Το 2020, που οδεύει στο τέλος του, ήταν αποκαλυπτικό και διδακτικό για όσους διατηρούν ακόμα προσδοκίες για έναν πιο ανθρώπινο και κοινωνικά δίκαιο καπιταλισμό. Η στροφή προς τη μεγάλη κρατική παρέμβαση σε συν­θήκες βαθιάς διεθνούς καπιταλιστικής κρίσης στήριξε αποφασιστικά τους μονοπωλιακούς ομίλους και άμβλυ­νε προσωρινά κι ελάχιστα τη διόγκω­ση των μεγάλων προβλημάτων για τα λαϊκά στρώματα. Η διαχείριση της κρί­σης και της πανδημίας έχει διεθνώς το αντιλαϊκό πρόσημο του καπιταλισμού που σαπίζει.

Τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην ΕΕ το δημόσιο σύστημα υγείας βρίσκεται υπό τεράστια πίεση, ενώ η νέα κρί­ση επιχειρείται να φορτωθεί και πά­λι στις πλάτες του εργαζόμενου λα­ού. Την ίδια στιγμή, τόσο στην περιοχή μας όσο και σε άλλα σημεία του πλα­νήτη εξελίσσονται πολυεπίπεδοι ιμπε­ριαλιστικοί ανταγωνισμοί που –πέραν των επιδιώξεων των επιμέρους αστι­κών τάξεων– αποτυπώνουν τη σκλη­ρή επιθετική πολιτική των ΗΠΑ στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο ιμπε­ριαλιστικό σύστημα έναντι της ανερχόμενης Κίνας.

Η αντιλαϊκή διαχείριση της κρί­σης και της πανδημίας συνοδεύεται από την όξυνση της καταστολής στις ΗΠΑ και στην ΕΕ. Τα ιμπεριαλιστικά κέντρα γνωρίζουν ότι τα δύσκολα εί­ναι μπροστά τους και ότι η λαϊκή δυ­σαρέσκεια θα φουντώσει. Ενδεικτι­κές ήταν οι πρόσφατες μεγάλες κινη­τοποιήσεις στη Γαλλία για την κατάθε­ση του νομοσχεδίου για την «καθολι­κή ασφάλεια», σύμφωνα με το οποίο αυξάνονται οι δυνατότητες της αστυ­νομίας στην παρακολούθηση των δια­δηλωτών, ενώ τίθενται ασφυκτικοί πε­ριορισμοί στον Τύπο. Χαρακτηριστικό ήταν το όργιο καταστολής στις κινη­τοποιήσεις για το Πολυτεχνείο και στις συμβολικές εκδηλώσεις για τη μνή­μη του Α. Γρηγορόπουλου, αλλά και η τρομοκρατία –τόσο από την κυβέρνη­ση όσο και από την εργοδοσία (π.χ. σε COSCO, Ergo Green και σε συνδικαλι­στές τεχνικούς στην ιδιωτική τηλεόρα­ση)– κατά την απεργία της 26ης Οκτώβρη. Ειδικά όσον αφορά το Πολυτε­χνείο, αφότου προχώρησε στο πρωτο­φανές μέτρο της τετραήμερης απαγόρευσης όλων των δημόσιων συναθροί­σεων στις οποίες συμμετέχουν 4 ή πε­ρισσότερα άτομα, η κυβέρνηση χτύπη­σε βίαια τη συγκέντρωση του ΚΚΕ και των συνδικάτων, αξιοποιώντας αύρες, συλλήψεις και κυνηγητό των συμμετεχόντων μέχρι το Μεταξουργείο.

Γι’ αυτήν τη στάση της, η κυβέρνη­ση επιχείρησε να κρύψει τις πραγματι­κές προθέσεις της, επικαλούμενη την προστασία της δημόσιας υγείας. Η κυ­βέρνηση ήρθε σε δύσκολη θέση όταν προσπάθησε να αιτιολογήσει τη βί­αιη επίθεση σε μια συγκέντρωση στην οποία τηρούνταν όλα τα μέτρα προ­στασίας, τη στιγμή που κάνει «πλάτες» στο κεφάλαιο που στοιβάζει ανθρώ­πους στους χώρους εργασίας καταπα­τώντας ακόμα και στοιχειώδη μέτρα προστασίας της υγείας, τη στιγμή που δεν παίρνει κανένα μέτρο για την αντι­μετώπιση του καθημερινού στοιβάγ­ματος χιλιάδων ανθρώπων στα Μέσα Μεταφοράς, με συνέπεια (όπως ανα­φερόταν σε σχετική έκθεση των επο­πτών Δημόσιας Υγείας της Περιφέρει­ας Αττικής το Νοέμβρη) να είναι αδύ­νατη η τήρηση του μέτρου της απο­στασιοποίησης, τη στιγμή που ακό­μα και οι χιλιάδες αστυνομικοί στοι­βάζονταν τη 17η Νοέμβρη ο ένας πά­νω στον άλλο δημιουργώντας τη βασι­κή εστία μετάδοσης του ιού εκείνη τη μέρα. Φυσικά, κάτω από τη σκόνη της προπαγάνδας διαφαίνονται οι πραγ­ματικές τους στοχεύσεις: το χτύπημα του εργατικού-λαϊκού κινήματος σε μια περίοδο που η πανδημία αξιοποιείται για το πέρασμα μιας σειράς αντιλα­ϊκών μέτρων προς όφελος της υποβο­ήθησης της καπιταλιστικής κερδοφο­ρίας, αλλά και η διαχρονική προσπά­θεια χτυπήματος της ίδιας της πορείας προς την αμερικανική πρεσβεία. Έτσι, πρώην βουλευτής του ΠΑΣΟΚ σημεί­ωνε σε άρθρο της: «Ποιο λόγο έχει σή­μερα η Ελλάδα να παραδώσει αντιιμπεριαλιστικά μηνύματα στην αμερι­κανική πρεσβεία; ... Το αντιαμερικανικό και το αντιιμπεριαλιστικό κίνημα έχασαν το λόγο ύπαρξής τους.»!!

Η κρατική καταστολή και το συ­μπλήρωμά της, η ενσωμάτωση των εργαζόμενων, αξιοποιούνται –με διά­φορες μεταξύ τους αναλογίες σύμφω­να με τα εκάστοτε δεδομένα– ως μέ­σα επιδίωξης ενός κοινού σκοπού, της στοίχισης των εργαζόμενων πίσω από τις επιδιώξεις του κεφαλαίου. Στην πάλη του για τη χειραφέτηση των λα­ϊκών στρωμάτων από την αστική πολιτική, το ΚΚΕ καταπολεμά έμπρακτα τόσο το «καρότο» της ενσωμάτωσης όσο και το «μαστίγιο» της καταστο­λής. Αναδεικνύει την κοινή στόχευση αυτών των δύο μέσων και το γεγονός ότι και τα δύο αξιοποιούνται απ’ όλες τις αστικές κυβερνήσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, αντιπαλεύει σταθερά τη δια­χρονική προσπάθεια της σοσιαλδημο­κρατίας, παλιότερα του ΠΑΣΟΚ, τώ­ρα του ΣΥΡΙΖΑ, να ξεπλύνει τις δικές της αμαρτίες τόσο στον τομέα της κα­ταστολής όσο και συνολικά, και ν’ αξιοποιήσει το κίνημα προς όφελος της ανάδειξής της στην αστική διακυβέρ­νηση μέσω της συγκρότησης πολυποί­κιλων «αντιδεξιών», «αντιφασιστικών» κλπ. μετώπων.

Ενδεικτικό για τις επιδιώξεις των κα­πιταλιστών και του κράτους τους αυ­τήν την περίοδο είναι το περιεχόμενο του νέου νομοσχεδίου που παρουσί­ασε ο υπουργός Εργασίας. Σύμφωνα με αυτό, προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα απασχόλησης των ερ­γαζόμενων μέχρι 10 ώρες ημερησίως χωρίς προσθετή αμοιβή, με δυνατότη­τα «διευθέτησης» αυτού του παραπανίσιου χρόνου εργασίας εντός εξαμή­νου με ρεπό και άδειες, η υποχρέωση της δυνατότητας διαδικτυακής συμ­μετοχής στις ΓΣ των συνδικαλιστικών οργανώσεων και ηλεκτρονικής ψήφου εξ αποστάσεως για τις εκλογές, αλλά και για τη λήψη απεργίας, η υποχρέ­ωση των συνδικαλιστικών οργανώσε­ων ν’ αναφέρουν κατά την «προειδο­ποίηση της απεργίας» τα αιτήματα και τους λόγους της απεργίας, η υποχρέ­ωση προσωπικού ασφαλείας τουλάχι­στον κατά 40% στις απεργίες στο Δη­μόσιο, η απαγόρευση της κατάληψης χώρων και εισόδων.

Το νέο αντεργατικό νομοσχέδιο δίνει αντικειμενικά τη δυνατότητα για μια πλατιά συζήτηση μέσα στην εργατική τάξη για την επείγουσα απαίτηση να μειωθεί ο εργάσιμος χρόνος και ν’ αυ­ξηθούν οι μισθοί, γενικότερα και βαθύτερα για τον κλεμμένο εργάσιμο χρόνο και την καπιταλιστική εκμετάλλευση.

Αυτό το νομοσχέδιο αποτελεί συνέ­χεια των αντεργατικών νομοθετημάτων και των μνημονίων των προηγού­μενων κυβερνήσεων, επιδεινώνοντας ακόμα περισσότερο τους όρους εργα­σίας και αμοιβής και βάζοντας επιπλέ­ον εμπόδια στην αγωνιστική απάντη­ση στην αντεργατική λαίλαπα. Πρέ­πει επίσης να σημειωθεί η άμεση σύν­δεση κάποιων συγκεκριμένων διατάξε­ων του νομοσχεδίου με αντίστοιχα νομοθετήματα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Για παράδειγμα, η υποχρέωση ηλε­κτρονικής ψηφοφορίας για την απερ­γία συνδέεται άμεσα με το 50%+1 των ψήφων για την κήρυξη απεργίας που προβλέπει ο νόμος Αχτσιόγλου ή η υποχρέωση της εγγραφής των συνδι­καλιστικών οργανώσεων στο κρατικό Γενικό Μητρώο, που προβλέπεται από το νομοσχέδιο και συνεπάγεται αύξη­ση της παρέμβασης του κράτους στα συνδικάτα, έχει ήδη ψηφιστεί από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Πρόκειται για μέτρα τα οποία, ακόμα κι αν ψηφιστούν, πρέπει ν’ αντιπαλευτούν στην πράξη. Πάντως, μια πρώτη έμπρακτη απάντη­ση στις διατάξεις για τις ηλεκτρονικές ψηφοφορίες ήρθε από τους εκπαιδευ­τικούς, οι οποίοι στην πρώτη απόπει­ρα εφαρμογής της υποχρεωτικής ηλε­κτρονικής ψηφοφορίας σε εκλογές εργαζόμενων απάντησαν με αποχή που προσέγγισε το 95%!

Παράλληλα, στα τέλη Νοέμβρη πα­ρουσιάστηκε και η λεγάμενη Έκθεση Πισσαρίδη. Στο επίκεντρο της Έκθε­σης βρίσκονται οι περαιτέρω ανατρο­πές στο Ασφαλιστικό μέσω της ενίσχυ­σης του κεφαλαιοκρατικού του χαρα­κτήρα, δηλαδή της μεγαλύτερης σύν­δεσής του με τις κεφαλαιαγορές, με στόχο από τη μία να επιτευχθεί η «στα­διακή αποκλιμάκωση της συνταξιοδοτικής δαπάνης ως ποσοστού του ΑΕΠ και η μείωση της επιχορήγησης από τον κρατικό προϋπολογισμό ως ποσο­στό των συνολικών δαπανών του» και, από την άλλη, να συγκεντρωθούν και να κατευθυνθούν κεφάλαια στην αγο­ρά έτσι ώστε «το ασφαλιστικό σύστη­μα ... να είναι μοχλός ανάπτυξης και όχι τροχοπέδη». Στην Έκθεση εκτιμάται μάλιστα ότι αυτή η ασφαλιστική «μεταρρύθμιση» «θα δημιουργήσει νέα αποθεματικά προς επένδυση ύψους έως και 99 δισ. σε 40 χρόνια». Επιδι­ώκεται, λοιπόν, η μείωση του μεριδίου της κύριας και της επικουρικής σύντα­ξης (που αποτελούν το λεγόμενο «δι­ανεμητικό πυλώνα») και η μεγάλη ενί­σχυση τω Επαγγελματικών Ταμείων και της ιδιωτικής Ασφάλισης (του λε­γάμενου «ανταποδοτικού πυλώνα»). Με απλά λόγια, το αν και πόση σύντα­ξη θα παίρνει κανείς θα εξαρτάται όλο και λιγότερο από τις «αγορές». Η στα­θερότητα και η επάρκεια της σύνταξης θυσιάζονται στο βωμό της στήριξης της καπιταλιστικής ανάπτυξης.

Παράλληλα, η Έκθεση προβλέπει –σε αντιστοιχία με το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας– την περαιτέ­ρω μείωση της πληρωμής των υπερω­ριών, τη διευκόλυνση των απολύσε­ων και την προσαρμογή του ύψους του επιδόματος ανεργίας στο 55% του μέ­σου μηνιαίου μισθού του ανέργου στα προηγούμενα 3 έτη, σε συνδυασμό με τον περιορισμό του από τους 12 στους 6 μήνες (και αυτό υπό την προϋπόθε­ση ότι ο άνεργος συμμετέχει σε προ­γράμματα κατάρτισης και «ενεργούς αναζήτησης εργασία»). Για τον κατώτατο μισθό, η Έκθεση προβλέπει ότι θ’ αποφασίζεται μονομερώς από την κυ­βέρνηση με βάση την ανταγωνιστικό­τητα της οικονομίας και τις δεσμευτι­κές γι’ αυτήν προτάσεις του σχετικού «Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων». Επί­σης, εν μέσω πανδημίας, προβλέπει τη «ριζική αναδιάρθρωση του συστήματος Υγείας» για την «ενίσχυση των αναπτυ­ξιακών προοπτικών του» μέσω της πα­ραπέρα μετατροπής των νοσοκομείων σε αυτοχρηματοδοτούμενες επιχειρη­ματικές μονάδες, της διεύρυνσης των ΣΔΙΤ, την πριμοδότηση των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιριών, το πέρασμα της ΠΦΥ στην ευθύνη των δήμων και των Περιφερειών κλπ. (εξ ου μάλλον και η μείωση της χρηματοδότησης για την υγεία στον Προϋπολογισμό για το 2021...). Αντίστοιχες «μεταρρυθμίσεις» προβλέπονται στην Έκθεση για όλους τους τομείς, από τη φορολογία και τη Δικαιοσύνη μέχρι το τραπεζικό σύστη­μα και την Εκπαίδευση. Στην κατεύθυν­ση των δεδομένων της Έκθεσης κινεί­ται και ο «Κώδικας διευθέτησης οφει­λών και παροχής δεύτερης ευκαιρίας» που ψηφίστηκε τον Οκτώβρη και βά­ζει οριστικό τέλος στα όποια απομεινάρια δικαστικής προστασίας και για την πρώτη κατοικία, ενώ σφίγγει συνο­λικά τη θηλιά στα λαϊκά στρώματα για να «προσέλθουν στο ταμείο».

Από τα παραπάνω αναδεικνύεται το ξεκάθαρο ταξικό πρόσημο της Έκ­θεσης και συνεπώς και το πραγματι­κό κίνητρο πίσω από το σχόλιο του Κ. Μητσοτάκη ότι «αυτή η έκθεση ... δεν είναι πολιτικό κείμενο και γι’ αυτό και πιστεύω ότι πρέπει να μείνει έξω από την πολιτική –μάλλον θα έλεγα την κομματική– αντιπαράθεση». Αυ­τό το πρόσημο δεν μπορεί να κρυφτεί από τα φληναφήματα και τις ψεύτι­κες διαχωριστικές γραμμές που προ­σπαθεί να χαράξει για άλλη μία φορά η σοσιαλδημοκρατία, τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο και το ΠΑΣΟΚ, χαρακτηρίζοντας αμφότεροι την Έκθεση Πισσαρίδη ως «νεοφιλελεύθερη και συντηρητική» πρωτοβουλία της κυβέρνησης της ΝΔ. Υπενθυμίζεται ότι το κόμμα της αξιω­ματικής αντιπολίτευσης, ο ΣΥΡΙΖΑ, εί­ναι το κόμμα των βαριών αντιασφαλιστικών χτυπημάτων και των μειώσε­ων των συντάξεων του 3ου μνημονίου (2015) σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της ΕΕ, το κόμμα των περαιτέρω ορι­ζόντιων μειώσεων στις συντάξεις με το «νόμο Κατρούγκαλου» (2016), το κόμ­μα της περικοπής της «προσωπικής διαφοράς» (2017), το κόμμα της πλή­ρους κατάργησης του ΕΚΑΣ των χαμηλοσυνταξιούχων, το κόμμα της μονιμο­ποίησης της ανόδου των ορίων ηλικί­ας συνταξιοδότησης στα 67 κλπ. Φυσι­κά, αντίστοιχα παραδείγματα θα μπο­ρούσαν να δοθούν και για το ΠΑΣΟΚ/ ΚΙΝΑΛ, το οποίο άλλωστε στάθηκε αρωγός και στην αντιασφαλιστική επί­θεση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.

Το Νοέμβρη υποβλήθηκε από την ελληνική κυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το «Εθνικό Σχέδιο Ανά­καμψης και Ανθεκτικότητας» που απο­τελεί όρο για την –υπό προϋποθέσεις– εκταμίευση των 32 δισ. που προβλέπονται για την Ελλάδα από το «Ταμείο Ανάκαμψης» της ΕΕ. Προς όφελος της χρηματοδοτικής –και όχι μόνο– στήρι­ξης των εγχώριων επιχειρηματικών ομίλων, το «Εθνικό Σχέδιο» ενσωμα­τώνει όλες τις αντιλαϊκές δεσμεύσεις που απορρέουν από την πρόσφατη 8η Έκθεση Ενισχυμένης Εποπτείας της Κομισιόν, τα προβλεπόμενα από την «Έκθεση Πισσαρίδη», αλλά και την έκ­φραση όλων αυτών στον Προϋπολογι­σμό για το 2021. Οι δυνατότητες χρη­ματοδοτικής στήριξης του κεφαλαίου αυξάνονται για την κυβέρνηση και από τα 767 εκατ. ευρώ (από τα κέρδη των ελληνικών ομολόγων που παρακρα­τούσαν οι ευρωπαϊκές τράπεζες) που ενέκρινε το Eurogroup στη βάση της 8ης Έκθεσης Ενισχυμένης Εποπτείας ως επιβράβευση της αντιλαϊκής πορεί­ας της κυβέρνησης.

Με τα ίδια ελατήρια κινείται η κυ­βέρνηση και στην εξωτερική πολιτι­κή, έχοντας ως βασικό στόχο τη γεωστρατηγική αναβάθμιση της αστικής τάξης. Αυτόν το σκοπό υπηρετούν η σύμπλευση με τους αμερικανοΝΑΤΟΪκούς σχεδιασμούς, η ιεράρχηση της συμμαχίας με τη Γαλλία και η περαιτέ­ρω ενίσχυση της συμμαχίας της με μια σειρά κράτη της περιοχής. Χαρακτηρι­στικό είναι ότι το τελευταίο δίμηνο επισκέφτηκαν την Ελλάδα ο υπ. Εξωτερι­κών των ΗΠΑ Μ. Πομπέο (με τα αστι­κά ΜΜΕ να πανηγυρίζουν για το γεγο­νός ότι είναι η πρώτη φορά που Αμερι­κανός ΥΠΕΞ επισκέπτεται την Ελλάδα για δεύτερη φορά σε ένα χρόνο) και ο γγ του ΝΑΤΟ Γ. Στόλτενμπεργκ, εστιά­ζοντας και οι δύο στο ρόλο που παίζει η Ελλάδα και οι υποδομές της (σε Σού­δα, Αλεξανδρούπολη, Σύρο κλπ.) στην αντιμετώπιση των ρωσικών και κινεζι­κών επιδιώξεων στην περιοχή. Ταυτό­χρονα, μετά και από σχετική παρέμβα­ση του Αμερικανού πρέσβη Τζ. Πάιατ, προχωράει απ’ ό,τι φαίνεται και η αγο­ρά των αμερικανικών μαχητικών F-35 από την Ελλάδα. Αντίστοιχα, το ελλη­νικό αστικό κράτος προσπαθεί ν’ αξιοποιήσει τη σθεναρή αντίδραση της Γαλλίας στην προσπάθεια της τουρ­κικής αστικής τάξης να εδραιώσει τα συμφέροντά της σε περιοχές που είτε στο παρελθόν συνδέονταν με τη γαλ­λική αποικιοκρατία (Βόρεια Αφρική, Μέση Ανατολή) είτε σήμερα δραστη­ριοποιούνται γαλλικοί επιχειρηματικοί όμιλοι, από την ευρύτερη περιοχή της Ν/Α Μεσογείου μέχρι τον Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα.

Όσον αφορά τις πολυμερείς δια­κρατικές συμπράξεις ανάμεσα σε κρά­τη της περιοχής, στις οποίες πρωτο­στατεί η ελληνική κυβέρνηση, στις αρ­χές Νοέμβρη συναντήθηκαν για άλ­λη μία φορά στη Λευκωσία οι υπουρ­γοί Άμυνας Ελλάδας, Κύπρου και Ισ­ραήλ. Εκεί συμφώνησαν «να διερευνηθεί η δυνατότητα διεύρυνσής της σε ένα πλαίσιο “3+1” πιθανώς με άλλες χώρες, με τις οποίες μοιραζόμαστε τις ίδιες αξίες κι επιδιώξεις για το μέλλον της ευρύτερης περιοχής μας» και δι­ευκρίνισαν με σαφήνεια ότι «σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται ασφαλώς και οι ΗΠΑ, η παρουσία των οποίων έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για την ασφάλεια και σταθερότητα στην Ανατολική Με­σόγειο». Επίσης, στα τέλη Νοέμβρη - αρχές Δεκέμβρη έλαβε χώρα στην ευ­ρύτερη περιοχή της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου και η διακλαδική άσκηση Ελλάδας-Αιγύπτου «Μέδουσα 10», στην οποία συμμετείχαν και δυνάμεις από τη Γαλλία, την Κύπρο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η ελληνική κυβέρ­νηση εμφανίζεται έτοιμη ακόμα και για την αποστολή ειδικών δυνάμεων (αλε­ξιπτωτιστών) στο... Μάλι της Δυτικής Αφρικής, στο πλάι των γαλλικών στρα­τευμάτων που πραγματοποιούν επέμ­βαση στη χώρα με το πρόσχημα της «τρομοκρατίας» και της «ανάσχεσης των μεταναστευτικών ροών».

Όσον αφορά το κατά πόσο αυτές οι διακρατικές συμφωνίες και ασκήσεις αποτελούν απάντηση στην τουρκική επιθετικότητα, όπως ισχυρίζεται η κυ­βέρνηση, αρκεί ν’ αναφερθεί ότι αυτή λαμβάνει χώρα ακριβώς εντός αυτού του ευρωΝΑΤΟΪκού πλαισίου, με χα­ρακτηριστικές τις συνεχείς εκδόσεις NAVTEX της Τουρκίας για περιοχές που βρίσκονται ακόμα και εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, τις τουρ­κικές προκλήσεις στα Βαρώσια της Κύπρου και τις συνεχείς αρνήσεις της ΕΕ για απόφαση και υλοποίηση κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας.

Ιδιαίτερη σημασία για τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή και τη βαθύτε­ρη εμπλοκή της Ελλάδας στους ιμπε­ριαλιστικούς ανταγωνισμούς έχει η υπογραφή από τον πρωθυπουργό με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα της «ρή­τρας αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρο­μής σε περίπτωση επίθεσης από τρί­το μέρος». Αυτή η συμφωνία αποτε­λεί την πρώτη τέτοιου είδους διμερή στρατιωτική συνεργασία που υπογρά­φει η Ελλάδα τα τελευταία 75 χρόνια, ενώ, σύμφωνα με όσα γράφτηκαν στον Τύπο, θ’ αποτελέσει «πρόπλασμα» για την ανάπτυξη μιας νέας πολυμερούς συνεργασίας στην περιοχή της Ανατο­λικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατο­λής και του Περσικού Κόλπου, με το βλέμμα στραμμένο «προς Ανατολάς». Στο νέο σχήμα θα συμμετέχουν αρχι­κά η Ελλάδα, το Ισραήλ και τα ΗΑΕ, με προοπτική να προστεθούν αργότε­ρα η Αίγυπτος, ακόμα και η Ινδία! Ταυ­τόχρονα, πληροφορίες αναφέρουν ότι η ελληνική κυβέρνηση προετοιμά­ζει αντίστοιχη συμφωνία και με τη Σα­ουδική Αραβία, με την οποία άλλωστε υπάρχει ήδη συμφωνία για αποστο­λή ελληνικών «Patriot» προς ενίσχυση της αντιαεροπορικής ομπρέλας απέ­ναντι στο Ιράν.

Οι παραπάνω επιλογές αποτελούν άμεση συνέχεια των επιλογών της κυ­βέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Η ίδια η πα­ρέμβαση του πρώην υπουργού Εξω­τερικών Γ. Κατρούγκαλου επαληθεύ­ει του λόγου το αληθές: «Η κυβέρνηση θα πρέπει ν’ αξιοποιήσει τα κεκτημένα που εξασφάλισε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, το Στρατηγικό Διάλογο, το πλαίσιο 3+1 με το Ισραήλ, τον East Med Act.» Επι­βεβαιώνεται για άλλη μία φορά ότι οι βασικές επιδιώξεις της αστικής τάξης στη χώρα μας, όπως και σε κάθε χώρα, δεν εξαρτώνται από το ποιο κόμμα βρί­σκεται στην αστική διακυβέρνηση. Εκεί συνίσταται άλλωστε και η πολυδιαφη­μισμένη «συνέχεια του κράτους».

Χαρακτηριστικό της οξύτητας των ανταγωνισμών στην περιοχή είναι η δυσαρέσκεια της Γερμανίας για την άσκηση «Μέδουσα», με τη γερμανι­κή εφημερίδα Handelsblatt να γράφει ότι με αυτήν «η Ελλάδα απομακρύνε­ται από τη Γερμανία». Αντίστοιχα, ο Ν. Δένδιας, προσπαθώντας ν’ ασκήσει πίεση στη Γερμανία, σημείωσε σε συ­νέντευξή του στο περιοδικό Politico: «Αδυνατώ να καταλάβω το δισταγ­μό της Γερμανίας να χρησιμοποιήσει την τεράστια ισχύ που έχει η οικονομία της για να δώσει ένα σαφές παράδειγ­μα ότι οι χώρες πρέπει να υπακούν στο Διεθνές Δίκαιο ... Καταλαβαίνω το οικονομικό θέμα από τη γερμανική πλευρά, αλλά είμαι βέβαιος ότι και αυ­τή καταλαβαίνει την τεράστια αντίφα­ση του να παρέχεις επιθετικά όπλα σε μια χώρα που απειλεί την ειρήνη και τη σταθερότητα δύο χωρών της ΕΕ. Αυ­τός είναι ο ορισμός της λέξης “αντίφα­ση .»

Η κυβέρνηση προσπαθεί να «νομι­μοποιήσει» στη λαϊκή συνείδηση την όλο και βαθύτερη εμπλοκή της Ελλά­δας στην υλοποίηση επικίνδυνων ιμπε­ριαλιστικών σχεδίων σε βάρος των λα­ών της Ανατολικής Μεσογείου, παρουσιάζοντάς την ως ασπίδα απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα. Ασφα­λώς η επιθετικότητα της τουρκικής αστικής τάξης με την ανοιχτή αμφι­σβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμά­των της Κύπρου και της Ελλάδας αυ­ξήθηκε το 2020.

Αυτό όμως που πρέπει να κατανο­ηθεί είναι ότι οι εξελίξεις στην περιο­χή μας και οι ίδιες οι διενέξεις ανάμεσα στην ελληνική και την τουρκική αστι­κή τάξη εντάσσονται σ’ ένα ευρύτερο πλαίσιο αντιπαράθεσης και αναδιάτα­ξης δυνάμεων, που φαίνεται να κλιμα­κώνεται επικίνδυνα σε όλη την περιο­χή που εκτείνεται από τη Ν/Α Μεσό­γειο και τη Μ. Ανατολή μέχρι τον Καύ­κασο και το Ιράν. Αυτή η περιοχή είναι άλλωστε καθοριστική και στη διαπάλη για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία στο ιμπεριαλιστικό σύστημα, αφού είναι πλούσια σε ενεργειακές πηγές, απο­τελεί σημαντικό «σταυροδρόμι» για τη μεταφορά ενέργειας κι εμπορευμά­των, γειτνιάζει γεωγραφικά με βασι­κούς αντιπάλους των ΗΠΑ κλπ. Έτσι, μέσω των συμμαχιών στις οποίες ανα­φερθήκαμε και της εμβάθυνσης των διπλωματικών, πολιτικών και στρατιω­τικών δεσμών με κράτη όπως το Ισρα­ήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία, το ελληνικό κρά­τος γίνεται μέρος του μπλοκ δυνάμεων που υπό την ηγεμονία των ΗΠΑ αντι­παρατίθεται ανοιχτά και με όλα τα μέ­σα με δυνάμεις όπως το Ιράν, η Ρωσία και η Κίνα.

Οι κίνδυνοι αυτής της επιλογής φαί­νονται και από τις εξελίξεις που πυροδοτήθηκαν από την πρόσφατη δολο­φονία του «αρχιτέκτονα» του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, αναπλη­ρωτή υπουργού Άμυνας και ταξίαρχου των «Φρουρών της Επανάστασης», Μοχσέν Φαχριζαντέχ. Ως απάντη­ση σε αυτήν τη δολοφονία, το ιρανικό κοινοβούλιο ψήφισε –αν και εκκρεμεί η απαραίτητη έγκριση του Προέδρου της χώρας, που έχει εκφραστεί αρνητι­κά γι’ αυτόν– νόμο που προβλέπει την ενίσχυση των αποθεμάτων εμπλουτι­σμένου ουρανίου, πέρα από τα όρια που επιτρέπει η Συνθήκη του 2015 για τα πυρηνικά του Ιράν (από την οποία έτσι κι αλλιώς έχουν αποχωρήσει μονομερώς οι ΗΠΑ), και τον τερματισμό των επιθεωρήσεων του ΟΗΕ σε πυρη­νικές εγκαταστάσεις της χώρας, εφό­σον οι κυρώσεις εναντίον του Ιράν δεν έχουν αρθεί εντός δύο μηνών. Η δο­λοφονία αυτή καθώς και η κλιμάκωση της αμερικανικής πίεσης απέναντι στο Ιράν ήρθε, μάλιστα, λίγο μετά από τη σαφή ενίσχυση της Ρωσίας στην περι­οχή με την τριμερή «ειρηνευτική» συμ­φωνία Αρμενίας - Αζερμπαϊτζάν - Ρω­σίας που τερμάτισε τη σύγκρουση στο Ναγκόρνο Καραμπάχ στο Νότιο Καύ­κασο, αλλά από την προηγούμενη φά­ση ενίσχυσης της Ρωσίας με την έκ­βαση του πολέμου στη Συρία. Επίσης, το Νοέμβρη μειώθηκαν περαιτέρω τα αμερικανικά στρατεύματα στο Αφγανι­στάν, στο οποίο ενισχύεται σταθερά η παρέμβαση της Ρωσίας και του Ιράν.

Σε αυτό το πλαίσιο, έλαβαν χώρα και οι εκλογές στις ΗΠΑ με το νέο Πρό­εδρο των ΗΠΑ Τζ. Μπάιντεν να κά­νει σαφές ότι, παρά τις υπαρκτές δια­φορές σε μια σειρά τομείς με τον Ντ. Τραμπ, είναι έτοιμος να δώσει τη μά­χη για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ με την ίδια οξύτητα που την έδωσε και ο προκάτοχός του. Χαρα­κτηριστικά για τη ρότα της νέας αμερι­κανικής κυβέρνησης είναι όσα γράφει ο Τζ. Τράουμπ σε άρθρο του στο περι­οδικό Foreign Policy: «Το επιτελείο του Μπάιντεν υπόσχεται αποκατάσταση, όχι μετασχηματισμό. Όποιος ελπίζει σε δραστική απομάκρυνση από την προ- Τραμπ εποχή ... θ’ απογοητευτεί... [η νέα κυβέρνηση] θα πρέπει ν’ αντιμετω­πίσει νέες προκλήσεις από την Κίνα και τη Ρωσία, να επιβεβαιώσει την κεντρι­κή θέση της δημοκρατίας [των ΗΠΑ] στην παγκόσμια τάξη.» Αυτός ο «πό­λεμος» έχει μια σειρά επιμέρους «μά­χες», όπως η γεωστρατηγική ισορρο­πία σε μια σειρά «γωνιές» του πλανήτη, οι εξελίξεις στην ψηφιακή οικονομία, στα δίκτυα τηλεπικοινωνιών 5G, συνο­λικά στην «4η Βιομηχανική Επανάστα­ση» (αυτοματοποίηση, ρομποτική, δια­δικτυακές υπηρεσίες - τομείς όπου τα κινεζικά μονοπώλια τείνουν να πάρουν προβάδισμα), ακόμα και η ίδια η διαχεί­ριση της πανδημίας. Ιδιαίτερα γι’ αυτήν την τελευταία ενδεικτική ήταν η πρό­σφατη «κραυγή αγωνίας» της Ά. Μέρκελ: «Η πανδημία θα μας πάει πίσω οι­κονομικά. Πού θα καταλήξουμε εμείς, πού η Κίνα, πού πηγαίνει η Νότια Κο­ρέα; ... Πρέπει ν’ αναρωτηθούμε πού θα καταλήξει η Ευρώπη μετά από την κρίση. Πιστεύω ότι θα υπάρξει ακόμη μια αναδιάταξη των περιοχών.»

Η Κίνα, με τη σειρά της, αναπτύσσει τη δική της στρατηγική. Βγαίνοντας λι­γότερο λαβωμένη απ’ όλα τ’ άλλα κρά­τη από την πανδημία και συνεπώς κερ­δισμένη στο μεταξύ τους ανταγωνισμό, προχωράει σε μια σειρά κινήσεις, με πιο εμβληματική τη σύναψη τον προ­ηγούμενο μήνα της «Περιφερειακής Ολοκληρωμένης Οικονομικής Εται­ρικής». Αυτή η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου –στην οποία συμμετέχουν υπό την πρωτοκαθεδρία της Κίνας μια σειρά κράτη της περιοχής συμπερι­λαμβανομένων της Ιαπωνίας, της Αυ­στραλίας, της Ν. Κορέας, του Βιετνάμ κλπ.– αποτελεί τη μεγαλύτερη συμ­φωνία ελεύθερου εμπορίου στον κό­σμο, καλύπτοντας σχεδόν το ένα τρί­το του παγκόσμιου πληθυσμού και πε­ρίπου το 30% του παγκόσμιου Ακαθά­ριστου Εγχώριου Προϊόντος. Πρόκει­ται για μια συμφωνία η οποία, με δεδο­μένη και την αποχώρηση το 2017 των ΗΠΑ από τη λεγάμενη «Εταιρική Σχέ­ση του Ειρηνικού», φαίνεται ν’ αλλάζει υπέρ της Κίνας τον οικονομικό συσχε­τισμό στην περιοχή. Αξίζει ταυτόχρονα να σημειωθεί ότι συνολικά η «στρατη­γική πρόκληση» της Κίνας είναι τέτοια, που έχει εξαναγκάσει ΗΠΑ και ΕΕ να διερευνήσουν, παρά τις μεγάλες μετα­ξύ τους αντιθέσεις, περιθώρια κοινής απάντησης. Πρόκειται για ένα δύσκο­λο εγχείρημα, αν υπολογίσουμε, π.χ., το γεγονός ότι 12 κράτη-μέλη της ΕΕ συμμετέχουν στην κινεζική επενδυτική πρωτοβουλία «17+1».

Όσον αφορά τα κείμενα της έκδο­σης, η ομιλία του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ σ. Δ. Κουτσούμπα για την έκδοση της Σύγχρονης Εποχής Η δίκη της Χρυσής Αυγής. Η αποκάλυψη του πραγματικού προσώπου της εγκληματικής-ναζιστικής οργάνωσης αναδεικνύει καταρχάς τον πραγματικό χαρακτήρα της ναζιστικής εγκληματικής οργάνωσης της Χρυσής Αυγής, τις συνθήκες μέσα στις οποίες αύξησε την επιρροή της, τις δι­ασυνδέσεις της μέσα στον κρατικό μη­χανισμό, αλλά και την ανοιχτή αμοι­βαία στήριξη ανάμεσα σε αυτήν και τμήματα της αστικής τάξης. Παράλλη­λα, αποκαλύπτει τον όψιμο «αντιφασισμό» μιας σειράς κομμάτων και θε­σμών οι οποίοι έβαλαν και συνεχίζουν να βάζουν –με προσαρμοσμένο βέβαια τρόπο– «πλάτη» στο ξέπλυμα των φα­σιστών, ενώ στηρίζουν το «θερμοκή­πιο» στο οποίο ευδοκιμούν τα σαπόχορτα του φασισμού, δηλαδή τον κα­πιταλισμό, την ΕΕ και τη «θεωρία των δύο ακρών». Στο κείμενο αναδεικνύε­ται η σταθερή και διαχρονική αντιπα­ράθεση των κομμουνιστών με τη Χρυ­σή Αυγή σε όλα τα επίπεδα (ιδεολογι­κό, πολιτικό, δικαστικό, μαζικό), κα­θώς και το ότι δε χωράει καμία επανάπαυση από την καταδικαστική απόφα­ση για τη Χρυσή Αυγή.

Το κείμενο με τίτλο «Για το διεθνές πολιτικο-στρατιωτικό πλαίσιο του σύγ­χρονου κόσμου» παρουσιάζει το ψηφι­δωτό των βασικών εξελίξεων και αντι­θέσεων στον παγκόσμιο καπιταλισμό της εποχής μας. Ξεκινώντας από τις αρνητικές για τους λαούς συνέπειες της ανατροπής του σοσιαλισμού, εστι­άζει στο χαρακτήρα της διαπάλης για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία ανά­μεσα σε ΗΠΑ και Κίνα, αλλά και στον οικονομικο-κοινωνικό χαρακτήρα της τελευταίας. Στη συνέχεια χαρτογρα­φεί τους σχεδιασμούς των ΝΑΤΟ και ΕΕ, αλλά και των υπόλοιπων, παλιών και νέων, ιμπεριαλιστικών συνασπι­σμών σε συνδυασμό με τις αντιθέσεις στο εσωτερικό τους. Όλα τα παραπά­νω προσεγγίζονται υπό το πρίσμα της διαπάλης γι’ αυτές τις εξελίξεις στις γραμμές του Διεθνούς Κομμουνιστι­κού Κινήματος. Τέλος, παρουσιάζε­ται ο τρόπος συμμετοχής της Ελλά­δας στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνι­σμούς στην περιοχή και οι κίνδυνοι πο­λεμικής αναμέτρησης στο Αιγαίο.

Το κείμενο με τίτλο «Λούντβιχ Βαν Μπετόβεν. Ένας μεγάλος συνθέ­της στις μεγάλες ρωγμές της Ιστορί­ας» παρουσιάζει όλα τα βασικά στοι­χεία της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στις συνθήκες της –μεταβατικής προς τον καπιταλισμό– εποχής του μεγά­λου συνθέτη και στη μεγάλη προσωπι­κότητά του. Παρουσιάζεται με συγκε­κριμένο τρόπο πώς επέδρασαν στη μουσική δημιουργία του οι νέες οικο­νομικές και κοινωνικές σχέσεις, ποια ήταν η επιρροή των ιδεών του Διαφω­τισμού σε αυτόν, πώς επέδρασαν στο έργο του οι τεχνικές καινοτομίες της εποχής στα μουσικά όργανα. Σε αυτήν τη βάση, και μέσα από την παρουσία­ση των τριών διαφορετικών περιόδων στις οποίες συνήθως κατηγοριοποιεί­ται το έργο του στη σχετική αρθρογραφία, αναλύεται ποιο είναι το νέο που έφερε ο Μπετόβεν στη μουσική της εποχής, ενώ αντλούνται και γενικότε­ρα συμπεράσματα για τη σχέση ανάμε­σα στο χαρακτήρα της εκάστοτε επο­χής και στα περιθώρια που αυτός αφή­νει για τη δημιουργία στις τέχνες.

Το κείμενο με τίτλο «Ο ρόλος των μεσαίων στρωμάτων στη διαδικασία της οικοδόμησης του σοσιαλισμού στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρα­τία» εστιάζει στην κριτική παρουσίαση βασικών στοιχείων του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίστηκε στη ΓΛΔ το ζήτημα της ατομικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής. Χωρίς να έχει, από τον ίδιο του το χαρακτήρα, τη φιλο­δοξία αναλυτικής μελέτης πάνω στο ζήτημα, παρουσιάζει κάποιους χρήσι­μους προβληματισμούς για την εμβά­θυνση της σχετικής μελέτης.

Στην ενότητα «Μαρξ-Ένγκελς» πε­ριλαμβάνονται δύο κείμενα για τη ζωή και το έργο του Φρ. Ένγκελς, αρχή μιας σειράς άρθρων της ΚΟΜΕΠ με αφορμή τη 200ή επέτειο από τη γέννη­ση του μεγάλου επαναστάτη. Το πρώ­το, με τίτλο «Φρίντριχ Ένγκελς», γρά­φτηκε από τον Β. I. Λένιν το 1895, ενώ το δεύτερο, με τίτλο «Για την επέτειο της γέννησης του Φρίντριχ Ένγκελς», γράφτηκε από τον Wolf Dieter Gudopp το 2000. Στα δύο κείμενα παρουσιά­ζονται τόσο οι συνθήκες της εποχής στις οποίες ο Ένγκελς θεμελίωσε μα­ζί με τον Μαρξ την κομμουνιστική κο­σμοθεωρία όσο και οι βασικοί σταθμοί της θεωρητικής συμβολής του.

Στην ενότητα «Βιβλιοπαρουσίαση» περιλαμβάνονται η Εισαγωγή στην έκ­δοση της Σύγχρονης Εποχής με τίτλο Από τον Απρίλη στον Οκτώβρη, που περιλαμβάνει τα κείμενα του Λένιν που σχετίζονται με τη στρατηγική επεξερ­γασία των μπολσεβίκων στην πορεία προς την Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση, καθώς και ο Πρόλογος στην έκδοση της Ιδεολογικής Επιτρο­πής της ΚΕ του ΚΚΕ με τίτλο Σοσια­λισμός. Η απάντηση για τον 21ο αιώ­να, η οποία περιλαμβάνει κείμενα που αποτυπώνουν νέες πλευρές της θεω­ρητικής αντίληψης του ΚΚΕ για τις νο­μοτέλειες της σοσιαλιστικής οικοδό­μησης και για την επαναστατική στρα­τηγική για την ανατροπή του καπιτα­λισμού.

Τέλος, αυτό το τεύχος της ΚΟΜΕΠ περιλαμβάνει τα κομματικά ντοκουμέ­ντα της περιόδου από 19.9.2020 έως 23.11.2020.