3.1. Γενικά χαρακτηριστικά
Ο ιμπεριαλισμός γίνεται συνεχώς και πιο επικίνδυνος για τους λαούς της Μέσης Ανατολής, για τους λαούς σε όλο τον κόσμο. Αυτό είναι αντικειμενικό, γιατί οξύνονται οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις στο έδαφος της καπιταλιστικής ανάπτυξης και υπό την επίδραση της ανισόμετρης ανάπτυξης. Οι μεταβολές στην οικονομική, και συνεπώς πολιτική και στρατιωτική, ισχύ των καπιταλιστικών κρατών οδηγούν στον ανταγωνισμό για το ξαναμοίρασμα των αγορών.
Αυτό εκδηλώνεται με την επιθετικότητα των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ, της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τη στάση των άλλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων.
Είναι φανερό ότι η περιοχή της Μέσης Ανατολής, και η ευρύτερη περιοχή, έχει μεγάλη στρατηγική σημασία για τα συμφέροντα των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, ιδιαίτερα των ΗΠΑ, της Μ. Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και των αντίστοιχων διεθνικών μονοπωλίων.
Τα σημαντικά ενεργειακά της αποθέματα σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο ιδιαίτερα προκαλούν την άμεση παρέμβαση για τον έλεγχό τους.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 γίνεται προσπάθεια να οικοδομηθεί στην περιοχή ένα διακρατικό σύστημα με τη δημιουργία ενός πλαισίου που θα στηρίζεται στη δύναμη των όπλων του ΝΑΤΟ και θα παρέχει προστασία στη διείσδυση των πολυεθνικών στην περιοχή.
Το πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει τον έλεγχο των διεθνών διαύλων της Μαύρης Θάλασσας, του Αιγαίου, της Διώρυγας του Σουέζ και της Ερυθράς καθώς και των στενών του Κόλπου.
Το τόξο αυτό επεκτείνεται μέχρι τις ανατολικές ακτές της Νοτιοανατολικής Ασίας και αποσκοπεί κύρια στη διασφάλιση της αμερικανο-ΝΑΤΟικής κυριαρχίας. Η κατάσταση αυτή οξύνει τον ανταγωνισμό ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και εκδηλώνεται έντονα ως ανταγωνισμός ανάμεσα στα δύο ιμπεριαλιστικά κέντρα, ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Ενωση.
Οι ηγετικές δυνάμεις μέσα στην ΕΕ απαιτούν μεγαλύτερο μερίδιο στο μοίρασμα των αγορών και θέλουν να αντιμετωπίζονται ισότιμα από τις ΗΠΑ.
Στην πορεία, νέες δυνάμεις έχουν αναδειχθεί στο προσκήνιο, που διεκδικούν κι αυτές ένα νέο δυναμικό ρόλο στους ενδοϊμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς και στη νέα διανομή των αγορών. Τέτοιες δυνάμεις είναι η Ρωσική Ομοσπονδία, η Κίνα, η Ινδία και άλλες που διεκδικούν ηγετικό περιφερειακό ρόλο, όπως η Τουρκία, το Ιράν, η Σαουδική Αραβία κ.ά.
Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι αντιθέσεις και ανταγωνισμοί για την πρωτοκαθεδρία στη διανομή των αγορών και των σφαιρών επιρροής, κυρίως σήμερα για τον έλεγχο των ενεργειακών πηγών και των δρόμων μεταφοράς της ενέργειας.
Οι ανταγωνισμοί εκδηλώνονται, άμεσα ή έμμεσα, στα πολεμικά μέτωπα, στις εστίες εθνικιστικών συγκρούσεων, στις συγκρούσεις ανάμεσα σε γειτονικές χώρες. Για την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ, ιδιαίτερης σημασίας είναι το υγροποιημένο φυσικό αέριο της Β. Αφρικής. Τα τελευταία χρόνια, στην περιοχή της Β. Αφρικής παρατηρείται σαφέστατη αλλαγή του συσχετισμού υπέρ των Κίνας - Ρωσίας, στην εκμετάλλευση του ενεργειακού πλούτου της (Λιβύη, Τυνησία, κ.ά.) κάτι που αποτελεί λόγο ιμπεριαλιστικής επέμβασης του ΝΑΤΟ.
Στον αραβικό κόσμο, από πολλά χρόνια πριν, κυριαρχεί το παλαιστινιακό πρόβλημα και η επιθετικότητα του Ισραήλ προς όλες τις αραβικές και γειτονικές του χώρες.
Οι επιθέσεις του Ισραήλ κατά του Λιβάνου το 2006 και της Λωρίδας της Γάζας, στις αρχές του 2009, ενισχύουν την εκτίμηση των κομμουνιστικών κομμάτων για τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα του Ισραήλ, το οποίο, με τη στήριξη των ΗΠΑ και της ΕΕ, εφαρμόζει μια μεθοδευμένη πολιτική γενοκτονίας κατά του παλαιστινιακού λαού.
Στόχος είναι το πέρασμα των ιμπεριαλιστικών σχεδίων για «τον εκδημοκρατισμό της ευρύτερης Μέσης Ανατολής», με τη δημιουργία μιας «Νέας Μέσης Ανατολής», πολιτική που, αν και συναντάει εμπόδια στην εφαρμογή της, συνδέεται με τις εξελίξεις στη Β. Αφρική, στη Μέση Ανατολή.
3.2. Ζητήματα ενέργειας
Ιδιαίτερης σημασίας είναι ο νέος (τέθηκε σε λειτουργία στα τέλη του 2010) «αραβικός αγωγός φυσικού αερίου», που διοχετεύει αιγυπτιακό φυσικό αέριο σε αραβικές χώρες (διασχίζει στην πορεία του τα εδάφη των Ιορδανίας - Συρίας) και την Τουρκία. Ενώ μακροπρόθεσμα σχεδιάζεται να προμηθεύει και ευρωπαϊκές χώρες.
Επίσης, πρόσφατα Συρία και Ιράκ αποφάσισαν την επαναλειτουργία του αγωγού Κιρκούκ - Μπανιάς. Ο αγωγός θα εξυπηρετεί και τη μεταφορά του ιρανικού πετρελαίου και ίσως στην πορεία να προστεθεί και ένας ακόμα αγωγός φυσικού αερίου.
Στη Βόρεια Αφρική, από το 1983 υπάρχει ο αγωγός TransMed, που ξεκινά από την Αλγερία, περνά στην Τυνησία και από εκεί υποθαλάσσια, και μέσω της Σικελίας, τροφοδοτεί την Ιταλία.
Επίσης, υπάρχει και ο αγωγός Maghreb - Europe, που ξεκινά επίσης από την Αλγερία και, μέσω Μαρόκου, τροφοδοτεί την Ισπανία. Οι δύο αυτοί αγωγοί είναι σήμερα οι σημαντικότεροι δρόμοι μεταφοράς φυσικού αερίου στην ΕΕ.
Τα πρόσφατα τεχνικά δεδομένα έκαναν δυνατή την κατασκευή αγωγών σε μεγαλύτερα βάθη, κάτι που μειώνει τη σημασία των ενδιάμεσων χωρών.
Ετσι, το 2004 κατασκευάστηκε ένας ακόμη αγωγός Greenstream, που ξεκινά από τη Λιβύη και προμηθεύει την Ιταλία, καθώς κι ένας ακόμη - Medgaz - που ξεκινά από την Αλγερία και τροφοδοτεί απευθείας την Ισπανία.
Τώρα, στα σκαριά είναι ένας νέος αγωγός - Galsi - που σχεδιάζεται να ξεκινά από την Αλγερία και να φτάνει στη Σαρδηνία. Μόνο η Αλγερία καλύπτει το 20% των αναγκών της ΕΕ σε φυσικό αέριο.
Σημαντικές ενεργειακές συμφωνίες έχει προωθήσει με το Σουδάν η Κίνα, που, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, δραστηριοποιούνταν και στον ενεργειακό τομέα της Τυνησίας.
Επιπλέον, η ανακάλυψη μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, ανέτρεψε σχέδια επέκτασης του ρωσο-τουρκικού αγωγού φυσικού αερίου Blue Stream στην περιοχή (προς Συρία, Ισραήλ, Παλαιστίνη κ.ά.) και έφερε στην επιφάνεια σχέδια νέων αγωγών από το Ισραήλ και την Κύπρο προς το Αιγαίο και τις χώρες της ΕΕ.
3.3. Το ζήτημα των υδάτων
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή είναι εξαιρετικά περίπλοκη. Και γίνεται ακόμα πιο σύνθετη, αν πάρουμε υπόψη και το τεράστιο πρόβλημα που αποτελεί η διαχείριση των υδάτινων πόρων στην περιοχή, που τα κλειδιά κρατάνε η Τουρκία και το Ισραήλ.
Η Τουρκία ελέγχει τη ροή του Ευφράτη και του Τίγρη που αποτελούν πολύτιμη πηγή για τη Συρία, το Ιράκ, το Ιράν και τα κράτη του Κόλπου, ενώ ένας από τους βασικούς στόχους των επιθετικών πολέμων του Ισραήλ από το 1967 και μετά ήταν ο απόλυτος έλεγχος των υδάτινων πόρων στο Νότιο Λίβανο, στα Υψίπεδα του Γκολάν και της Δυτικής Οχθης. Το Ισραήλ ελέγχει αποκλειστικά τους υδάτινους πόρους που ανήκουν στους Παλαιστινίους.
Το ζήτημα των υδάτινων πόρων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής ήταν στο παρελθόν η αφορμή για την όξυνση των σχέσεων, κυρίως ανάμεσα σε Συρία και Τουρκία και σε κάποια φάση ανάμεσα σε Τουρκία και Ιράκ.
Το ζήτημα των υδάτων φαίνεται να αποτελεί την αφορμή για μια όξυνση των σχέσεων ανάμεσα στις χώρες του Νείλου και ιδιαίτερα, με τη διάσπαση του Σουδάν σε δύο κράτη ή περισσότερα, καθώς αλλάζουν οι όροι μοιράσματος των υδάτων του Νείλου ιδιαίτερα στο έδαφος μιας εχθρικής σχέσης των κρατών που θα δημιουργηθούν, με την Αίγυπτο να προσπαθεί να διατηρεί το μερίδιό της, στο ενδεχόμενο αλλαγής του υφιστάμενου καθεστώτος.
3.4. Το σχέδιο της «Μεγάλης Μέσης Ανατολής»
Είναι γνωστό πως από τις 6 Νοέμβρη του 2003, με ομιλία που εκφώνησε στο «Εθνικό Ιδρυμα Δημοκρατίας» ο τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Μπους, οι ΗΠΑ δημόσια τάχθηκαν υπέρ της «ανασυγκρότησης» της ευρύτερης περιοχής, που την χαρακτήρισαν «Μεγάλη Μέση Ανατολή».
Η «πρώτη» φάση αυτής της «ανασυγκρότησης» είχε ξεκινήσει έξι μήνες νωρίτερα (20 Μάρτη 2003) με την εισβολή των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στο Ιράκ, που έγινε με πρόσχημα τα «όπλα μαζικής καταστροφής» και την «αποκατάσταση της δημοκρατίας».
Σήμερα, γνωρίζουμε πως και τα δύο αυτά προσχήματα, που χρησιμοποιήθηκαν για τη χειραγώγηση των λαών και των κινημάτων τους, έχουν πλήρως καταρρεύσει!
Το σχέδιο της «ανασυγκρότησης» της λεγόμενης «Μεγάλης Μέσης Ανατολής» απασχόλησε στην πορεία τόσο τη Σύνοδο των ισχυρότερων καπιταλιστικών χωρών (G8), όσο και το ΝΑΤΟ, όπου οι ΗΠΑ επεδίωξαν να κερδίσουν την υποστήριξη σ’ αυτά τα σχέδια, που προβλέπουν εκσυγχρονισμό των αστικών δομών, για τη διασφάλιση της αστικής εξουσίας κι ακόμη και την αλλαγή συνόρων, διαμόρφωση νέων κρατών.
Τα σχέδια των ΗΠΑ, που παρουσιάστηκαν υπό την ταμπέλα του «εκδημοκρατισμού» της περιοχής, απασχόλησαν τα κυρίαρχα αστικά καθεστώτα αρκετά έγκαιρα.
Ετσι, στις 22-23 Μάη 2004, στη 16η Σύνοδο Κορυφής της Λίγκας των Αραβικών Κρατών (στην Τυνησία), συζητήθηκε το σχέδιο «μεταρρύθμισης» των αραβικών χωρών, χωρίς ωστόσο να υπάρξει συμφωνία.
Είναι χαρακτηριστικό πως στη Σύνοδο των G8 (8-10 Ιούνη 2004), όπου συζητήθηκε το σχέδιο «ανασυγκρότησης», παραβρέθηκαν μόνον οι ηγέτες του Αφγανιστάν, του Μπαχρέιν, της Ιορδανίας, της Τουρκίας, της Υεμένης και του Ιράκ, ενώ αρνήθηκαν να παραβρεθούν στενοί σύμμαχοι των ΗΠΑ (Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος, Τυνησία). Επιφυλακτικά στα αμερικανικά σχέδια τοποθετήθηκαν τότε η Γαλλία (που παίζει ιδιαίτερα δραστήριο ρόλο στην περιοχή) και η Γερμανία.
Λίγο αργότερα, ο Τζ. Μπους, μιλώντας στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Κωνσταντινούπολη (28-29 Ιούνη 2004), χαρακτήρισε την Τουρκία «μοντέλο» για μια «ισλαμική κοσμική δημοκρατία».
Τα σχέδια των ΗΠΑ αναπτύχθηκαν με νέα ορμή μετά την εκλογή του Μπάρακ Ομπάμα στην ηγεσία των ΗΠΑ (2008) και την ομιλία του στο Κάιρο (4.6.2009), όπου φαίνεται η προσπάθεια των ΗΠΑ να προωθήσουν το λεγόμενο «εκδημοκρατισμό» της Μέσης Ανατολής και να προσεταιριστούν μια σειρά αραβικές χώρες στα σχέδιά τους ενάντια στο Ιράν, με πρόσχημα το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Οι ΗΠΑ από τότε έχουν κάνει βήματα, στην προετοιμασία «διάδοχων» καταστάσεων, αξιοποιώντας πρώην στελέχη διεθνών οργανισμών (π.χ., ο Αλ Μπαραντέι στην Αίγυπτο, πρώην επικεφαλής της Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας του ΟΗΕ κι ο Αλασάν Ουαταρά, πρώην στέλεχος του ΔΝΤ στην Ακτή Ελεφαντοστού, καθώς και των λεγόμενων «μετριοπαθών ισλαμιστών», που τα προηγούμενα χρόνια είχαν βρει καταφύγιο στη Μεγάλη Βρετανία).
Βασικοί στόχοι τους, κι όχι οι προσχηματικοί (περί «δημοκρατίας» και «πυρηνικών όπλων»), είναι:
• Ο αστικός εκσυγχρονισμός των αστικών καθεστώτων της περιοχής, τόσο στην οικονομική βάση, όσο και στο νομικό - πολιτικό εποικοδόμημα για να εξασφαλίσουν κατά το δυνατόν σταθερή βάση για την εξάπλωση των μονοπωλιακών ομίλων στις αγορές της περιοχής και την ενίσχυση του ρόλου τους σε διεθνές επίπεδο. Και αυτό σε έναν αγώνα δρόμου για να προφθάσουν εξελίξεις επέκτασης, επικράτησης του σκληρού ισλαμικού πυρήνα, όπως δείχνουν οι εξελίξεις στο Λίβανο.
• Η διασφάλιση της πρόσβασής τους στις πηγές ενέργειας της περιοχής και στα νέα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου.
• Ο έλεγχος μιας μεγάλης περιοχής, που αποτελεί «πέρασμα» για το εμπόριο και τις μεταφορές.
Οι προσπάθειες αυτές των ΗΠΑ, αναμφισβήτητα, συναντούν και θα συναντήσουν την αντίθεση των ανταγωνιστικών δυνάμεων (κυρίως ηγετικών χωρών της ΕΕ και της Κίνας). Αφού θέτουν σε κίνδυνο τα δικά τους σχέδια για διείσδυση στην περιοχή, για να έχουν ανάλογα οφέλη για τα δικά τους μονοπώλια από την περιοχή. Στα πλαίσια τέτοιων ανταγωνισμών θα πρέπει να αναγνωσθεί κι ο προωθούμενος διαμελισμός του Σουδάν, μετά το τελευταίο δημοψήφισμα.
Οι εξελίξεις αυτές μπορούν ακόμα να οδηγήσουν σε ένα συνολικότερο σενάριο αποσταθεροποίησης μιας μεγάλης περιοχής, το οποίο θα δημιουργήσει προβλήματα στην τροφοδοσία σε ενέργεια της - ανταγωνιστικής με τις ΗΠΑ - ΕΕ, καθώς και στη διείσδυση των κινεζικών κεφαλαίων και εμπορευμάτων στην ΕΕ και στην Αφρική.
Μπορεί, επίσης, να αξιοποιηθεί για την άμβλυνση των συνεπειών της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης και τη διοχέτευση κεφαλαίων σε πολεμικές συγκρούσεις στην περιοχή.
3.5. Οι εξελίξεις σε Τυνησία και Αίγυπτο
Στην Αίγυπτο, τα τελευταία χρόνια αυξάνεται το ΑΕΠ, ενώ σε συνθήκες ανόδου της καπιταλιστικής οικονομίας η ανεργία ξεπερνάει το 20% και η φτώχεια αγκαλιάζει μεγάλο μέρος των εργατικών - λαϊκών οικογενειών.
Οι μεγάλοι μονοπωλιακοί όμιλοι προσδοκούν από την αιγυπτιακή οικονομία, στην οποία, παρά το γεγονός ότι εφαρμόζεται πολιτική ιδιωτικοποιήσεων, ο κρατικός τομέας εξακολουθεί να κατέχει επιχειρήσεις σε σημαντικούς τομείς και κλάδους, όπως το πετρέλαιο και γενικότερα η ενέργεια, ο ορυκτός πλούτος, οι αερογραμμές, η αυτοκινητοβιομηχανία κ.ά.
Οι τρεις κύριοι «εμπορικοί εταίροι» για τις εξαγωγές, το 2009, ήταν: Ιταλία 9,4%, ΗΠΑ 7,1%, Ινδία 6,2%, ενώ για τις εισαγωγές ήταν ΗΠΑ 10,3% , Κίνα 9,9%, Ιταλία 7,3%.
Ταυτόχρονα, στη χώρα άρχισαν να αναπτύσσουν δράση νέες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, όπως είναι η Ρωσία.
Η οικονομία της Τυνησίας είναι επίσης σε φάση ανόδου και η ανεργία είναι στο 14%. Αν και το πρόγραμμα των ιδιωτικοποιήσεων εφαρμόζεται από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, διατηρείται ακόμα αρκετά ισχυρός κρατικός τομέας στην ενέργεια, στο τραπεζικό σύστημα, στις τηλεπικοινωνίες, στον ορυκτό πλούτο, στη χημική βιομηχανία και την τσιμεντοβιομηχανία κ.α.
Οι τρεις κύριοι «εμπορικοί εταίροι» για τις εξαγωγές, το 2009, ήταν: Γαλλία 28,3%, Ιταλία 17,9%, Γερμανία 9,6%, ενώ για τις εισαγωγές ήταν Γαλλία 21%, Ιταλία 19,3%, Γερμανία 9%.
Στη βάση των εξελίξεων στην Αίγυπτο και στην Τυνησία, βρίσκεται συνδυασμός εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων, με κυρίαρχους τους εσωτερικούς.
Η διαδικασία αυτή αφορά την κινητοποίηση του λαϊκού παράγοντα, της εργατικής τάξης, των μεσαίων στρωμάτων που έχουν πιο ισχυρή συμμετοχή και της νεολαίας, ενάντια στα αντιλαϊκά καθεστώτα. Αφορά τη δράση τμημάτων της αστικής τάξης που επιδιώκουν τον εκσυγχρονισμό της οικονομικής βάσης και την αστικοκοινοβουλευτική προσαρμογή του πολιτικού συστήματος στην αναπτυγμένη καπιταλιστική οικονομία. Αφορά την παρέμβαση ισχυρών ιμπεριαλιστικών κρατών για τον πιο αποτελεσματικό έλεγχο της περιοχής.
Κάτω από την επίδραση των οξυμένων λαϊκών προβλημάτων, οργανώθηκαν μεγάλες εργατικές, λαϊκές κινητοποιήσεις, εξεγέρσεις αρχικά στην Τυνησία και στη συνέχεια στην Αίγυπτο, με βασικά αιτήματα την καταπολέμηση της φτώχειας, της ανεργίας, της διαφθοράς, τη διεύρυνση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, την απομάκρυνση των αυταρχικών καθεστώτων του Μπεν Αλι και του Μουμπάρακ, των οποίων τα κόμματα ήταν μέλη της Σοσιαλιστικής Διεθνούς.
Και στις δύο χώρες τα ΚΚ ήταν απαγορευμένα και το κομμουνιστικό και εργατικό κίνημα είχε δεχτεί τις προηγούμενες δεκαετίες σοβαρά χτυπήματα από τις αρχές ασφαλείας των αστικών καθεστώτων, χτυπήματα, τόσο κατασταλτικά, όσο και ιδεολογικο-πολιτικά, με την πριμοδότηση, κρυφή και φανερή, των ισλαμιστικών κινημάτων, που ενισχύονταν και από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, με στόχο την πρόληψη της αύξησης και επιρροής του κομμουνιστικού κινήματος.
Οι αγώνες των λαϊκών δυνάμεων ενάντια στην ανεργία, στη φτώχεια, στην εξαθλίωση, στην κρατική καταστολή, στη διαφθορά, στην καταλήστευση του παραγωγικού πλούτου των χωρών τους από τα ντόπια και ξένα μονοπώλια περιορίζονται στην αλλαγή αντιλαϊκών κυβερνήσεων, σε αστικά δημοκρατικά δικαιώματα και αναμένουν θετικές φιλολαϊκές εξελίξεις από την παρέμβαση του στρατού, που στην Αίγυπτο ανέλαβε την ευθύνη της διακυβέρνησης. Ετσι διευκολύνονται οι μεταβατικές καταστάσεις που έχουν προετοιμάσει ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και η αστική τάξη.
Δεν έχει ακόμη κατανοηθεί πως στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού, οι προσδοκίες του λαού δεν μπορούν να δικαιωθούν αν δεν ανατραπεί η εξουσία του κεφαλαίου και δεν εξαλειφθούν οι παράγοντες που οδηγούν στην εξάρτηση από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις.
Το ΚΚΕ εξέφρασε τη στήριξη και την αλληλεγγύη του στους λαϊκούς αγώνες, καταδίκασε την καταστολή που οδήγησε στο θάνατο δεκάδων εργαζομένων.
3.6. Λιβύη
Στη Λιβύη οι εξελίξεις πήραν το χαρακτήρα της ανοιχτής ένοπλης σύγκρουσης, με την άμεση εμπλοκή των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Η Γαλλία αναγνώρισε ως μόνο νόμιμο εκπρόσωπο το μεταβατικό Εθνικό Συμβούλιο των δυνάμεων που επιδιώκουν την ανατροπή του καθεστώτος Καντάφι. Γαλλία και Βρετανία έχουν ταχθεί υπέρ της επιβολής ζώνης αεροπορικού αποκλεισμού στον εναέριο χώρο της Λιβύης.
Το Κόμμα μας τάσσεται ενάντια σε σχέδια ανοιχτής ιμπεριαλιστικής στρατιωτικής επέμβασης του ΝΑΤΟ στη Βόρεια Αφρική με το πρόσχημα της «αποκατάστασης της δημοκρατίας». Τη «δημοκρατία», που δήθεν μπορεί να εγγυηθούν οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, την έχουμε δει, στην πράξη, στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στο Κόσσοβο και παλαιότερα στην Κορέα και στο Βιετνάμ. Είναι η «δημοκρατία» της ιμπεριαλιστικής βίας, της καθυπόταξης των λαών στον ιμπεριαλισμό, που μόνο αίμα και πόνο προκαλεί στα λαϊκά στρώματα.
Το ΚΚΕ είναι αντίθετο σε κάθε εμπλοκή της χώρας μας στα νέα ιμπεριαλιστικά ΝΑΤΟικά σχέδια και καλεί την κυβέρνηση να κλείσει τη βάση της Σούδας, που αντικειμενικά αποτελεί «ορμητήριο» αυτών των ιμπεριαλιστικών τυχοδιωκτικών σχεδίων και «εστία» κινδύνου για τους λαούς της περιοχής.
3.7. Η πείρα που συγκεντρώνεται από την ανάπτυξη της ταξικής πάλης και τη γενικότερη κατάσταση που διαμορφώθηκε ιδιαίτερα στις δύο χώρες (Αίγυπτος, Τυνησία) είναι πολύτιμη για τη δράση του Κόμματος.
Από αυτή τη σκοπιά, καλούμαστε να μελετήσουμε, μεταξύ των άλλων, καλύτερα ορισμένα καθήκοντα:
Πρώτο, την ολόπλευρη ιδεολογικοπολιτική, οργανωτική προετοιμασία και την κατάκτηση υψηλού βαθμού πρόβλεψης και ετοιμότητας, ώστε το Κόμμα να μπορεί να κινηθεί γρήγορα, πειθαρχημένα και αποτελεσματικά, επιλέγοντας τις κατάλληλες μορφές αγώνα, στην περίπτωση όξυνσης της ταξικής πάλης και απότομης κινητοποίησης λαϊκών δυνάμεων. Τη μελέτη και αξιοποίηση των πιο αποτελεσματικών μορφών μαζικής, έγκαιρης ενημέρωσης των εργαζομένων.
Δεύτερο, την ενίσχυση της ικανότητας στην οργάνωση, στη μαζική δουλειά, στην καθοδήγηση και το κέρδισμα εργατικών - λαϊκών και νεολαιίστικων δυνάμεων που μπαίνουν μαζικά σε κίνηση και δε διαθέτουν πείρα από την ταξική πάλη.
Τρίτο, τη συγκέντρωση της προσοχής στην πρωτοπόρα δράση του ταξικού κινήματος και της εργατικής τάξης, τη συντονισμένη αξιοποίηση των αγωνιστικών συσπειρώσεων, την έγκαιρη επεξεργασία συνθημάτων και στόχων που συσπειρώνουν και κινητοποιούν ευρύτερες λαϊκές δυνάμεις, δείχνοντας την απαιτούμενη προσοχή στο ρόλο των μεσαίων στρωμάτων.
Τέταρτο, τη συστηματική μελέτη της στρατηγικής και της τακτικής του αντιπάλου και των μέσων που χρησιμοποιεί, την πειθαρχημένη, αποφασιστική οργάνωση της σύγκρουσης με το αστικό κράτος και τους μηχανισμούς του, την περιφρούρηση του αγώνα και την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κάθε λογής προβοκατόρικων μηχανισμών.
3.8. Τοπικές συμμαχίες, άξονες και αντι-άξονες
Το κουβάρι των ανταγωνισμών και συγκρουόμενων συμφερόντων, η διαμόρφωση των αξόνων και συμμαχιών, είναι μια διαδικασία σε εξέλιξη, καθώς το φαινόμενο των ενδο-αστικών συγκρούσεων στα πλαίσια των αστικών τάξεων Τουρκίας και Ιράν επηρεάζουν και καθορίζουν την εξωτερική πολιτική σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.
Στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, ο άξονας Τουρκία - Ιράν - Συρία - λιβανέζικη Χεζμπολάχ - παλαιστινιακή Χαμάς βρίσκεται σε άνοδο, με την ανάλογη αποδυνάμωση του άξονα Αίγυπτος - Σαουδική Αραβία - Ιορδανία - παλαιστινιακή Φατάχ.
Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη πως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, διότι οι «άξονες» χαρακτηρίζονται κι από εσωτερικές τριβές και διαφορές, και η κάθε μια από τις δυνάμεις προσπαθεί να ενισχύσει τη θέση της.
3.9. Λίβανος
Στο Λίβανο, η Χεζμπολάχ, σε συνεργασία και συντονισμό με Συρία - Ιράν, φαίνεται να καταφέρνει μέσω του «πολιτικού πολέμου φθοράς» να υποσκάψει την κυριαρχία του κυβερνητικού μπλοκ των δυνάμεων «Ρεύμα του Μέλλοντος» του Χαρίρι.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι δυνάμεις που συγκροτούσαν το προαναφερόμενο μπλοκ δεν ήταν ομοιογενείς, καθώς η συγκρότηση του μπλοκ βασίστηκε στη γνωστή απόφαση 1559 του ΟΗΕ, με ένα έντονο κύμα κατά της Συρίας, που σάρωνε τότε το πολιτικό σκηνικό και χαρακτήριζε ακόμα και τις θέσεις του Λιβανέζικου ΚΚ.
Οι εξελίξεις στην περιοχή, από τη μια, και τα δεδομένα στα εσωτερικά του Λιβάνου, συνέβαλαν στη φθορά του προαναφερόμενου μπλοκ, που κυβερνούσε τη χώρα, χάρη στην πλειοψηφία που είχε διαμορφωθεί στο Κοινοβούλιο, μετά τη δολοφονία του Ραφίκ Χαρίρι (2005), που υποδαύλισε το «αντισυριακό πνεύμα», με τη βοήθεια των ιμπεριαλιστών.
Η Χεζμπολάχ, έχοντας στο πλευρό της «κλασικούς αλλόθρησκους» εκπροσώπους του αστικού πολιτικού κόσμου, όπως ο πρώην στρατηγός (χριστιανός) Μισέλ Αουν κι άλλους, κατάφερε συμμετέχοντας και στην κυβέρνηση (από το 2007 με 3 υπουργούς) να ενισχύσει το «προφίλ» μιας «σοβαρής» πολιτικής δύναμης, και, βέβαια, κατάφερε βαθύτερη διείσδυση στο στρατό και τους μηχανισμούς του κράτους, σε διασύνδεση με την αστική τάξη.
Είναι ανάγκη να κατανοηθεί ότι και τα δυο μπλοκ εκπροσωπούν τμήματα της αστικής τάξης του Λιβάνου και της περιοχής γενικότερα.
Και τα δυο μπλοκ παίρνουν υπόψη τους τις ισορροπίες στην περιοχή.
Αυτό που έχει αποφασιστική σημασία είναι μέχρι πού μπορεί να πάει η συνάρτηση της συμπόρευσης και ανταγωνισμού που υπάρχει μεταξύ Ιράν και Τουρκίας.
3.10. Για το Παλαιστινιακό
Ολα αυτά τα χρόνια φαίνεται πως έχει τιναχθεί στον αέρα η λογική πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η Συμφωνία του Οσλο το 1993, η λογική που επικράτησε στο Καμπ Ντέιβιντ (2000), ή στη Σύνοδο της Ανάπολις το 2007, η λογική του γνωστού «οδικού χάρτη».
Το παλαιστινιακό κράτος δε δημιουργήθηκε ακόμα, η κατοχή των εδαφών που άρπαξε το Ισραήλ στον πόλεμο των 7 ημερών το 1967 παραμένει και η κατάσταση γίνεται πιο περίπλοκη, χειροτερεύει.
Οι εξελίξεις που ακολούθησαν, η κατάσταση που διαμορφώθηκε στη Λωρίδα της Γάζας και τη Δυτική Οχθη, δημιουργεί μια πολύ δύσκολη κατάσταση για το παλαιστινιακό κίνημα αντίστασης.
Οδηγεί σε συνολικό αδυνάτισμα των θέσεών του, βοηθάει αντικειμενικά την πολύμορφη επέμβαση των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων στην Παλαιστίνη, που κύριο σκοπό έχουν να πνίξουν το κίνημα αντίστασης κατά της κατοχής και να ενισχύσουν δυνάμεις που θα συμφωνήσουν σε έναν πλήρη συμβιβασμό και σε αρνητική στάση απέναντι στην πάλη για τη δημιουργία ανεξάρτητου, κυρίαρχου και βιώσιμου κράτους με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ.
Οι ΗΠΑ και η ΕΕ μιλούν για δύο κράτη (Ισραήλ και Παλαιστινιακό), αλλά κρύβουν την ουσία. Και η ουσία είναι ότι μιλώντας για παλαιστινιακό κράτος δεν εννοούν κράτος κυρίαρχο, οργανωμένο, για την πορεία του οποίου θα αποφασίζει ο λαός του.
Εννοούν κράτος χωρίς σύνορα, χωρίς στρατό, περιορισμένης κυριαρχίας, ενώ μεθοδεύεται και η αυτονόμηση της Λωρίδας της Γάζας. Στο ίδιο έδαφος λειτουργούν και οι αποκαλύψεις για παραχώρηση εδαφών της Ανατ. Ιερουσαλήμ από τον Πρόεδρο Αμπάς, στις διαπραγματεύσεις του με το Ισραήλ.
Μια διευθέτηση που προχωρά υπογείως αφορά το Παλαιστινιακό, καθώς η υπερψήφιση του νόμου υπέρ των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων των Παλαιστινίων προσφύγων, από την πλειοψηφία του Κοινοβουλίου, αποδεικνύει την υλοποίηση της οριστικής εγκατάστασης των Παλαιστινίων προσφύγων σε Λίβανο - Συρία - Ιορδανία, ακόμη και στις ΗΠΑ και σε αραβικές χώρες, ως λύση του ζητήματος υπέρ του Ισραήλ, που έχει κάθετη αντίθεση με την επίλυσή του στη βάση των σχετικών αποφάσεων του ΣΑ του ΟΗΕ.
Ωστόσο, οι σχέσεις Ισραήλ - Λιβάνου / Συρίας / Ιράν φαίνεται να διέρχονται νέα φάση όξυνσης, μετά τη γενικότερη αποσταθεροποίηση στην περιοχή.
Το ΚΚΕ στηρίζει τον αγώνα του παλαιστινιακού λαού και την αντίστασή του ενάντια στις δυνάμεις κατοχής. Καταδικάζουμε τις πιέσεις στην παλαιστινιακή αρχή για νέους συμβιβασμούς.
Το παλαιστινιακό κίνημα έχει αναλάβει μια μεγάλη ευθύνη.
Κατά τη γνώμη μας, η αποτελεσματικότητα της δράσης του καθορίζεται από τη θέληση και την ικανότητα συγκέντρωσης και κινητοποίησης δυνάμεων ενάντια στον ιμπεριαλισμό και στην κατοχή, για την επίλυση του παλαιστινιακού προβλήματος κοιτάζοντας μπροστά σε ριζικές αλλαγές που θα αντιστοιχούν στις λαϊκές ανάγκες.
Παρακολουθούμε με ενδιαφέρον τη δράση των οργανώσεων που εναντιώνονται στην κατοχή και στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις.
Αντιπαλεύουμε την προσπάθεια ενοχοποίησης του κινήματος αντίστασης και της δράσης του στο όνομα της «τρομοκρατίας» και τονίζουμε ότι ο πραγματικός τρομοκράτης κατά των λαών είναι ο ιμπεριαλισμός.
Οι λαοί έχουν υποχρέωση να αξιοποιούν, να χρησιμοποιούν όλες τις αναγκαίες μορφές πάλης, συμπεριλαμβανομένου του ένοπλου αγώνα κατά των κατακτητών, κατά των δυναστών, για την εθνική και κοινωνική απελευθέρωση, στην προοπτική ενός ταξικά προσανατολισμένου εργατικού κινήματος και των συμμαχιών που θα θέσουν το ζήτημα της εξουσίας.
Κάθε λαός, και ο παλαιστινιακός, πρέπει να έχει το δικαίωμα να αποφασίζει κυρίαρχα για την κυβέρνηση και το μέλλον του.
Κάθε κίνημα, και αυτό αφορά και τις ισλαμικές οργανώσεις, κρίνεται από τη στάση του απέναντι στον ιμπεριαλισμό, στα μονοπώλια, απέναντι στην αντίθεση κεφαλαίου - εργασίας, στις αντιλαϊκές πολιτικές των κυβερνήσεων, αλλά και τη στάση που κρατάει απέναντι στο κομμουνιστικό κίνημα.
3.11. Ιράκ
Ο πρώτος κύκλος της ιμπεριαλιστικής θηριωδίας στο Ιράκ ολοκληρώθηκε. Οι ΗΠΑ όχι μόνο δεν αποχωρούν, αλλά με τους 50.000 πεζοναύτες και με τους 7.000 περίπου «ιδιώτες» μισθοφόρους που συνεχίζουν να διατηρούν στη χώρα, καθώς και με την κυβέρνηση των δωσίλογων, είναι φανερό ότι σχεδιάζουν την επί μακρόν κατοχή του Ιράκ.Στα 8 χρόνια της ιμπεριαλιστικής κατοχής (χωρίς να υπολογίζεται το μακελειό στον πρώτο πόλεμο του Κόλπου), το Ιράκ υπέστη ένα ολοκαύτωμα.
Ακριβή στοιχεία για τον αριθμό των αμάχων Ιρακινών που βρήκαν το θάνατο λόγω της «σταυροφορίας» των ΗΠΑ και των πρόθυμων συμμάχων τους είναι αδύνατον να υπάρξουν, ωστόσο μόνον οι νεκροί υπολογίζονται σε πάνω από 100 χιλιάδες.
Ταυτόχρονα, εξακολουθούν να παραμένουν σχέδια παραπέρα διαμελισμού του Ιράκ, ενώ ενισχύεται η θέση του Ιράν στον έλεγχο ιρακινών πολιτικών δυνάμεων και αναβαθμίζεται γενικότερα ο ρόλος του.
3.12. Χαρακτηριστικά στοιχεία της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας και η εμπλοκή της Ελλάδας και της Τουρκίας
Η συνέχιση του καθεστώτος της κατοχής, οι αποκλεισμοί περιοχών, ο αποκλεισμός της Λωρίδας της Γάζας, οι εν ψυχρώ δολοφονίες άμαχου πληθυσμού, γυναικών και παιδιών, οι δολοφονίες λαϊκών αγωνιστών, το διαχωριστικό τείχος, η όξυνση του προβλήματος των προσφύγων, η επέκταση των εποικισμών στη Δυτική Οχθη και στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, η καταπίεση και οι διώξεις κατά των Αράβων που ζουν στο Ισραήλ, είναι χαρακτηριστικά στοιχεία των εξελίξεων.
Σήμερα έχουμε να αντιμετωπίσουμε τα ιδιαίτερα απειλητικά πολεμικά τελεσίγραφα των ΗΠΑ και του Ισραήλ, που πραγματοποιούνται με την ενθάρρυνση της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, ενάντια στο Ιράν. Ανεξάρτητα από τα προσχήματα, με τα οποία «ντύνουν» οι ιμπεριαλιστές τις επιθετικές τους ενέργειες, πρέπει αυτές να καταδικαστούν μαζικά από τους λαούς.
Ταυτόχρονα, έχουμε και τις προειδοποιητικές επιδρομές της ισραηλινής πολεμικής μηχανής στη συνοριακή γραμμή με το Λίβανο, που μαρτυρούν την εντεινόμενη επιθετικότητα του κράτους του Ισραήλ με στόχο να μπορέσει αυτό να διασφαλίσει ότι θα απομυζήσει όλον τον ενεργειακό πλούτο της ευρύτερης περιοχής, αγνοώντας τα δικαιώματα του Λιβάνου.
Σ’ αυτές τις συνθήκες εκδηλώθηκε πιο έντονα η εμπλοκή της ελληνικής κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ στις υποθέσεις της Μ. Ανατολής. Εμπλοκή την οποία το ΚΚΕ καταδίκασε.
Αυτή η πρόσφατη, δήθεν, «ενεργή» παρουσία του Ελληνα πρωθυπουργού και προέδρου της Σοσιαλιστικής Διεθνούς στην περιοχή, εκείνο που ανέδειξε είναι η εμβάθυνση των σχέσεων της χώρας μας και της ΕΕ με το κράτος του Ισραήλ, την ώρα που συνεχίζεται ο σφαγιασμός του λαού της Παλαιστίνης.
Η ανταλλαγή επισκέψεων της ελληνικής και της ισραηλινής κυβέρνησης, οι εξαγγελίες και οι δηλώσεις που ακολούθησαν δεν έχουν καμιά σχέση με τα συμφέροντα των λαών της περιοχής, των λαών της Ελλάδας και του Ισραήλ.
Το αντίθετο, επιβεβαιώνουν και βαθαίνουν την οικονομική, πολιτική και στρατιωτική συνεργασία ανάμεσα στις δύο χώρες για να υπηρετηθεί η ακόμα μεγαλύτερη κερδοφορία του κεφαλαίου.
Η επιδίωξη της ελληνικής αστικής τάξης να αναπτύξει δραστήριο ρόλο, στον αντίποδα του δήθεν «φιλο-παλαιστινιακού» ρόλου που αναπτύσσει το τελευταίο διάστημα η αστική τάξη της Τουρκίας στην περιοχή, αποκαλύπτει πως πίσω από τα «στρογγυλά τραπέζια» και τα «διευρυμένα ελληνοτουρκικά υπουργικά συμβούλια», υπάρχουν και οξύνονται σκληροί ανταγωνισμοί ανάμεσα στις αστικές τάξεις, όχι μόνον των πιο ισχυρών ιμπεριαλιστικών χωρών, αλλά και των αστικών τάξεων που επιδιώκουν να παίξουν περιφερειακό ρόλο στα ιμπεριαλιστικά σχέδια.
3.13. Το ΚΚΕ στηρίζει τους αγώνες των λαών της Μέσης Ανατολής
Προβάλλει κοινά αιτήματα με το λαϊκό αντιιμπεριαλιστικό κίνημα λαών της Μέσης Ανατολής:
• Αποχώρηση του ισραηλινού στρατού από όλα τα κατεχόμενα αραβικά εδάφη (υψίπεδα και περιοχή του Γκολάν, Δυτική Οχθη κ.ά.).
• Πλήρης διάλυση των εποικισμών και δημιουργία του παλαιστινιακού κράτους (Λωρίδα της Γάζας και Δυτική Οχθη) με πρωτεύουσά του την Ανατολική Ιερουσαλήμ, δίπλα στο Ισραήλ. Λύση του ζητήματος των προσφύγων.
• Την επιστροφή των Παλαιστινίων προσφύγων με βάση το ψήφισμα 194 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και σύμφωνα επίσης με τα άλλα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
• Αμεση απελευθέρωση από το Ισραήλ όλων των Λιβανέζων και Παλαιστίνιων πολιτικών κρατουμένων, καθώς και των Παλαιστίνιων υπουργών και βουλευτών.
• Αποκατάσταση της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου και αποχώρηση του ισραηλινού στρατού απ’ όλα τα κατεχόμενα εδάφη του νοτίου Λιβάνου, συμπεριλαμβανομένης και της περιοχής Σεμπάα.