Στο σημείωμα αυτό συγκεντρώνουμε την προσοχή μας σε ορισμένα βασικά προβλήματα που αφορούν ενιαία το λεκανοπέδιο της Αττικής. Αυτά τα προβλήματα, αλλά και ο αγώνας για τη λύση τους, δεν μπορούν να διαχωριστούν ανά Νομαρχία και Δήμο αφού επηρεάζουν το σύνολο των περιοχών, π.χ. διαχείριση απορριμμάτων, προστασία περιβάλλοντος και ελεύθερων χώρων, χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός, συγκοινωνιακό. Πριν από όλα τα παραπάνω αφορούν την εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα.

Οι όποιες εξειδικεύσεις και προσαρμογές δεν πρέπει να ατονούν το γενικό πλαίσιο, αφού το λεκανοπέδιο της Αττικής αποτελεί μια ενότητα χώρου που καθορίζει και τα ειδικά και επί μέρους προβλήματα. Σε αυτή τη βάση τεκμηριώνεται το σύνθημα για απεγκλωβισμό από τα κόμματα εξουσίας στην επικείμενη εκλογική μάχη, η αναγκαιότητα να ενισχυθούν τα ψηφοδέλτια συνεργασίας ΚΚΕ - ΔΗΚΚΙ - Κομμουνιστικής Ανανέωσης - Παρέμβασης Αριστερών Πολιτών, ψηφοδέλτια συνεργασίας αγωνιστικών δυνάμεων που έδρασαν σε όλα τα μέτωπα πάλης, σε πανελλαδικό επίπεδο, στους τόπους δουλειάς και κατοικίας.

Δεν περιλαμβάνονται στο σημείωμα οι γενικές πολιτικές θέσεις για το χαρακτήρα των εκλογών και η γενικότερη κριτική στο χαρακτήρα της ΤΑ ως θεσμού και στις συγκεκριμένες αρνητικές εξελίξεις που σημειώθηκαν μετά το 1994 οπότε άρχισε η προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου στις απαιτήσεις της στρατηγικής των αναδιαρθρώσεων. Δεν περιλαμβάνεται η κριτική των άλλων κομμάτων στη γενική της κατεύθυνση και στην έκφρασή της στην τοπική αυτοδιοίκηση. Επίσης δεν περιλαμβάνονται οι θέσεις μας για την ανεργία και το εισόδημα, για τις εργασιακές σχέσεις και την απασχόληση κλπ. Οι αντίστοιχες θέσεις μας έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί. Εχουν επίσης κυκλοφορήσει προπαγανδιστικές εκδόσεις με ειδικά θέματα όπως για τους σεισμούς, τις πλημμύρες, τα απορρίμματα και τις συγκοινωνίες, το περιβάλλον κ.ά.

Το Κόμμα μας, πέρα από τη γενικότερη κριτική που ασκεί στα κόμματα της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΝ, κρίνει το έργο των τοπικών αρχών που στηρίχθηκαν από τα παραπάνω κόμματα. Με τα ίδια κριτήρια ασκεί κριτική στους απερχόμενους συνδυασμούς και τους επικεφαλής τους, όχι μόνο στην περίπτωση που θέτουν ξανά υποψηφιότητα, αλλά και ανεξάρτητα της ανανέωσης των προσώπων, ακριβώς γιατί δεν είναι ζήτημα προσώπων αλλά πολιτικών δυνάμεων που αντιπροσωπεύουν.

Η μάχη των τοπικών εκλογών εντάσσεται στη δράση για αλλαγή συσχετισμού δύναμης παντού, στην τοπική αυτοδιοίκηση, στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, σε όλα τα κινήματα. Εντάσσεται στην πάλη για τη συσπείρωση ριζοσπαστικών δυνάμεων σε αντίθεση με τη στρατηγική των αναδιαρθρώσεων και τα συμφέροντα των μονοπωλιακών ομίλων, τη συγκρότηση της Λαϊκής Συμμαχίας. Είναι μάχη μέσα από την οποία ωριμάζει η αναγκαιότητα αντεπίθεσης για ριζική αλλαγή, για τη λαϊκή εξουσία.

Στην Αττική καταγράφεται το σύνολο των προβλημάτων του λαού της χώρας συχνά με ιδιαίτερη οξύτητα. Διαφέρουν βέβαια από περιοχή σε περιοχή και εκφράζουν ανάλογα την ταξική διάρθρωση των περιοχών.

Η εκλογική αναμέτρηση τον Οκτώβρη του 2006 είναι μια μεγάλη πολιτική μάχη, στην οποία οι εργαζόμενοι καλούνται να ψηφίσουν με κριτήριο τα προβλήματά τους και πιο συγκεκριμένα :

- Tην ανεργία και την ακρίβεια, τους χαμηλούς μισθούς και τα μεροκάματα, τις συντάξεις πείνας των εργατοϋπαλλήλων. Η συνεχής λιτότητα και η ακρίβεια εξανεμίζουν τους -έτσι και αλλιώς- χαμηλούς μισθούς και τα μεροκάματα των εργαζομένων και τις συντάξεις πείνας, των μισθοσυντήρητων που αποτελούν το 74% του πληθυσμού της.

- Τα βάσανα των αυτοαπασχολουμένων, των μικροεπαγγελματιών, της φτωχής αγροτιάς.

- Τις απολύσεις και την εργοδοτική τρομοκρατία.

Ÿ- Τις νέες ανισότητες που βιώνουν οι γυναίκες της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών στρωμάτων.

Ÿ- Τα μεγάλα προβλήματα της νεολαίας που είναι ιδιαίτερος στόχος των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων, αφού τα λεγόμενα νέα μέτρα ισχύουν για τις νεότερες ηλικίες και πιο ειδικά για τους νέους και τις νέες. Μέσα από ένα πολυπλόκαμο σύστημα επίδρασης στη νεολαία (παιδεία, διασκέδαση, ψυχαγωγία), αλλά και με τις νέες τεχνολογίες, με τα υψηλά ποσοστά ανεργίας, γίνεται ολοφάνερη η οργανωμένη προσπάθεια να εκτονώσουν τα σκιρτήματα αμφισβήτησης των νέων μέσα από τους μηχανισμούς ένταξής τους στις ανάγκες των καπιταλιστικών επιχειρήσεων ως ευκίνητο και φθηνό εργατικό δυναμικό. Επιδιώκουν η νεολαία να συμβιβαστεί με την κοινωνική βαρβαρότητα και τον εξευτελισμό ή τη μηδενιστική άρνηση και την απομόνωση, την ψεύτικη φυγή με τα ναρκωτικά.

-Ÿ Τα προβλήματα της χωροταξικής και πολεοδομικής διάρθρωσης της περιοχής της Αττικής.

-Ÿ Τα προβλήματα της αγροτιάς επίσης ακουμπάνε και τους εργαζόμενους της Αθήνας, είτε με την έλευση στην Αττική των νέων που δε βρίσκουν δουλιά στην ύπαιθρο είτε με τη μορφή της ακρίβειας των ειδών διατροφής, τα εισαγόμενα, ακόμα και τα διατροφικά σκάνδαλα.

Ÿ- Την τρομοκρατία στους τόπους δουλιάς, την κρατική καταστολή και βία και τα μέτρα γενικευμένης παρακολούθησης της συλλογικής δράσης και της προσωπικής ζωής. Στα πλαίσια αυτά η ΤΑ αναπτύσσει κατασταλτικούς μηχανισμούς μέσα από τη δημοτική αστυνομία και τα «συμβούλια πρόληψης της παραβατικότητας». Οι λόγοι ίδρυσης των μηχανισμών, όπως προβλήθηκαν από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, και υποστηρίχθηκαν από τη ΝΔ και το ΣΥΝ, είναι παραπλανητικοί, καθώς είναι ενταγμένοι στη λογική της κρατικής καταστολής και της αστυνόμευσης.

-Ÿ Την ιδιωτικοποίηση, εμπορευματοποίηση και υποβάθμιση της Παιδείας, γενικότερα της μόρφωσης, αλλά και του τομέα της Υγείας και της Πρόνοιας.

-Ÿ Τις γενικευμένες ιδιωτικοποιήσεις που περιλαμβάνουν επιχειρήσεις που από το αντικείμενό τους αφορούν κοινωνική εξυπηρέτηση και υπηρεσίες, ιδιωτικοποιήσεις που επεκτείνονται σε δάση και βουνά, σε λιμάνια και αεροδρόμια. Οι ιδιωτικοποιήσεις επιδεινώνουν τα προβλήματα των εργαζομένων.

- Τη διάδοση των ναρκωτικών.

-Ÿ Το πρόβλημα που αφορά τα δημόσια μέσα μετακίνησης και μεταφοράς.

-Ÿ Την καταστροφή του περιβάλλοντος, των ελεύθερων χώρων και του δασικού πλούτου. Το κύμα των πυρκαγιών οφείλεται πριν απ’ όλα στη δυνατότητα που δίνει το αποτέλεσμά τους στην οικοπεδοποίηση και τσιμεντοποίηση, συμβαίνουν συχνότερα όταν υπάρχει ευνοϊκό νομικό και γενικότερα θεσμικό πλαίσιο για αποχαρακτηρισμούς.

-Ÿ Την έλλειψη δημοσίων έργων, όπως είναι της αντισεισμικής και αντιπυρικής θωράκισης, της κατοικίας, της διαχείρισης των απορριμμάτων και των επικίνδυνων αποβλήτων, της αποχέτευσης, της άρδευσης και διαχείρισης νερού.

-Ÿ Την κατάσταση του Πολιτιστικού τομέα ως υποδομή αλλά και γενικότερα ως περιεχόμενο.

-Ÿ Το αβάσταχτο βάρος των νατοϊκών εξοπλισμών που εξυπηρετούν όχι την άμυνα της χώρας αλλά την επιθετικότητα των αμερικανικών και ευρωενωσιακών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων.

- Ειδικότερα για τους μετανάστες και πολιτικούς πρόσφυγες: Βασική θέση μας είναι τα ίσα δικαιώματα με τους Ελληνες εργαζόμενους γενικά και φυσικά στην περιοχή της Αττικής. Πολύ περισσότερο που οι ανατροπές που έχουν συμβεί στις εργασιακές σχέσεις οξύνουν τα προβλήματα των μεταναστών που έχουν να αντιμετωπίσουν πρόσθετα προβλήματα στέγης, μόρφωσης των παιδιών τους. Πολλοί από αυτούς έχουν οικογένειες στην πατρίδα τους, είναι υποχρεωμένοι να τις στηρίζουν. Υπάρχουν προβλήματα προσαρμογής και ένταξης στο κοινωνικό περιβάλλον ακόμα και γι’ αυτούς. Υπάρχει ανάγκη απόκρουσης του ρατσισμού. Παίρνουμε υπόψη ότι και μέσα στο «σώμα» των μεταναστών σημειώνονται ταξικές διαφοροποιήσεις, με αποτέλεσμα να γίνονται και μετανάστες φορείς εκμεταλλευτικών καπιταλιστικών σχέσεων, κυρίως στο χώρο των κατασκευών.

Η Αττική θεωρείται διοικητικά ως ένας Νομός, στον οποίο ανήκουν τα νησιά του Αργοσαρωνικού και τα Κύθηρα. Διαιρείται σε 4 Νομαρχίες. Αυτή της Υπερνομαρχίας Αθήνας-Πειραιά, που χωρίζεται σε δυο αντίστοιχες Νομαρχίες και στις Νομαρχίες Ανατολικής και Δυτικής Αττικής.

Αποτελείται από 91 Δήμους και 33 Κοινότητες:

-Ÿ Νομαρχία Αθηνών (45 Δήμοι και 3 Κοινότητες)

-Ÿ Νομαρχία Πειραιά (16 Δήμοι και 2 Κοινότητες)

-Ÿ Νομαρχία Αν. Αττικής (20 Δήμοι και 26 Κοινότητες)

-Ÿ Νομαρχία Δυτ. Αττικής (10 Δήμοι και 2 Κοινότητες)

Αρκετές περιοχές έξω από τα διοικητικά όρια της Αττικής, π.χ. Σχηματάρι, Αγ. Θεόδωροι, λειτουργούν ως ένα βαθμό ως προέκταση της Αττικής. Ενώ έχει έκταση το 3,0% του ελληνικού χώρου, έχει το 35% του πληθυσμού (συμπεριλαμβανομένων και των αλλοδαπών, οι οποίοι αποτελούν το 10% του πληθυσμού της και το 49% των αλλοδαπών που βρίσκονται στη χώρα). Στην Αττική παράγεται πάνω από το 40% του πανελλαδικού προϊόντος της μεταποίησης. Σ’ αυτή συγκεντρώνεται το 70% των υπηρεσιών και πάνω από το 80% των πολιτιστικών δραστηριοτήτων, το 61% των κατασκευαστικών και το 67% των επιχειρήσεων χονδρικού εμπορίου. Σ’ αυτήν παράγεται το 45% των βιομηχανικών αποβλήτων. Σ’ αυτήν είναι εγκατεστημένο το σύνολο σχεδόν των κρατικών διοικητικών λειτουργιών.

Η σημερινή κατάσταση που χαρακτηρίζει την Αττική από πλευράς συνθηκών δουλειάς και ζωής, ο υδροκεφαλισμός της περιοχής και τα οξυμένα χωροταξικά προβλήματα, η έλλειψη αναγκαίων υποδομών, έχουν αποδοθεί διαχρονικά σε αιτίες και παράγοντες που οδηγούν συστηματικά στην παραπλάνηση των εργαζομένων, στη μετατόπιση της βασικής αιτίας σε δευτερογενείς και γενικά δευτερεύοντες παράγοντες. Η πορεία διαμόρφωσης της πόλης, γενικότερα των αστικών κέντρων, καθορίζεται από αντικειμενικές τάσεις και αντιθέσεις.

Συγκεκριμένα: Από την εξέλιξη της συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του κεφαλαίου, την τάση εμπορευματοποίησης της γης και των βασικών κοινωνικών αγαθών, όπως του νερού, της ενέργειας κλπ. και των λαϊκών δικαιωμάτων, όπως στη μεταφορά, στην επικοινωνία κλπ. Από την επίδραση του νόμου της ανισόμετρης ανάπτυξης στο εσωτερικό κάθε χώρας, από την κατεύθυνση και το μέγεθος της κρατικομονοπωλιακής ρύθμισης, τόσο στο σκέλος του πολεοδομικού σχεδιασμού όσο και στην διαχείριση των υφισταμένων προβλημάτων της πόλης, με γνώμονα τις εκάστοτε γενικότερες ανάγκες της αστικής τάξης.

Παραδείγματος χάρη, κατά τη 10ετία του 1950 η ισχυρή τάση αύξησης του πληθυσμού της Αττικής και ιδιαίτερα στο πολεοδομικό συγκρότημα της πρωτεύουσας, η αύξηση της αυθαίρετης δόμησης αποδόθηκε στο δήθεν κύμα της αστυφιλίας. Τη μεταπολιτευτική περίοδο αναδείχθηκε ως πρωταρχική αιτία ο τρόπος ανάπτυξης της περιοχής, στον οποίο αποδίδονταν η αναρχία, η έλλειψη σχεδιασμού. Σε πολλές περιπτώσεις αποδίδονται ευθύνες στους ίδιους τους εργαζόμενους, στην έλλειψη παιδείας για την προστασία του περιβάλλοντος.

Ταυτόχρονα σε γενικό πανελλαδικό επίπεδο προβάλλεται η δήθεν πλεονεκτική θέση των εργαζομένων που κατοικούν στην Αττική, έναντι της παραμελημένης περιφέρειας ιδιαίτερα της υπαίθρου. Στελέχη από τα κόμματα της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ προβάλλουν συστηματικά το πρόβλημα του λεγόμενου «αθηνοκεντρικού κράτους».

Επίσης προβάλλεται συστηματικά η θέση ότι στην Ελλάδα και πιο ειδικά στο Λεκανοπέδιο της Αττικής υπήρξαν ειδικοί λόγοι για τη γέννηση των σημερινών προβλημάτων, που δεν έχουν σχέση με το χαρακτήρα και τη φύση του συστήματος. Επικαλούνται ότι στις πρωτεύουσες και τα μεγάλα αστικά κέντρα των χωρών-μελών της ΕΟΚ δεν υπήρχαν οξυμένα προβλήματα, ότι είχαν επιλυθεί.

Αναμφισβήτητα στην περιοχή της Αττικής εμφανίζονται ορισμένα προβλήματα πιο οξυμένα από ότι σε αντίστοιχες περιοχές της καπιταλιστικής Ευρώπης, ωστόσο και στην Αττική όπως και γενικότερα στην Ελλάδα εμφανίζονται οι ίδιες τάσεις και τα ίδια συμπτώματα που χαρακτηρίζουν το καπιταλιστικό σύστημα γενικά και πιο ειδικά στη μεταπολεμική περίοδο, ειδικότερα την τελευταία 15ετία.

Η συγκέντρωση των οικονομικών και διοικητικών δραστηριοτήτων και του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα είναι κυρίαρχο φαινόμενο στον καπιταλισμό, η διαφορά πόλης και χωριού είναι αναπόσπαστο στοιχείο.

Οι ελληνικές ιδιομορφίες είναι στοιχείο μιας ορισμένης ιστορικής υστέρησης στην ανάπτυξη του ελληνικού καπιταλισμού. Επίσης είναι στοιχείο των συγκεκριμένων ιστορικών συνθηκών μέσα στις οποίες πραγματοποιήθηκε η μεταπολεμική ανασυγκρότηση και εκβιομηχάνιση σε συνθήκες άμεσης οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής ανάμιξης των ιμπεριαλιστών συμμάχων στην εγχώρια ταξική πάλη. Ολα αυτά αποτυπώνονται στην ενδιάμεση θέση της Ελλάδας στο σύστημα του ιμπεριαλισμού, στους ισχυρότερους δεσμούς εξάρτησης από τις κορυφαίες δυνάμεις. Επηρεάστηκε επίσης η εξέλιξη από τις μεταπολεμικές πολιτικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν στην Ελλάδα μετά την ήττα του κινήματος, τις διώξεις που ακολούθησαν. Π.χ. είναι γνωστό ότι στη μετακατοχική Αθήνα συνωστίσθηκαν στο πολεοδομικό συγκρότημα της πρωτεύουσας και σε γύρω πόλεις εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι που αναζητούσαν δουλιά και ήθελαν να γλιτώσουν από τις διώξεις και πιέσεις, από τον κατατρεγμό που έζησαν στην ύπαιθρο μετά τον εμφύλιο.

Η κριτική που γίνεται επίσης για έλλειψη σχεδιασμού, πρόβλεψης, για άναρχη χωροταξική κατανομή είναι επιδερμική. Ωστόσο ακόμα και αν υπήρξε ένας καλύτερος σχεδιασμός στη μεταπολεμική Ελλάδα, ιδιαίτερα στην περιοχή της πρωτεύουσας και γενικότερα στην Αττική, αυτός ο σχεδιασμός δεν μπορούσε να αναιρέσει την αναρχία, την ανισομετρία, τη δυσαναλογία στους τομείς ανάπτυξης που χαρακτηρίζει τη φύση του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος.

Η τάση συγκέντρωσης των μεγαλύτερων και πιο σημαντικών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στην Αττική, καθώς και σε ορισμένα άλλα αστικά κέντρα όπως στη Θεσσαλονίκη, αλλά και στα αντίστοιχα κέντρα της περιφέρειας, είναι τυπικό γνώρισμα του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Η ταξικότητα των προβλημάτων εμφανίζεται παντού, από δήμο σε δήμο ή από περιοχή σε περιοχή.

Αρκεί να θυμηθούμε όλα όσα βγήκαν στην επιφάνεια με το μεγάλο ξέσπασμα διαμαρτυρίας των μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς στο Παρίσι και σε ορισμένα άλλα μεγάλα αστικά κέντρα της Γαλλίας. Στην περιφέρεια και λίγο έξω από την αποκαλούμενη πόλη του Φωτός έχουν κτισθεί μεγάλες περιοχές-δήμοι με άθλια συγκροτήματα για τη φτωχολογιά χωρίς στοιχειώδη υποδομή και δίκτυο υπηρεσιών. Ανάλογα φαινόμενα, λιγότερο ή περισσότερο οξυμένα, εμφανίζονται σε όλες τις μεγάλες πόλεις και πρωτεύουσες της καπιταλιστικής Ευρώπης. Ανάλογα προβλήματα αφορούν στη μείωση των ελεύθερων χώρων, στην όξυνση του συγκοινωνιακού και κυκλοφοριακού προβλήματος, στην αναντιστοιχία σύγχρονων υποδομών για την αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων που προκαλούν οι σεισμοί, οξυμένα καιρικά φαινόμενα κλπ.

Στην Αττική επίσης εμφανίζονται ως γενική τάση φαινόμενα του σύγχρονου καπιταλισμού, όπως η μείωση του μεριδίου μεταποιητικών κλάδων έντασης εργασίας στο συνολικό ΑΕΠ. Το ίδιο αφορά το τυπικό φαινόμενο να βάζουν λουκέτο βιομηχανικές μονάδες εξ αιτίας των νέων συνθηκών που διαμορφώθηκαν στο διεθνή καπιταλιστικό ανταγωνισμό.

Ταυτόχρονα στην περιοχή της Αττικής εμφανίζεται ισχυροποίηση ορισμένων ομίλων, που βέβαια δεν μπορεί να αντισταθμίσει την καταστροφή μικρότερων μονάδων, ενώ οι νέες θέσεις εργασίας που δημιουργούνται είναι λιγότερες στον τομέα αυτόν από τις απώλειες μέσω απολύσεων. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της τελευταίας 10ετίας αποτελεί επίσης το μεγαλύτερο από κάθε άλλη προηγούμενη φάση ρεύμα μεταναστών, ένα μεγάλο μέρος των οποίων ζει και εργάζεται στην Αττική, με βασικό χαρακτηριστικό τη μονιμότητα στη διαμονή. Βεβαίως και δεν υιοθετούμε την αντίληψη ότι για την ανεργία ευθύνονται οι μετανάστες ή και ότι αυτοί ευθύνονται για το πώς χρησιμοποιούνται, ώστε να αυξάνεται η πίεση για τη μείωση της αξίας της εργατικής δύναμης. Τόσο η μετανάστευση όσο και η εγχώρια ανεργία είναι προϊόντα του ίδιου πολιτικού προβλήματος, είναι αναπόσπαστα στοιχεία του καπιταλιστικού συστήματος που οξύνονται λόγω της στρατηγικής των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων. Απόδειξη γι’ αυτό είναι η οδηγία Μπολγκεστάιν που προβλέπει και ενθαρρύνει με ακόμα πιο πρακτικό τρόπο τη μετακίνηση εργατών και υπαλλήλων σε όλη την Ευρώπη και με όρους που θα εξασφαλίζουν την αύξηση του βαθμού εκμετάλλευσης, εξάγοντας μαζί με τα κεφάλαια και τα φθηνότερα ημερομίσθια και μισθούς κάποιων χωρών.

Το πρόβλημα του σχεδιασμού δεν είναι πρόβλημα απλά αντίληψης ή οργανωτικό ζήτημα. Το κύριο ζήτημα είναι σχεδιασμός για ποιόν και από ποιόν. Ο σχεδιασμός που στοχεύει στην επίλυση των σύγχρονων κάθε φορά αναγκών δεν μπορεί να γίνει βεβαίως με τα κριτήρια και τα εργαλεία του «σχεδιασμού» που επεξεργάζεται το κεφάλαιο, όσο υπάρχει δηλαδή καπιταλιστική ιδιοκτησία στα αναπτυγμένα και συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής. Ο σχεδιασμός δεν απαιτεί μόνο αντίστοιχη πολιτική βούληση αλλά προϋποθέτει κοινωνική ιδιοκτησία και κεντρικό σχεδιασμό, προγραμματισμό που εξυπηρετεί την ανάπτυξη όλων των παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας, την ανάπτυξη πάνω από όλα της βασικής παραγωγικής δύναμης που είναι ο εργαζόμενος άνθρωπος.

Ιστορικά τo αστικό κράτος και τα κόμματα που διαχειρίστηκαν την ανάπτυξη του ελληνικού καπιταλισμού είχαν να αντιμετωπίσουν πιο οξυμένο το πρόβλημα της κατοικίας με τη συγκέντρωση του πληθυσμού στην περιοχή της Αττικής, όπου δεν είχαν διαμορφωθεί αστικοί οικισμοί πριν το 19ο αιώνα. Τα προβλήματα οξύνθηκαν με τη μεταφορά των προσφυγικών πληθυσμών, ενώ συγκεντρωνόταν το μεγαλύτερο μέρος της βιομηχανικής δραστηριότητας και γενικότερα της οικονομικής ζωής, του κρατικού μηχανισμού κλπ. στο διάστημα του μεσοπολέμου. Οξύνθηκαν μεταπολεμικά λόγω της εντονότερης τρομοκρατίας στην ύπαιθρο.

Οι μεταπολεμικές αστικές κυβερνήσεις επεδίωκαν να βρουν τρόπους για να ενσωματώσουν την εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα στο σύστημα, γνωρίζοντας την επίδραση που άσκησε στη συνείδηση του ελληνικού λαού η εθνική αντίσταση με καθοδηγητή και αιμοδότη το ΚΚΕ, αλλά και η αυξανόμενη επίδραση της σοσιαλιστικής οικοδόμησης και των κατακτήσεων που σημειώθηκαν. Η πολιτική ενσωμάτωσης ήταν ζωτικό ζήτημα, καθώς η Ελλάδα διαδραμάτιζε ιδιαίτερο ρόλο στην πολιτική του ιμπεριαλισμού στα σοσιαλιστικά Βαλκάνια.

Η ελληνική αστική τάξη απάντησε κοντοπρόθεσμα και ιδιαίτερα ανέξοδα γι’ αυτήν στο πρόβλημα της κατοικίας με την πολιτική της αντιπαροχής, του συντελεστή δόμησης, με την ανοχή στην εξάπλωση της αυθαίρετης πρώτης κατοικίας που κυρίως κατέφευγαν τα πιο φτωχά τμήματα της εργατικής τάξης και στη συνέχεια στην αναζήτηση δεύτερης κατοικίας από λαϊκές δυνάμεις με σχετικά καλύτερο οικογενειακό εισόδημα.

Η κατασκευή, η διατήρηση και νομιμοποίηση των αυθαιρέτων χρησιμοποιήθηκε για την ενσωμάτωση στο σύστημα με τα γνωστά λαδώματα, τις ρεμούλες και την εισπρακτική πολιτική μέσω προστίμων. Στήθηκε δηλαδή ένα ολόκληρο σύστημα κομματικών πελατειακών σχέσεων που μετέτρεψε και μετατρέπει ως σήμερα χιλιάδες λαϊκές οικογένειες σε ομήρους των κομμάτων εξουσίας.

Η πολιτική ενσωμάτωσης αγκάλιασε επίσης ένα σημαντικό αριθμό μικρών και μεσαίων εργολάβων που εξ αντικειμένου αναλάμβαναν την οικοδόμηση, καθώς στην Ελλάδα δεν είχαν ακόμα αναπτυχθεί οι προϋποθέσεις να οργανωθεί το κεφάλαιο σε εταιρείες κατασκευής αστικών κατοικιών. Η μικρή επιχείρηση κυριάρχησε για πολύ μεγάλο διάστημα, ενώ η συγκέντρωση στον τομέα των κατασκευών προχώρησε γρήγορα στη δεκαετία του 1990.

Το κράτος σε πολύ μικρό βαθμό αναλάμβανε δράση για οργανωμένη δόμηση με κάποιους κανόνες π.χ. εργατική κατοικία. Οι αστικές κυβερνήσεις αντιμετώπισαν ορισμένα οξυμένα προβλήματα υποδομών δίνοντας αρμοδιότητες στους δήμους να λύνουν σε τοπική βάση κάποια προβλήματα με ανταποδοτικότητα, π.χ. με την υποδομή για νερό, δρόμους, αποχέτευση κλπ. Από εδώ προκύπτουν και τα προβλήματα, ώστε ολόκληρες περιοχές να οικοδομούνται χωρίς να υπάρχει αποχέτευση, σχεδιασμός για χωματερές, εναπόθεση λυμάτων όπως συμβαίνει στην περιοχή της Ανατολικής Αττικής.

Σήμερα είναι ολοφάνερη η όξυνση του προβλήματος κατοικίας, ιδιαίτερα για τα λαϊκά στρώματα. Τα κτίσματα έχουν παλαιώσει, δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες αντισεισμικής θωράκισης, αλλά και σε άλλες προϋποθέσεις υποδομής. Η εκτεταμένη τσιμεντοποίηση οξύνει τα προβλήματα του περιβάλλοντος, της έλλειψης πρασίνου και ελεύθερων χώρων, της ρύπανσης και της κυκλοφορίας.

Τα τελευταία χρόνια, με ακόμα μεγαλύτερους ρυθμούς από τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, γίνεται η επέκταση της βιομηχανίας, της κατοικίας, των πολυκαταστημάτων έξω από την Αθήνα και τον Πειραιά, προς την Ανατολική Αττική με άξονα την Αττική οδό, το αεροδρόμιο των Σπάτων. Αναπαράγονται όλα τα προβλήματα της 10ετίας του ’50 και του ’60. Μέσα στην Αθήνα στις υποβαθμισμένες περιοχές συγκεντρώνονται οι οικογένειες των μεταναστών, ενώ οικογένειες υψηλών αλλά και σχετικά χαμηλότερων εισοδημάτων βγαίνουν από την πόλη.

Αν στη 10ετία του ’50 και του ’60 η αντιπαροχή, ο συντελεστής δόμησης ως «βοηθήματα» για την απόκτηση στέγης μετριάζουν τις επιπτώσεις της κερδοσκοπίας γης, σήμερα είναι τα στεγαστικά και τα καταναλωτικά δάνεια. Η μεγάλη πλειοψηφία των κατοικιών για τα λαϊκά στρώματα είναι υποθηκευμένα για πολλά, 20 και 30 χρόνια, στις τράπεζες. Η δόμηση γίνεται σε περιοχές που δεν έχουν υποδομή. Αν χρειάστηκαν 20 και 30 χρόνια για να εμφανισθούν τα προβλήματα της δόμησης μετά τον πόλεμο, σε πολύ λιγότερα χρόνια θα γίνουν πολύ οξυμένα τα προβλήματα σε πολλές περιοχές της Αττικής: ο κίνδυνος πλειστηριασμών εξ αιτίας της ανερχόμενης φτώχειας, της ανεργίας και γενικότερα του κόστους ζωής, προβλήματα αποχέτευσης, μόλυνσης του πόσιμου και θαλάσσιου νερού κλπ.

Το πρόβλημα της γης, του θεσμικού πλαισίου για τη δόμηση εμφανίσθηκε και στο νομικό πλαίσιο που οι κυβερνήσεις της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ διαμόρφωναν στη μεταπολίτευση. Πότε ο ένας, πότε ο άλλος άνοιγαν σταδιακά την πόρτα πιο διάπλατα στη ληστεία από τη μεριά του κεφαλαίου, στην αύξηση του κόστους της κατοικίας.

Η στρατηγική τους υπέρ του κεφαλαίου, αλλά και η τακτική εκτόνωσης της λαϊκής απαίτησης για σύγχρονη κατοικία, για ελεύθερους χώρους, οδηγούσε σε μια καιροσκοπική πολιτική και στο νομικό καθεστώς, με διαχωρισμούς περιοχών εντός και εκτός σχεδίων, με συνεχείς χαρακτηρισμούς και αποχαρακτηρισμούς σε δασικές και μη δασικές περιοχές. Αποκορύφωμα η τελευταία αναθεώρηση του Συντάγματος που αφορά τα δάση και τις δασικές εκτάσεις, αλλά και η επικείμενη αναθεώρηση που θα καταργήσει κάποιους τυπικούς περιορισμούς.

Εκλειναν σκόπιμα τα μάτια στις αυθαιρεσίες των διαφόρων οικοπεδικών συνεταιρισμών και των κατασκευαστικών εταιρειών που άρχισαν να δημιουργούνται, οι οποίες συνήθως παρέκαμπταν τους νόμους, οξύνοντας το πρόβλημα. Η λογική για προστατευμένες και μη περιοχές υποτάσσεται στο κέρδος.

Σήμερα, οι εκφραστές της κυρίαρχης πολιτικής παρουσιάζουν σαν τρόπο αντιμετώπισης και λύσης των προβλημάτων την αλλαγή στη διοικητική δομή. Μιλούν για Μητροπολιτική Διοίκηση ή Αυτοδιοίκηση για Μητροπολιτικές λειτουργίες. Είναι φανερό ότι αυτές όσο και αν εξωραΐζονται με τη «συμμετοχή και τη συναίνεση», δεν μπορούν να αυτονομηθούν από τη στρατηγική και τους στόχους της κρατικής εξουσίας.

Στην 10ετία του ’90 και ιδιαίτερα μετά την ανάληψη της πραγματοποίησης των Ολυμπιακών αγώνων, το αστικό κράτος και οι κυβερνήσεις του περνάνε από την πολιτική γης σε σχέση με την κατοικία και τα διάφορα τοπικά έργα, στα λεγόμενα μεγάλα έργα με σύνθημα «για τη σύγχρονη ανάπτυξη της Αττικής και όλης της Ελλάδας». Η γενική τάση είναι η απελευθέρωση της γης, των δασών, των παραλιών, των ελεύθερων χώρων, από όποιες δεσμεύσεις, προς όφελος του κεφαλαίου. Σε αυτά τα πλαίσια εντάχθηκαν τα λεγόμενα μεγάλα έργα της Αττικής, όπως το Αεροδρόμιο των Σπάτων, η Αττική οδός, η προωθούμενη αναδιοργάνωση του Θριάσιου Πεδίου, η αλλαγή των χρήσεων γης στα Μεσόγεια, καθώς και η εμπορευματοποίηση των χώρων του παλαιού αεροδρομίου του Ελληνικού, του Ελαιώνα, των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων, των Ορεινών όγκων, των παραλιών κλπ.

Τα μεγάλα έργα προβάλλονται ως πανάκεια που θα εξασφαλίσουν την έξοδο από την κρίση, την αντιμετώπιση της ανεργίας και τη λύση των κοινωνικών προβλημάτων των εργαζομένων, που θα λύσουν τα προβλήματα της πόλης, όπως το περιβαλλοντικό, το κυκλοφοριακό κ.ά.

Η κατοικία στην Αττική είναι πανάκριβο εμπόρευμα για την εργατική τάξη και τα πλατιά λαϊκά στρώματα. Η αυθαίρετη δόμηση ουσιαστικά υποθάλπεται. Η νομιμοποίηση των αυθαιρέτων χωρίς έλεγχο των κατασκευών εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους.

Οι περισσότερες περιοχές της Αττικής είναι συνώνυμες με την πυκνοδόμηση, την περιβαλλοντική υποβάθμιση και την οικολογική καταστροφή, τις υποβαθμισμένες συνθήκες ζωής, τις καταθλιπτικές πυκνότητες κατοίκησης, τους μεγάλους συντελεστές δόμησης.

Αντί για προστασία και ανάπτυξη του δασικού πλούτου προωθήθηκε κατά το 2001 η καταστροφική αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος και προετοιμάζεται νέα αναθεώρηση για την ευκολότερη αποψίλωση και οικοπεδοποίηση των δασών και των δασικών εκτάσεων, όσων απέμειναν, προς όφελος του μεγάλου κεφαλαίου.

Σήμερα, αν κτιστούν τα οικόπεδα που νόμιμα μπορούν να χτιστούν με το συντελεστή που επιτρέπεται γι’ αυτά στην Αττική, υπολογίζεται ότι μπορούν να κατοικήσουν περισσότερα από 15 εκατ. άνθρωποι.

Ακόμη χειρότερα, αυτές οι επεκτάσεις, στο σύνολό τους σχεδόν, έγιναν χωρίς την εξασφάλιση των αναγκαίων έργων κοινωνικής υποδομής, χωρίς νηπιαγωγεία, σχολεία, ιατρεία, γυμναστήρια, γήπεδα, χωρίς πολιτιστική υποδομή, χωρίς υποδομή διοίκησης και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και εμπορίου, αλλά και τεχνικής υποδομής. Ετσι σήμερα μεγάλες περιοχές της Αττικής δεν έχουν δίκτυα αποχέτευσης και όμβριων ή είναι ημιτελή και χωρίς αποδέκτες, με συνέπεια να πλημμυρίζουν σε κάθε βροχή. Από τα απαιτούμενα δίκτυα όμβριων έχει κατασκευαστεί το 55%. Ορισμένα παραδείγματα:

-Ÿ Περιοχές της Αττικής εξυπηρετούνται από ιδιωτικά δίκτυα ύδρευσης και αρκετές πληρώνουν πανάκριβα το νερό. Τεράστια είναι τα νέα προβλήματα που δημιουργούνται στα υπόγεια ύδατα της Αττικής από την έλλειψη σχεδιασμού ενιαίας διαχείρισης και προστασίας τους.

-Ÿ Μεγάλες περιοχές στερούνται προσβάσεων ακόμη και για ασθενοφόρα ή δυνάμεις πυροσβεστικής ή άλλων μονάδων βοήθειας.

-Ÿ Τεράστιες καμένες δασικές περιοχές εξαιρούνται της αναδάσωσης.

-Ÿ Το περιαστικό πράσινο και οι παραλίες δίνονται βορά στο μεγάλο κεφάλαιο.

-Ÿ Οι ελεύθεροι χώροι, μικροί και μεγάλοι, τσιμεντοποιούνται.

-Ÿ Ο «Ελαιώνας» δίνεται σε ΠΑΕ και δαπανώνται εκατομμύρια Ευρώ για υποδομές που θα εξυπηρετήσουν τις μεγαλοϊδιοκτησίες της περιοχής και ιδιαίτερα αυτές που αποχτήθηκαν τα τελευταία χρόνια.

Ÿ- Το «Ελληνικό» ετοιμάζεται να δεχτεί μια νέα πόλη 15-20.000 κατοίκων με την εμπορευματοποίηση πάνω από χιλίων στρεμμάτων και την τσιμεντοποίησή τους.

-Ÿ Μεγάλες περιοχές της Αττικής δεν έχουν ούτε τους ελεύθερους χώρους που απαιτούνται για τη συγκέντρωση των κατοίκων σε περίπτωση ανάγκης (π.χ. σεισμοί).

-Ÿ Τα οικόπεδα των στρατοπέδων που καταργούνται, εμπορευματοποιούνται με αντιπαροχή.

-Ÿ 500 χιλιόμετρα ρεμάτων (το 1/5 του συνόλου) έχουν μπαζωθεί έχουν καταπατηθεί, κτίστηκαν, έγιναν δρόμοι, συχνά, με δραματικές συνέπειες. Παλαιότερα το 80% του νερού απορροφούνταν από το έδαφος, ενώ σήμερα ρέει προς τη θάλασσα.

-Ÿ Οι οχλούσες βιομηχανικές μονάδες, οι παράνομες μεταποιητικές εγκαταστάσεις και άλλες δραστηριότητες που προκαλούν ρύπανση είναι ενσωματωμένες στον οικιστικό ιστό. Επικίνδυνες χρήσεις, όπως εμπορία και διαχείριση καυσίμων (βενζινάδικα, εμπορία υγραερίων κλπ.), συνυπάρχουν πλάι-πλάι ή στο ίδιο κτίριο με κατοικίες, καταστήματα, ακόμη και με σχολεία, νηπιαγωγεία κλπ. Αγωγοί καυσίμων διέρχονται από τον οικιστικό ιστό.

-Ÿ Η κυβέρνηση της ΝΔ, βασιζόμενη στους σχεδιασμούς της προηγούμενης κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, ανοίγει ένα νέο γύρο λεηλασίας των ολυμπιακών εγκαταστάσεων. Μετά τα τεράστια κέρδη των χορηγών και των μεγαλοκατασκευαστών και με πρόσχημα την «αξιοποίηση» και «συντήρηση» των εγκαταστάσεων, τις παραχωρεί στα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα για δεκάδες χρόνια, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο συγκέντρωσης του πλούτου. Μαζί με αυτές παραχωρεί και τους χώρους που τις περιβάλλουν, με ειδικούς καταστροφικούς όρους δόμησης και φοροαπαλλαγές, για την επιχειρηματική κερδοφορία. Παράλληλα δίνει άλλο ένα όπλο στο μεγάλο κεφάλαιο στην επίθεσή του εναντίον των δικαιωμάτων και κατακτήσεων των εργαζομένων: Διαμορφώνει ειδικό καθεστώς ωραρίου και λειτουργίας αυτών των επιχειρήσεων στις ζώνες των εγκαταστάσεών τους, κάνοντας παραπέρα βήματα για την ολοκληρωτική απελευθέρωση του ωραρίου των καταστημάτων και την κατάργηση της αργίας των Κυριακών και εορτών.

-Ÿ Η κυβέρνηση της ΝΔ αποδεικνύει, για άλλη μια φορά όπως και η προκάτοχός της του ΠΑΣΟΚ, ότι υπηρετεί με απόλυτη πίστη και ευλάβεια τα συμφέροντα της ολιγαρχίας σε βάρος του λαού. Αντί να παραδώσει τα ολυμπιακά έργα, αυτή την κρατική περιουσία, που χτίστηκε με τα χρήματα, τον ιδρώτα και πολλές φορές με το αίμα των εργαζομένων, για ελεύθερη και δωρεάν χρήση στο λαό, την παραδίδει βορά στην επιχειρηματική κερδοσκοπία, υποχρεώνοντας το λαό να πληρώνει και νέα χαράτσια για τη χρήση τους. Αντί να προστατεύσει τους τελευταίους ελεύθερους χώρους και να τους διαμορφώσει σε πνεύμονες πρασίνου και αναψυχής, τους μετατρέπει σε πεδίο ασύδοτης επιχειρηματικής δράσης.

Τα διάφορα έργα που γίνονται εντάσσονται επίσης στην προσπάθεια που κάνει η άρχουσα τάξη να αναδειχθεί σε χώρα δίαυλο, ενδιάμεσο σταθμό συνδεδεμένο με τα διάφορα διευρωπαϊκά δίκτυα, έργα που εξασφαλίζουν μεγαλύτερη διασύνδεση της Αττικής με την ευρωπαϊκή αγορά, με την παραευξίνια και τη ρωσική αγορά, την καλύτερη αξιοποίηση των αγορών της Βαλκανικής και της Ανατολικής Ευρώπης, τη διασύνδεσή τους με τη ρωσική αγορά.

Οξύνεται ο ανταγωνισμός αλλά και η ευρωενωσιακή συνεργασία (διευρωπαϊκά δίκτυα) για τις υποδομές ενεργειακής, επικοινωνιακής, μεταφορικής σύνδεσης Ευρώπης- Ασίας.

Η πολιτική της ΝΔ όσο και του ΠΑΣΟΚ εντάσσει τους σχεδιασμούς για τα μεγάλα έργα σε αυτές τις επιδιώξεις. Αναγορεύουν σε μεγάλα έργα αυτά που αφορούν κυρίως τα συγκοινωνιακά έργα (δρόμους, αεροδρόμια, λιμάνια, γέφυρες κλπ.) ή τα έργα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες και την προσέλκυση τουρισμού υψηλών εισοδημάτων. Οσα έργα έγιναν στην Αττική όπως και γενικότερα, έγιναν με εντατικοποίηση της εργασίας και με αύξηση των εργατικών ατυχημάτων και μάλιστα των θανατηφόρων. Ανοιξαν διάπλατα την πόρτα, μαζί με τα τοπικά σύμφωνα απασχόλησης από την τοπική αυτοδιοίκηση, στην αλλαγή των εργασιακών σχέσεων, στην καταπάτηση του 8ωρου, στη μερική απασχόληση, στην υπεργολαβική απασχόληση, στην ενοικίαση και επινοικίαση εργαζομένων.

Η ιεράρχηση των έργων έθεσε σε δεύτερη μοίρα, κατάργησε έργα που αφορούν τις λαϊκές ανάγκες, όπως αναπλάσεις περιοχών, προγραμματισμένη κάλυψη των αναγκών για σύγχρονη λαϊκή κατοικία, δωρεάν σύστημα παιδείας και υγείας, λαϊκό αθλητισμό στη γειτονιά και στο σχολείο, παιδικούς σταθμούς και άλλες υπηρεσίες για τη λαϊκή οικογένεια, επίλυση του συγκοινωνιακού, μέτρα για τη βελτίωση του κυκλοφοριακού, ανάπτυξη ελευθέρων χώρων κλπ.

Ο λαός χρυσοπληρώνει διπλά και τριπλά για τη χρηματοδότηση της κατασκευής αυτών των έργων με την αντιλαϊκή φορολογία και ξαναπληρώνει για τη χρήση τους. Γενικότερα το καπιταλιστικό σύστημα αξιοποιεί τις λαϊκές ανάγκες κατά το δοκούν. Δηλαδή τις κάνει εμπορεύματα που τα προωθεί με τρόπο ώστε να ενισχύει τις αυταπάτες για «ανάπτυξη προς όφελος όλων», ενώ αναδιανέμει το λαϊκό πλούτο προς όφελος των μονοπωλίων.

Το ζήτημα λοιπόν ποιά έργα χρειάζονται οι εργαζόμενοι είναι επίσης πεδίο αντιπαράθεσης σε συνδυασμό με τη διεκδίκηση δωρεάν υπηρεσιών.

Παραδείγματα:

Ÿ Ορισμένα από τα πραγματοποιούμενα έργα γίνονται καθυστερημένα και όχι πάντα ολοκληρωμένα, π.χ. ο προαστιακός, το τραμ, το μετρό. Οι οξυμένες λαϊκές ανάγκες σπρώχνουν στην κατασκευή τους. Ομως οι προτεραιότητες, ο τρόπος ανάθεσης, κατασκευής και διαχείρισής τους, μαζί με τη μεγάλη καθυστέρηση έναρξής τους, αλλά και τις στρεβλώσεις που επιφέρει το κίνητρο της καπιταλιστικής κερδοφορίας, δημιουργούν νέα σοβαρά προβλήματα.

-Ÿ Ηδη με το ΠΔ για τις χρήσεις γης της περιοχής των Μεσογείων δίνονται σημαντικές δυνατότητες νέας οικιστικής ανάπτυξης της περιοχής και συνθηκών εγκατάστασης άνω των 500.000 περίπου ατόμων σε πρώτη φάση. Η ευρύτερη Περιοχή των Μεσογείων έχει γίνει χώρος επενδύσεων του μεγάλου κεφαλαίου.

-Ÿ Προετοιμάζεται η «αξιοποίηση» του χώρου γύρω από το Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών και -σύμφωνα με πληροφορίες- η διαμόρφωση ενός τεράστιου εμπορικού, διοικητικού, αναπτυξιακού κέντρου. Εχουν ήδη δει το φως της δημοσιότητας μελέτες για ένα κέντρο Διοίκησης Επιχειρήσεων.

Ÿ- Εχουν διατεθεί στο μεγάλο κεφάλαιο προς «αξιοποίηση» 3.000 στρέμματα του δάσους της Πάρνηθας που περιβάλλει το Καζίνο και παραχωρούνται στο νέο ιδιοκτήτη.

Ÿ- Ολες αυτές οι παρεμβάσεις δημιουργούν νέες συνθήκες στην αγορά γης, στην παραπέρα εμπορευματοποίησή της.

Ÿ- Στον Υμηττό, η κατασκευή της Περιφερειακής οδού οδηγεί στην παραπέρα οικοπεδοποίηση της περιοχής. Εχουν ήδη δει το φως της δημοσιότητας διεκδικήσεις ιδιωτών για χιλιάδες στρέμματα και προωθούνται αποχαρακτηρισμοί και οικοδόμηση σε αναδασωτέες περιοχές, με την προωθούμενη ανατροπή του ΠΔ προστασίας του Υμηττού.

-Ÿ Τεράστιες εκτάσεις στο μέτωπο της παραλίας του Σαρωνικού δίνονται στο μεγάλο κεφάλαιο για δημιουργία και εκμετάλλευση ξενώνων, τουριστικών εγκαταστάσεων, εμπορικών κέντρων, πολιτιστικών κτιρίων, χώρων στάθμευσης κλπ.

-Ÿ Ηδη όλο το Μαρούσι έχει μετατραπεί σε τεράστιο κέντρο πολλαπλών εμπορικών χρήσεων, ακόμη και θεάματος, ακροάματος, κλπ.

-Ÿ Η εμπορευματοποίηση νέων εκτάσεων γης με στόχο την κερδοσκοπία επιφέρει αύξηση στις τιμές των ακινήτων, αλλοίωση της φυσιογνωμίας και της κοινωνικής σύνθεσης των περιοχών, περιβαλλοντικές καταστροφές (βλέπε πλημμύρες στην Αν. Αττική, κορεσμός στην Αττική).

-Ÿ Η ενίσχυση της χρήσης του ΙΧ σε βάρος των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και η πολιτική της μη προνομιακής αντιμετώπισής τους.

-Ÿ Ο διαμελισμός ενιαίων περιοχών, π.χ. με τον προαστιακό (Κολωνός, Σεπόλια Αγ. Ανάργυροι).

-Ÿ Οι δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης σε πολλές περιοχές κατοικίας, θόρυβος, ρύπανση κλπ., αλλά και οι σοβαροί κίνδυνοι που δημιουργούνται από ορισμένα από αυτά.

Οι σοβαρές ελλείψεις και ανεπάρκειες του ακριβοπληρωμένου εθνικού συστήματος υγείας είναι γνωστές και διαπιστωμένες στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, αφορούν το συνολικό σύστημα και όλες τις βαθμίδες του, πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια, τριτοβάθμια, την υγιεινή και ασφάλεια στους τόπους δουλιάς, τη δημόσια υγεία, το σύστημα του ΕΚΑΒ κλπ., αλλά και την εξειδικευμένη παροχή υπηρεσιών με βάση το φύλο, την ηλικία, το επάγγελμα, την περιοχή κατοικίας.

Οι ελλείψεις σε ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό (αξονικοί τομογράφοι και άλλα σύγχρονα μέσα) οδηγούν τους ασθενείς σε τεράστιες λίστες αναμονής και στον ιδιωτικό τομέα.

Η «συνύπαρξη» δημόσιου και ιδιωτικού τομέα λειτουργεί σε βάρος των εργαζομένων και από πλευράς δαπάνης και από πλευράς ποιότητας φροντίδας. Ενισχύει συνεχώς την τάση για εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση που σήμερα παίρνει τη μορφή της σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Ο ιδιωτικός τομέας αντλεί τεράστια κέρδη από τις συμπράξεις, αφού αυτός είναι ο αποκλειστικός προμηθευτής φαρμάκου, υγειονομικού υλικού και μηχανημάτων. Παραπέμπονται ιατρικές πράξεις από το πρωτοβάθμιο σύστημα υγείας στα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα, με τη συνεργασία νοσοκομείων με τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες, νοικιάζοντας κρεβάτια νοσηλείας και κρεβάτια στις εντατικές. Με πρόσχημα το νοικοκύρεμα και την καλή διαχείριση προωθείται η λεγόμενη σύνταξη μελέτης κόστους και οφέλους, δηλαδή η εμπορευματοποίηση της θεραπείας μιας ασθένειας.

Τις ελλείψεις στο τομέα της υγείας από την εμπορευματοποίηση-ιδιωτικοποίηση αξιοποιούν όλο και περισσότεροι δήμοι, ιδίως στην Αττική, και παρέχουν υποβαθμισμένες υπηρεσίες υγείας, πρόνοιας με την αξιοποίηση εθελοντών. Ο εθελοντισμός υποκαθιστά την ευθύνη του κράτους, ανεξάρτητα από τα κίνητρά του, αν είναι ιδιοτελή ή όχι.

Τα διάφορα προγράμματα, όπως αυτό της «βοήθειας στο σπίτι», στηρίζονται σε χρηματοδότηση περιορισμένου χρόνου και παροχών με εργαζόμενους εξευτελιστικών σχέσεων εργασίας. Προοπτική τους είναι να λειτουργήσουν με πλήρη ανταποδοτικότητα.

Οι δημοτικές υπηρεσίες είναι περιορισμένες και αποσπασματικές, δεν καλύπτουν όλο τον πληθυσμό. Δεν είναι ενταγμένες στο σύστημα υγείας ώστε να υπάρχει συνέχεια, έλεγχος και ανάλογη εξαγωγή ιατρικών πορισμάτων καθώς και συνεχής παρακολούθηση και θεραπεία. Δεν είναι ουσιαστικά δωρεάν γιατί εκτός του ότι για κάποιες από αυτές τις υπηρεσίες οι δήμοι εισπράττουν ένα αντίτιμο, και αυτές που παρέχονται δωρεάν αφορούν ένα μέρος των αναγκών, καθώς όταν απαιτείται συνέχεια για εργαστηριακό έλεγχο και φαρμακευτική αγωγή τότε πρέπει να πληρώσει εξ ολοκλήρου ο ασθενής.

Στο Λεκανοπέδιο της Αττικής πάνω από 40 δήμοι, εκμεταλλευόμενοι την πολιτική εμπορευματοποίησης-ιδιωτικοποίησης και των ελλείψεων του δημόσιου συστήματος υγείας, αξιοποιούν τη δυνατότητα που έχουν οι επιχειρηματίες να δημιουργούν Κέντρα Υγείας. Στη βάση αυτή δημιούργησαν το «Διαδημοτικό Δίκτυο δομών υγείας ΟΤΑ» που δραστηριοποιείται στους τομείς της προληπτικής ιατρικής, της παραγωγής υγείας, της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας μέσω ευρωενωσιακών προγραμμάτων και συμβάσεων που επιδιώκουν να κάνουν με ασφαλιστικά ταμεία. Χρησιμοποιούν εθελοντές και εργαζόμενους με προγράμματα εργασιακής εμπειρίας (STAGE). Αυτή η επιλογή έρχεται σε αντίθεση με την ανάγκη να αναπτυχθεί ισχυρό αγωνιστικό κίνημα για ολοκληρωμένη δημόσια και δωρεάν ιατροφαρμακευτική φροντίδα και περίθαλψη για όλους, για το λαό. Οι σύγχρονες λαϊκές ανάγκες μπορούν να καλυφθούν μόνο μέσα απ’ ένα αποκλειστικά δημόσιο δωρεάν σύστημα υγείας-πρόνοιας που θα χρηματοδοτείται πλήρως και επαρκώς από τον κρατικό προϋπολογισμό και τους εργοδότες και χωρίς καμία επιχειρηματική δράση.

Το 10% περίπου των σχολικών μονάδων (οι 269 με 45.000 μαθητών σε σύνολο 2.804 μονάδων) λειτουργούν σε διπλοβάρδια.

295 μονάδες στεγάζονται σε μισθωμένα κτίρια, στην πλειοψηφία τους ακατάλληλα.

Το 80% των σχολικών κτιρίων δεν πληρούν τους όρους υγιεινής και ασφάλειας.

Τα 4 στα 10 σχολεία δεν έχουν ούτε αυτοσχέδια βιβλιοθήκη ή αν έχουν παραμένει κλειστή. Η πλειονότητα των σχολείων δεν έχει εργαστήρια.

Η ταξική μορφωτική ανισότητα διευρύνεται.

Κάθε χρόνο πάνω από 10.000 μαθητές των πιο φτωχών περιοχών εγκαταλείπουν την υποχρεωτική εκπαίδευση.

Είναι χαρακτηριστικό το στοιχείο παλιότερης έρευνας που κατέγραφε στη Δυτική Αττική αποφοίτους ΑΕΙ-ΤΕΙ σε ποσοστό 7%, ενώ στα Βόρεια Προάστια ξεκινούσαν από 46% .

Η αντιμετώπιση του αθλητισμού γίνεται με βάση το κέρδος των ΠΑΕ και των ΚΑΕ. Χαρακτηρίζεται από την έλλειψη χώρων μαζικής άθλησης.

Στην Αττική γίνεται ακόμα πιο έκδηλη η προσπάθεια χειραγώγησης των νέων ανθρώπων από τα θρανία του δημοτικού. Το όλο σύστημα διδασκαλίας αποβλέπει στην πολιτική διαπαιδαγώγηση των νέων ανθρώπων, ώστε να πείθονται ιδεολογικά και μέσω της γνώσης για την ανάγκη να υπηρετήσουν την ανταγωνιστικότητα, την επιχειρηματικότητα, τη συμμόρφωση με την ιμπεριαλιστική επιθετικότητα.

Στα ζητήματα της παιδείας η ΝΔ συνεχίζει τη γραμμή πλεύσης του ΠΑΣΟΚ και με την έμμεση στήριξη του ΣΥΝ σε βασικά ζητήματα επιταχύνει τις αναδιαρθρώσεις της ΕΕ με κατεύθυνση την ενίσχυση της ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης μέσα από την αξιολόγηση και την «αποκέντρωση», με την ενδυνάμωση της ταξικής διαφοροποίησης των σχολείων και την ένταση της ιδεολογικής χειραγώγησης των μαθητών. Βασικό στήριγμα είναι το θεσμικό πλαίσιο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Συγκεκριμένα προωθείται :

H διχοτόμηση ή και τριχοτόμηση του όποιου ενιαίου προγράμματος του σχολείου στο δημοτικό και στη συνέχεια στο Γυμνάσιο με την εισαγωγή της ζώνης δραστηριοτήτων με διαφορετικό περιεχόμενο από σχολείο σε σχολείο, με τη λεγόμενη ευέλικτη ζώνη και την αξιοποίηση του Ολοήμερου. Ανοίγει ο δρόμος κάθε σχολική μονάδα να διαμορφώνει το πρόγραμμά της με βάση τη χρηματοδοτική ικανότητα των γονιών ή των δήμων, μέσα από πρόσθετους φόρους, με τις «χορηγίες» των επιχειρηματιών και άλλες επιχειρηματικού τύπου δραστηριότητες. Ορισμένες τοπικές αρχές έχουν προχωρήσει σε καταγραφή των σχολικών μονάδων και σε σύσταση ΑΕ για την εμπορική εκμετάλλευσή τους. Αξιοποιούνται τα διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα που καλλιεργούν την επιχειρηματικότητα, τον ανταγωνισμό και την «ευρωπαϊκή ιδέα» και εισάγουν στα σχολεία το μικρόβιο του μεταξύ τους ανταγωνισμού. Στα προγράμματα αυτά εκτός από τους ιδιώτες επιχειρηματίες συμπράττουν και οι δήμοι. Η κυβέρνηση της ΝΔ αλλά και το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζουν την ακόμα μεγαλύτερη εμπλοκή των δήμων στη λειτουργία των σχολείων. Με σύνθημα τη «φινλανδοποίηση» που είναι το μοντέλο της κατηγοριοποίησης των σχολείων με βάση την ταξική προέλευση των μαθητών.

Προλειαίνεται το έδαφος για την αναγνώριση των ιδιωτικών «Πανεπιστημίων» και την κατάργηση του άρθρου 16 του Συντάγματος. Κάποιοι δήμοι σπεύδουν να ανακοινώσουν την πρόθεσή τους να ιδρύσουν πανεπιστήμιο, π.χ. ο δήμος Αμαρουσίου, παρότι είναι γνωστό ότι κανένας δήμος ή νομαρχία δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσει τις οικονομικές και τις ακαδημαϊκές προϋποθέσεις για τη λειτουργία ιδρυμάτων που θα επιδίδονται πραγματικά στην επιστήμη και όχι στην αγοραπωλησία πτυχίων.

Ο αγώνας πρέπει να στραφεί στη διεκδίκηση δίχρονης υποχρεωτικής προσχολικής αγωγής, ενιαίου βασικού 12χρονου υποχρεωτικού σχολείου, επαγγελματικές σχολές μετά το 12χρονο. Ενιαία ανώτατη εκπαίδευση δημόσια και δωρεάν χωρίς την εμπλοκή των ιδιωτών. Πρέπει να ακυρωθεί κάθε μέτρο που με συμβολή της ΤΑ οδηγεί στην ανταποδοτική επιχειρηματική λειτουργία του σχολείου, κανένα χαράτσι στους γονείς, κανένας σπόνσορας στην εκπαίδευση, καμία σύμπραξη με τους ιδιώτες. Αποκλειστικός χρηματοδότης ο κρατικός προϋπολογισμός. Καμία αποκέντρωση δικαιοδοσιών για τη λειτουργία των σχολείων σε αναρμόδιους και άσχετους με την εκπαίδευση φορείς, όπως είναι οι δήμοι.

Οπως ήδη έχει υπογραμμισθεί, η συγκέντρωση πληθυσμού και η δόμηση στην Αττική έγινε χωρίς να παρθεί υπόψη η όξυνση του προβλήματος της διαχείρισης των απορριμμάτων. Οι κυβερνήσεις κρύφτηκαν πίσω από τις τοπικές αντιθέσεις και αντιπαραθέσεις για το πού πρέπει ή δεν πρέπει να γίνουν ΧΥΤΑ. Αφησαν την κατάσταση να φτάσει στο απροχώρητο, έτοιμοι να δώσουν λύσεις που θα κοστίζουν ακριβά για το λαό και δε θα λύνουν το ζήτημα, αφού είναι πρόβλημα γενικότερου σχεδιασμού με λαϊκά κριτήρια.

Οι δήμαρχοι του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ που έχουν και τη συντριπτική πλειοψηφία των θέσεων, αντί να συνενωθούν και να αποκαλύψουν τα συμφέροντα που κρύβονται πίσω από το ζήτημα της διαχείρισης αλλά και τον πολιτικό διαχρονικό χαρακτήρα του προβλήματος, προτίμησαν είτε να λένε ΝΑΙ στη χωματερή αν πρόκειται να αντλήσουν κέρδη για ρουσφετολογία και διαφθορά συνειδήσεων, όπως ο δήμαρχος των Ανω Λιοσίων είτε να λένε ΟΧΙ στη χωματερή στο δήμο τους, εντείνοντας το κλίμα των τοπικιστικών και συντεχνιακών αντιπαραθέσεων.

Το κλίμα αυτό δυσκόλεψε πάρα πολύ να συνειδητοποιήσουν οι εργαζόμενοι στους δήμους που έχουν πιο οξυμένο πρόβλημα την καθολικότητά του, τον πολιτικό του χαρακτήρα. Οι αντιδράσεις και επιφυλάξεις των εργαζομένων πριμοδοτήθηκαν και από αντικειμενικά στοιχεία, έλλειψη γενικότερης αντικειμενικής ενημέρωσης, έλλειψη εμπιστοσύνης ότι θα λυθεί το πρόβλημα με ταυτόχρονη προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος. Το έργο της Ψυτάλλειας, με την εξέλιξη που είχε, αύξησε τέτοιους φόβους. Επέδρασε επίσης η μεγάλη αύξηση των τιμών πώλησης της γης, αλλά και οι κίνδυνοι υποτίμησης των ιδιοκτησιών γης.

Η αντιλαϊκή διαχείριση των απορριμμάτων στην Αττική έχει πάρει δραματικές διαστάσεις. Παραμένουν οι 25 ανεξέλεγκτες χωματερές (14 στην Ανατολική Αττική, 8 στη Δυτική, 3 στον Πειραιά).

Οι όποιοι κυβερνητικοί σχεδιασμοί μέχρι σήμερα όχι μόνο δε λύνουν το πρόβλημα, αλλά το οξύνουν, αφού επιμένουν στη συνεχή τεράστια επιβάρυνση στην ευρύτερη περιοχή των Ανω Λιοσίων. Διογκώθηκαν οι δαπάνες διαχείρισής τους, τις οποίες σε τελευταία ανάλυση πληρώνουν οι εργαζόμενοι.

Η ιδιωτικοποίηση τομέων της διαχείρισης των απορριμμάτων (κατασκευή, αποκομιδή κλπ.) προχωρά γοργά.

Γίνεται προσπάθεια να εφαρμοστεί η καταστροφική καύση των απορριμμάτων. Καρκινοβατούν ο σχεδιασμός, οι τεχνικές προδιαγραφές για τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων. Συσσωρεύονται σε ακατάλληλους χώρους ή πετιόνται σε χωματερές και σε ρέματα χωρίς έλεγχο. Η διαχείριση μεγάλου μέρους των μολυσματικών αποβλήτων γίνεται με μεθόδους (αδρανοποίηση) που βολεύουν τα ιδιωτικά συμφέροντα ή συχνά παρεισφρύουν στα οικιακά απορρίμματα.

Η λάσπη της Ψυτάλλειας όπως φαίνεται θα ταλαιπωρεί και θα θέτει σε κίνδυνο για πολύ καιρό ακόμη το Σαρωνικό, τους κατοίκους του Πειραιά, της περιοχής των Ανω Λιοσίων, αλλά και τους εργαζομένους στο ΧΥΤΑ. Ανύπαρκτο το πλαίσιο για τη διαχείριση επικίνδυνων υλικών (επικίνδυνα βιομηχανικά απόβλητα, καταλύτες, κλοφέν κλπ.).

Οι κάτοικοι της Αττικής βρίσκονται εκτεθειμένοι στις ακτινοβολίες από την ανεξέλεγκτη εγκατάσταση κεραιών κινητής τηλεφωνίας, ραδιοφώνου και τηλεοπτικών σταθμών, από την εγκατάσταση γραμμών και κέντρων υψηλής τάσης σε κατοικημένες περιοχές, ιδιαίτερα κοντά σε σχολεία, νοσοκομεία.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα περίπλοκο καθώς αυξάνεται καθημερινά η χρήση κινητών τηλεφώνων, όπως και οι ανάγκες για κέντρα ρεύματος υψηλής τάσης, καθώς γίνεται η Αττική όλο και πιο πολυάνθρωπη.

Υπάρχουν δικαιολογημένοι φόβοι και επιφυλάξεις για τους κινδύνους που αντιπροσωπεύουν όλα τα παραπάνω, ενταγμένα μέσα στους οικισμούς χωρίς δίκτυα προστασίας, ενώ καλλιεργούνται και συγχύσεις από τις αντικρουόμενες επιστημονικές απόψεις που σε αρκετές περιπτώσεις διαμορφώνονται με την παρέμβαση των ίδιων των εταιριών.

Σε κάθε περίπτωση χρειάζεται να υπάρχει προληπτική και ουσιαστική προστασία από την έκθεση στους παραπάνω κίνδυνους, προσπάθεια για διαμόρφωση επιστημονικών κριτηρίων, έτσι ώστε να παίρνονται όσο γίνεται περισσότερα μέτρα προστασίας της υγείας των εργαζομένων και των οικογενειών τους.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί από τα βασικότερα προβλήματα της Αττικής και από χρόνο σε χρόνο επιδεινώνεται.

Σε μέρες υψηλής ρύπανσης, το νέφος εξαπλώνεται μέχρι την Κόρινθο και τη Χαλκίδα όπου ενώνεται με τα ρυπαντικά νέφη που παράγονται εκεί. Τα όποια μέτρα, μέχρι σήμερα, δε βρήκαν λύσεις, αφού ήταν ουσιαστικά ρυθμίσεις στο υφιστάμενο πλαίσιο και όχι μέτρα μείωσης της ρύπανσης πριν την εκπομπή της.

Το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται με αποσπασματικά ημίμετρα. Είναι ζήτημα σχεδιασμού και ποικίλων ρυθμίσεων: πρασίνου, δασών, χρήσης δημοσίων μέσων μεταφοράς, γενικότερης οργάνωσης της οικονομικής και κοινωνικής ζωής.

Στην Αττική το συγκοινωνιακό σύστημα είναι ανεπαρκές, δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες των εργαζομένων και του λαού. Είναι πανάκριβο, αντιπαραγωγικό και αναχρονιστικό στο σχεδιασμό και τα μέσα.

Στη μεταπολεμική περίοδο ο κρατικός προσανατολισμός για την αντιμετώπιση του συγκοινωνιακού προβλήματος έλαβε υπόψη τον ανταγωνισμό τμημάτων του εγχώριου και ξένου μονοπωλιακού κεφαλαίου, π.χ. κλάδος της κατασκευής δρόμων, αυτοκινητοβιομηχανία, βιομηχανία ελαστικών, εταιρίες πετρελαιοειδών, εταιρίες κατασκευής μέσων σταθερής τροχιάς. Ο σχεδιασμός μεταπολεμικά έδωσε στην πράξη προτεραιότητα στο αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης και δευτερευόντως στο λεωφορείο μαζικής μεταφοράς, σε βάρος π.χ. του μετρό, που όξυνε το κυκλοφοριακό πρόβλημα στη συνέχεια. Είναι γεγονός ότι γίνονται έργα (οδικές αρτηρίες, ανισόπεδοι κόμβοι, μετρό, τραμ κλπ.), τα οποία ανταποκρίνονται, όχι όμως ολοκληρωμένα, στις οξυμένες λαϊκές ανάγκες. Τα όποια συγκοινωνιακά έργα στην Αττική λόγω της προτεραιότητας που δίνεται στα οδικά έργα, ο σχεδιασμός, ο τρόπος διαχείρισής τους, όχι μόνο δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την υπάρχουσα κυκλοφοριακή συμφόρηση, αλλά δημιουργούν νέες δυσλειτουργίες. Η δήθεν επίλυση του κυκλοφορικού προωθείται με εισπρακτικού τύπου μέσα, όπως είναι η επιβολή διοδίων για την είσοδο σε κάποια περιοχή.

Για τα θέματα εργασίας, εισοδήματος, παιδείας, υγείας, αθλητισμού, πολιτισμού, ναρκωτικών κλπ. έχουν ήδη διατυπωθεί συγκεκριμένες προτάσεις. Οι πιο πρόσφατες είναι αυτές που περιλαμβάνονται στο κείμενο της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης για τη Νεολαία. Εχει σημασία να συνδέονται οι επιμέρους προτάσεις με το ζήτημα ποιά ανάπτυξη από ποιόν και για ποιόν. Ποιά έργα, ποιός τα κάνει, ποιός πληρώνει, ποιά κατεύθυνση έχουν και ποιόν υπηρετούν.

Αντικειμενικά αναδεικνύονται δύο δρόμοι στην εξέλιξη της Αττικής:

Ο σημερινός που ακολουθούν η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ με προσανατολισμό τις ανάγκες του κεφαλαίου, όπως αυτές εκφράζονται σε κάθε φάση ή περίοδο. Δίνουν προτεραιότητα στην εμπορευματοποίηση της γης, στην αύξηση της κερδοφορίας των μονοπωλιακών ομίλων στις κατασκευές, στις τράπεζες κλπ. Αυτός ο δρόμος οξύνει τα προβλήματα.

Υπάρχει και ο άλλος δρόμος που κινείται στον αντίποδα της κυρίαρχης πολιτικής με σκοπό τη συνδυασμένη ικανοποίηση του συνόλου των σύγχρονων αναγκών της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών στρωμάτων. Συνδέουμε τους στόχους πάλης και τις προτάσεις μας με τη θέση μας για το θεσμικό πλαίσιο της τοπικής αυτοδιοίκησης και με την ανάδειξη πώς θα αντισταθούν και πώς θα δράσουν οι εκλεγμένοι κομμουνιστές και οι σύμμαχοί τους. Προβάλλουμε ολοκληρωμένα τις θέσεις που διατύπωσε η ΚΕ. Ταυτόχρονα επιδιώκουμε να εξειδικεύουμε με βάση τα προβλήματα, όπως συγκεκριμένα εκφράζονται σε κάθε δήμο και νομαρχία, αναδεικνύοντας τον υπερτοπικό και πολιτικό τους χαρακτήρα.

Είναι φανερό πως για μία πραγματική και αποτελεσματική πολιτική μεγάλων έργων απαιτούνται άλλες κοινωνικοοικονομικές σχέσεις, αυτές της λαϊκής εξουσίας και οικονομίας, με κεντρικό σχεδιασμό, κοινωνικοποίηση των βασικών μέσων παραγωγής, για να είναι δυνατός ο σχεδιασμός, η κατανομή των πόρων και η εκτέλεση έργων, για τη συνδυασμένη ικανοποίηση των συνολικών αναγκών των εργαζομένων και με το δικό τους έλεγχο. Στις σημερινές συνθήκες, ανάλογα με την εξέλιξη του συσχετισμού δύναμης, στην προκειμένη περίπτωση και στο θεσμό, είναι δυνατόν όχι να αλλάξει ρότα η γενική πολιτική αλλά να αποσπασθούν ορισμένες κατακτήσεις, να παρεμβληθούν εμπόδια στα χειρότερα.

Είναι επίσης φανερό ότι η «διαχείριση» των προβλημάτων που το ίδιο το σύστημα και οι κυβερνήσεις προκάλεσαν δεν είναι δυνατό να γίνει σε βάρος των λαϊκών στρωμάτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ζήτημα των αυθαιρέτων. Δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί σε βάρος των ανθρώπων του μόχθου. Δεν αρκεί να αντιμετωπισθεί το ζήτημα με μια απλή νομιμοποίηση της σημερινής κατάστασης, αλλά στα πλαίσια μιας πολιτικής που διασφαλίζει να μη χάσουν τη στέγη τους, αλλά και να κερδίσουν φθηνή στέγη σύγχρονη σε περιοχές που έχουν υποδομές. Αλλού μπορεί να πρέπει να γίνουν έργα που βελτιώνουν την κατάσταση στην περιοχή των αυθαιρέτων όσον αφορά τις υποδομές αλλά και τα ίδια τα σπίτια. Αλλού πρέπει να γίνουν προγράμματα γενικότερης ανάπλασης ή συγκρότησης περιοχών με λαϊκή κατοικία που θα δώσουν διέξοδο. Το ίδιο ισχύει για τις άλλες υποδομές, χωματερές κλπ. Σε τελευταία ανάλυση το ζήτημα μπορεί να αντιμετωπισθεί, πέρα από την επιστημονική του πλευρά, με μελέτες που δεν υπαγορεύονται από τα συμφέροντα του κεφαλαίου, με την κατάργηση κάθε μορφής ιδιοκτησίας στη γη. Οσο αγοράζεται και πουλιέται η γη τόσο θα υπάρχει το πρόβλημα της κερδοσκοπίας που στηρίζεται στη συγκυριακή αύξηση ή μείωση των τιμών. Θέση του ΚΚΕ είναι: κοινωνικοποίηση της γης και ταυτόχρονα εξασφάλιση του δικαιώματος κάθε οικογένειας να έχει τη δική της πρώτη σύγχρονη κατοικία με όρους ασφάλειας και προστασίας περιβάλλοντος, όπως και το δικαίωμα της δεύτερης κατοικίας για παραθερισμό, ταυτόχρονα με τη διασφάλιση ότι δε θα υπάρχει οικογένεια, εργαζόμενος που δε θα απολαμβάνει το δικαίωμα παραθερισμού, αναψυχής κλπ. Βεβαίως, επειδή το ζήτημα δε λύνεται στα πλαίσια του καπιταλισμού, χρειάζονται και μέτρα που απαγορεύουν την επέκταση της άναρχης δόμησης, χωρίς υποδομές και χωρίς κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια.

Για παράδειγμα ζητήματα αιχμής και στόχοι άμεσης πάλης είναι:

1. Αντιμετώπιση των προβλημάτων υποδομής, αλλού ως ανάγκη βελτίωσης, αλλού ως έργο υποδομής. Σε κάθε περίπτωση η χρήση πρέπει να γίνει δωρεάν, να μην πληρώσουν τα όποια έργα οι εργαζόμενοι. Π.χ. άμεση δημιουργία έργου υποδομής εκεί που χρειάζονται δίκτυα αποχέτευσης, κοινωνικής υποδομής όπως παιδικοί σταθμοί, αστικά κέντρα υγείας, σχολεία κλπ., ιδιαίτερα στις περιοχές που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και θα συνεχιστεί η τάση ανάπτυξης κατοικίας. Κατάργηση των διοδίων στην Αττική οδό. Δωρεάν μεταφορά στις ώρες μετάβασης στην εργασία, εικοσιτετράωρη χρήση μέσων μαζικής μεταφοράς με αύξηση της συχνότητας των δρομολογίων.

2. Προστασία της δημόσιας ασφάλειας και υγείας, επίσης του περιβάλλοντος και οριοθέτηση της χρήσης γης σε αυτήν την κατεύθυνση. Πρώτη προτεραιότητα είναι η χρηματοδότηση των δημοσίων έργων, της αντισεισμικής θωράκισης και αντιπλημμυρικής προστασίας. Επιβολή κρατικού ελέγχου στη διανομή του φυσικού αερίου στις πόλεις και κρατική ευθύνη για την αδειοδότηση χρήσης. Προστασία των ελεύθερων χώρων ενάντια στην αλλαγή χρήσης γης. Εφαρμογή της αρχής προφύλαξης από την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που αφορά τις κεραίες τηλεπικοινωνιών, τα Κέντρα Υψηλής Τάσης (ΚΥΤ) και τις γραμμές υψηλής τάσης με διασφάλιση της διεπιστημονικής προσέγγισης κλπ.

Οπωσδήποτε υπάρχει η ανάγκη εξειδίκευσης και άλλων στόχων πάλης, χωρίς να αναιρείται το κύριο ζήτημα: οι δύο γραμμές και η προοπτική για την οποία πρέπει να παλέψει ο λαός, να κρίνει την εκλογική μάχη, να μη χαθεί στη σύγκριση των διαφόρων προτάσεων που κάνουν τα άλλα κόμματα και οι συνδυασμοί τους, ξεφεύγοντας από τη γενική γραμμή πλεύσης, τη στρατηγική των αναδιαρθρώσεων, από τις συμπράξεις με τον ιδιωτικό τομέα και το χαρακτήρα του θεσμού. Σε αυτή τη γραμμή θα κριθεί το μέλλον για τους μισθωτούς, τους αυτοαπασχολούμενους και τις οικογένειες τους.