Νίκου Τερζόγλου:«Η ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ ΕΛΛΑΔΑΣ (ΔΣΕ)»
Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα 2003
Το τελευταίο διάστημα, στους επιστημονικούς -και όχι μόνο- κύκλους αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον -πάντως όχι αμιγώς επιστημονικό- για την περίοδο 1946-1949 και τον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Στα πλαίσια των συζητήσεων που παρακολουθούμε - είτε στα επιστημονικά συνέδρια είτε ακόμη και στον ημερήσιο τύπο, διαφαίνεται μία τάση, η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως «τάση αναθεώρησης» της κυρίαρχης αντίληψης για τον εμφύλιο πόλεμο. Στην πραγματικότητα, η τάση αυτή δεν αποτελεί παρά αναμάσημα, με περιτύλιγμα «επιστημονικής» ορολογίας, των αντιδραστικότερων αντιλήψεων για το ΚΚΕ, το ΔΣΕ και τον τρίχρονο αγώνα του. Σύμφωνα με τις αντιλήψεις αυτές, ο αγώνας του ΔΣΕ αλλά και η Εαμική εθνική αντίσταση αποσπώνται από το εθνικοαπελευθερωτικό και το ταξικό - κοινωνικό και αντιιμπεριαλιστικό τους υπόβαθρο. Εκτιμάται ότι και οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές άσκησαν απάνθρωπη βία, ενώ δεν λείπουν ακραίες απόψεις σύμφωνα με τις οποίες η βία ακόμη και των Ταγμάτων Ασφαλείας δεν ήταν παρά μια απάντηση στην τυφλή βία(!) που άσκησε στη διάρκεια της κατοχής το ΕΑΜ! Σε μια τέτοια θεώρηση των πραγμάτων, οι ρίζες του εμφυλίου πολέμου ανάγονται στο 1943: όχι όμως με την έννοια της συνέχισης ενός εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα με βάθεμα των ταξικών - αντιιμπεριαλιστικών του χαρακτηριστικών, μέσα στις νέες συνθήκες, της ξενικής επέμβασης και της προσπάθειας της ντόπιας άρχουσας τάξης να στηρίξει το κράτος της που κλυδωνίστηκε ισχυρά, αλλά με την έννοια της συνέχισης μιας αντιπαράθεσης τυφλής βίας στην οποία τον πρώτο λόγο -και την κύρια ευθύνη- είχε το ΚΚΕ και το ΕΑΜ!
Μέσα λοιπόν σε ένα κλίμα ύπουλης αναβίωσης των πιο αντιδραστικών ιδεολογημάτων της άρχουσας τάξης, έχει ιδιαίτερη σημασία κάθε γραπτή μαρτυρία που κατατίθεται, σε σχέση με το χαρακτήρα, τα αίτια συγκρότησης, τους σκοπούς, τον τρόπο δράσης, την εποποιία, σε τελευταία ανάλυση, του ΔΣΕ. Σε αυτή την κατηγορία των πολύτιμων μαρτυριών, εντάσσεται το βιβλίο του Νίκου Τερζόγλου «Η στρατιωτική εκπαίδευση στελεχών στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ)», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις της «Σύγχρονης Εποχής». Ο συγγραφέας, που διετέλεσε Διοικητής της Σχολής Αξιωματικών του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ στις σειρές Β΄, Γ΄ και Δ΄, καθώς και επιτελάρχης της ΧΙ Μεραρχίας του ΔΣΕ, στηρίχτηκε, για τη συγγραφή του πονήματός του, στις προσωπικές του εμπειρίες, σε αφηγήσεις συναγωνιστών του, αλλά και σε μια ικανοποιητική βιβλιογραφία που περιλαμβάνει και τις εκδόσεις ντοκουμέντων της άλλης πλευράς, όπως είναι η έκδοση των Αρχείων Εμφυλίου Πολέμου, από τη Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού, του 1999. Οπως άλλωστε δηλώνει και ο τίτλος του έργου, το ενδιαφέρον του συγγραφέα επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε από τεχνική - στρατιωτική άποψη, ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, αξιοποιώντας την πείρα των αξιωματικών που προέρχονταν από τον αστικό στρατό και που είχαν περάσει στον ΕΛΑΣ (ανάμεσα σε αυτούς είναι και ο ίδιος ο Νίκος Τερζόγλου), δίνοντας όμως έμφαση στο νέο περιεχόμενο και στους νέους στόχους που θα όφειλε να θέτει ένας λαϊκός στρατός. Ενας στρατός προορισμένος όχι να στηρίξει το καθεστώς της αστικής τάξης και τα ευρύτερα σχέδια του ιμπεριαλισμού στην περιοχή, αλλά να αντιπαλέψει τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και να βοηθήσει την εδραίωση της λαϊκής εξουσίας στη χώρα μας. Από αυτή την άποψη, έχει ξεχωριστή σημασία η εκτεταμένη αναφορά του συγγραφέα στον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε, μετά την αποχώρηση των στρατευμάτων κατοχής, ο αστικός στρατός, ως κατεξοχήν μηχανισμός στήριξης της άρχουσας τάξης, με τη συμβολή και την αμέριστη βοήθεια των μεγάλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, της Μεγάλης Βρετανίας και των ΗΠΑ.
Ο συγγραφέας αναδεικνύει στο έργο του τον ενιαίο, για το λαϊκό κίνημα, χαρακτήρα της μεγάλης δεκαετίας του ‘40, καθώς και τον αντιιμπεριαλιστικό - ταξικό χαρακτήρα της πάλης του ΔΣΕ, ως συνέχειας της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης. Αναδεικνύει τα ιδεώδη με τα οποία γαλουχούνταν οι μαχητές και οι αξιωματικοί του ΔΣΕ, την απαράμιλλη γενναιότητά τους στις μάχες -η οποία αναγνωρίζεται και από τους ταξικούς αντιπάλους τους- τις θυσίες τους. Αναδεικνύει τη συμβολή των γυναικών στον αγώνα του ΔΣΕ, αλλά και τη συμβολή της ίδιας της συμμετοχής στην ένοπλη πάλη στο συνολικότερο αγώνα της γυναίκας για τη χειραφέτηση και την ισοτιμία της. Παρέχει πολύτιμα στοιχεία για τη λειτουργία των σχολών του ΔΣΕ, για τις μάχες όπου οι μαχητές και οι αξιωματικοί του απέδειξαν την ταξικότητα και την αυτοθυσία τους, ενώ επιχειρεί και μία προσέγγιση των αιτίων της ήττας του μεγαλειώδους αυτού κινήματος. Ιδιαίτερα λειτουργική για τον αναγνώστη είναι η παράθεση, σε ειδικό παράρτημα, του κειμένου των Συμφωνιών του Λιβάνου, της Καζέρτας και της Βάρκιζας, που βοηθούν να καταλάβουμε τις προθέσεις της άρχουσας τάξης, αλλά και τα λάθη και τις υποχωρήσεις του ίδιου του λαϊκού κινήματος, που οδήγησαν στην έκρηξη του ένοπλου ταξικού αγώνα του 1946-1949.
Συνολικά, το βιβλίο του Νίκου Τερζόγλου, σε μία εποχή όπου η αστική τάξη επιχειρεί μια ισχυρή ιδεολογική αντεπίθεση, μπορεί να προσφέρει, ιδιαίτερα στους νέους ανθρώπους, πλούσια στοιχεία και σοβαρό υλικό σκέψης για μία τραγική, αλλά και ηρωική περίοδο της νεοελληνικής ιστορίας, που καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τις τύχες της μεταπολεμικής Ελλάδας, αναδεικνύοντας τον αναντικατάστατο ρόλο του ΚΚΕ στους μεγάλους ταξικούς και αντιιμπεριαλιστικούς - εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες του λαού μας.