Η ιεράρχηση της διάταξης δυνάμεων και των στόχων της κομματικής οικοδόμησης πρέπει να λαμβάνει υπόψη ένα πλέγμα κριτηρίων, όπως τη μεγάλη συγκέντρωση της εργατικής τάξης (τόσο σε κλάδους όσο και σε μεγάλες επιχειρήσεις - μονοπωλιακούς ομίλους), το στρατηγικό χαρακτήρα κάποιων τομέων της οικονομικής δραστηριότητας, τη δυναμική των διάφορων κλάδων, ακόμα και το ενδεχόμενο φουντώματος της εργατικής αγωνιστικότητας σε περίπτωση φθινόντων κλάδων. Στην ιεράρχηση αυτή πρέπει να συνειδητοποιηθεί –και στην ΚΟ Κεντρικής Μακεδονίας– η αναγκαιότητα ανατροπής της υστέρησης στην κομματική οικοδόμηση και τη βελτίωση της κοινωνικής σύνθεσης του Κόμματος.
Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι παραμένει μη ικανοποιητική η σύνθεση των οργανώσεών μας και των καθοδηγητικών οργάνων. Μικρό ποσοστό βιομηχανικών εργατών, μικρός αριθμός ΚΟΒ σε στρατηγικής σημασίας κλάδους και επιχειρήσεις, σε αυτούς τους χώρους δηλαδή που σε τελική ανάλυση θα κριθεί και το ποιος-ποιον. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι στην κοινωνική σύνθεση της κομματικής οργάνωσής μας υπερτερούν εργαζόμενοι που δε δουλεύουν σε μεγάλους χώρους δουλειάς, σε εργοστάσια, εκεί που συγκεντρώνεται η εμπροσθοφυλακή της εργατικής τάξης.
Άμεσο λοιπόν καθήκον για την ΚΟ Κ. Μακεδονίας είναι να χτίσουμε ισχυρές –ποιοτικά και ποσοτικά– κομματικές και ΚΝίτικες οργανώσεις στους μεγάλους και στρατηγικής σημασίας τόπους δουλειάς και κλάδους. Δεν έχουμε δικαίωμα να καθυστερήσουμε άλλο στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, όσο εξαρτάται από εμάς. Να αντιμετωπίσουμε και να ξεπεράσουμε ελλείψεις και αδυναμίες, όσο γίνεται πιο γρήγορα, μαχητικά και αποφασιστικά, χωρίς ταλαντεύσεις, υπαναχωρήσεις και αναστολές.
Χρειάζεται να εμπεδωθεί και να εδραιωθεί παραπέρα στη συνείδηση όλων των στελεχών και μελών του Κόμματος ότι η στρατηγική του Κόμματος δεν αφορά μόνο το Πρόγραμμα του Κόμματος, την ιδεολογική του παρέμβαση, τη δράση του στο μαζικό κίνημα, αλλά και την κομματική οικοδόμηση.
Ενόψει των 100 χρόνων προχωράμε σε μια σχεδιασμένη, καλά οργανωμένη, πολύπλευρη και πολύμορφη δουλειά, άμεσα συνδεδεμένη με τους στρατηγικούς στόχους του Κόμματος και όχι σε μια απλή καμπάνια στρατολογίας. Στην πορεία προς τα 100 χρόνια απαιτείται σταθερή παρακολούθηση και αξιολόγηση της προσπάθειας στρατολογίας, της βελτίωσης της κοινωνικής και ηλικιακής σύνθεσης του Κόμματος. Απαιτείται σταθερή παρακολούθηση του βαθμού προσανατολισμού στους εργαζόμενους στη βιομηχανία, στους στρατηγικούς κλάδους της οικονομίας, στη νεολαία και τις γυναίκες. Εννοείται ότι τέτοιου είδους παρέμβαση χωρίς την αντίστοιχη αύξηση της κυκλοφορίας του «Ριζοσπάστη», της ΚΟΜΕΠ, του μαρξιστικού βιβλίου δεν μπορεί να γίνει.
Εκτιμάμε ότι η απόφαση της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης, το σχέδιο της ΚΟ που είχαμε, βοήθησε στο να προσανατολιστεί καλύτερα και πιο αποτελεσματικά η δουλειά μας στους εργαζόμενους των κλάδων που ιεραρχούμε. Έγκαιρα συζητήσαμε στα καθοδηγητικά όργανα το σχεδιασμό και την οργάνωση της δουλειάς μας στην εργατική τάξη και στο κίνημα και σε τακτά χρονικά διαστήματα ελέγχαμε την πορεία υλοποίησής τους. Κάναμε προσπάθεια να επικαιροποιήσουμε το σχεδιασμό για την οικοδόμηση στη βιομηχανία και τους κλάδους στρατηγικής σημασίας, να αντιμετωπίσουμε προβλήματα που προέκυψαν, γενικεύοντας την όποια πείρα αποκτούσαμε κατά καιρούς.
Μπροστά στη Συνδιάσκεψη της Περιοχής και των Τομεακών Οργανώσεων (ΤΟ), έχοντας συσσωρεύσει μια πείρα από τη νέα διάταξη των κομματικών δυνάμεων στην Περιοχή και κύρια στις κλαδικές ΤΟ, μας απασχόλησε πώς θα μπορέσουμε ακόμη καλύτερα να καθοδηγήσουμε τους βασικούς χώρους και κλάδους στρατηγικής σημασίας, συγκεντρώνοντας όσο το δυνατόν περισσότερες δυνάμεις σε κομματικό δυναμικό και στελέχη.
Στην Επιτροπή Περιοχής (ΕΠ) έχουμε καταλήξει σε συγκεκριμένο σχέδιο διάταξης και κομματικής οικοδόμησης σ’ αυτούς τους χώρους. Ήδη σημειώσαμε ότι η ιεράρχηση της διάταξης δυνάμεων και των στόχων της κομματικής οικοδόμησης πρέπει να ανταποκρίνεται συνδυασμένα στα κριτήρια της μεγαλύτερης συγκέντρωσης της εργατικής τάξης (τόσο σε κλάδους όσο και σε μεγάλες επιχειρήσεις - μονοπωλιακούς ομίλους), στη στρατηγική σημασία τομέων της οικονομικής δραστηριότητας, στη δυναμική κλάδων με ραγδαία ανάπτυξη, αλλά και σε όσους κλάδους βρίσκονται σε φθίνουσα πορεία και προβλέπεται όξυνση της ταξικής πάλης.
Με βάση τα παραπάνω εστιάσαμε στους εξής κλάδους:
α. Τρόφιμα - ποτά.
β. Διυλιστήρια - μεταλλοβιομηχανία - φαρμακοβιομηχανία.
γ. Κλωστοϋφαντουργία - ένδυση.
δ. Ανακύκλωση - απόβλητα - απορρίμματα.
ε. Ενέργεια.
στ. Τηλεπικοινωνίες - πληροφορική.
ζ. Χερσαίες - θαλάσσιες - εναέριες μεταφορές.
η. Κατασκευές κλπ.
Συστατικό στοιχείο του περιεχομένου της δουλειάς μας επιδιώξαμε να είναι και η παρακολούθηση των εξελίξεων στους κλάδους της οικονομίας στην περιοχή μας, η καταγραφή τάσεων και δυναμικής, ο συγκεκριμένος σχεδιασμός της αστικής τάξης. Αυτή η παρακολούθηση και καταγραφή θα μας δώσει τη δυνατότητα να επιτύχουμε μια πιο επιτελική δουλειά στους κλάδους, αλλά μπορεί να βοηθήσει και στην προώθηση της στρατηγικής μας ανά κλάδο, στη στρατηγική αντιπαράθεση για τους δυο δρόμους ανάπτυξης, στην ανάδειξη ζητημάτων στη βάση της σχέσης οικονομίας-πολιτικής, στην επεξεργασία βαθύτερης τεκμηρίωσης και επιχειρηματολογίας. Με βάση τα παραπάνω πρέπει να γίνεται και η παρακολούθηση θέσεων-δράσεων άλλων κομμάτων, δήμων, Περιφέρειας, Εκκλησίας, ΜΚΟ κλπ. Να καταφέρουμε μια ουσιαστική σύνδεση και βοήθεια στην ομάδα της Περιφέρειας.
Στο σχεδιασμό καταγράψαμε μεγάλους εργασιακούς χώρους σε κλάδους στρατηγικής σημασίας στην Κεντρική Μακεδονία, καταγράψαμε τις κομματικές δυνάμεις (κομματικά μέλη, φίλους και συνεργαζόμενους). Συνεχίσαμε την προσπάθεια να μελετήσουμε τις εξελίξεις σ’ αυτούς τους κλάδους με σκοπό:
• Ν’ αποτυπώσουμε σε επίπεδο Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας τη δυναμική κλάδων, τις επενδύσεις, τους σχεδιασμούς της αστικής τάξης, την ενδοαστική διαπάλη, τη διάρθρωση του ΑΕΠ, τη διάρθρωση-απασχόληση του εργατικού δυναμικού. Και όλα αυτά παίρνοντας υπόψη τις σύγχρονες εξελίξεις, ειδικά τις εξελίξεις της τελευταίας πενταετίας με το «μαρασμό» παραδοσιακών κλάδων της μεταποίησης (υφαντουργία, δέρμα κλπ.) και την ανάπτυξη άλλων (π.χ. πληροφορική), με την απορρόφηση νέων ηλικιακά τμημάτων της εργατικής τάξης.
• Να ξεχωρίσουμε πού υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση της εργατικής τάξης.
Όλη αυτή η δουλειά επιδιώκουμε να βοηθάει και στις κεντρικές επεξεργασίες του Κόμματος. Αποτελεί στόχο η «αποκέντρωση» της κεντρικής δουλειάς παρακολούθησης κλάδων της οικονομίας, της αναπτυξιακής στρατηγικής της αστικής τάξης, ιδιαίτερα όσον αφορά κλάδους που εμφανίζονται πιο δυναμικοί εδώ σε σχέση με άλλες περιοχές της Ελλάδας.
Ήδη έχει γίνει μια πρώτη επεξεργασία για αρκετούς κλάδους από την ομάδα Οικονομίας που στήθηκε στο πλάι της Ιδεολογικής Επιτροπής (ΙΕ). Αυτό όμως δεν είναι αρκετό. Η ολοκλήρωση της μελέτης των εξελίξεων και των τάσεων και η αξιοποίηση αυτής της δουλειάς πρέπει να είναι αποτέλεσμα συνεργασίας της ΙΕ και της ομάδας Οικονομίας με το Εργατικό Τμήμα και τα αντίστοιχα όργανα που έχουν την ευθύνη δράσης στον κάθε κλάδο, ώστε να πετυχαίνουμε την πιο σφαιρική αποτύπωση της εικόνας και την πιο εύστοχη παρέμβαση των ΚΟΒ.
Από αυτήν την προσπάθεια βγαίνουν κάποια γενικά συμπεράσματα, η γνώση των οποίων είναι απαραίτητη για την παρέμβασή μας:
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχει 1.874.590 κατοίκους σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2011. Η Περιφερειακή Ενότητα (ΠΕ) Θεσσαλονίκης συγκεντρώνει το 58,92% του μόνιμου πληθυσμού της Περιφέρειας και ακολουθεί η ΠΕ Σερρών με 9,39%. Η ΠΕ Κιλκίς έχει το μικρότερο ποσοστό με 4,29%. Την τελευταία τριακονταετία, από το 1981 μέχρι το 2011, ενώ ο πληθυσμός στη χώρα αυξήθηκε κατά 10,76%, η αντίστοιχη αύξηση στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ήταν της τάξης του 17,06%. Αυτή η γενική αύξηση ωστόσο είχε μεγάλη ανομοιομορφία, με χαρακτηριστικό το γεγονός της μείωσης –σε απόλυτους αριθμούς– του πληθυσμού των ΠΕ Σερρών και Κιλκίς που έχουν και τη μεγαλύτερη γεωργική δραστηριότητα. Πιο ειδικά, στη δεκαετία 2001-2011 μόνο οι ΠΕ Χαλκιδικής και Θεσσαλονίκης έχουν ποσοστιαία θετική μεταβολή, ενώ στις υπόλοιπες πέντε ΠΕ παρατηρείται ποσοστιαία μείωση του πληθυσμού τους.
Οι μισθωτοί και ημερομίσθιοι στην Κεντρική Μακεδονία χωρίς τους δημόσιους υπαλλήλους είναι περίπου 220.000 (με βάση τα στοιχεία του Νοέμβρη 2013). Η μεγαλύτερη συγκέντρωση εργατικού δυναμικού υπάρχει στο δήμο Θεσσαλονίκης (103.245 εργαζόμενοι). Ακολουθεί ο δήμος Εύοσμου-Κορδελιού (36.421 εργαζόμενοι) και ο δήμος Καλαμαριάς (34.420 εργαζόμενοι).
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που έχει δώσει τόσο η ΕΛΣΤΑΤ όσο και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, μεταξύ των ετών 2009-2012 καταγράφεται σημαντική αύξηση του αριθμού των περιοχών με υψηλά ποσοστά ατόμων που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας (δηλαδή με εισόδημα κάτω από το 60% του μέσου εισοδήματος της χώρας). Την «πρωτιά» κρατάει η Δυτική Θεσσαλονίκη, καθώς στις περισσότερες από τις γειτονιές της (Αμπελόκηποι, Ελευθέριο Κορδελιό, Ευκαρπία, Νεάπολη, Σταυρούπολη, Πολίχνη, Συκιές, Μενεμένη) είναι πολύ υψηλά τα ποσοστά φτώχειας. Αντίστοιχες περιοχές στη Β΄ Θεσσαλονίκης είναι ο Ασκός, ο Σοχός, η Ξυλόπολη, η Ασπροβάλτα, τα Λαγκαδίκια και ο Σταυρός.
Με βάση στοιχεία του 2011 (δεν υπάρχουν πιο πρόσφατα) η συμβολή της Περιφέρειας στους αστικούς οικονομικούς δείκτες είναι σημαντική: Στην Κεντρική Μακεδονία παράγεται το 13,7% της πανελλαδικής Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας. Συγκεκριμένα, 24.674 εκατομμύρια ευρώ σε σύνολο 183.137 εκατομμυρίων ευρώ. Όσον αφορά το κατά κεφαλήν Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, η Κεντρική Μακεδονία βρίσκεται χαμηλότερα από τον πανελλαδικό μέσο όρο (14.611 ευρώ έναντι 18.474 πανελλαδικά). Μελετώντας αυτούς τους αστικούς δείκτες πρέπει φυσικά πάντα να έχουμε στο μυαλό μας τα μεθοδολογικά προβλήματα που έχουν ως τέτοιοι.
Πιο συγκεκριμένα, με κριτήριο την Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία ξεχωρίζουν οι εξής κλάδοι:
• το χονδρικό-λιανικό εμπόριο, μεταφορά και αποθήκευση, υπηρεσίες καταλύματος και εστίασης (24,3%),
• δημόσια διοίκηση και άμυνα, εκπαίδευση, υγεία (23,4%),
• μεταποίηση (14,7%).
Με κριτήριο τη συγκέντρωση εργαζομένων ξεχωρίζει ο κλάδος του χονδρικού-λιανικού εμπορίου με 19,3%, ενώ ακολουθεί η μεταποίηση με 11,7%. Στη μεταποίηση η μεγαλύτερη συγκέντρωση εργατικού δυναμικού υπάρχει στα τρόφιμα-ποτά (19.213 εργαζόμενοι σε σύνολο 71.058) και ακολουθούν: Κατασκευή μεταλλικών προϊόντων (10.344), παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών υλών (5.983), κατασκευή επίπλου (5.379). Στο σύνολό τους, οι βιομηχανικοί κλάδοι (μεταποίηση, ορυχεία, κατασκευές, ενέργεια, μεταφορές, τηλεπικοινωνίες) απασχολούν το 23,9% του εργατικού δυναμικού της Περιφέρειας.
Όσον αφορά τη γεωγραφική κατανομή των εργαζομένων του λεγόμενου δευτερογενούς τομέα, η μεγαλύτερη συγκέντρωση εργαζομένων –σε απόλυτα μεγέθη– παρατηρείται στο δήμο Θεσσαλονίκης (15.368 εργαζόμενοι), ενώ ακολουθεί ο δήμος Εύοσμου-Κορδελιού (8.900 εργαζόμενοι). Οι δήμοι που παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ποσοστό εργαζομένων στο δευτερογενή τομέα στο σύνολο των εργαζομένων είναι οι εξής: Δέλτα (32,3%), Χαλκηδόνα (29,4%), Κιλκίς (26,8%), Εύοσμος-Κορδελιό (24,4%), Λαγκαδά (24,4%), Παύλου Μελά (24,3%), Ωραιόκαστρο (23,9%), Αμπελόκηποι-Μενεμένη (23,8%), Αριστοτέλη (23,6%).
Όσον αφορά το λεγόμενο τριτογενή τομέα, τα υψηλότερα ποσοστά συγκέντρωσης εργαζομένων επί του συνόλου των εργαζομένων παρατηρούνται στους δήμους Καλαμαριάς (85,6%), Θεσσαλονίκης (84,2%) και Πυλαίας-Χορτιάτη (83,6%).
Επίσης, με βάση τα τελευταία στοιχεία, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας μαζί με την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας (27,9%) πανελλαδικά.
Από την επεξεργασία των πιο αναλυτικών στοιχείων που έχουμε συγκεντρώσει για την κλαδική διάρθρωση της Κεντρικής Μακεδονίας απορρέουν τα ακόλουθα βασικά συμπεράσματα:
• Οι κλάδοι που έχουν δυναμική είναι τα τρόφιμα - ποτά (κύρια ο υποκλάδος των τροφίμων), ο τομέας των τηλεπικοινωνιών και πληροφορικής, ο τουρισμός, τα logistics, η εξόρυξη μεταλλευμάτων. Επίσης σε ανάπτυξη βρίσκεται ο κλάδος της ιδιωτικής υγείας με συγκέντρωση μονοπωλιακών ομίλων που δραστηριοποιούνται στο χώρο (πολυκλινικές, διαγνωστικά κέντρα, ανάπτυξη ιατρικού τουρισμού), ενώ ισχυρή είναι η παρουσία μεγάλων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και ερευνητικών κέντρων που λειτουργούν υποστηρικτικά και διασυνδέονται με επιχειρηματικούς ομίλους, υπηρετώντας τους σχεδιασμούς της άρχουσας τάξης για την περιοχή.
• Σε κλάδους οι οποίοι είναι σε φθίνουσα πορεία, όπως οι κατασκευές και ο ιματισμός, δεσπόζουν συγκεκριμένες επιχειρήσεις που κυριαρχούν και συγκεντρώνουν μεγαλύτερο κομμάτι της «πίτας».
• Υπάρχουν επιχειρήσεις που ακόμη και σε αυτές τις συνθήκες καταγράφουν κερδοφορία, απόρροια διάφορων παραγόντων όπως: Μείωση εργατικού κόστους, προσανατολισμός σε εξαγωγική δραστηριότητα σε συνδυασμό –συνήθως– με την επικράτηση στον ενδοκλαδικό ανταγωνισμό, κρατική ενίσχυση.
• Η αστική τάξη ιεραρχεί για την Κεντρική Μακεδονία την ενίσχυση του χαρακτήρα της ως διαμετακομιστικό κέντρο, ως κόμβο μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων. Παράλληλα ιεραρχεί την ενίσχυση του τουρισμού και της βιομηχανίας επεξεργασίας αγροτικών προϊόντων. Μέσα από προγράμματα που «τρέχουν» ενισχύεται η σύνδεση της εφαρμοσμένης έρευνας με την παραγωγή («καινοτόμος επιχειρηματικότητα»), η «εξωστρέφεια», η διασύνδεση της αγροτικής παραγωγής με τον τουρισμό («καλάθια», «αγροτοδιατροφικές συμπράξεις»). Όλα τα παραπάνω έχουν να κάνουν με τη γεωγραφική θέση της περιοχής, με το ρόλο της Θεσσαλονίκης ως μεγάλου αστικού κέντρου, με τις υποδομές και τις παραγωγικές δυνατότητες όλης της Περιφέρειάς της (πρώτη περιφέρεια στην αγροτική παραγωγή, πλούσιο υπέδαφος σε ορυκτά και μέταλλα κτλ.).
• Η Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας έχει σημαντική υποδομή και προϋποθέσεις, ώστε με άλλη εξουσία και οικονομία, δηλαδή μ’ εργατική εξουσία και κοινωνική ιδιοκτησία, να παίξει σημαντικό ρόλο στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού στην Ελλάδα. Δεν είναι «ψωροκώσταινα» όπως προσπαθούν κάποιοι να την παρουσιάσουν, όπως «ψωροκώσταινα» δεν είναι και η Ελλάδα, πλευρά την οποία έχει απαντήσει διεξοδικά το Κόμμα εδώ και αρκετές δεκαετίες. Εμπόδιο στη φιλολαϊκή ανάπτυξη και της Κ. Μακεδονίας μπαίνει ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής και το κέρδος ως κριτήριο παραγωγής –και όχι η έλλειψη δυνατοτήτων– αποτέλεσμα των οποίων αποτελεί το γεγονός ότι μια σειρά κλάδοι –όπως, π.χ. ο ιματισμός– φυτοζωούν.