ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ


της Συντακτικής Επιτροπής της ΚΟΜΕΠ

Το κείμενο που ακολουθεί με τίτλο η «Δεύτερη Οικονομία» αποτελεί το 3ο κεφάλαιο του βιβλίου των Ρότζερ Κίραν, καθηγητή στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (Ανώτατο Κρατικό Κολλέγιο) και Τόμας Κένυ (ψευδώνυμο του Τζότζεφ Τζέιμισον) οικονομολόγου, με τίτλο «Ο προδομένος σοσιαλισμός: Πίσω από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης».

Το βιβλίο κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 2004, από το εκδοτικό του Κομμουνιστικού Κόμματος των ΗΠΑ, «InternationalPublishers» και αποτελεί μια ενδιαφέρουσα προσπάθεια μελέτης των αιτιών της ανατροπής του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ. Το κείμενο εστιάζει σε αυτό που χαρακτηρίζει ως «Δεύτερη Οικονομία», δηλαδή τη νόμιμη και παράνομη εμπορευματική παραγωγή και ανταλλαγή, η οποία συνυπήρχε δίπλα στο σοσιαλιστικό τομέα της οικονομίας. Τα στοιχεία που προσκομίζουν οι συγγραφείς αποδεικνύουν ότι η «Δεύτερη Οικονομία» περιλάμβανε σημαντικά τμήματα της οικονομικής δραστηριότητας της ΕΣΣΔ. Οι συγγραφείς αξιοποίησαν πηγές αγγλικής και αμερικανικής βιβλιογραφίας, ορισμένες από τις οποίες αντιπάλων του κομμουνισμού και της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.

Το γεγονός αυτό μπορεί να δημιουργεί κάποιες επιφυλάξεις. Ωστόσο και από τα στοιχεία που προσκομίζονται, επιβεβαιώνεται το αναμφισβήτητο γεγονός ότι οι εμπορευματοχρηματικές σχέσεις, ανεξάρτητα αν έχουν νόμιμη ή παράνομη έκφραση, βρίσκονται σε αντίθεση με την κυριαρχία και επέκταση των σοσιαλιστικών σχέσεων, τελικώς με τη σοσιαλιστική οικοδόμηση. Πρέπει να διευκρινίσουμε ότι ο όρος «παράνομη οικονομική δραστηριότητα στην ΕΣΣΔ» δεν αφορά μόνο τη γνωστή ως παράνομη κερδοσκοπική δραστηριότητα στο καπιταλιστικό σύστημα, π.χ. το λαθρεμπόριο, την πορνεία κλπ., ούτε μόνο τη μαύρη αγορά, την κλοπή. Ο όρος παράνομη δραστηριότητα αφορά ένα φάσμα οικονομικών δραστηριοτήτων που μπορεί στον καπιταλισμό να είναι καθ’ όλα νόμιμες, όπως π.χ. ενοικίαση σπιτιών κλπ. Επίσης ορισμένα ζητήματα παρουσιάζονται ως συμπεράσματα χωρίς να αναλύονται, γιατί τεκμηριώνονται σε άλλα κεφάλαια του βιβλίου.

Η επιλογή του συγκεκριμένου κειμένου έγινε με κριτήριο το γεγονός ότι σε αυτό γίνεται μια προσπάθεια να μελετηθούν τα οικονομικά αίτια τα οποία επέδρασαν στη διεύρυνση των κοινωνικών δυνάμεων που στήριξαν και στηρίχτηκαν από την αντεπανάσταση.