Τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών σε συνάρτηση με αυτά των εθνικών εκλογών αποτυπώνουν, αντανακλούν και αποκαλύπτουν σοβαρές διεργασίες και αλλαγές στις γραμμές της εργατικής τάξης, των λαϊκών στρωμάτων ευρύτερα.

Καταγράφουν, όπως σημειώνει η ΚΕ στις πρώτες εκτιμήσεις της και βεβαιώνεται από τη συζήτηση στις Κομματικές Οργανώσεις, μια εμφανή τάση χειραφέτησης στην ελληνική κοινωνία, ενός ριζοσπαστικού πόλου που κινείται σε αντιιμπεριαλιστική, αντιμονοπωλιακή κατεύθυνση.

Τα στοιχεία που θεμελιώνουν αυτή την εκτίμηση μπορούν να αναζητηθούν στις παρακάτω τάσεις που καταγράφονται, αλλού πιο έντονα, αλλού πιο αχνά, αλλά με διακριτό τρόπο.

- Συνεχίζεται η αύξηση της δύναμης, της επιρροής και των ψήφων του Κόμματος στα μεγάλα αστικά κέντρα αλλά και στις περισσότερες πρωτεύουσες των Νομών πανελλαδικά. Αυξάνεται δηλαδή η επιρροή του Κόμματος εκεί που είναι συγκεντρωμένη ή συγκεντρώνεται η εργατική τάξη.

Εξέλιξη καθόλου αυθόρμητη ή τυχαία. Είναι αποτέλεσμα της πιο συγκροτημένης, σε σύγκριση με παλιότερα, παρέμβασης του Κόμματος σε αυτή την κατεύθυνση, ιδεολογικά, πολιτικά συνδικαλιστικά και με καλύτερη διάταξη των δυνάμεών του.

Είναι όμως και απόδειξη αλλαγών στη συνείδηση ευρύτερων τμημάτων της εργατικής τάξης ως αποτέλεσμα πολύχρονης συσσωρευμένης πείρας από τα βάσανα της μισθωτής σκλαβιάς και την πολιτική των κομμάτων του ευρωμονόδρομου. Δυναμώνει δηλαδή το στοιχείο της ταξικής ωρίμανσης και προσανατολισμού και η τάση για υπέρβαση της διάσπασης και του κατακερματισμού των δυνάμεών της.

- Δυναμώνει η τάση επανασυσπείρωσης δυνάμεων που απομακρύνθηκαν κατά καιρούς από το Κόμμα και την επιρροή του. Επαναπροσεγγίζουν οπωσδήποτε το Κόμμα με κριτικό πνεύμα διατηρώντας -αλλού λιγότερο και αλλού περισσότερο- μια σειρά επιφυλάξεις και προκαταλήψεις. Σε κάθε όμως περίπτωση η τάση αυτή αντανακλά την αναγνώριση ότι η πολιτική του ΚΚΕ αποτελεί σήμερα τη μόνη ρεαλιστική εναλλακτική λύση απέναντι στην βαρβαρότητα του ιμπεριαλισμού.

 Η παραπάνω τάση πρέπει να συνυπολογιστεί με την αντίστοιχη μείωση της δύναμης και της επιρροής του ΣΥΝ. Σε ιδεολογικό-πολιτικό επίπεδο αντανακλά μια σημαντική νίκη και υπεροχή της επαναστατικής γραμμής πάλης έναντι των οπορτουνιστικών, συμβιβαστικών αντιλήψεων στο εργατικό και λαϊκό κίνημα.

- Είναι επίσης εμφανής η τάση προσέγγισης του Κόμματος και της πολιτικής του με επιφυλάξεις, με ισχυρές ακόμα αναστολές από λαϊκές δυνάμεις που προέρχονται από όλους σχεδόν τους πολιτικούς χώρους, γεγονός που φανερώνει ότι το κύρος και η επιρροή του Κόμματος επεκτείνεται σε νέες δυνάμεις και η πολιτική του αποκτά μεγαλύτερη διεισδυτικότητα στη λαϊκή βάση των άλλων πολιτικών δυνάμεων, ειδικά του ΠΑΣΟΚ, αλλά και της ΝΔ. Η τάση αυτή χειραφέτησης από τα αστικά κόμματα έχει μεγαλύτερο δυναμισμό από αυτή που εκφράστηκε στις ευρωεκλογές. Επομένως μπορεί στα επόμενα χρόνια να αποκτήσει, κάτω από προϋποθέσεις, πιο μαζικό χαρακτήρα. Μια τέτοια πρόβλεψη απορρέει από το γεγονός ότι οι πολιτικές ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, όσο και αν καλλωπίζονται με φιλολαϊκές διακηρύξεις και ελιγμούς, θα βρίσκονται σε όλο και μεγαλύτερη διάσταση με τη θέληση και κυρίως τις ανάγκες και τα ταξικά συμφέροντα των λαϊκών δυνάμεων που τους εμπιστεύονται, με δεδομένο ακόμα ότι υπάρχει μια μεγάλη συσσώρευση πείρας που οδηγεί αυτές τις εργατικές και λαϊκές δυνάμεις σε μια αυξημένη κριτική στάση απέναντι σε αυτά τα κόμματα.

Τα παραπάνω στοιχεία, που έχουν ποιοτικά χαρακτηριστικά, πιστοποιούν μια σειρά διεργασιών. Πλατιές εργατικές και λαϊκές μάζες αρχίζουν να πείθονται με την πείρα τους, να απαλλάσσονται σιγά-σιγά από αυταπάτες και να αναγνωρίζουν στο ΚΚΕ και την πολιτική του τη διέξοδο μπροστά στα μεγάλα προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί και να αποδεσμεύονται σταδιακά από πολύχρονες δεσμεύσεις και προκαταλήψεις απέναντι στο Κομμουνιστικό Κίνημα.

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι λίγες μέρες πριν από τις εκλογές ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επιχείρησε να αναστείλει αυτές τις διεργασίες με μια οξυμένη επίθεση στο ΚΚΕ.

Για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις. Μιλάμε για διεργασίες, για τάσεις, για δυνατότητες. Για να αποκτήσουν σταθερότητα αυτές οι διεργασίες και τάσεις θα χρειαστεί σκληρός ακόμα αγώνας.

Εχει νομίζουμε ξεχωριστή αξία, κλείνοντας αυτό το κεφάλαιο αξιολόγησης των εκλογικών αποτελεσμάτων αυτής της περιόδου και των τάσεων που διαμορφώνονται, να αναζητήσουμε τον καθοριστικό εκείνο παράγοντα που αποτελεί το μοχλό, τον καταλύτη αυτών των διεργασιών.

Αυτός ο παράγοντας είναι η πολιτική του ΚΚΕ, η πολιτική συμμαχιών, η σταθερότητα και η συνέπεια στην προβολή της, η συνεχής επεξεργασία και προσαρμογή της τακτικής για την προώθησή της, είναι αποτέλεσμα και οι πρώτοι καρποί των πολύχρονων σκληρών αγώνων όλου του Κόμματος σε συνδυασμό πάντα με την πείρα των λαϊκών μαζών που τους επιτρέπει να βλέπουν πιο ώριμα τα συμφέροντά τους, επομένως και την πολιτική του ΚΚΕ. Είναι αποτέλεσμα μιας παραπέρα ωρίμανσης του Κόμματος στις νέες συνθήκες και κατάκτησης μεγαλύτερης ικανότητας να παρακολουθεί, να αναλύει και να παρεμβαίνει στις εξελίξεις, να προσεγγίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις κύριες τάσεις που αναπτύσσονται και ωριμάζουν μέσα στον αγώνα στην εξέλιξη της ταξικής πάλης.

Εκφραση αυτών των θετικών εξελίξεων, στην άνοδο του πρωτοπόρου καθοδηγητικού ρόλου του Κόμματος στην πολιτική πάλη, είναι και η επιλογή των κατάλληλων συνθημάτων και η γραμμή συσπείρωσης στη συγκεκριμένη φάση, αλλά και η επιτυχής προβολή και εκλαΐκευσή τους. Τα συνθήματα και η γραμμή συσπείρωσης στην κατεύθυνση της αντίστασης, της ανυπακοής, της απειθαρχίας και της αποδέσμευσης στην προοπτική ριζικών αλλαγών στην Ελλάδα, στην Ευρώπη έπεσαν σε ώριμο έδαφος, την κατάλληλη στιγμή, πιάνουν αυτό που ωριμάζει και του δίνουν κατεύθυνση.

Στο σημείο αυτό νομίζουμε ότι αξίζει να προβληματιστούμε πάνω σε ορισμένα γενικότερης ιδεολογικής σημασίας ζητήματα.

 Αν το Κόμμα δεν είχε αυτή τη γραμμή πάλης και συσπείρωσης και είχε υποχωρήσει στις πιέσεις που κατά καιρούς έχει δεχτεί, και δεν είχε αποφασιστικά αντιμετωπίσει μια σειρά ταλαντεύσεις που αναπόφευκτα εκδηλώνονται μέσα στις δυσκολίες του αγώνα, δε θα είχαμε αυτές τις θετικές διεργασίες και εξελίξεις.

Σήμερα, αντίθετα, μπορούμε από καλύτερες θέσεις, με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, πιο ορμητικά και με μεγαλύτερη αισιοδοξία να προχωρήσουμε μπροστά, χωρίς και πάλι να υποτιμάμε τις δυσκολίες και τη συνθετότητα της πάλης.

Εχει λοιπόν πρωταρχική αξία η σε βάθος γνώση και αφομοίωση της γενικής πολιτικής, αλλά και των βασικών πλευρών που τη συνθέτουν, από το σύνολο των στελεχών και μελών ως καθοριστικός παράγοντας μαχητικής και ενιαίας συσπείρωσης, αντοχής, σταθερότητας, αποτελεσματικότητας στην πάλη και ενίσχυσης της συλλογικής και ατομικής ευθύνης και πρωτοβουλίας οργάνων, στελεχών, μελών στη δράση και της ικανότητας να γίνεται υπόθεση πάλης όλο και πιο πλατιών λαϊκών μαζών.

 Η στάση αρχών σε ζητήματα ιδεολογίας και πολιτικής με βάση το πρόγραμμα και το καταστατικό του Κόμματος είναι αναγκαία προϋπόθεση αλλά όχι και η μοναδική για να εδραιώνεται ο πρωτοπόρος καθοδηγητικός ρόλος του Κόμματος. Απαιτείται ταυτόχρονα και μια αυξημένη ικανότητα, τέχνη και πολύ μεγάλη επιμονή και υπομονή στη δουλειά μας και στις μορφές σύνδεσης με τις εργατικές και λαϊκές μάζες. Απαιτείται σταθερή δουλειά αλλά και υπομονή έχοντας καθαρό πως οι μάζες θα πείθονται με την πείρα τους και θα συνειδητοποιούν βαθμιαία τα ταξικά τους συμφέροντα. Δύσκολος και βασανιστικός δρόμος. Είναι όμως υποχρεωτικός. Μόνο σε αυτή τη διαλεκτική σχέση θα εδραιώνει το Κόμμα τον πρωτοπόρο ρόλο του. Το ίδιο το Κόμμα θα δυναμώνει, θα διδάσκεται, θα γίνεται πιο ώριμο όσο θα ωριμάζει και θα ανεβαίνει η ταξική πάλη. Δηλαδή, πρέπει να δουλεύουμε με προοπτική, με σταθερότητα, με πνεύμα αυταπάρνησης, χωρίς βιασύνες, αυταπάτες και ψευδαισθήσεις ότι μπορούν να αλλάζουν τα πράγματα μόνο και μόνο γιατί έχουμε σωστή πολιτική και ιδεολογία. Απαιτούνται και άλλες προϋποθέσεις.

Αν θέλουμε να συνοψίσουμε σε λίγες λέξεις πιο είναι το γενικό συμπέρασμα από τις εξελίξεις που ζούμε αυτή την περίοδο, όπως αυτές εκφράστηκαν εν μέρει στα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα, θα λέγαμε τα εξής: Ανεβαίνουν κατακόρυφα οι ευθύνες του Κόμματος και οι απαιτήσεις για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στην εμπιστοσύνη όσων προσβλέπουν στο ΚΚΕ και να δημιουργήσουμε εκείνες τις συνθήκες που θα βοηθήσουν να μπουν στον αγώνα και να περάσουν σε μια νέα θέση οι νέες αυτές δυνάμεις που προσεγγίζουν το Κόμμα και από την άποψη της συνείδησης και από την άποψη της πρακτικής συμμετοχής στην οργανωμένη πάλη.

Στο παραπάνω συμπέρασμα ότι ανεβαίνουν οι ευθύνες του Κόμματος, ότι πρέπει να ισχυροποιηθεί ολόπλευρα, υπάρχει γενική συμφωνία. Ολοι έχουμε συσσωρεύσει πείρα και αναπτύσσεται ένας προβληματισμός για την ανάγκη να περάσει το Κόμμα σε ένα άλλο, ανώτερο επίπεδο λειτουργίας και δράσης. Η συζήτηση αυτή πρέπει να συνεχιστεί, να αποκτήσει ποιοτικά χαρακτηριστικά και βάθος με στόχο να διαμορφωθεί μια ενιαία αντίληψη και μια πιο ισχυρή ενότητα θέλησης και δράσης ως προς την κατεύθυνση και τα μέτρα που απαιτούνται για την κατάκτηση αυτού του στόχου.

Η προετοιμασία του 17ου Συνεδρίου του Κόμματος θα πρέπει να αξιοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για μια καλά οργανωμένη συζήτηση και σφυρηλάτηση μιας πιο ισχυρής ιδεολογοπολιτικής και οργανωτικής συσπείρωσης του Κόμματος.

Με κριτήριο και οδηγό την πράξη και την πείρα που έχουμε αποκτήσει μπορούμε, είμαστε σε θέση, να δώσουμε απάντηση στα κεντρικά προβλήματα. Πώς και κάτω από ποιες προϋποθέσεις το Κόμμα θα ανταποκριθεί με πληρότητα και θα φέρει σε πέρας το κύριο καθήκον, την οικοδόμηση του αντιιμπεριαλιστικού, αντιμονοπωλιακού δημοκρατικού μετώπου στην πάλη για τη λαϊκή εξουσία και λαϊκή οικονομία αξιοποιώντας τις νέες δυνατότητες που δημιουργούνται.

Στα πλαίσια αυτού του προβληματισμού που χρειάζεται να αναπτυχθεί τίθενται μια σειρά ζητήματα για εξέταση.

 Ποια είναι τα κύρια προβλήματα που η λύση τους μας οδηγεί στο ζητούμενο; Εδώ μάλλον υπάρχει μια ποικιλία γνωμών. Αλλού δίνεται προτεραιότητα στη λειτουργία των ΚΟΒ. Αλλού στην επάρκεια των στελεχών, αλλού στην αύξηση των ρυθμών στρατολογίας, αλλού στην οικοδόμηση του Κόμματος στην εργατική τάξη. Αλλού στην ποιότητα της καθοδήγησης ή στην πολιτική των συμμαχιών, αλλού στον ιδεολογικό και πολιτικό εξοπλισμό. Θα μπορούσαμε να μεγαλώσουμε τον κατάλογο των προβλημάτων που, ανάλογα με την εμπειρία και τη θέση από την οποία τα εξετάζει καθένας μας, θεωρούμε ότι αποκτούν προτεραιότητα.

Από μια πρώτη ματιά όλα τα παραπάνω ζητήματα ή και άλλα είναι υπαρκτά, απασχολούν και πρέπει να μπουν στο στόχαστρό μας.

Από πού λοιπόν θα ξεκινήσουμε; Ποιος είναι ο κρίκος, ποιο ή ποια είναι τα κεντρικά προβλήματα που από τη λύση τους καθορίζεται η γενική και συνολική ισχυροποίηση του Κόμματος; Και ένα ακόμα ζήτημα, όχι επιμέρους. Σε ποια κατεύθυνση ισχυροποίηση του Κόμματος;

Οι απαντήσεις και εδώ ποικίλουν. Αλλού ως κριτήριο ισχυροποίησης είναι το ποσοστό ψήφων και η δύναμη της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης. Αλλού η δύναμη στο συνδικαλιστικό κίνημα κλπ.

Είναι ολοφάνερο πως εδώ χρειάζεται να διαμορφωθεί μια ενιαία κατ' αρχήν αντίληψη για τον προσδιορισμό των κεντρικών ή του κεντρικού προβλήματος στη σημερινή φάση ανάπτυξης του Κόμματος. Η διαμόρφωση μιας ενιαίας αντίληψης στο ζήτημα αυτό θα είναι ένα μεγάλο βήμα μπροστά και εγγύηση για την αποτελεσματική λύση των προβλημάτων που απασχολούν το Κόμμα σήμερα.

Το 16ο Συνέδριο έχει δώσει απαντήσεις και έχει προσδιορίσει πού βρίσκεται το κεντρικό πρόβλημα από τη λύση του οποίου εξαρτάται η συνολική πρόοδος του Κόμματος.

Αφορά σε γενικές γραμμές τη σωστή σύνδεση στρατηγικής-τακτικής ή ακριβέστερα την υποταγή της τακτικής στη στρατηγική.

Είμαστε σε θέση σήμερα να κάνουμε αυτό το αποφασιστικό βήμα μπροστά και να συγκεντρώσουμε την κύρια προσοχή μας και στον καλύτερο προσδιορισμό και στη λύση των κεντρικών προβλημάτων του Κόμματος.

Με κριτήριο και οδηγό την πείρα να απαντήσουμε στο ερώτημα «τι Κόμμα χρειαζόμαστε και πώς θα το πετύχουμε». Είναι το κύριο καθήκον του 17ου Συνεδρίου.

Μερικές σκέψεις στο γενικό προβληματισμό που αναπτύσσεται και στα ερωτήματα που μας απασχολούν όλους για το πώς το Κόμμα θα ανταποκριθεί στα αυξημένα καθήκοντά του, που έχουν θέσει μπροστά του οι εξελίξεις.

Είναι ανάγκη, κατά τη γνώμη μου, να επανέλθουμε στο ερώτημα «Τι Κόμμα χρειαζόμαστε», γενικεύοντας την εμπειρία μιας και πλέον 10ετίας μετά την κρίση του 1990-’91.

Θεωρητικά το ζήτημα είναι λυμένο με τις αποφάσεις των προηγούμενων Συνεδρίων του Κόμματος μετά το 14ο Συνέδριο. Αυτό που χρειάζεται είναι να εξετάσουμε την πορεία που διανύσαμε, ώστε να προσδιορίσουμε με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια πού βρισκόμαστε σήμερα.

Μετά την κρίση που πέρασε το Κόμμα το καθήκον που τέθηκε με τις αποφάσεις των Συνεδρίων και ειδικά του 15ου Συνεδρίου ήταν:

Ανασυγκρότηση του Κόμματος ιδεολογικά-πολιτικά-οργανωτικά με βάση τη θεωρία μας αλλά και σε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση. Στη διαμόρφωσή του σε επαναστατική πρωτοπορία στην πάλη για τη συσπείρωση δυνάμεων σε αντιιμπεριαλιστική, αντιμονοπωλιακή κατεύθυνση. Σε γραμμή ρήξης και ανατροπής με στόχο τη λαϊκή εξουσία και το σοσιαλισμό.

Κριτήριο στη χάραξη αυτής της κατεύθυνσης δεν ήταν οι δυσκολίες της γενικής κατάστασης από την επικράτηση της αντεπανάστασης και της αντεπίθεσης του ιμπεριαλισμού και τα μεγάλα προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει το ίδιο το Κόμμα, αλλά και οι αντικειμενικές ανάγκες του αγώνα και οι νομοτέλειες που καθορίζουν τη γενική πορεία της εξέλιξης. Με άλλα λόγια κριτήριο δεν ήταν η επικράτηση της αντεπανάστασης και το πισωγύρισμα του κινήματος, γιατί αυτές οι εξελίξεις δεν άλλαξαν το χαρακτήρα της εποχής μας που ήταν και παραμένει εποχή περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό. Καθήκον αφάνταστα δύσκολο και σύνθετο και ειδικά σε συνθήκες κρίσης του Κομμουνιστικού Κινήματος και αντεπίθεσης των δυνάμεων του κεφαλαίου.

Η ανασυγκρότηση δεν ήταν διαδικασία μιας απλής αναδιοργάνωσης των δυνάμεων του Κόμματος αλλά ήταν ενταγμένη σε συγκεκριμένη κατεύθυνση και στόχο. Την κατάκτηση και εδραίωση του ρόλου μιας μαχητικής πρωτοπορίας αφοσιωμένης στην αποστολή της, εξοπλισμένη ιδεολογικά, πολιτικά με σωστή γραμμή πάλης, με γερούς δεσμούς με την εργατική τάξη και τα άλλα λαϊκά στρώματα, ικανή να δουλεύει με σχέδιο, με σταθερότητα και με ακλόνητη επιμονή και υπομονή στις μάζες, ώστε να αποκτούν συνείδηση των ταξικών τους συμφερόντων και να γίνουν κυρίαρχες της τύχης τους μέσα από τη δική τους αυτοτελή οργάνωση και πάλη.

Ετσι είχε τεθεί το θέμα. Επομένως, κριτήριο και αφετηρία της σκέψης μας για να προσεγγίζουμε το σημερινό επίπεδο ανάπτυξης του Κόμματος και τα κύρια προβλήματά του δεν μπορεί να είναι άλλο από την παραπάνω θεμελιακή τοποθέτηση-στόχο των Συνεδρίων του Κόμματος. Μόνο με αυτόν τον τρόπο θα προφυλαχτούμε από τον υποκειμενισμό και τη διασπορά της σκέψης προς διάφορες κατευθύνσεις.

Από τη σκοπιά αυτή κρίνοντας την πορεία του Κόμματος, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχει υπολογίσιμη πρόοδος που καταγράφεται χειροπιαστά σε πολλούς τομείς. Πρόοδος που κατακτήθηκε βασανιστικά με σκληρούς αγώνες και πολλούς κόπους. Γεννιέται εδώ το κρίσιμο ερώτημα. Αυτή η πρόοδος είναι σταθεροποιημένη; Χρειάζεται απάντηση. Μια πρώτη προσέγγιση λέει ότι η πρόοδος αυτή συνυπάρχει με αποκλίσεις, ταλαντεύσεις, με τάσεις συμβιβασμού και υποχώρησης. Μερικά στοιχεία.

- Παρά τους αγώνες, συχνά μαζικούς και τις μεγάλες εκλογικές καμπάνιες και το κέρδισμα νέων δυνάμεων με τις θέσεις και την πολιτική του Κόμματος δεν έχουμε ικανοποιητικά αποτελέσματα στη συσπείρωσή τους και τη μαχητική στράτευσή τους γύρω από το Κόμμα, μαζί με το Κόμμα στα διάφορα μέτωπα με μια λίγο-πολύ σταθερότητα. Γενικά δεν πρέπει να είμαστε ικανοποιημένοι στην ανάπτυξη της λαϊκής πρωτοβουλίας και οργάνωσης ως αποτέλεσμα συγκεκριμένης και σχεδιασμένης δράσης των Κομματικών Οργανώσεων.

- Με εξαίρεση τις εκλογικές μάχες ή μεγάλες καμπάνιες που όλο το Κόμμα παλεύει, με δυσκολίες, αδυναμίες κλπ., σε μια ενιαία γραμμή, στο υπόλοιπο διάστημα συνεχίζουμε τη δράση αλλά με άλλους ρυθμούς και κυρίως με αποσπασματικό τρόπο. Χάνεται ή αδυνατίζει η συνέχεια της πολιτικής πάλης. Διασπάται και κατακερματίζεται η δράση και προσαρμόζεται στην ιδιαιτερότητα του χώρου της κάθε οργάνωσης. Παρά τη σχετική πρόοδο και ωρίμανση που σημειώνουμε το πρόβλημα αυτό δεν έχει ξεπεραστεί, με συνέπεια να υποβαθμίζεται η κύρια γραμμή πάλης και συσπείρωσης.

- Η ένταξη νέων μελών στις γραμμές του Κόμματος συνυπάρχει με φαινόμενα αποστράτευσης και υποχώρησης μελών, στελεχών. Η τάση αυτή ήταν πιο έντονη τα πρώτα χρόνια μετά την κρίση. Οσο κι αν έχει ανακοπεί η τάση αυτή παραμένει ως πρόβλημα, όπως και οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης.

- Παρά την αύξηση της επιρροής του Κόμματος στην εργατική τάξη και το συνδικαλιστικό της κίνημα η οικοδόμηση του Κόμματος στους τόπους δουλιάς, θεμελιακό πρόβλημα για το μέλλον και το χαρακτήρα του Κόμματος, είναι μικρή και ο σχεδιασμός είναι ακόμα σε μεγάλο βαθμό ατελής, ερασιτεχνικός.

- Η βελτίωση της λειτουργίας και της εσωκομματικής ζωής συνυπάρχει με έντονα φαινόμενα χαλαρότητας στην τήρηση των καταστατικών αρχών και κανόνων λειτουργίας.

- Η μορφωτική δουλειά, η φροντίδα για την ανάπτυξη της θεωρητικής και πολιτικής σκέψης προωθείται με διαφορετικές ταχύτητες.

- Ο «Ριζοσπάστης» παραμένει σε χαμηλά επίπεδα κυκλοφορίας και δεν αξιοποιείται από ένα σημαντικό τμήμα μελών και στελεχών ως καθοδηγητής της καθημερινής πάλης.

Αναφερθήκαμε σε ορισμένες μόνο εκδηλώσεις που δείχνουν την αντιφατική πρόοδο του Κόμματος στη γενική γραμμή ανασυγκρότησής του. Η εξάλειψη αυτών των αντιφάσεων είναι όρος για να κατακτήσει το Κόμμα και να εδραιώνει διαρκώς τον πρωτοπόρο επαναστατικό του ρόλο.

Οφείλουμε μέσα από συλλογική προσπάθεια να αναζητήσουμε τις βασικές αιτίες και να τις παλέψουμε.

- Είναι κατ’ αρχήν οι αντικειμενικές δυσκολίες, που έχουν μια ισχυρή δυναμική ειδικά στη δουλιά στην εργατική τάξη (ανεργία, τρομοκρατία, αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις κλπ.), καθώς και οι πιέσεις των αντιπάλων. Οι δυσκολίες αυτές αν δεν υπολογίζονται σωστά είναι γόνιμο έδαφος για παρεκκλίσεις και υποχωρήσεις.

- Είναι τα σοβαρά θεωρητικά κενά που υπάρχουν και η υποβάθμιση της θεωρητικής μόρφωσης.

- Βαραίνουν μια σειρά αντιλήψεις που διαμορφώθηκαν σε άλλες συνθήκες πάλης και παραμένουν ισχυρές και κυρίως αντιλήψεις που απολυτοποιούν την τακτική έναντι της στρατηγικής.

- Στην όχι πάντα καλά σχεδιασμένη πολιτική στελεχών από την εργατική τάξη και κυρίως σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση των στελεχών.

Οι παράγοντες αυτοί μαζί με άλλους, που ενδεχομένως μπορούν να προστεθούν, δυσκόλεψαν και δυσκολεύουν την ολοκλήρωση της ανασυγκρότησης του Κόμματος. Δεν εξηγούν όμως ολοκληρωμένα τις καθυστερήσεις και τις αντιφάσεις που υπάρχουν στη γενική πορεία του Κόμματος. Επομένως, πρέπει να δούμε ακόμα βαθύτερα και να αναζητήσουμε τη ρίζα του προβλήματος.

Μια σκέψη χωρίς να διεκδικεί και πληρότητα είναι η εξής.

Δεν είναι συνειδητοποιημένο με ενιαίο τρόπο τι Κόμμα χρειαζόμαστε στις νέες συνθήκες. Γιατί δεν είναι σαφές όσο πρέπει και στο βάθος που πρέπει από το σύνολο του Κόμματος το κεντρικό πολιτικό πρόβλημα που έχει τεθεί για λύση, καθώς και η φύση αυτού του προβλήματος. Και η ουσία του βρίσκεται στο ότι η πάλη για τη λαϊκή εξουσία -μέσα από τη συγκρότηση του Μετώπου- είναι υποχρεωτική και η μόνη εναλλακτική λύση και προοπτική για την εργατική τάξη και τα άλλα εργαζόμενα στρώματα προκειμένου να απαλλαγούν από το βραχνά των σημερινών τους προβλημάτων και να ικανοποιηθούν οι σημερινές τους ανάγκες. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι για να προχωρήσει αυτή η υπόθεση πρέπει να μπει στο κέντρο της δράσης του Κόμματος, στο λαό, να γίνει υπόθεση ζωής και αγώνα των ίδιων των λαϊκών μαζών. Εδώ εκδηλώνεται ο πυρήνας του προβλήματος σε συνδυασμό με τη μεγάλη καθυστέρηση οικοδόμησης του Κόμματος στην εργατική τάξη και την άντληση νέων δυνάμεων από τις γραμμές της. Οι καθυστερήσεις αυτές αντανακλούν οπωσδήποτε καθοδηγητικές αδυναμίες και ανεπάρκειες.

Σήμερα είμαστε πιο ώριμοι, έχουμε καλύτερες προϋποθέσεις να χαράξουμε λύσεις στα κεντρικά αυτά προβλήματα, φτάνει να τα προσδιορίσουμε με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια. Η πολιτική πείρα που έχει συγκεντρωθεί είναι αρκετά πλούσια και ειδικά από την τελευταία περίοδο. Οι εξελίξεις που μέχρι τώρα έχουμε ζήσει και η προοπτική τους δε δικαιώνουν απλά τη γενική πολιτική του Κόμματος και την ιδεολογία του, αλλά φέρνουν στην ημερήσια διάταξη τέτοια γεγονότα που αναδείχνουν ή υποχρεώνουν το Κόμμα σε ρόλο πρωταγωνιστή των εξελίξεων. Αποκτά επομένως απόλυτη προτεραιότητα η ολόπλευρη ισχυροποίηση του Κόμματος αλλά κάτω από προϋποθέσεις και σε συγκεκριμένη κατεύθυνση:

α) Θα εδραιωθεί και θα εξασφαλιστεί η πολιτική πάλη ως κεντρικός άξονας της δράσης όλου του Κόμματος. Τα συνθήματα της ανυπακοής, της απειθαρχίας, της ρήξης, της προοπτικής της λαϊκής εξουσίας πρέπει να αποτελούν την ουσία του αγώνα ως ζωντανή απάντηση στις σημερινές ανάγκες του λαού για δουλιά, για να βγει από τα αδιέξοδα της ανεργίας, της φτώχειας και της εξαθλίωσης που τον οδηγεί αναπόφευκτα ο εξαγριωμένος, από την κρίση και τα αδιέξοδά του, καπιταλισμός.

Αν είναι σωστή η εκτίμηση -και είναι- ότι εξαιτίας της επέκτασης της κυριαρχίας των μονοπωλίων σε όλους τους τομείς της ζωής του λαού, από την παραγωγή των υλικών αγαθών ως τις πιο στοιχειώδεις καθημερινές ανάγκες και την επιδίωξής τους για όλο και μεγαλύτερα κέρδη, ανατρέπονται διαρκώς όλες οι μέχρι τώρα διαμορφωμένες εργασιακές σχέσεις και τα βασικά κατοχυρωμένα δικαιώματα στην εκπαίδευση, την υγεία, την κοινωνική ασφάλιση και σύνταξη, ως οι πιο στοιχειώδεις συλλογικές ελευθερίες και τα ατομικά δημοκρατικά δικαιώματα. Οτι ισοπεδώνεται και καταργείται η μικρή και μεσαία ιδιοκτησία ή υποτάσσεται στο δικό τους σχεδιασμό, ότι εξαιτίας του κυνηγητού του κέρδους γεννούν τον πόλεμο, τη μαζική ανεργία και την εξαθλίωση τότε: θα ισοδυναμούσε με οπισθοχώρηση του κινήματος, αποδιοργάνωση και αναστολή όλων αυτών των θετικών διεργασιών και τάσεων που στην αρχή του άρθρου σημειώσαμε αν:

Το Κόμμα με όλες του τις δυνάμεις δε θέσει στο κέντρο της ζύμωσης και πάλης το σχέδιο που έχει επεξεργαστεί για τη λαϊκή οικονομία και λαϊκή εξουσία, ως άξονα της καθημερινής του δράσης, ως γραμμή πάλης, ρήξης και ανατροπής της κυριαρχίας των μονοπωλίων. Δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική λύση.

Είναι το βήμα που πρέπει να γίνει υποχρεωτικά για να κατακτήσει το Κόμμα την ιδεολογική και πολιτική ηγεμονία και μια ανώτερη συσπείρωση των δυνάμεών του. Είναι το υποχρεωτικό βήμα για να αποκτήσει σταθερό δεσμό με τις εργατικές και λαϊκές μάζες που προσεγγίζουν την πολιτική του και να κερδίσει την εμπιστοσύνη τους. Και είναι υποχρεωτικό αυτό το βήμα γιατί μόνο έτσι θα κρατηθεί ανοιχτός ο δρόμος της συσπείρωσης των δυνάμεων που προσεγγίζουν το Κόμμα και της συνεχούς διεύρυνσης της επιρροής του σε νέες δυνάμεις. Σε άλλη περίπτωση χάνεται η συνέχεια.

Σήμερα δεν υπάρχουν περιθώρια για ρουτινιάρικη και τυποποιημένη δουλειά. Κάθε αναστολή και ταλάντευση ισοδυναμεί με στασιμότητα και τελικά με οπισθοχώρηση.

Μπορούμε και πρέπει να κάνουμε αυτό το αποφασιστικό βήμα μπροστά, θέτοντας στο κέντρο της συζήτησης και της δράσης των ΚΟΒ, όλων των κομματικών δυνάμεων στην εργατική τάξη, στο λαό τα ιδεολογικά, πολιτικά και οργανωτικά προβλήματα που απαιτεί ο άλλος δρόμος ανάπτυξης, η προοπτική της λαϊκής οικονομίας και εξουσίας.

Η επικαιρότητα δεν πρέπει ούτε να ανατρέπει ούτε να διασπά αυτόν το σχεδιασμό. Αντίθετα η επικαιρότητα να τον ενισχύει, να τον εμπλουτίζει.

Αν επιχειρήσουμε να απαντήσουμε κάπως σχηματικά πώς πρέπει πρακτικά να δουλεύουμε και να λύνουμε στη δράση τα πολιτικά και οργανωτικά προβλήματα που παραπάνω θέσαμε -θα λέγαμε- να σχεδιάζουμε και να καθοδηγούμε τις οργανώσεις όπως σχεδιάζουμε και παλεύουμε στις εκλογικές μάχες. Με ενιαίο σχέδιο, στόχους και ποικιλία μορφών δράσης ανάλογα με την ιδιαιτερότητα του κάθε χώρου, χωρίς ημερομηνία λήξης.

Με την εξής όμως διαφορά. Παράλληλα και ταυτόχρονα με την πλατιά και ενιαία εκλαΐκευση του βασικού σχεδίου του Κόμματος, των θέσεων και της πολιτικής του.

β) Θα κατακτήσουμε την ικανότητα να οργανώνουμε και να βάζουμε σε κίνηση πλατιές λαϊκές μάζες, μαζί με συμμάχους αναπτύσσοντας τις υποδομές που θα συνενώνουν τη λαϊκή πάλη και θα την κατευθύνουν σε μια ενιαία κατεύθυνση κατά κλάδο, κατά νομό, κατά πόλη κλπ. σε μια ενιαία κοίτη.

Το ερώτημα που γεννιέται εδώ είναι το εξής. Ποιος είναι ο κρίκος, ο καθοριστικός εκείνος παράγοντας που θα προωθεί αποφασιστικά, σταθερά, πολύμορφα και ταυτόχρονα σε ενιαία κατεύθυνση και κοίτη τη συσπείρωση, τις συμμαχίες και τη συμμετοχή των λαϊκών μαζών στην πάλη;

Η ριζοσπαστικοποίηση των μαζών δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο με ριζοσπαστικά συνθήματα και αιτήματα που να ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες τους και να είναι ενταγμένα ή να απορρέουν από το πρόγραμμα του Κόμματος.

Για παράδειγμα το αίτημα για 1.100 ευρώ κατώτερο μισθό ή 44 ευρώ κατώτερο μεροκάματο και 800 ευρώ κατώτερη σύνταξη είναι αίτημα που απαντά σήμερα στη βασική ανάγκη της εργατικής οικογένειας για μια κάπως αξιοπρεπή ζωή.

Είναι ταυτόχρονα αίτημα-σύνθημα σύγκρουσης, ρήξης με τη γραμμή της μεγαλοεργοδοσίας. Είναι όμως ταυτόχρονα και κρίκος συσπείρωσης, οργάνωσης συμμαχιών ταξικής συνειδητοποίησης, βήμα για την ενότητα της εργατικής τάξης απέναντι στην ενιαία οργανωμένη δύναμη του κεφαλαίου.

Να τι αξία έχει η ενιαία αντιμετώπιση, ο ενιαίος σχεδιασμός. Αν ο στόχος αυτός δεν παλεύεται από όλες τις δυνάμεις, σε όλους τους χώρους δε θα υπάρχουν αποτελέσματα. Αλλά η κατάκτηση της γραμμής πάλης σε αυτή την κατεύθυνση σημαίνει καλή γνώση και πλατιά δουλειά για την εκλαΐκευση του άλλου δρόμου ανάπτυξης. Σε αυτή την προοπτική είναι ενταγμένο το συγκεκριμένο αίτημα.

Ανάλογα παραδείγματα μπορούμε να αναφέρουμε σε όλους τους βασικούς τομείς που αφορούν τη ζωή της εργατικής τάξης, των μικρομεσαίων, της αγροτιάς (δωρεάν υγεία, παιδεία, παραγωγικός συνεταιρισμός κλπ.).

Αν δεν οργανώνουμε την πάλη σε αυτή την κατεύθυνση με τέτοια και όχι άλλα συνθήματα, σημαίνει ότι δε δίνουμε απάντηση και λύση στα σημερινά προβλήματα που βασανίζουν τον κόσμο, δεν ανοίγουμε προοπτική και αφήνουμε στο απυρόβλητο την αστική ιδεολογία να εγκλωβίζει τις λαϊκές συνειδήσεις στη δική της βασική γραμμή. Να ταυτίζουν δηλαδή οι εργαζόμενοι τα συμφέροντά τους με τους στόχους και τα συμφέροντα του κεφαλαίου και αντί να παλεύουν για την απαλλαγή τους από τη ληστρική του εκμετάλλευση να υιοθετούν τα σχέδιά του, όπως την ουτοπική άποψη ότι η καπιταλιστική ανάπτυξη φέρνει απασχόληση, μεγαλώνει την πίτα και, κατά συνέπεια, το εισόδημα κλπ.

Δε θα μπορέσουμε να πετύχουμε τα αποτελέσματα που επιδιώκουμε, θα κουτσαίνουμε συνεχώς αν, ταυτόχρονα με την προώθηση των δύο προϋποθέσεων που σε γενικές γραμμές παραπάνω αναφέραμε, δεν παλεύουμε μια τρίτη προϋπόθεση, ότι το Κόμμα,

γ) θα αναπτύσσει σταθερά τις δυνάμεις του με νέο αίμα από την εργατική τάξη και ειδικά από τη νέα βάρδιά της και θα λύσει το πρόβλημα των στελεχών από την άποψη της προετοιμασίας και εκπαίδευσής τους, ώστε να είναι σε θέση να δώσουν λύσεις στα σύνθετα αυτά ζητήματα.

Μέσα σε αυτή τη γραμμή το Κόμμα θα κατακτά σταθερά και θα εδραιώνει τα επαναστατικά του χαρακτηριστικά και θα αναγνωρίζεται ως η αναμφισβήτητη πρωτοπορία.