κυμαίνεται στα επίπεδα του μέσου όρου για το 2023 (7.836 τεύχη).
- Η θετική πείρα της αυξημένης παραγγελίας του τεύχους 6 του 2024 δείχνει ότι υπάρχουν καθοδηγητικές δυνατότητες να ανακάμψει και να σταθεροποιηθεί η διακίνηση σε αρκετά πιο υψηλά επίπεδα.
- Έρχεται περιορισμένη εικόνα από συζήτηση άρθρων της ΚΟΜΕΠ σε ΓΠ και ΤΓ, καθώς και ερωτήματα από το διάβασμά της. Χαρακτηριστική είναι η χαμηλή αξιοποίηση του τεύχους 4/2024 από τις Οργανώσεις της ΚΝΕ –που είχε άρθρο του Γραμματέα του ΚΣ της ΚΝΕ– ή η επίσης στα ίδια επίπεδα χαμηλή διακίνηση και αξιοποίηση από τις ΚΟ τευχών που δημοσιεύουν Αποφάσεις της ΚΕ.
Τη Συντακτική Επιτροπή και την ΙΕ της ΚΕ να απασχολήσει το ζήτημα των περιοδικών συσκέψεων για την ενίσχυση της συμβολής όλων των Τμημάτων της ΚΕ, καθώς και μελών Οργάνων στην αρθρογραφία της ΚΟΜΕΠ, παρότι υπήρξε προσπάθεια να δοθεί ώθηση απ’ τη Συντακτική Επιτροπή για τη σχετική συνεισφορά (π.χ. υστέρηση σε θέματα του επαναστατικού εργατικού κινήματος, της κομματικής καθοδήγησης και οικοδόμησης).
5. ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΟΧΗΣ
Η Σύγχρονη Εποχή την περασμένη τετραετία ανταποκρίθηκε γενικά στους στόχους της για συμβολή στην ιδεολογική, πολιτική και μορφωτική δουλειά του Κόμματος με την παραγωγή, διακίνηση και διάδοση του συνόλου των εκδόσεων και εντύπων του Κόμματος: Του βιβλίου, του Ριζοσπάστη, της ΚΟΜΕΠ, του Οδηγητή και από το 2024 του Κόκκινου Αερόστατου.
Με την καθοδηγητική ευθύνη της ΙΕ και τη συνεργασία με Τμήματα της ΚΕ η Σύγχρονη Εποχή προχώρησε στην έκδοση τίτλων που αφορούσαν έργα του μαρξισμού-λενινισμού (π.χ. «Για την ταξική πάλη στην Ουκρανία», «Αποτελέσματα της άμεσης διαδικασίας παραγωγής» κ.ά.), επεξεργασίες και ημερίδες της ΚΕ και Τμημάτων της ΚΕ (π.χ. οι δύο νέοι τόμοι του Δοκιμίου Ιστορίας, τα υλικά των ημερίδων «Για το σιδηρόδρομο», «Για την Τεχνητή Νοημοσύνη» κ.ά.), στην έκδοση ιστορικών βιβλίων (έκδοση της ΚΕ για το Πολυτεχνείο, «Για την Παλαιστίνη» κ.ά.), λογοτεχνικών, παιδικών και νεανικών βιβλίων, θεατρικών έργων, ποιητικών κλπ.
Οι εκδόσεις ήταν προσανατολισμένες στην ενίσχυση της κομματικής παρέμβασης και δράσης, στη συμβολή στο ιδεολογικό-πολιτικό μέτωπο, στη διαπάλη με την αστική ιδεολογία, στην εξυπηρέτηση του στόχου για τη διαμόρφωση βαθύτερου και πιο στέρεου ιδεολογικοπολιτικού υπόβαθρου των μελών, στελεχών και οπαδών του Κόμματος, καθώς και στην προβολή νέων επεξεργασιών στην κατεύθυνση ανάπτυξης της επαναστατικής θεωρίας.
Θετικό στοιχείο αποτελεί ότι ο ετήσιος αριθμός των εκδόσεων της ΣΕ τα τελευταία χρόνια (περίπου στα 33 βιβλία –κάποιες χρονιές και περισσότερα) έχει ξεπεράσει τον αντίστοιχο προηγούμενων (ήταν κατά μέσο όρο στα 26 βιβλία). Ταυτόχρονα ανατυπώνει κάθε χρόνο μια σειρά βιβλία που εξαντλούνται και κρίνεται απαραίτητο να κυκλοφορούν.
Η Σύγχρονη Εποχή προσπάθησε με αναβαθμισμένο τρόπο να συμβάλει και αυτοτελώς στη διάδοση των εκδόσεων. Το διάστημα από το 2021 έως σήμερα πραγματοποίησε περισσότερες από 150 εκδηλώσεις (βιβλιοπαρουσιάσεις, θεματικά αφιερώματα, αξιοποίηση επετείων, εκθέσεων, καλλιτεχνικών δρώμενων και συναυλιών, συζητήσεων με θέμα την πολιτική που αφορά τις εκδόσεις και το βιβλίο στην Ελλάδα, το εκδοτικό έργο του Κόμματος, επίκαιρα πολιτικά ζητήματα που σχετίζονται με τις εκδόσεις μας, το παιδί κ.ά.). Ξεχώρισαν οι εκδηλώσεις για τα 50χρονα της Σύγχρονης Εποχής και τη συμβολή της στη διάδοση του μαρξιστικού-λενινιστικού βιβλίου, εκδηλώσεις που συνδυάστηκαν με προβολή ταινίας για τα 100χρονα από το θάνατο του Λένιν, εκδηλώσεις που συνοδεύτηκαν από συναυλίες όπως η κεντρική εκδήλωση για το βιβλίο Ανιχνεύοντας το ρεμπέτικο και η παρουσίαση της έκδοσης Η άγνωστη ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ.
Σημαντικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η αναβάθμιση του βιβλιοπωλείου της Αθήνας από το 2022 με τη λειτουργία cafe-αναγνωστηρίου και η δυνατότητα φιλοξενίας εκδηλώσεων. Σε εξέλιξη βρίσκεται αντίστοιχη προσπάθεια αναβάθμισης του βιβλιοπωλείου της Πάτρας, που ολοκληρώθηκε μέσα στο Γενάρη του 2025. Σχεδιασμός υπάρχει μέσα στο 2025 και για το βιβλιοπωλείο της Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα, για την προώθηση και προβολή των εκδόσεων η Σύγχρονη Εποχή αξιοποιεί ένα πανελλαδικό δίκτυο βιβλιοπωλείων, συμμετέχει σε εκθέσεις και bazaar βιβλίου, φροντίζει την ύπαρξη των εκδόσεών μας σε μεγάλους ιστότοπους πώλησης βιβλίων, καθώς και σε διαδικτυακές βάσεις δεδομένων.
Ενισχυτική στα παραπάνω ήταν η αναβάθμιση του ιστότοπου της Σύγχρονης Εποχής για την προβολή εκδόσεων και δραστηριοτήτων, που λειτουργεί και με δυνατότητα ηλεκτρονικής αγοράς. Ταυτόχρονα αναβαθμίστηκε η προβολή της συνολικής δραστηριότητάς της από τα μέσα που διαθέτει το Κόμμα (Ριζοσπάστης, Οδηγητής, 902.gr, 904 Αριστερά στα FM), σε Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, καθώς και σε αστικά μέσα, έντυπα και ηλεκτρονικά.
Σημαντικός παράγοντας για την επίτευξη των παραπάνω θετικών βημάτων ήταν η βελτίωση στη λειτουργία της Σύγχρονης Εποχής.
Τα παραπάνω συνέβαλαν στο να συνεχίσει να είναι η Σύγχρονη Εποχή ουσιαστικό στήριγμα των εσόδων της ΚΕ, να αναβαθμίσει το ρόλο της ως αιμοδότη στα οικονομικά του Κόμματος. Όμως, οι δυνατότητες και σ’ αυτόν της το ρόλο δεν είναι εξαντλημένες. Εξαρτώνται από την ανάπτυξη των πωλήσεων, που σχετίζεται άμεσα με το γενικό ιδεολογικό-μορφωτικό επίπεδο Κόμματος και ΚΝΕ.
Χρειάζεται να σταθούμε στην καθοδηγητική προσπάθεια που χρειάζεται συνολικά για να ενισχυθεί ο βαθμός και το εύρος αξιοποίησης των εκδόσεων της Σύγχρονης Εποχής. Υπάρχει περιορισμένη θετική πείρα που υπογραμμίζει τις μεγάλες δυνατότητες που έχουμε, αλλά και αρνητική που δείχνει το μέγεθος της απόστασης που πρέπει να καλύψουμε για να αντιστοιχηθεί η δουλειά μας με το ύψος των σημερινών αναγκών της ιδεολογικής - πολιτικής παρέμβασης με όπλο το επαναστατικό-πολιτικό βιβλίο.
Εκδόσεις που έφτασαν σε αρκετά μεγάλη διακίνηση ήταν, για παράδειγμα, το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ - Γ2 Τόμος (5.333), τα υλικά των ημερίδων «Για την Τεχνητή Νοημοσύνη» (παραγγελία 6.453) και την «Προστασία του περιβάλλοντος» (6.111) και οι εκδόσεις της ΚΝΕ Αλήθειες και ψέματα για τον καπιταλισμό: 1. Για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και 2. Για το κράτος και τη δημοκρατία (6.935 και 5.359 αντίστοιχα). Στοιχείο που δείχνει το πώς η σωστή παρέμβαση στις εξελίξεις και στην ιδεολογική διαπάλη και με αντίστοιχες εκδόσεις, σε συνδυασμό με την ανάλογη καθοδηγητική φροντίδα και ενασχόληση των Οργάνων, μπορεί να φέρει θετικά αποτελέσματα. Την ίδια στιγμή όμως, αυτή η θετική πείρα διακόπηκε, καταγράφηκαν αρκετές επιστροφές μετά την πρώτη χρονιά κυκλοφορίας αυτών των εκδόσεων και ελάχιστα τεύχη διακινήθηκαν την τρίτη χρονιά.
Ο προβληματισμός μας πρέπει να επικεντρωθεί στη μικρή διακίνηση εκδόσεων των κλασικών, όπως είναι, για παράδειγμα, τα έργα του Λένιν Ιμπεριαλισμός (2.585) και Οι θέσεις του Απρίλη (665), καθώς και οι συλλογές κειμένων Για τον πόλεμο και τη σοσιαλιστική επανάσταση (1.141) και Για την ταξική πάλη στην Ουκρανία (1.546). Στην παραπάνω εκτίμηση χρειάζεται να συνυπολογίσουμε ότι αυτές οι εκδόσεις περιλαμβάνονται στη βιβλιογραφία των συστημάτων εσωκομματικής μόρφωσης και άρα το επίπεδο αξιοποίησής τους από τις Οργανώσεις ήταν μικρότερο από τη συνολική διακίνηση. Πρόκειται για πλευρά που υπογραμμίζει την καθοδηγητική ευθύνη, ιδιαίτερα για τέτοιες εκδόσεις που αφορούν την ίδια την τρέχουσα διαπάλη που ξεδιπλώνεται με την κλιμάκωση του ιμπεριαλιστικού πολέμου.
Το ίδιο καταγράφεται και με άλλες εκδόσεις, που αφορούν είτε την αφομοίωση των επεξεργασιών του Κόμματος είτε και την άμεση παρέμβαση στην τρέχουσα ιδεολογική-πολιτική διαπάλη και εξοπλισμό των δυνάμεων και των οπαδών του Κόμματος και της ΚΝΕ. Για παράδειγμα, από την έκδοση με τα υλικά της ημερίδας για τις σιδηροδρομικές μεταφορές, που έγινε με αφορμή το έγκλημα στα Τέμπη, διακινήθηκαν πολύ λίγα.
Παρόμοια είναι η εικόνα εκδόσεων όπως τα υλικά των ημερίδων για το «Επιτελικό κράτος δικαίου», την «Πολιτική προστασία», το «Νερό», τα «30 χρόνια της ΕΕ», τα «70 χρόνια του ΝΑΤΟ» και της έκδοσης ενάντια στα ναρκωτικά, που, παρότι αποτελούν σταθερά υλικά εξοπλισμού (π.χ. εκλογικές μάχες, εξελίξεις της επικαιρότητας κ.ά.), παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα διακίνησης.
Εκδόσεις που αφορούν την προγραμματική μας αντίληψη, τις επεξεργασίες μας για το σοσιαλισμό και τη λειτουργία του καπιταλισμού είναι επίσης σε χαμηλά επίπεδα διακίνησης (συνυπολογίζοντας ότι είναι και υλικά σε όλα τα επίπεδα των κομματικών σχολών), όπως, π.χ., η έκδοση Θεωρητικά ζητήματα στο Πρόγραμμα του ΚΚΕ (1.369), η Απόφαση του 18ου Συνεδρίου (1.171), η έκδοση Σοσιαλισμός η απάντηση στον 21ο αιώνα (2.925) και οι Βασικές αρχές Πολιτικής Οικονομίας (1.951), γεγονός που δείχνει ότι απέχουμε από το να αξιοποιούμε τέτοιες εκδόσεις στο πλαίσιο προβολής της στρατηγικής και του Προγράμματος του Κόμματος.
Υπάρχει σημαντική και σταδιακή ανά έτος μείωση των συνδρομητών της τάξης του 25% από το 2021 έως σήμερα, που προκύπτει από τη μεγάλη μείωση (63%) των συνδρομητών μέσω των Κομματικών Οργανώσεων, που δεν αναπληρώνεται από τους ατομικούς συνδρομητές που παραμένουν περίπου στα ίδια επίπεδα. Η ύπαρξη συνδρομητικής βάσης έχει ιδιαίτερη σημασία και αξία στη διακίνηση του βιβλίου, αλλά και στα οικονομικά της Σύγχρονης Εποχής. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, παρά την αύξηση του κόστους παραγωγής και του αριθμού των τίτλων που εκδίδουμε ανά έτος, διατηρείται σε χαμηλά επίπεδα η τιμή των συνδρομών.
Τέλος, αρνητική πείρα διακίνησης και αξιοποίησης υπάρχει με τις γενικά μεγάλες επιστροφές βιβλίων που παρέμεναν αδιάθετα για καιρό και δημιουργούν υψηλά χρέη και συγκυριακά πλασματική εικόνα διακίνησης βιβλίου. Επίσης, είχαμε και περιπτώσεις εκδόσεων αυτοτελώς με μεγάλες επιστροφές (π.χ. η έκδοση της ΚΕ για το Πολυτεχνείο με επιστροφές περίπου στο 30%), περιπτώσεις που συνεχίζει να υπάρχει όγκος βιβλίων που παραμένουν αδιάθετα στα γραφεία των ΚΟ και της ΚΝΕ (π.χ. η έκδοση για την Τεχνητή Νοημοσύνη).
6. ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΝΕ
Ξεχωρίζουμε την ανάγκη ενίσχυσης της καθοδηγητικής βοήθειας στην ΚΝΕ για την ουσιαστική αναβάθμιση της ιδεολογικής, πολιτικής, μορφωτικής δουλειάς, παίρνοντας υπόψη την ένταση της επίθεσης του αντιπάλου στις νεανικές συνειδήσεις, την αναβάθμιση της παρέμβασής του στη μορφή, τα μέσα και το περιεχόμενο, που εστιάζει σε όλες τις πλευρές της ζωής των νέων, στην ενσωμάτωση των αγώνων της νεολαίας, στην αποδοχή της ΝΑΤΟϊκής προπαγάνδας και σχεδιασμού μπροστά στην κλιμάκωση του ιμπεριαλιστικού πολέμου.
Ξεχωρίζει σε αυτήν την προσπάθεια η επίδραση του υποκειμενικού ιδεαλισμού στη νεολαία, του λεγόμενου ατομικού αυτοπροσδιορισμού και δικαιωματισμού, που με αφορμή τις αντιδραστικές θεωρίες του κοινωνικού φύλου επιδρούν σε μια σειρά από άλλες κρίσιμες πλευρές για τη δουλειά μας, όπως η αντίληψη για την αντικειμενική πραγματικότητα, η αδυναμία κριτικής προσέγγισης απέναντι στην αστική ιδεολογία, η στρεβλή αντίληψη για την αντίθεση «προοδευτικό-συντηρητικό», για τη στράτευση στον επαναστατικό σκοπό, τα ταξικά κριτήρια στον πολιτισμό, τη στάση ζωής, στη σχέση ατομικού-συλλογικού κ.ά.
Από τη θετική και αρνητική πείρα που αποτυπώνουν βασικοί δείκτες ελέγχου της ιδεολογικής δουλειάς αναδεικνύεται η ανάγκη αναβάθμισης της καθοδηγητικής στήριξης της ΚΝΕ, για να μετρήσει βήματα στην κατάκτηση και αφομοίωση βασικών πλευρών της κοσμοθεωρίας μας.
• Δόθηκε ιδιαίτερο βάρος στη συγκρότηση και σταθερή λειτουργία με θετικά αποτελέσματα της ΙΕ του ΚΣ. Επίσης, από το 2020 μέχρι σήμερα έχει γίνει ένα βήμα στη συγκρότηση Ιδεολογικών Επιτροπών των ΣΠ. Πολύ αδύναμα διασφαλίζουμε τη σταθερή και αποτελεσματική λειτουργία τους. Ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο, η λειτουργία τους γενικά έχει ατονήσει σημαντικά, με ανομοιομορφία από Οργάνωση σε Οργάνωση. Δυσκόλεψε η μη ύπαρξη ιδεολογικού υπευθύνου σε επίπεδο Γραφείων Περιοχής με αποκλειστική χρέωση την ιδεολογική δουλειά και τον κομματικό Τύπο, καθώς και οι γρήγορες εναλλαγές στις συνθέσεις των ΙΕ.
• Η πορεία διακίνησης της ΚΟΜΕΠ στην ΚΝΕ είχε μεγάλες αυξομειώσεις. Μπροστά στο 13ο Συνέδριο της ΚΝΕ και με την οργάνωση της καμπάνιας για τα 100 χρόνια της ΚΟΜΕΠ το 2021, υπήρξε άνοδος της συνολικής διακίνησης. Η πορεία που ακολουθήθηκε μετά το 2022 ήταν πτωτική, φτάνοντας κάτω από τα προηγούμενα χαμηλότερα επίπεδα, παρά την καθοδηγητική κατεύθυνση που δόθηκε για αξιοποίησή της, κυρίως σε καθοδηγητικά όργανα της ΚΝΕ μέσα από θεματικές συζητήσεις (π.χ. άρθρο του Γραμματέα του ΚΣ, αφιέρωμα για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, για την παρέμβαση του Κόμματος στα ΑΕΙ, αφιέρωμα στην ταξική συνείδηση κ.ά.). Αντίστοιχη είναι η πορεία των συνδρομητών που ανάμεσα στο 2022 και το 2024 σημειώνουν 45% μείωση, αναστρέφοντας πλήρως την ανοδική πορεία 2019-2022.
• Έχει γίνει ένα βήμα στην οργάνωση περισσότερων σχολών πανελλαδικά, που ανεβάζει τις απαιτήσεις. Αυτό έγινε κατορθωτό εκεί που ΤΓ και ΣΠ της ΚΝΕ, από κοινού με αυτά του Κόμματος, για πρώτη φορά οργάνωσαν σχολές –κυρίως Νέων Μελών– με βάση τις ανάγκες και δυνατότητές τους. Σε άλλες περιπτώσεις όμως εκφράζεται υποχώρηση ή στασιμότητα μπροστά στις ανεβασμένες ανάγκες της ΚΝΕ.
Το 16%-20% των στελεχών της ΚΝΕ δεν έχει παρακολουθήσει καμία σχολή. Είναι αξιοσημείωτο το ποσοστό των ενήλικων μελών της ΚΝΕ που δεν έχουν έρθει σε οργανωμένη επαφή και συζήτηση με το Πρόγραμμα του Κόμματος και βασικά ζητήματα του μαρξισμού, στην πλειονότητα των ΟΠ.
Υπάρχει επίσης ένα σημαντικό κομμάτι των μαθητών (15%-20%) που σταματούν τις σχολές.
Τα ζητήματα πολυχρέωσης και συχνής εναλλαγής ιδεολογικών υπευθύνων και των στελεχών των ΙΕ των κομματικών Οργάνων αντανακλώνται και στην αδύναμη καθοδήγηση των σχολών της ΚΝΕ, καθώς από τις εκθέσεις των ΟΠ αναδεικνύεται ότι σε ελάχιστες περιπτώσεις οι σχολές της ΚΝΕ παρακολουθούνται από την κομματική καθοδήγηση.
• Τα μαθήματα στις ΟΒ της ΚΝΕ ακολούθησαν αντίστοιχο προγραμματισμό με του Κόμματος την τετραετία, εξειδικεύοντας ζητήματα που συναντώνται πιο έντονα στη νεολαία ανά θέμα.
Το ποσοστό ολοκλήρωσης των μαθημάτων στις ΟΒ είχε πτωτική πορεία (74% για τη σοσιαλδημοκρατία, 64% για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, 18% για το αστικό κράτος). Και το ποσοστό των μελών της ΚΝΕ που παρακολούθησαν τα μαθήματα κινήθηκε πιο χαμηλά. Ενδεικτικά, το μάθημα για τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες και τον πόλεμο το 2023 παρακολούθησε μόλις το 38% των μελών της ΚΝΕ με βάση το ποσοστό ολοκλήρωσης και το ποσοστό απαρτίας.
Το μάθημα «Ανάπτυξη για ποιον;» που τώρα διεξάγεται στα Όργανα και τις ΟΒ της ΚΝΕ επιβεβαιώνει την έλλειψη γνώσης βασικών ζητημάτων του Προγράμματος του Κόμματος, των επεξεργασιών μας και της κοσμοθεωρίας μας, υπογραμμίζει την καθοδηγητική ευθύνη του Κόμματος για να αντιστοιχηθούμε με το επίπεδο των απαιτήσεων για ΚΝΕ που θα διαπαιδαγωγεί και θα προετοιμάζει τα αυριανά μέλη του Κόμματος. Ο ρυθμός ανανέωσης των δυνάμεων της ΚΝΕ και η χρονική απόσταση που χωρίζει ένα μέλος της ΚΝΕ από την περίοδο που αυτές οι επεξεργασίες συζητήθηκαν οργανωμένα στο Κόμμα δεν πρέπει να αποτελέσουν παράγοντες δικαιολόγησης, αλλά υπογραμμίζουν τις αυξημένες απαιτήσεις στην καθοδηγητική βοήθεια προς την ΚΝΕ για να προχωράει με σταθερότητα η γνώση και η κατά το δυνατό μεγαλύτερη αφομοίωσή τους.
Ενδεικτικό σε αυτό είναι και η χαμηλή διακίνηση βασικών τίτλων της βιβλιογραφίας, παρότι το μάθημα έχει ήδη ολοκληρωθεί στα ΤΣ και στο 55% των ΟΒ.
• Είναι περιορισμένη η επαφή των μελών της ΚΝΕ με το μαρξιστικό-πολιτικό βιβλίο, τις επεξεργασίες του Κόμματος και τις εκλαϊκευτικές εκδόσεις της ΚΝΕ.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα της διακίνησης επεξεργασιών του Κόμματος όπως η Απόφαση του 18ου Συνεδρίου για το Σοσιαλισμό και της έκδοσης Θεωρητικά ζητήματα στο Πρόγραμμα του ΚΚΕ.
Η θετική εικόνα της μεγάλης παραγγελίας εκδόσεων όπως οι Αλήθειες και ψέματα για τον καπιταλισμό 1 και 2 και των υλικών της ημερίδας για την Τεχνητή Νοημοσύνη συνοδεύεται από μεγάλες επιστροφές, που κάνουν την τελική διακίνηση να διαμορφώνεται με πτωτική πορεία. Επίσης η διακίνηση της μπροσούρας Αντεπίθεση, που είναι βασική για το πολιτικό άνοιγμα των ΟΒ, φτάνει σε μόλις τις 425 κατά μέσο όρο ανά έτος, ενώ η πορεία της είναι πτωτική από το 2021 έως σήμερα.
Θα πρέπει να πάρουμε υπόψη μας τη γενίκευση αντιλήψεων υποτίμησης της γνώσης και της μελέτης γενικά στη νεολαία των εργατικών-λαϊκών οικογενειών, τη στροφή στη γρήγορη πληροφορία, για να δούμε τους όρους καθοδηγητικής βοήθειας ώστε να αναστραφεί αυτή η τάση στις γραμμές μας, ώστε να μη θεωρείται δεδομένο και «φυσικό» για το μέλος της ΚΝΕ, το αυριανό μέλος του Κόμματος, να έχει απόσταση από το διάβασμα και την κατάκτηση της επαναστατικής θεωρίας.
7. ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ
ΤΗΣ ΚΕ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ.
Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΙΕ ΣΕ ΑΥΤΑ
Στη βάση των κατευθύνσεων της ΚΕ και ειδικότερα του ΠΓ και της Γραμματείας, η ΙΕ στήριξε την κομματική παρέμβαση στις πολιτικές μάχες που δόθηκαν μετά το 21ο Συνέδριο.
Σε αυτό το πλαίσιο συνέβαλε στις επεξεργασίες για το σύγχρονο αστικό επιτελικό κράτος. Διοργανώθηκαν ημερίδες και δύο εκδόσεις (σε συνεργασία με το Τμήμα Δικαιοσύνης).
Συνέβαλε στην ερμηνεία και κριτική των σύγχρονων αλλαγών στη σοσιαλδημοκρατία και γενικότερα της αναμόρφωσης του αστικού πολιτικού συστήματος, καθώς και με το ιστορικό βάθος της σχετικής διαπάλης στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Αντίστοιχα και για το οπορτουνιστικό ρεύμα.
Η προσπάθεια αυτή αποτυπώθηκε με αφιερώματα στην ΚΟΜΕΠ, εκδηλώσεις, αρθρογραφία στο Ριζοσπάστη.
Εκ των πραγμάτων και λόγω των πυκνών εξελίξεων, ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στα ζητήματα ιδεολογικοπολιτικής διαπάλης με τα αστικά πολιτικά ρεύματα (εθνικιστικό, σοσιαλδημοκρατικό, φιλελεύθερο κλπ.) και το οπορτουνιστικό ρεύμα που αφορούν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και τη στροφή στην πολεμική οικονομία, με εκλαϊκευτικές και θεωρητικές εκδόσεις και σχετική αρθρογραφία.
Πετυχημένη ήταν η συνολική διαφωτιστική δουλειά του Κόμματος για την προβολή της ιστορικής αναγκαιότητας και της υπεροχής του σοσιαλισμού με την αξιοποίηση ιστορικών επετείων (π.χ. 100 χρόνια ΕΣΣΔ, 100 χρόνια απ’ το θάνατο του Λένιν) και πολύμορφων πολιτικών-πολιτιστικών εκδηλώσεων. Ωστόσο, με αργό ρυθμό δόθηκε συνέχεια στη μελέτη της πορείας της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην ΕΣΣΔ, με έμφαση στο εποικοδόμημα, τη λειτουργία του σοσιαλιστικού κράτους, σε σχέση με τα προβλήματα του κεντρικού σχεδιασμού.
Διαμορφώθηκε μια αρχική υποδομή (συνεργατών και μεταφραστών, επιλογής αρχειακού υλικού) για τον εμπλουτισμό της έρευνας με την πείρα της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας. Απαιτείται να συνεχιστεί η προσπάθεια για την ενίσχυση ενός δικτύου συνεργατών για την εκπλήρωση πιο απαιτητικών καθηκόντων, όπως της μετάφρασης, της επιλογής βασικού υλικού και κριτικής αποτίμησης και θεωρητικών συζητήσεων για το Δίκαιο στη Σοβιετική Ένωση.
Παρά τις κάποιες αποσπασματικές προσπάθειες, δεν προχώρησε ουσιαστικά η μελέτη της πείρας του 20ού αιώνα ως προς τις εργατικές-λαϊκές εξεγέρσεις, τα ένοπλα κινήματα και το επαναστατικό πέρασμα από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό.
Σταθερό ήταν το μέτωπο στην αστική και οπορτουνιστική προσπάθεια αναθεώρησης του μαρξισμού. Σε αυτό, ρόλο έπαιξε η αξιοποίηση των σχετικών επετείων (200 χρόνια Μαρξ - Ένγκελς, 100 χρόνια Λένιν, 100 χρόνια ΚΟΜΕΠ) και η δημοσίευση των διακηρύξεων της ΚΕ και σχετικής αρθρογραφίας. Συμβολή σε αυτό είχε η μετάφραση και η δημοσίευση στην ΚΟΜΕΠ Σοβιετικών φιλοσόφων για το έργο των Μαρξ και Ένγκελς.
Επίσης συμβολή στα παραπάνω είχε η δημοσίευση δύο άρθρων με τίτλο «“Το Κεφάλαιο” στο στόχαστρο της “νέας ανάγνωσης” του Μαρξ» που περιλάμβαναν τις βασικές πλευρές διαπάλης με το με το ρεύμα της «νέας ανάγνωσης» του Μαρξ, ένα ρεύμα που στοχεύει στην αναθεώρηση των επαναστατικών αρχών και θέσεων του μαρξισμού, στην προσπάθεια να εμφανιστεί αντιπαραθετικά η σκέψη του Μαρξ με τη θεωρητική συμβολή του Ένγκελς και του Λένιν. Αδυναμία αποτελεί η καθυστέρηση της αντίστοιχης έκδοσης, που πρέπει να προχωρήσει το επόμενο διάστημα.
Εμπλουτίστηκε η προσπάθεια διαπάλης με την αστική αντίληψη περί ταξικά ουδέτερης επιστήμης που αποτυπώθηκε και με σχετικές μεταφράσεις σοβιετικών άρθρων,, αλλά και νέες επεξεργασίες (π.χ. τα άρθρα για την ερμηνεία της κβαντομηχανικής).
Με σχετική καθυστέρηση, αλλά με αποτελέσματα στη συνέχεια αναπτύχθηκε το μέτωπο απέναντι στον υποκειμενικό ιδεαλισμό, ατομικό αυτοπροσδιορισμό και δικαιωματισμό. Μέχρι την κατάθεση του νομοσχεδίου για το γάμο των ομόφυλων ζευγαριών και την ένταση της σχετικής αντιπαράθεσης, δημοσιεύτηκαν κάποιες μεταφράσεις Σοβιετικών φιλοσόφων, κείμενα των κλασσικών, εκλαϊκευτική αρθρογραφία στο Ριζοσπάστη. Στη συνέχεια, η προσπάθεια αναβαθμίστηκε και επιταχύνθηκε με αναγκαίες αλλαγές καταμερισμού. Διασφαλίστηκε πιο σταθερή συνεργασία με το Τμήμα για την Ισοτιμία και Χειραφέτηση των Γυναικών. Αναπτύχθηκε αρθρογραφία στην ΚΟΜΕΠ και εκλαϊκευτική αρθρογραφία στο Ριζοσπάστη, που αξιοποιήθηκε με θεαματικά αποτελέσματα κυρίως απ’ τα Όργανα της ΚΝΕ. Στηρίχτηκε πολύμορφα (αχτίφ, μαθήματα, θεματικές συζητήσεις Οργάνων κλπ.) ο εξοπλισμός των δυνάμεών μας.
Άνοιξαν σχετικά έγκαιρα τα ζητήματα διαπάλης σε σχέση με την επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης, πριν κατατεθεί νομοθετικό-ρυθμιστικό πλαίσιο στην ΕΕ, και διοργανώθηκε σχετική ημερίδα του ΚΣ της ΚΝΕ. Η διεύρυνση αυτής της προσπάθειας με τη συγκρότηση διατμηματικής επιτροπής από το ΠΓ για την ολοκληρωμένη προσέγγιση του θέματος και τη διαμόρφωση θέσης για το 22ο Συνέδριο αποτελεί θετικό παράδειγμα διατμηματικής συνεργασίας.
Δημιουργική ήταν η συνεργασία στο πλαίσιο της χρέωσης στη Συντακτική Επιτροπή της Διεθνούς ΚΟΜΕΠ, στη διαμόρφωση περιεχομένου που να ανταποκρίνεται στα κριτήρια επαναστατικής ανασυγκρότησης του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος.
Υπάρχει επίσης διατμηματική ομάδα επεξεργασίας θέσεων για τη νεανική παραβατικότητα που συγκροτήθηκε απ’ το ΠΓ, με πρωτοβουλία του Τμήματος Δικαιοσύνης και τη συμμετοχή της ΙΕ.
Η ΙΕ συνέβαλε επίσης στην επεξεργασία θέσεων και στον εξοπλισμό στελεχών Τμημάτων που ζήτησαν τη συμβολή της (Υγείας, Παιδείας, Πολιτισμού, Οικονομίας, Περιβάλλοντος) σε διάφορα θέματα.
Στο πλαίσιο της συνεργασίας με τη Γραμματεία και τα Γραφεία Περιοχής, η ΙΕ της ΚΕ συνέβαλε θετικά στον προγραμματισμό και στον έλεγχο της πορείας της ιδεολογικής δουλειάς, της ΚΟΜΕΠ και των εκδόσεων, με συμμετοχή στελεχών σε σχετικές συνεδριάσεις, διοργάνωση πανελλαδικών αχτίφ, στήριξη των ιδεολογικών υπευθύνων των ΟΠ.
Προσπάθησε να προσανατολίσει τη δουλειά ιδεολογικών υπευθύνων και ΙΕ Περιοχών, ώστε να συμβάλουν στην καθοδηγητική προσπάθεια να συνδυαστεί η καθημερινή δράση για τα άμεσα πολιτικά καθήκοντα με την ιδεολογική δουλειά, την αφομοίωση θεωρητικών και ιστορικών συμπερασμάτων και σύγχρονων επεξεργασιών, με περιορισμένα αποτελέσματα.
Σε συνεργασία με τη Γραμματεία της ΚΕ, έπρεπε να ασχοληθεί περισσότερο με την αδυναμία διάχυσης και οργανικής ένταξης του αναγκαίου ιδεολογικοπολιτικού περιεχομένου στις ΤΕ και στις ΚΟΒ, για τη λήψη διορθωτικών μέτρων.
Έδωσε ιδιαίτερο βάρος στη στήριξη των ΙΕ του ΚΣ της ΚΝΕ και της ΚΟ Αττικής, με θετικά αποτελέσματα. Περιστασιακά και αποσπασματικά βοήθησε τη δουλειά των υπόλοιπων ΙΕ των ΕΠ. Δεν εξάντλησε τις δυνατότητες της συμβολής της για πιο σταθερό και δημιουργικό έλεγχο, σταθερές συσκέψεις των ιδεολογικών υπευθύνων όλων των ΟΠ, προτάσεις προς το ΠΓ διατμηματικής συνεργασίας (όπως για τη βαθύτερη διερεύνηση των αιτιών της μακρόχρονης υποχώρησης του επαναστατικού εργατικού κινήματος).
Μετά το 21ο Συνέδριο η ΙΕ της ΚΕ συνέβαλε στην προσπάθεια αναβάθμισης της διδασκαλίας (σεμινάρια δασκάλων, αχτίφ διδασκαλίας γενικά και ανά μάθημα ΚΟΒ κλπ.) και του εμπλουτισμού του περιεχομένου των διαφορετικών βαθμίδων του συστήματος εσωκομματικής μόρφωσης, ιδιαίτερα των μαθημάτων στις ΚΟΒ και στις σχολές οπαδών με θετικά αποτελέσματα. Δεν προχώρησε όμως ουσιαστικά η εξειδικευμένη δουλειά μαρξιστικής μόρφωσης κατά επιστημονικό αντικείμενο σε δυνάμεις προπτυχιακών φοιτητών. Με μεγάλη καθυστέρηση μετά τις εκλογές ξεκίνησε η διαμόρφωση πιλοτικών προγραμμάτων σε συνδικαλιστικά εργατικά στελέχη και εκπαιδευτικούς.
Σε συνεργασία με τη Συντακτική Επιτροπή της ΚΟΜΕΠ συνέβαλε στην αναβάθμιση και διεύρυνση της ύλης της ΚΟΜΕΠ, ιδιαίτερα με τα ειδικά αφιερώματα, καθώς και των εκδόσεων, με επεξεργασίες, επιμέλειες και επιλογές μεταφράσεων, βιβλιοπαρουσιάσεις. Στήριξε την αυτοτελή θετική προσπάθεια της Διεύθυνσης της Σύγχρονης Εποχής για τη διάδοση των εκδόσεων, τη βελτίωση της λειτουργίας και των οικονομικών αποτελεσμάτων της. Πέρα απ’ την προσπάθεια της Συντακτικής Επιτροπής της ΚΟΜΕΠ, μπορούσε να συμβάλει περισσότερο στο να δοθεί ώθηση για αύξηση της αρθρογραφίας στην ΚΟΜΕΠ ορισμένων Τμημάτων και Οργάνων (π.χ., με διατμηματικές συσκέψεις). Έκανε εύστοχες προσαρμογές και αλλαγές στην ύλη της ΚΟΜΕΠ και στον προγραμματισμό εκδόσεων με βάση τις σύνθετες και γρήγορες εξελίξεις της διαπάλης, όμως δεν εξάντλησε τα περιθώριά της για έναν πιο μακροπρόθεσμο προγραμματισμό.
Έδωσε ιδιαίτερο βάρος στη βοήθεια στην ΚΝΕ, στη διαμόρφωση εκλαϊκευτικών εκδόσεων, εκθέσεων και συζητήσεων στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, στον προσανατολισμό και στον εξοπλισμό των Οργανώσεων στη διεξαγωγή της ιδεολογικοπολιτικής διαπάλης με όρους αντεπίθεσης.
Συνολικά, το ΠΓ εκτιμά ότι η ΙΕ ανταποκρίθηκε σε μεγάλο βαθμό στα καθήκοντα που τέθηκαν στο προηγούμενο Συνέδριο, κάνοντας τις αναγκαίες προσαρμογές για να στηρίξει την κομματική παρέμβαση σε σύνθετες, απαιτητικές συνθήκες, όμως δεν εξάντλησε τις δυνατότητες συμβολής της για να ξεπεραστεί το κύριο πρόβλημα, δηλαδή ότι η ιδεολογική δουλειά εξακολουθεί να λειτουργεί ως «παράλληλο πρόγραμμα» που δε συνδέεται οργανικά με το περιεχόμενο της καθημερινής δράσης των Οργανώσεων.