Η δεύτερη μέρα του συνεδρίου (4 του Ιούνη) ήταν αφιερωμένη βασικά στο ζήτημα της στάσης απέναντι στην Προσωρινή Κυβέρνηση. Ο εισηγητής, εκπρόσωπος της Εκτελεστικής Επιτροπής του Σοβιέτ Πετρούπολης, ένας από τους ηγέτες του Μπουντ, ο Μ. Ι. Λίμπερ, δικαιολογώντας τη συμμετοχή των μενσεβίκων και των εσέρων στην Προσωρινή Κυβέρνηση, τάχθηκε κατά του περάσματος της εξουσίας στα χέρια των Σοβιέτ, και δήλωσε ότι τα άμεσα καθήκοντα της κυβέρνησης πρέπει να είναι το δυνάμωμα της εξουσίας, η πάλη κατά της «αναρχίας», η αύξηση της μαχητικής ικανότητας του στρατού κλπ. Συμπληρώνοντας και αναπτύσσοντας τις βασικές θέσεις της εισήγησης του Λίμπερ και υπερασπίζοντας την Προσωρινή Κυβέρνηση και την πολιτική της επίθεσης, ο σοσιαλιστής υπουργός Τσερετέλι ισχυρίστηκε ότι στη Ρωσία δεν υπάρχει πολιτικό κόμμα που θα συμφωνούσε να πάρει την εξουσία στα χέρια του.
«Υπάρχει!» αντιτάχθηκε αποφασιστικά από τη θέση του ο Λένιν.
«Είπε ότι στη Ρωσία δεν υπάρχει πολιτικό κόμμα που θα ήταν έτοιμο να αναλάβει όλη την εξουσία», επανέλαβε αργότερα ο Λένιν από το βήμα του συνεδρίου. «Απαντώ: υπάρχει! Κανένα κόμμα δεν μπορεί να το αρνηθεί και το κόμμα μας δεν το αρνιέται: είναι κάθε στιγμή έτοιμο να πάρει όλη την εξουσία».
Στην χωρίς αρχές δειλή τακτική των μενσεβίκων, ο Λένιν αντιπαράθεσε τη σταθερή, θαρραλέα γραμμή των μπολσεβίκων. Πολλοί αντιπρόσωποι τον ήξεραν μόνο από τα συκοφαντικά άρθρα των αστικών και των εσερο-μενσεβίκικων εφημερίδων. Ενδιαφέρονταν, λοιπόν, να ακούσουν τον αρχηγό του κόμματος, για το οποίο τόσο πολύ και με τόσο μίσος έγραφαν οι εφημερίδες των συμβιβαστών. Ηθελαν από τον ίδιο προσωπικά να ακούσουν τις απόψεις των μπολσεβίκων.
Οι ιθύνοντες εγκέφαλοι του συνεδρίου, που το αντιλήφθηκαν αυτό, υποδέχτηκαν τη δήλωση του Λένιν με γέλια.
«Μπορείτε να γελάτε όσο θέλετε», απάντησε ο Λένιν, «αν όμως ο πολίτης υπουργός μας βάλει να αντιμετωπίσουμε αυτό το ζήτημα στην ίδια μοίρα μ’ ένα κόμμα της δεξιάς, θα πάρει την κατάλληλη απάντηση… Εκφράστε μας την εμπιστοσύνη σας, και θα σας δώσουμε το πρόγραμμά μας. Η συνδιάσκεψή μας στις 29 του Απρίλη έδωσε αυτό το πρόγραμμα. Δυστυχώς δεν το παίρνουν υπόψη και δεν το έχουν για οδηγό. Οπως φαίνεται, είναι ανάγκη να το εξηγήσουμε απλά». Και ο Λένιν άρχισε να εκθέτει τις βασικές αποφάσεις της Συνδιάσκεψης του Απρίλη, του μπολσεβίκικου κόμματος, για το ζήτημα της στάσης απέναντι στην Προσωρινή Κυβέρνηση.
Οσο μιλούσε, άλλαζε βαθμιαία και η διάθεση των αντιπροσώπων, ιδιαίτερα των στρατιωτών, που με δίψα άκουγαν προσεκτικά τα λόγια για τον ληστρικό πόλεμο, που συνέχιζε η κυβέρνηση, τα λόγια για την ειρήνη. Βήμα προς βήμα, ο Λένιν διάλυε την ομίχλη του ψέματος και της συκοφαντίας, προτείνοντας ένα καλοδεμένο και κατανοητό πρόγραμμα.
Ο χρόνος που είχε στη διάθεσή του ο Λένιν εξαντλήθηκε. Από τις πρώτες σειρές ακούστηκε η φωνή: «Μην του δώσετε άλλο χρόνο». Στην αίθουσα ξεσηκώθηκε ένας τρομερός θόρυβος. Ακούστηκαν διαμαρτυρίες και απαιτήσεις να παραταθεί ο χρόνος. Ακούστηκαν χειροκροτήματα, που πλήθαιναν ολοένα, αγκαλιάζοντας όλο και μεγαλύτερη μάζα αντιπροσώπων. Το προεδρείο, παίρνοντας υπόψη τη διάθεση των συγκεντρωμένων, υποχρεώθηκε να παρατείνει την ώρα. Το ζήτημα είχαν λύσει οι απλοί αντιπρόσωποι, οι στρατιώτες και οι εργάτες.
Κάτω από τα χειροκροτήματα της ομάδας αυτής των αντιπροσώπων του συνεδρίου, ο Βλαντίμιρ Ιλίτς τελείωσε την ομιλία του:
«Το πέρασμα της εξουσίας στα χέρια του επαναστατικού προλεταριάτου, που το υποστηρίζει η φτωχή αγροτιά, αποτελεί πέρασμα στον επαναστατικό αγώνα για την ειρήνη με τις πιο ασφαλείς, με τις πιο ανώδυνες μορφές που γνωρίζει η ανθρωπότητα, πέρασμα σε μια κατάσταση όπου η εξουσία και η νίκη των επαναστατών εργατών θα είναι εξασφαλισμένες και στη Ρωσία και σε όλο τον κόσμο».
Ολοι οι ομιλητές από τα κόμματα του συμβιβασμού, και πρώτ’ απ’ όλους οι Κερένσκι, Τσερνόφ, Σκόμπελεφ κ.ά., που μίλησαν μετά τον Λένιν, φοβέρισαν με κάθε τρόπο τους αντιπροσώπους με ζοφερές προοπτικές, σε περίπτωση που θα επερχόταν ρήξη με την Προσωρινή Κυβέρνηση. Θεωρούσαν ότι η επανάσταση τέλειωσε και, κατά τη γνώμη τους, για καμιά εξέλιξή της δεν μπορούσε να γίνει πια λόγος.
Η δεύτερη ομιλία του Β. Ι. Λένιν στο συνέδριο (9 του Ιούνη) αφορούσε άμεσα τα ζητήματα για τον πόλεμο και την ειρήνη. Κριτικάροντας την υποκρισία των ψευτοεπαναστατικών φράσεων υπενθύμισε στο συνέδριο την έκκληση του Σοβιέτ Πετρούπολης προς τους λαούς του κόσμου από 14 του Μάρτη που ανάφερε: «Αρνηθείτε να γίνετε όργανο αρπαγής και βίας στα χέρια των βασιλιάδων, των τσιφλικάδων, και των τραπεζιτών». Ο Λένιν, απευθυνόμενος προς τους ηγέτες των εσέρων και μενσεβίκων του Σοβιέτ, είπε:
«Αν εσείς λέτε: “αρνηθείτε να γίνετε όργανα στα χέρια των τραπεζιτών σας”, ενώ αφήνετε τους δικούς σας τραπεζίτες να μπουν στην κυβέρνηση, και τους βάζετε να παρακαθήσουν με τους σοσιαλιστές υπουργούς, τότε μετατρέπετε όλες τις εκκλήσεις σας σε μηδενικό, αναιρείτε στην πράξη όλη την πολιτική σας…».
