Οι αγροτικές κινητοποιήσεις 2015-2016 για μια ακόμη φορά είχαν ως υπόβαθρο τα οξυμμένα προβλήματα που βιώνουν οι γεωργοί και οι κτηνοτρόφοι. Πριν τις εκλογές του Σεπτέμβρη του 2015 εκδηλωνόταν με διάφορους τρόπους μια αυξανόμενη δυσαρέσκεια μαζί με τη στάση αναμονής για το ποια θα ήταν ακριβώς τα κυβερνητικά μέτρα, οι εξαγγελίες του λεγόμενου παράλληλου προγράμματος της κυβέρνησης.

Ως ζητήματα αιχμής παρέμεναν η περικοπή ενισχύσεων με βάση τη νέα ΚΑΠ, το φορολογικό, το κόστος παραγωγής, τα κόκκινα δάνεια κ.ά. Σ’ αυτά ήρθαν να προστεθούν οι δεσμεύσεις του 3ου Μνημονίου για το Ασφαλιστικό, τις οποίες ανέλαβε να υλοποιήσει η νέα κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.

Οι αγροτικές κινητοποιήσεις, με διαθέσεις για σύγκρουση και ανεβασμένες μορφές πάλης, πήραν ώθηση από την περικοπή των ενισχύσεων που πληρώθηκαν το Δεκέμβρη και με το κυβερνητικό σχέδιο εξειδίκευσης του Ασφαλιστικού, από το γενικό κλίμα αντιδράσεων και απόρριψής του από εργατικά σωματεία, αλλά και από τους μαζικούς φορείς των επιστημόνων, άλλων μικροαστικών στρωμάτων, την προβολή τους από τα ΜΜΕ.

Η έγκαιρη παρέμβαση των κομματικών δυνάμεων, η σχετική προετοιμασία που είχε εκδηλωθεί το προηγούμενο διάστημα και αμέσως μετά τις εκλογές με συσκέψεις, περιοδείες και τοπικές κινητοποιήσεις, συνέβαλαν αποφασιστικά ώστε να δημιουργηθούν ρήγματα στο κλίμα πολιτικής συναίνεσης που αντικειμενικά είχε διαμορφώσει η συναίνεση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΠΟΤΑΜΙΟΥ για την ψήφιση του 3ου Μνημονίου.

Οι αγροτικές κινητοποιήσεις, από την άποψη του πλαισίου πάλης, του φορέα συντονισμού τους, αποτέλεσαν ως ένα βαθμό συνέχεια του 2013, όταν διαμορφώθηκε το Πανελλαδικό Συντονιστικό των Μπλόκων (ΠΣΜ), το οποίο είχε πάρει πρωτοβουλία και για τις κινητοποιήσεις του 2014.

Στην εκτίμηση των διαθέσεων, στην επικαιροποίηση του πλαισίου πάλης, συνέβαλε η πανελλαδική σύσκεψη του Πανελλαδικού Συντονιστικού Μπλόκων (ΠΣΜ) στις 18 Οκτώβρη 2015. Η σύσκεψη αυτή ήταν η πιο μαζική που έχει γίνει τα τελευταία 15 χρόνια, ακόμα και σε σχέση με φάσεις κινητοποιήσεων με τα τρακτέρ στους δρόμους, έδειξε την οξύτητα των προβλημάτων, αλλά και τις αγωνιστικές διαθέσεις για πάλη με τη μορφή μπλόκων. Συμμετείχαν εκπρόσωποι από Ομοσπονδίες Αγροτικών Συλλόγων (ΟΑΣ), Αγροτικούς Συλλόγους (ΑΣ), Επιτροπές Αγώνα και αντιπροσωπίες από προηγούμενα μπλόκα που είχαν δεσμούς με το μπλόκο της Νίκαιας και το ΠΣΜ. Επίσης συμμετείχαν εκπρόσωποι φορέων που έρχονταν για πρώτη φορά διερευνητικά.

Αποφασίστηκε η συμμετοχή και η οργανωμένη παρουσία των αγροτών στα συλλαλητήρια του ΠΑΜΕ στις 21-22 Οκτώβρη και στις κατά τόπους εργατικές απεργιακές συγκεντρώσεις στις 12 Νοέμβρη με 11 αιτήματα ως πλαίσιο πάλης και καταδίκη της ΚΑΠ. Αυτό το πλαίσιο πάλης ήταν σε αντιπαράθεση με εκείνο των πρώην αγροτοσυνδικαλιστών των ΠΑΣΕΓΕΣ, ΓΕΣΑΣΕ, ΣΥΔΑΣΕ που είχαν ως αιτήματα πλευρές της πολιτικής των κυβερνήσεων και της ΚΑΠ, την αποδοχή της φορολογίας με 13% από το πρώτο ευρώ, να είναι αφορολόγητες οι ενισχύσεις, την ευνοϊκή μεταχείριση των κατά κύριο επάγγελμα αγροτών έναντι όσων έχουν συμπληρωματικό εισόδημα, την ενίσχυση των Ομάδων Παραγωγών κ.ά. Η Πανελλαδική Σύσκεψη είχε επίσης αποφασίσει να συνεχιστούν οι κατά τόπους κινητοποιήσεις όλο το διάστημα Οκτώβρη-Νοέμβρη, να κλιμακωθούν με μπλόκα σε πανελλαδικό συντονισμό με κάθοδο στην Αθήνα, με ετοιμότητα για εναλλαγή των μορφών πάλης, που θα αποφασιζόταν σε νέα πανελλαδική σύσκεψη.

Ήταν ένας κύκλος κινητοποιήσεων σε μια δύσκολη χρονική περίοδο λόγω ορισμένων γεωργικών εργασιών στην ύπαιθρο, αλλά και της τάσης αναμονής που καλλιεργούσε η κυβερνητική τακτική με συνεχή αναβολή της κατάθεσης στο κοινοβούλιο συγκεκριμένων νομοσχεδίων για φορολογικό-ασφαλιστικό και δημιουργίας κλίματος διαβούλευσης.

Η έξοδος τρακτέρ στις πλατείες των χωριών από 1 Δεκέμβρη και η διατήρησή τους έως τις 6 Δεκέμβρη έδειχνε ότι υπήρχαν διαθέσεις να στηθούν μπλόκα. Αυτό φάνηκε πιο έντονα στη μαζική σύσκεψη του ΠΣΜ στον Παλαμά Καρδίτσας στις 6 Δεκέμβρη, στην οποία αποφασίστηκε η κλιμάκωση των κινητοποιήσεων το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Γενάρη με ενιαία μπλόκα σε επίπεδο ενός ή περισσότερων νομών, με στόχο τη συγκέντρωση δυνάμεων σε μαζικά μπλόκα.

Το κλίμα ήταν αγωνιστικό, συσπειρώνονταν στη δράση νέοι σε ηλικία αγρότες, υπήρχε τάση συγκρότησης νέων ΑΣ, επαναδραστηριοποίηση παλιών, εκδηλώνονταν διαθέσεις σύγκρουσης, ανεβασμένες μορφές πάλης σε συνδικαλιστικά ανοργάνωτους αγρότες που συσπειρώνονταν με τα αιτήματα πάλης του ΠΣΜ, ενώ πολιτικά ήταν προσκείμενοι σε διάφορα κόμματα.

Συνεχίστηκε σταθερά με βάση τους ΑΣ, τις ΟΑΣ, τις επιτροπές χωριών και αγώνα η πρωτοβουλία με όρους μαζικού κινήματος των συνδικαλιστών του Κόμματος και της Παναγροτικής Αγωνιστικής Συσπείρωσης (ΠΑΣΥ) για το συντονισμό και την κλιμάκωση του αγώνα της μικρομεσαίας αγροτιάς ενάντια στα κυβερνητικά μέτρα και σε διαπάλη με τους αγροτοσυνδικαλιστές των πρώην ΠΑΣΕΓΕΣ, ΣΥΔΑΣΕ, ΓΕΣΑΣΕ, οι οποίοι είχαν έντονη κινητικότητα και πρωτοβουλίες, κάλεσαν σε πανελλαδικό συλλαλητήριο στις 18 Νοέμβρη στο Σύνταγμα, χωρίς ακόμα να έχουν καταφέρει να συμφωνήσουν και να συγκεκριμενοποιήσουν το πλαίσιο αιτημάτων τους.

Το σχέδιο του ΠΣΜ για το στήσιμο μπλόκων υλοποιήθηκε από τις 15 Γενάρη. Τον τόνο στις κινητοποιήσεις έδωσε το μπλόκο της Νίκαιας που βγήκε στις 21 Γενάρη με πάνω από 2.500 τρακτέρ. Η μαζικότητά του ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, ανάγκασε τα ΜΜΕ να το προβάλουν, ενώ οι προσπάθειες αποδυνάμωσής του με μπλόκα που έστησαν στα Τέμπη και στις Μικροθήβες αγροτοσυνδικαλιστές που επηρεάζονταν από τη ΝΔ δεν είχαν το επιθυμητό γι’ αυτούς αποτέλεσμα. Το μπλόκο της Νίκαιας σ’ όλη τη διάρκεια των αγώνων παρέμενε το κατά πολύ μαζικότερο, λειτουργικό, οργανωμένο κέντρο του πανελλαδικού συντονισμού του αγροτικού αγώνα.

Πανελλαδικά αναπτύχθηκαν 105 μπλόκα με πάνω από 15.000 τρακτέρ, μηχανήματα, αγροτικά αυτοκίνητα σ’ όλη την Ελλάδα και σε νησιά, τα οποία διατηρήθηκαν σ’ όλη τη διάρκεια του αγώνα, ενώ υπήρξε και μικρός αριθμός μπλόκων που κράτησαν λίγες μέρες.

Πήραν μέρος κατά βάση, στο μεγαλύτερο τμήμα τους, μεσαίοι αγρότες που πλήττονται από φόρους, χαράτσια, ακριβά αγροεφόδια, χαμηλές τιμές πώλησης των αγροτοκτηνοτροφικών προϊόντων, με αποτέλεσμα όλο και περισσότερο να δυσκολεύει η δυνατότητα αναπαραγωγής τους ως αγροτών, να ζουν με την απειλή των κατασχέσεων.

Βασικά αίτια βέβαια της μαζικότητας ήταν το Ασφαλιστικό, αφού έγινε προφανές ότι η κυβέρνηση ήταν αποφασισμένη, όπως και τελικά έκανε με το φορο-ασφαλιστικό νόμο, να τριπλασιάσει σταδιακά τις σημερινές εισφορές για σύνταξη, υγεία.

Η αγανάκτηση ήταν συσσωρευμένη. Παρά τη συνολική υποχώρηση των αγωνιστικών διαθέσεων του λαϊκού κινήματος, το δυνάμωμα αντιλήψεων περί αναποτελεσματικότητας των αγώνων που γεννούσαν απογοήτευση, την έλλειψη αγροτικού κινήματος [λίγοι Αγροτικοί Σύλλογοι (ΑΣ), αδύνατη οργάνωση από ΑΣ και Ομοσπονδίες Αγροτικών Συλλόγων (ΟΑΣ), έλλειψη μόνιμου πανελλαδικού οργάνου, με εξαίρεση τη Γραμματεία της ΠΑΣΥ], το τμήμα των αγροτών που βγήκε αγωνιστικά είναι κατά πολύ μεγαλύτερο σε σύγκριση με τα χρόνια 2013, 2014 και με περισσότερα μπλόκα. Το μεγάλο μέρος ήταν μεσαίοι αγρότες –όπως αναφέρθηκε παραπάνω– αλλά και οι μικροαγρότες σε ορισμένες περιοχές είχαν σημαντική παρουσία στα μπλόκα, ενώ πήραν μέρος και μεγαλοαγρότες.

Μαζική συμμετοχή είχαν και μπλόκα που ήταν στην επιρροή του κυβερνητικού αγροτοσυνδικαλισμού των πρώην ΠΑΣΕΓΕΣ, ΓΕΣΑΣΕ, ΣΥΔΑΣΕ και στην πολιτική επιρροή ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ. Υπήρξαν και παρεμβάσεις άλλων πολιτικών δυνάμεων, όπως ΧΑ και σε μικρότερο βαθμό ΛΑΕ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ.

Ο συσχετισμός δεν ήταν σ’ όλα τα μπλόκα ίδιος και αυτό εκφράστηκε στα αιτήματα, στις πρωτοβουλίες, στο συντονισμό τους, στη στάση τους προς την κυβέρνηση, στις διαδικασίες λειτουργίας των μπλόκων. Εν τούτοις, στο σύνολό τους δημιούργησαν αγωνιστικό-αντικυβερνητικό κλίμα και προσμονή από ευρύτερες λαϊκές δυνάμεις ότι μπορούσε να μην περάσει το Ασφαλιστικό, κάτι που κυριαρχούσε εκείνο το διάστημα.

Σε όλη τη διάρκεια των μπλόκων έγιναν πολύμορφες εκδηλώσεις και επισκέψεις αλληλεγγύης, όπως η συγκέντρωση που διοργάνωσαν το ΠΑΜΕ, η ΠΑΣΥ, η ΠΑΣΕΒΕ, το ΜΑΣ και η ΟΓΕ στις 30 Γενάρη στη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια της έκθεσης Agrotica, συσκέψεις φορέων, επισκέψεις αλληλεγγύης από δυνάμεις του ΠΑΜΕ, της ΟΓΕ, των συνταξιουχικών οργανώσεων, αντιπροσωπίας της Παγκόσμιας Συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας (ΠΣΟ) στο μπλόκο της Νίκαιας. Ανάλογες εκδηλώσεις έγιναν και σε άλλα μπλόκα, ενώ από εργατικά κέντρα, εργατικά σωματεία, σωματεία ΕΒΕ, φοιτητικούς συλλόγους, άλλους μαζικούς φορείς, αλλά και δημοτικά συμβούλια, εκατοντάδες ήταν οι αποφάσεις στήριξης των μπλόκων που συντονίζονταν στο ΠΣΜ. Παρεμβάσεις αλληλεγγύης υπήρχαν και στα μπλόκα επιρροής των πρώην ΠΑΣΕΓΕΣ, ΓΕΣΑΣΕ, ΣΥΔΑΣΕ, από επαγγελματικά σωματεία, επιστημονικούς φορείς, από σωματεία λαϊκών αγορών κ.ά.

Σε μαζικό επίπεδο οι ΟΑΣ Καρδίτσας, Λάρισας, Τρικάλων και το μπλόκο της Νίκαιας σε σύσκεψη στις 26 Γενάρη, στην οποία ανταποκρίθηκαν 37 μπλόκα, κωδικοποίησαν το πλαίσιο αιτημάτων, το ύψος του αφορολόγητου μαζί με τις ενισχύσεις, ώστε να είναι διακριτός ο διαχωρισμός των μικρών και μεσαίων αγροτών από τους μεγαλοαγρότες που επίσης εναντιώνονταν στα χαράτσια, ενώ απαιτούσαν την απόσυρση του Ασφαλιστικού, που ως αίτημα το είχαν όλα τα μπλόκα, τα εργατικά σωματεία, άλλοι μαζικοί φορείς. Το πλαίσιο πάλης περιελάμβανε και τα αιτήματα για δημόσια και δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, μείωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης κ.ά. Μερικά από τα αιτήματα έρχονταν σε σύγκρουση με την ΕΕ (εγγυημένες τιμές παραγωγού, αφορολόγητο πετρέλαιο κ.ά.).

Αυτό το πλαίσιο αιτημάτων έγινε αποδεκτό και από αγροτικά μπλόκα που δεν είχαν σταθερή ή και καμία προηγούμενη σχέση με το ΠΣΜ. Η αποδοχή του δημιούργησε προβλήματα στην επιρροή των αγροτοσυνδικαλιστών των αστικών κομμάτων και του ευρωμονόδρομου.

Τα αιτήματα αυτών των μπλόκων –που παρουσιάζονταν με διάφορα ονόματα, όπως «Συντονιστικό αγροτών-κτηνοτρόφων και αλιέων», «Συντονιστικό Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης», «Πρωτοβουλία-Κουλούρα», «Ανεξάρτητα μπλόκα Πελοποννήσου» κ.ά. και ηγούνταν δυνάμεις πολιτικής επιρροής ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, όπου αρκετοί είχαν περάσει με το ΣΥΡΙΖΑ– ήταν αποσπασματικά, επικέντρωναν στη διαβούλευση με την κυβέρνηση για να βοηθήσουν και οι αγρότες «στη σωτηρία της χώρας», αποδέχονταν τη φορολόγηση με 13% από το πρώτο ευρώ με αφορολόγητες όλες τις ενισχύσεις-επιδοτήσεις, ζητούσαν αυστηροποίηση των κριτηρίων για τον κατά κύριο επάγγελμα αγρότη και την ευνοϊκότερη κατανομή των ενισχύσεων της ΚΑΠ στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες. Για το Ασφαλιστικό διατύπωσαν το αίτημα να αποσυρθεί το σχέδιο της κυβέρνησης και να μείνει ο ΟΓΑ αυτόνομος, με ασφαλισμένους μόνο τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες.

Σ’ αυτά τα μπλόκα εκφράζονταν οι μεγαλοαγρότες που επιδίωκαν να είναι αφορολόγητες οι μεγάλες ενισχύσεις που καρπώνονται, όμως συσπείρωναν και μικρομεσαία αγροτιά, γι’ αυτό και δυσκολεύονταν να απορρίψουν το πλαίσιο πάλης του ΠΣΜ. Κάτω από την προσπάθεια να κρατήσουν τα τμήματα των μικρομεσαίων που συμμετείχαν στα μπλόκα τους, έκαναν ελιγμούς, αποδέχτηκαν αφορολόγητο όριο στο εισόδημα, τις επιπτώσεις από την ΚΑΠ, ζητούσαν τον προσδιορισμό του κατά κύριο επάγγελμα αγρότη με κριτήριο τη συμμετοχή του αγροτικού εισοδήματος τουλάχιστον στο 51% και άλλα στο 61% του συνολικού εισοδήματος.

Στη διαπάλη με τ’ άλλα μπλόκα στο επιχείρημα «να πάμε όλοι μαζί να διαμορφώσουμε κοινά αιτήματα», έβρισκε ανταπόκριση η θέση του ΠΣΜ ότι αυτό δεν είναι ρεαλιστικό με βάση την ταξική διαστρωμάτωση της αγροτιάς. Έτσι, σημαντικός αριθμός μπλόκων στην πορεία συσπειρώθηκε με το μπλόκο της Νίκαιας και σταθεροποίησε τη συμμετοχή του στο ΠΣΜ.

Η Νίκαια γι’ άλλη μια φορά αποτέλεσε το σημείο αναφοράς στον πανελλαδικό συντονισμό, αλλά και στην αντιπαράθεση να λειτουργήσουν άλλα μπλόκα ως τα κέντρα του πανελλαδικού συντονισμού, ακόμα και με συκοφαντίες για τους κομμουνιστές αγροτοσυνδικαλιστές, αλλά και με κηρύγματα ενότητας.

Στο μπλόκο της Νίκαιας γι’ άλλη μια φορά συμμετείχαν αγρότες που ψηφίζουν ΝΔ - ΠΑΣΟΚ - ΣΥΡΙΖΑ, όμως εμπιστεύονται τις ΟΑΣ για την ανάγκη οργανωμένου, συντονισμένου λαϊκού αγώνα, για ετοιμασία και ετοιμότητα εναλλαγής των μορφών πάλης, για το μακρόχρονο αγώνα, ακόμα ως ένα βαθμό εμπιστεύονται το ΚΚΕ γιατί στηρίζει τους αγώνες τους, αλλά και προβληματίζονται, ανεξάρτητα τι ψηφίζουν, για τις θέσεις του για την ΕΕ και την ΚΑΠ.

Στη Θεσσαλία προσπάθησαν να φτιάξουν μπλόκο της επιρροής των Ενώσεων Συνεταιρισμών και των φιλοευρωενωσιακών δυνάμεων. Σ’ αυτήν την κατεύθυνση δούλεψαν δυνάμεις της πολιτικής επιρροής ΝΔ και ΧΑ όλο το προηγούμενο διάστημα και έστησαν δύο μπλόκα, στα Τέμπη και στις Μικροθήβες. Στα Τέμπη εκμεταλλεύτηκαν τη γεωγραφική τους θέση, όπου μπορεί κανείς χωρίς μαζική συμμετοχή αγροτών να κλείνει την Εθνική Οδό, ενώ στις Μικροθήβες συμμετείχαν και από τη Μαγνησία (Αλμυρό, Βελεστίνο). Παρόλ’ αυτά, το μπλόκο της Νίκαιας ήταν το κέντρο αναφοράς του αγροτικού αγώνα στη Θεσσαλία.

Στις 7 Φλεβάρη, έπειτα από κάλεσμα του ΠΣΜ και του μπλόκου της Νίκαιας, έγινε πανελλαδική σύσκεψη στη Νίκαια, στην οποία συμμετείχαν 68 μπλόκα απ’ όλη την Ελλάδα. Είχε προηγηθεί η πανελλαδική πανεργατική απεργία στις 4 Φλεβάρη, στην οποία ήταν σημαντική η συμμετοχή των αγροτών και με τρακτέρ στις πρωτεύουσες των νομών.

Αποφασίστηκε η κλιμάκωση του αγώνα με τους εξής βασικούς στόχους: Να ενισχυθούν τα μπλόκα. Να μη συμμετέχει κανένας εκπρόσωπος από τα 68 μπλόκα στη σύσκεψη της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, την οποία ετοίμαζε η κυβέρνηση με άλλα μπλόκα, σύσκεψη που τελικά ματαιώθηκε. Να κλείνουν συντονισμένα δρόμοι, τελωνεία, λιμάνια, αεροδρόμια κ.ά. Να πραγματοποιηθεί πανελλαδικό-παναγροτικό συλλαλητήριο στην Αθήνα, στο Σύνταγμα και με την κάθοδο τρακτέρ στις 12 Φλεβάρη.

Η απόφαση για κλιμάκωση και κάθοδο στην Αθήνα στη συγκεκριμένη φάση που εξελισσόταν ο πολυήμερος αγώνας έδινε απάντηση στις προσπάθειες της κυβέρνησης για διάλογο και κλίμα κοινωνικού αυτοματισμού. Η επιτυχία της καθόδου ήταν ένα ακόμα ζωντανό παράδειγμα για τη δύναμη που έχει η εργατική τάξη, για τη σημασία της λαϊκής συμμαχίας, πώς τα εργατικά συνδικάτα του ΠΑΜΕ μπορούν να στηρίζουν και να περιφρουρούν τους λαϊκούς αγώνες. Η συμβολική κάθοδος των 19 τρακτέρ στο Σύνταγμα, η μαζική συμμετοχή στις διήμερες εκδηλώσεις υποδοχής και αλληλεγγύης και η προβολή τους από τα ΜΜΕ, ντόπια και διεθνή, η επιτυχής αντιμετώπιση των σχεδίων προβοκάτσιας σ’ ένα κλίμα επεισοδίων που ξεκίνησαν από το πρωί στο υπουργείο Γεωργίας και στο Χαϊδάρι προκάλεσαν ενθουσιασμό ευρύτερα στα αγροτικά μπλόκα, πείσμωσαν δυνάμεις για συνέχιση του αγώνα. Παρά τις προσπάθειες της ΧΑ, της ΑΝΤΑΡΣΥΑ και των ηλεκτρονικών παρεμβάσεων φραξιονιστικών ομάδων να εμφανίσουν ως συμβιβασμό τη συμφωνία για είσοδο μόνο 19 τρακτέρ στο Σύνταγμα, το κύρος του ΠΣΜ βγήκε ενισχυμένο, αναπτερώθηκε το ηθικό του λαϊκού κινήματος για συνέχιση της δράσης για την απόσυρση του Ασφαλιστικού, έδωσε ώθηση να διατηρηθούν τα μπλόκα μέχρι το τέλος του Φλεβάρη.

Ήταν ένας πολυήμερος αγώνας με τη μορφή των μπλόκων και άλλες μορφές πάλης, που ολοκληρώθηκε με τον εορτασμό του Κιλελέρ στις 28 Φλεβάρη από την Επιτροπή του ΠΣΜ που διαμορφώθηκε στην πορεία του αγώνα, ενώ είχε προηγηθεί στις 25 Φλεβάρη η συνάντηση αντιπροσωπίας της με τον πρωθυπουργό, με αιχμή τα 5 κύρια αιτήματα από το πλαίσιο πάλης.

Αυτής της συνάντησης με τον πρωθυπουργό είχε προηγηθεί άλλη στις 22 Φλεβάρη, με αντιπροσώπους άλλων μπλόκων, τα οποία και παρουσίαζαν στοιχεία απομαζικοποίησης υπό την πίεση της ανάγκης των γεωργικών εργασιών της άνοιξης. Στη συνάντηση της Επιτροπής του ΠΣΜ με τον πρωθυπουργό επιβεβαιώθηκαν οι κυβερνητικές εξαγγελίες, ότι εξετάστηκε και για τους αγρότες το αφορολόγητο όριο όπως ίσχυε για μισθωτούς και συνταξιούχους, το ζήτημα των αγροτοδικείων και η σταδιακή προσαρμογή των αγροτών στο νέο ασφαλιστικό σύστημα.

Η κυβέρνηση προσπάθησε ν’ αποφύγει την κατά μέτωπο σύγκρουση με τους αγρότες. Αντιμετώπισε τη δημιουργία των μπλόκων, το κλείσιμο των δρόμων κ.ά. ως μια δίκαιη κοινωνική διαμαρτυρία, διαλαλούσε ως το τέλος ότι δε θα χρησιμοποιούσε μέσα καταστολής. Στην πορεία προσπάθησε ν’ ανοίξει τον «κοινωνικό αυτοματισμό», ότι πρέπει να εφαρμοστούν «πάση θυσία» η ΚΑΠ και οι δεσμεύσεις της ως αναγκαίο κακό για τη στήριξη της αγροτικής-πρωτογενούς παραγωγής και τη σωτηρία της οικονομίας της χώρας. Υποστήριζε ότι με τα μέτρα της επιβαρύνονται οι πιο εύποροι αγρότες, που αποτελούν το 15% στο σύνολο των αγροτών, ενώ ευνοούνται οι υπόλοιποι. Εμφανίστηκε υπέρμαχος του διαλόγου σε αντίθεση, όπως ισχυριζόταν, με τις προηγούμενες κυβερνήσεις που έπαιρναν μέτρα καταστολής των αγώνων, ότι οι κοινωνικές αντιδράσεις την στήριζαν στη διαπραγματευτική της προσπάθεια με τους ευρωενωσιακούς εταίρους και τους χρηματοπιστωτικούς θεσμούς.

Δούλεψε μεθοδευμένα ενάντια στη λαϊκή συμμαχία, υποστηρίζοντας ότι οι αγρότες δε θέλουν να πληρώνουν φόρους, ότι έχουν μικρές ασφαλιστικές εισφορές, σε αντίθεση με τους μισθωτούς που πληρώνουν φόρους και ασφαλιστικές εισφορές ποσοστιαία καθορισμένες στο σύνολο του εισοδήματός τους.

Όταν αυτή η προσπάθειά της αντιμετωπίστηκε ικανοποιητικά από το ΠΣΜ, προσπάθησε να κερδίσει χρόνο με καλέσματα για διάλογο σε όλα τα μπλόκα και αφού πρώτα συμφωνούσαν μεταξύ τους στα αιτήματα. Σ’ αυτήν την προσπάθειά της είχε επικοινωνία με μπλόκα της πολιτικής επιρροής των ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, που από τις αρχές του Φλεβάρη βγήκαν με το αίτημα συνάντησης με τον πρωθυπουργό. Στόχος της κυβέρνησης ήταν, χωρίς να δεσμεύεται με την ικανοποίηση κάποιου συγκεκριμένου αιτήματος, ουσιαστικά τα μπλόκα να μην κλείνουν δρόμους, λιμάνια, αεροδρόμια, ν’ ανοίξει διάλογος για την εφαρμογή της ΚΑΠ και για τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, που ενώ προορίζονται για τους μεγαλοαγρότες καπιταλιστές, τα παρουσίαζε ως «παράλληλα μέτρα στήριξης του αγρότη».

Κάτω από την επιμονή του ΠΣΜ για συνάντηση και συγκεκριμένες δεσμεύσεις-απαντήσεις πάνω στα συγκεκριμένα αιτήματα, στριμωγμένη από τη μαζική πολυήμερη και ανεβασμένη μορφή πάλης που είχε επιπτώσεις και σε τμήματα του κεφαλαίου στο εξαγωγικό εμπόριο, στις μεταφορές, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να δεσμευτεί για την επαναφορά του αφορολόγητου στο αγροτικό εισόδημα μαζί με τη σταδιακή (5ετή) μετάβαση από το σημερινό καθεστώς του ΟΓΑ στο νέο ασφαλιστικό σύστημα. Δεσμεύσεις που η υλοποίησή τους σε καμιά περίπτωση δεν ανακόπτει την περαιτέρω επιδείνωση των όρων και των συνθηκών διαβίωσης των μικρών και μεσαίων αγροτών, την ενίσχυση της τάσης προλεταριοποίησής τους, τη σχετική, αλλά και την απόλυτη εξαθλίωση που επιφέρουν τα άλλα κυβερνητικά μέτρα.

Η ΝΔ πήρε θέση υπέρ της απόσυρσης του ασφαλιστικού νομοσχεδίου, υποστήριξε να γίνει διάλογος από «μηδενική βάση» και να μην κλείσουν οι δρόμοι, ενώ συμφωνούσε με αιτήματα μπλόκων που ηγούνταν οι δυνάμεις της. Επιδίωξε τη μεγιστοποίηση του πολιτικού κόστους σε βάρος της κυβέρνησης παίρνοντας αποστάσεις από τη συμφωνία που ψήφισε το καλοκαίρι, χωρίς να κάνει προσπάθεια οι δυνάμεις της στα μπλόκα να έχουν ενιαία στάση ως προς το κλείσιμο των δρόμων. Επιδίωξε επίσης, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μ’ επιτυχία, να εκφραστεί συμμαχία με μεσαία στρώματα της πόλης. Με στελέχη της επιχειρηματίες μεγαλοαγρότες προσπάθησε να τραβήξει και μεσαίους αγρότες, με στόχο να αποκαταστήσει την πολιτική επιρροή της ή και τη σύσφιξη των σχέσεών της με αγροτοσυνδικαλιστές που ήταν δυσαρεστημένοι από τα μέτρα της ως κυβέρνηση.

Το ΠΑΣΟΚ ακολούθησε τακτική άρνησης της συναίνεσης ψήφισης των φοροασφαλιστικών μέτρων της κυβέρνησης. Επιδίωξε να επανασυσπειρώσει δυνάμεις του που είχαν μετακινηθεί στο ΣΥΡΙΖΑ. Δεν τα κατάφερε να έχουν ενιαία στάση στη μορφή του συντονισμού –είτε ως «Πρωτοβουλία» είτε ως «Ανεξάρτητα Μπλόκα» στην Πελοπόννησο. Ήταν το πρώτο κόμμα που μίλησε για διάλογο και έδωσε την πολιτική κάλυψη στις επιδιώξεις της κυβέρνησης ν’ αναλάβει ο πρωθυπουργός την πρωτοβουλία συνάντησης και διαλόγου με τα μπλόκα.

Φορείς, κυρίως επιστημονικοί, που επηρεάζουν οι ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ, προσπάθησαν να διαμορφώσουν προϋποθέσεις για διαπραγμάτευση πάνω στο νομοσχέδιο της κυβέρνησης. Τελικά υποχρεώθηκαν να υιοθετήσουν το γενικό αίτημα που διαμορφώθηκε κάτω από την πίεση των ταξικών δυνάμεων για απόσυρση του νομοσχεδίου.

Η ΧΑ εμφανίστηκε παντού. Στην πλειοψηφία των μπλόκων κινήθηκε προσεκτικά, όπου τα μέλη της εμφανίζονταν ως ψηφοφόροι της ή γενικά πρώην ψηφοφόροι της ΝΔ και πρωτοστατούσαν στο επιχείρημα «εδώ είμαστε αγρότες, δεν έχουν δουλειά τα κόμματα». Είχε οργανωμένη παρουσία σε ορισμένα μπλόκα, ιδιαίτερα στης Θήβας. Παρουσιάστηκε ως αδιάλλακτη δύναμη που στηρίζει τους αγώνες των αγροτών στη βάση της εθνικής παραγωγής και προτεραιότητας της πρωτογενούς παραγωγής. Με κάθε ευκαιρία επιδιδόταν σε αντικομμουνισμό και πρωτοστατούσε έστω και καλυμμένα σε μορφές σύγκρουσης με την κυβέρνηση και τις κατασταλτικές δυνάμεις (ματαίωση εγκαινίων της Agrotica, επεισόδια στο υπουργείο Γεωργίας, στο Χαϊδάρι κ.ά.).

Η ΛΑΕ έκανε αντιμνημονιακή κριτική στην κυβέρνηση. Πραγματοποίησε περιοδείες σε μπλόκα, κάλεσε σε προσυγκέντρωση αλληλεγγύης υπέρ των αγροτών κατά τη διάρκεια κινητοποίησης στην Αθήνα. Παρέμβαινε σε μπλόκα της Πελοποννήσου, του Ισθμού και της Νεστάνης Αρκαδίας, όπου σιγοντάριζε τις δυνάμεις της ΧΑ στη συκοφαντία ότι οι κομμουνιστές θα πουλήσουν τους αγώνες. Πρόβαλε απόψεις όπως «έξω τα κόμματα», «καμιά συνάντηση με την κυβέρνηση» κ.ά.

Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ είχε παρουσία με επισκέψεις και ανακοινώσεις στα μπλόκα. Πρόβαλε την ανάγκη του αγώνα χωρίς επιμέρους αιτήματα και διεκδικήσεις για Φορολογικό, Ασφαλιστικό, ενώ ως κύριο αίτημα είχε την αντιπαράθεση με το μητρώο αγροτών. Κρατούσε αντι-ΚΚΕ στάση εκεί που είχε παρουσία με τις δυνάμεις της.

Η ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΩΩΝ πήρε θέση ενάντια στα φοροασφαλιστικά μέτρα. Μιλώντας για «σοβιετικά μέτρα» Κατρούγκαλου, ουσιαστικά υποβοηθούσε την πυροσβεστική τακτική του πρωθυπουργού στο αγροτικό κίνημα, προβάλλοντας τη στάση του «να επισκέπτεται τα μπλόκα όταν ήταν αντιπολίτευση και τώρα να κοιτάζει τους αγρότες απ’ το παράθυρο».

Έγκαιρα το Τμήμα Αγροτικής Πολιτικής της ΚΕ του ΚΚΕ, σε συνεργασία με τους υπεύθυνους των περιοχών και τα αγροτοσυνδικαλιστικά στελέχη του Κόμματος, προσπάθησε να εκτιμήσει αντικειμενικά τις διαθέσεις των μικρομεσαίων αγροτών.

Οι κομματικές δυνάμεις, τα αγροτοσυνδικαλιστικά στελέχη, είχαν στην πλειοψηφία τους πρωταγωνιστικό ρόλο στα χωριά, ώστε να συγκεντρωθούν δυνάμεις και να συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις, και σε αρκετά μπλόκα είχαν καθοριστικό, ηγετικό ρόλο. Παραμένουν ακόμα περιπτώσεις όπου λίγες κομματικές δυνάμεις δίστασαν να παρέμβουν με διακριτή παρουσία σε μπλόκα τα οποία ήταν μαζικά, είχαν δυναμική, αλλά ηγήθηκαν δυνάμεις της πολιτικής επιρροής ΝΔ, ΠΑΣΟΚ.

Γενικά, οι πρόσφατες αγροτικές κινητοποιήσεις απέδειξαν στην πράξη τη δυνατότητα του Κόμματος έγκαιρα να εκτιμά τις διαθέσεις των μαζών, σχεδιασμένα και οργανωμένα να παρεμβαίνει ως πρωτοπορία στο πλαίσιο πάλης, στις μορφές οργάνωσης και πάλης, στην ιδεολογική διαπάλη. Επιπλέον, αναδείχτηκε η ικανότητα του Κόμματος να πρωτοστατεί σε συλλογικές διαδικασίες του κινήματος με προσοχή και ευελιξία στη διεύρυνση και συσπείρωση δυνάμεων, χωρίς να ατονεί το στοιχείο της επαγρύπνησης, της διαπάλης.

Είναι πολλά τα παραδείγματα μιας τέτοιας παρέμβασης μετά από πολύχρονη κομματική δουλειά, συλλογική και ατομική-πρωτοπόρα δράση των κομμουνιστών συνδικαλιστών, στελεχών της ΠΑΣΥ που είναι εκλεγμένοι σε όργανα ΑΣ, ΟΑΣ, Επιτροπών Αγροτών, που επικοινωνούν με ευρύτερες δυνάμεις, αφουγκράζονται τις διαθέσεις των μαζών και έχουν τη θέληση και τον τρόπο να τις προσανατολίζουν στη δράση, όμως χωρίς να είναι ακόμα γενικό, συνολικό χαρακτηριστικό της κομματικής μας παρέμβασης. Είμαστε σε δρόμο βελτίωσης της παρέμβασής μας.

Τα κομματικά όργανα, τα Γραφεία Περιοχών, βοήθησαν και βελτίωσαν σε σχέση με προηγούμενα την παρέμβασή τους, την παρακολούθηση των εξελίξεων, των κινητοποιήσεων και την επεξεργασία της γραμμής παρέμβασης των κομματικών δυνάμεων, χωρίς όλα τα όργανα ν’ ασχοληθούν σε βάθος και συνέχεια όλο το τελευταίο εξάμηνο που προετοιμάστηκε αυτός ο κύκλος των κινητοποιήσεων.

Η παρέμβαση των κομμουνιστών ήταν καθοριστική στην έκφραση αλληλεγγύης και στήριξης από τα εργατικά σωματεία, τις ομοσπονδίες, τα εργατικά κέντρα που συσπειρώνονται στο ΠΑΜΕ, από σωματεία των ΕΒΕ που είναι στην ΠΑΣΕΒΕ, από τους γυναικείους συλλόγους της ΟΓΕ, τους φοιτητικούς συλλόγους του ΜΑΣ, στη συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων αγροτών, εργατών, άλλων λαϊκών στρωμάτων, γυναικών και νεολαίας στις μεγαλειώδεις εκδηλώσεις του διημέρου στην Αθήνα.

Σε πολλές περιπτώσεις, με πρωτοβουλία κομματικών μελών και οπαδών και απόφαση των οργάνων του κινήματος, απομονώθηκαν ή και διώχτηκαν από τα μπλόκα οι οργανωμένες δυνάμεις της ΧΑ, που χωρίς προσχήματα έκαναν αντικομμουνισμό, συκοφαντούσαν αγροτοσυνδικαλιστικά στελέχη του Κόμματος ή προπαγάνδιζαν την αγροτική πολιτική της Χούντας προβάλλοντας το σύνθημα: «Η Χούντα στήριξε τον αγρότη, χάρισε τα χρέη».

Γενικά, οι κομματικές δυνάμεις ήταν στην πάλη, βέβαια και με αδυναμίες που έχουν επισημανθεί σχετικά με τη συστηματική παρέμβαση των ΚΟΒ της υπαίθρου και την καθοδήγηση των αντίστοιχων οργάνων για το συνδυασμό της αυτοτελούς κομματικής πολιτικής με τη μαζική δράση. Έγιναν όμως σε αρκετά μπλόκα κομματικές περιοδείες και παρεμβάσεις από στελέχη, κομματικά μέλη, βουλευτές του Κόμματος, όπως και συζητήσεις και περιοδείες στα χωριά, έγινε ενημέρωση για την ανάλογη κοινοβουλευτική παρέμβαση του Κόμματος (ερωτήσεις, επερώτηση κλπ.). Σε αρκετές περιπτώσεις άνοιξε συζήτηση για την προοπτική της αγροτικής παραγωγής σε σχέση με τη βιομηχανική παραγωγή σε συνθήκες όχι καπιταλιστικής, αλλά κοινωνικής (σοσιαλιστικής) ιδιοκτησίας των συγκεντρωμένων μέσων παραγωγής και της γης, για το μεταβατικό ρόλο του παραγωγικού συνεταιρισμού, για τις συνθήκες ζωής του αγροτοπαραγωγού και κτηνοτρόφου, αλιέα, σε ριζικά θεμελιακά διαφορετικές οικονομικές-κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες.

Οι αγρότες, ανεξάρτητα από την πολιτική τους τοποθέτηση, στην πλειοψηφία τους εκτιμούν θετικά τη μέχρι σήμερα στάση του Κόμματος, τη στήριξή του στους αγώνες και τα αιτήματα της μικρομεσαίας αγροτιάς, την πολιτική πίεση που άσκησε στην κυβέρνηση προκαλώντας γι’ άλλη μια φορά συζήτηση στη Βουλή κατά τη διάρκεια των μπλόκων, προβάλλοντας ταυτόχρονα και τα αιτήματα του ΠΣΜ ακόμα και με παρέμβαση του ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος.

Οι μεγάλες αγροτικές κινητοποιήσεις έδειξαν ότι το αγροτικό κίνημα έφτασε σε ανεβασμένες, πολυήμερες μορφές πάλης ασκώντας πίεση στην κυβέρνηση, με τη δραστηριοποίηση κυρίως μεσαίων και μεγαλύτερων αγροτών από άποψη μεγέθους καλλιέργειας ή εισοδήματος, ενώ ήταν πιο περιορισμένη η συμμετοχή των πολύ μικρών, φτωχών αγροτών, ζήτημα που πρέπει να μας απασχολήσει από τη σκοπιά της κοινωνικής συμμαχίας. Φυσικά, ένα τμήμα όσων ήταν μέχρι πρόσφατα μικροί αγρότες και τυπικά είναι ακόμα αγρότες δε δίνουν πια τον αγώνα επιβίωσης ως αγρότες, έχουν ήδη περάσει σε κατάσταση εργάτη γης ή αυτοαπασχολούμενου σε άλλο κλάδο ή σε ημιαπασχολούμενο εργάτη κλπ. Εδώ περιλαμβάνονται και τμήματα εργαζόμενων γυναικών στο λεγόμενο «αγροτουρισμό», σε συσκευαστήρια. Πρόκειται για τμήματα ημιπρολετάριων ή και καθαρά εργατών-εργατριών, που πλέον δεν τους αφορά το αγροτικό κίνημα, που ως κομμουνιστές πρέπει αλλιώς να σχεδιάσουμε την παρέμβασή μας για τη συνδικαλιστική τους οργάνωση.

Το στρώμα των μεσαίων αγροτών έχει ως κίνητρο τη διατήρησή του ως ιδιοκτήτη γης και εμπορευματικής παραγωγής, αλλά ένα μεγάλο μέρος του εισοδήματός του το ροκανίζουν οι τράπεζες, οι βιομήχανοι, οι έμποροι μαζί με τα κυβερνητικά μέτρα, όλο και περισσότερο δυσκολεύεται να κάνει αναπαραγωγή στα ίδια επίπεδα.

Έχει αντιφατική συνείδηση και στάση απέναντι σε μεγαλοαγρότες επιχειρηματίες, στην ΕΕ-ΚΑΠ που στο παρελθόν αποτελούσε σημαντική πηγή ενισχύσεων, βλέπει τον ανταγωνισμό άλλοτε ως διαδικασία ανέλιξης κι άλλοτε ως καταστροφικό. Είναι ευάλωτο σε αιτήματα μεγαλοαγροτών, επιχειρηματιών, βιομήχανων περί «ανάπτυξης της εθνικής παραγωγής», ενώ αντικειμενικά μπορεί να γίνεται σύμμαχος της αστικής τάξης.

Με το τμήμα των μεσαίων αγροτών, που με βάση τις νομοτέλειες του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής βρίσκεται σε διαδικασία προλεταριοποίησης, πρέπει να έχουμε αγωνιστικούς δεσμούς, ξέροντας ότι εύκολα μπορεί με το ξεκλήρισμά του να αντιδραστικοποιηθεί, επηρεασμένο είτε από φασιστικές αντιλήψεις όπως της ΧΑ είτε από τον οπορτουνισμό, τον ψευτοεπαναστατισμό, όπως εκφράζεται από την ΑΝΤΑΡΣΥΑ σήμερα, αν πολιτικά δεν προσεγγίσει το ΚΚΕ.

Εκεί όπου οι δυνάμεις του Κόμματος ηγήθηκαν, οι σχέσεις μας με αγροτοσυνδικαλιστές που είχαν δράση και ανήκαν στο στρώμα των μεσαίων αγροτών διευρύνθηκαν, έγιναν βήματα συσπείρωσής τους στη διαπάλη για το διαχωρισμό από τους μεγαλοαγρότες, για την ανάγκη κοινής δράσης με το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, το ΠΑΜΕ, για τον πανελλαδικό συντονισμό του αγώνα και, χωρίς να είναι γενικευμένο, υπάρχει τάση συγκρότησης ή ανασυγκρότησης ΑΣ και ΟΑΣ. Συμμετέχουν νέοι σε ηλικία αγρότες, που και πιο μαχητικοί ήταν στα μπλόκα, αλλά και πιο εύκολα ενθουσιάζονται και απογοητεύονται.

Μεγάλο μέρος των αγροτών που συσπειρώνονται σήμερα στο μπλοκ της Νίκαιας και σε αρκετούς αγροτικούς φορείς που συντονίστηκαν μ’ αυτό πανελλαδικά, ενώ συνειδητοποιούν σ’ ένα βαθμό ότι έχουν απέναντί τους, εκτός από την κυβερνητική πολιτική, την εφαρμογή της ΚΑΠ της ΕΕ, τους μεγαλοαγρότες καπιταλιστές, τους βιομήχανους της μεταποίησης, τους μεγαλέμπορους και τις τράπεζες, δεν είναι διατεθειμένοι να έρθουν σε ρήξη μ’ αυτές τις δυνάμεις, με το κράτος τους, δεν αμφισβητούν τον καπιταλιστικό δρόμο ανάπτυξης που τους αφαιρεί σήμερα τις προϋποθέσεις αναπαραγωγής τους που είχαν το προηγούμενο διάστημα και αντικειμενικά, αργά ή γρήγορα, οδηγούνται στην εγκατάλειψη της παραγωγής ή και στο ξεκλήρισμα.

Είναι επομένως κεντρικό ζήτημα η ενίσχυση της κομματικής παρέμβασης για το βάθεμα του αντιμονοπωλιακού-αντικαπιταλιστικού περιεχομένου και προσανατολισμού της πάλης. Κύριες πλευρές αυτής της παρέμβασης αποτελούν η ανάδειξη της αιτίας των μέτρων, ποιους ευνοούν, γιατί παίρνονται, και όχι μόνο η ανάδειξη των επιπτώσεών τους, η ανάδειξη της διεξόδου υπέρ των λαϊκών συμφερόντων, που προϋποθέτει την κοινή δράση με την εργατική τάξη και τ’ άλλα λαϊκά στρώματα, απέναντι στον κοινό αντίπαλο, τα μονοπώλια, την εξουσία τους.

Ταυτόχρονα, απαιτείται ειδική δουλειά με πρωτοπόρους αγρότες, αυτούς που μπορούν να καταλάβουν ότι το μέλλον της αγροτικής παραγωγής, συνολικότερα της παραγωγής, δε βρίσκεται ούτε στον ατομικό εμπορευματοπαραγωγό, ούτε στον καπιταλιστή αγρότη, αλλά στη μεγάλη, μηχανοποιημένη αγροτική παραγωγή, αλλά και με σύγχρονα τεχνολογικά μέσα προστασία, συγκέντρωση, αποθήκευση, μεταφορά της, με σχέσεις κοινωνικής ιδιοκτησίας όλων αυτών των μέσων και της γης, με κεντρικό σχεδιασμό, ενώ ο αγροτικός παραγωγικός συνεταιρισμός είναι ένα στάδιο προετοιμασίας για ένα τμήμα των μικρομεσαίων αγροτών.

Παρά τη θετική εμπειρία, οι απαιτήσεις είναι αυξημένες για μεγαλύτερη ετοιμότητα και ικανότητα της παρέμβασής μας μόνιμα στα χωριά, ώστε ν’ αξιοποιούνται διαθέσεις, ν’ αναπτύσσεται η επίδρασή μας χωρίς να χάνουμε τον αντιμονοπωλιακό προσανατολισμό, ενάντια στην ΕΕ, την ΚΑΠ, αλλά και χωρίς να υποχωρούμε στη ζύμωση της συνολικής πολιτικής μας πρότασης.

Σε αυτά τα ζητήματα εστιάζει αντικειμενικά η διαπάλη. Αντικειμενικό είναι επίσης το γεγονός της δυνατότητας που δίνει η ζωή για νέες μορφές συνδικαλιστικής οργάνωσης, ανάλογα με τη φάση στην οποία βρίσκεται το κίνημα και οι οποίες μπορούν να υπηρετήσουν καλύτερα την προοπτική και τον προσανατολισμό του.

Το πλαίσιο πάλης, οι μορφές οργάνωσης, οι μορφές πάλης στα οποία πρωτοστάτησαν οι δυνάμεις της ΠΑΣΥ, οι κομμουνιστές, υιοθετούνται σήμερα από αγροτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις (ΟΑΣ και ΑΣ) που δεν είναι ώριμες να συσπειρωθούν στην ΠΑΣΥ. Οφείλουμε να προσπαθήσουμε ώστε, στη νέα φάση που περνάει το αγροτικό κίνημα, αυτές οι δυνάμεις να βαθύνουν τη συσπείρωση μαζί μας.

Το κύριο είναι η οργάνωση αγροτών σε Συλλόγους, η διεύρυνση του περιεχομένου πάλης με όλα τα ζητήματα της αγροτικής οικογένειας και η καλύτερη σύνδεση με το εργατικό κίνημα. Στο πλαίσιο αυτό, χρειάζεται μεγαλύτερο ενδιαφέρον για όλα τα ζητήματα των χωριών.

Σ’ αυτήν τη βάση οι δυνάμεις του Κόμματος, της ΠΑΣΥ, συνεχίζουν στην κατεύθυνση οργάνωσης αγροτών ανά χωριό ή ομάδα χωριών με τη μορφή Συλλόγου ή Επιτροπής και, όπου είναι ώριμο, με συντονιστικό μπλόκων ή επιτροπών ή και συγκρότηση ΟΑΣ. Το ζητούμενο είναι να εντάσσονται στο μέτωπο πάλης των αγροτών όλο και περισσότεροι μικρομεσαίοι αγρότες. Στο πλαίσιο αυτό, ο πανελλαδικός συντονισμός των κινητοποιήσεων είναι πιο ώριμο σήμερα να γίνεται μόνιμα μέσω της Επιτροπής του ΠΣΜ (37, με πυρήνα το μπλόκο της Νίκαιας) που έχει βάση τις ΟΑΣ της Θεσσαλίας, αξιοποιώντας τις δυνατότητες διεύρυνσης με νέα οργανωτικά σχήματα που στο διάστημα των αγώνων συσπειρώθηκαν στη διευρυμένη επιτροπή των 68 μπλόκων.

Από τη μέχρι σήμερα πείρα της ΠΑΣΥ και από τη συσπείρωση μέσω της Επιτροπής του ΠΣΜ πρέπει να βγουν συγκεκριμένα συμπεράσματα για τη συγκρότηση του ριζοσπαστικού-αντιμονονοπωλιακού πόλου και τη λειτουργία του στη νέα φάση που είναι το αγροτικό κίνημα, έτσι ώστε νέες δυνάμεις αγροτών να μην εγκλωβιστούν σε νέα σχήματα ευρωενωσιακού - κυβερνητικού - αγροκαπιταλιστικού συνδικαλισμού, όπως η δημιουργία «ΝΕΑΣ ΠΑΣΕΓΕΣ», που με παρέμβαση των αστικών κομμάτων επιχειρείται να καλύψουν το κενό που άφησαν οι ξοφλημένες πλέον ΠΑΣΕΓΕΣ, ΓΕΣΑΣΕ, ΣΥΔΑΣΕ.

Σήμερα είναι περισσότερες οι αγροτικές οργανώσεις που συμφωνούν να κρατηθεί η διευρυμένη συσπείρωση (68 μπλόκα), να παλεύει και να εκφράζεται με σταθερές μορφές οργάνωσης, να διευρυνθεί η 15μελής γραμματεία της με εκπροσώπους από περισσότερα μπλόκα, ΑΣ και ΟΑΣ, να διευρυνθεί το πλαίσιο πάλης και να εμπλουτιστεί σύμφωνα με τις εξελίξεις.

Βέβαια, αντικειμενικά είναι μπροστά μας η ανάγκη ισχυροποίησης της ριζοσπαστικής κατεύθυνσης του αγροτικού κινήματος, η πρωτοπόρα μαζική δράση και το μέτωπο σ’ όλες τις προσπάθειες ευνουχισμού της ριζοσπαστικοποίησης των μαζών από τ’ αστικά κόμματα.

Όμως μπροστά μας είναι και η τάση επιδείνωσης μάζας αγροτών, επομένως και η προοπτική νέων αγώνων στους οποίους θα βγουν απελπισμένοι αγρότες, άρα μπροστά μας είναι αντικειμενικά και η όξυνση της ιδεολογικοπολιτικής διαπάλης. Οι δυνάμεις της ΠΑΣΥ πανελλαδικά, μ’ όλες τις δυσκολίες που υπάρχουν, μπορούν να συμβάλουν αποφασιστικά, ιδιαίτερα στην προσπάθεια για μόνιμες μορφές οργάνωσης της μικρομεσαίας αγροτιάς, για προχώρημα της κοινής εργατικής-αγροτικής πάλης, πρωτοστατώντας στο σεβασμό της οργανωτικής αυτοτέλειας του κάθε φορέα στις κινηματικές λειτουργίες, επιδιώκοντας να ωριμάζει η συμμαχία σε τοπικό επίπεδο μέσω της άμεσης επικοινωνίας-συζήτησης-κοινής δράσης με το πρωτοβάθμιο σωματείο, την ομοσπονδία, το εργατικό κέντρο που ανήκει στο ΠΑΜΕ και για γενικότερα λαϊκά ζητήματα. Το ίδιο ισχύει και με τις άλλες συσπειρώσεις που έχουν αντιμονοπωλιακό-αντικαπιταλιστικό προσανατολισμό.

Σε κάθε περίπτωση, θεωρούμε αναγκαίο άμεσα να ενταθεί η αυτοτελής ιδεολογική-πολιτική δράση του Κόμματος στους αγρότες, με έμφαση στη διαχρονική σχέση του με τους αγρότες από τη σχεδόν 100χρονη ιστορία του, την προβολή της θέσης μας για την αντικειμενική σύγκρουση δύο δρόμων, δύο προοπτικών για τους πολλούς αγρότες, την προοπτική να ζήσουν σε μια κοινωνία με νέα, ανώτερη μορφή οργάνωσης της παραγωγής, τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνικοποιημένη αγροτική παραγωγή και τη συνεταιριστική.

Χρειάζεται πολύ καλή προετοιμασία, έτσι ώστε η δουλειά μας να αποκτήσει μόνιμα και σταθερά χαρακτηριστικά, με στόχο την αύξηση της δύναμης και της επιρροής του ΚΚΕ.

Να εκλαϊκεύσουμε τι σημαίνει κοινωνικοποίηση των καπιταλιστικών αγροτικών εκμεταλλεύσεων, της γης, των βιομηχανιών, των μέσων μεταφοράς, των τραπεζών, τι σημαίνει πρακτικά κεντρικός σχεδιασμός της οικονομίας, της αγροτικής παραγωγής σε σχέση με τις ανάγκες άρδευσης, ενεργειακής τροφοδότησης, προστασίας από περιβαλλοντικούς παράγοντες κλπ., γιατί ο αγροτο-κτηνοτροφοπαραγωγός έχει συμφέρον όλ’ αυτά να μην είναι ατομική του υπόθεση, αλλά κοινωνική-κρατική, πώς και γιατί ο παραγωγικός συνεταιρισμός ως μεταβατική κατάσταση θα συνδέεται με την άμεσα κοινωνική παραγωγή και τον κεντρικό σχεδιασμό, θ’ αξιοποιεί τις κρατικές υποδομές προστασίας από καιρικά και άλλα φαινόμενα, το κρατικό εμπόριο. Πως έτσι θα ωφεληθεί και ο αγροτοπαραγωγός από άποψη συνθηκών εργασίας, επιπέδου ζωής, ελεύθερου - μη εργάσιμου χρόνου, δυνατοτήτων απασχόλησης σε άλλα πεδία δράσης. Να αποδεικνύουμε πως μόνο σε τέτοιες συνθήκες μπορεί να υπάρξει πλήρης αξιοποίηση των εγχώριων δυνατοτήτων για ποσοτική επάρκεια, ποιοτική διατροφή και κάλυψη της βιομηχανίας με πρώτες ύλες.

Να γίνει στοχευμένη αποκάλυψη της ΧΑ, της οποίας η προπαγάνδα για στροφή στην εθνική παραγωγή, διαγραφή των χρεών των αγροτών κ.ά. αποπροσανατολίζει ένα μέρος των αγροτών, νέους σε ηλικία αγρότες, που ενώ συμφωνούν με κάποιες από τις θέσεις μας κι εκφράζονται αρνητικά για τη φασιστική δράση της ΧΑ, εντούτοις, λόγω της πολύ μικρότερης κοινωνικής και πολιτικής τους πείρας, θέλγονται από φαινομενικά γρήγορες και εύκολες λύσεις.

Σε σύντομο χρόνο θα φανεί νέος κύκλος συρρίκνωσης του αγροτικού εισοδήματος, νέες δυσκολίες στην επιβίωση μετά τη διάθεση των προϊόντων, στο ν’ ανταποκριθεί στη φοροληστεία, στις δανειακές ανάγκες. Θα είναι πιο δύσκολοι οι όροι ώστε η πλειοψηφία της μικρομεσαίας αγροτιάς να βάλει μπροστά τη νέα παραγωγή. Υπάρχει το έδαφος ν’ ανατραπεί το νέο κλίμα απογοητεύσεων, να κατανοηθεί ότι το αγροτικό κίνημα μπορεί να επιβάλλει νέες ρωγμές και επιμέρους ανάσες όσο ανεβαίνει σε ανώτερο οργανωμένο επίπεδο, συντονισμό με εργατικές και άλλες λαϊκές δυνάμεις και με πιο δυναμική συσπείρωση με το ΚΚΕ.

Το ΚΚΕ είναι το μόνο κόμμα που μπορεί να εγγυηθεί ώστε να μην εξανεμίζεται άμεσα η εργατική, λαϊκή πίεση στους σχεδιασμούς των αστικών επιτελείων για εναλλαγές κυβερνήσεων, ανασύνθεσης του αστικού πολιτικού συστήματος, ανάπτυξης του αστικού ευρωσκεπτικισμού, γιατί δίνει προοπτική στις προϋποθέσεις για την εργατική, λαϊκή εξουσία.

.