Πριν από επτά χρόνια έκανε την εμφάνισή του στην ελληνική πολιτική σκηνή ένα νέο κόμμα: ο Λαϊκός Ορθόδοξος Συναγερμός (ΛΑ.Ο.Σ.).[1] Ο πρόεδρός του και βασικές δυνάμεις του προήλθαν από τη ΝΔ, ενώ στις γραμμές του εντάχθηκαν και δυνάμεις ακροδεξιές που δεν ήταν ενταγμένες στη ΝΔ.

Από την άποψη της προέλευσης των βασικών στελεχών του και κυρίως από τη θέση του απέναντι στη καπιταλιστική σχέση ιδιοκτησίας, ο ΛΑ.Ο.Σ. είναι κόμμα αστικό. Ιδιαιτερότητά του αποτελεί η επιδίωξή του να φαίνεται ως κόμμα που πρώτ’ απ’ όλα απευθύνεται στις λαϊκές δυνάμεις (κάνει το λογοπαίγνιο και με τα αρχικά του τίτλου του). Αυτή η επιδίωξή του διευκολύνεται και με την αναφορική σχέση του με το ορθόδοξο χριστιανικό θρήσκευμα που κυριαρχεί στην Ελλάδα. Η σημαντικότερη ιδιαιτερότητά του σε σχέση με τα άλλα αστικά κόμματα είναι ότι υιοθετεί εθνικιστικές και ρατσιστικές θέσεις σε μια χρονική περίοδο που η στρατηγική της αστικής τάξης είναι περισσότερο προσαρμοσμένη στον κοσμοπολιτισμό του κεφαλαίου.

Ο λαϊκισμός αυτού του κόμματος απευθύνεται στα πολιτικώς πιο καθυστερημένα τμήματα της εργατικής τάξης καθώς και σε τμήματα των μεσαίων στρωμάτων. Η υποσχεσιολογία και ο λαϊκισμός δεν αποτελούν ιδιαιτερότητα του ΛΑ.Ο.Σ. σε σχέση με άλλα αστικά κόμματα. Ο πρώτος διδάξας στην Ελλάδα ήταν ο Γ. Παπανδρέου ως πρόεδρος της «Ενωσης Κέντρου». Εκείνο όμως που εύλογα δημιουργεί ιδιαίτερα ερωτηματικά και προβληματισμό είναι η τακτική που ακολουθεί αυτό το κόμμα, ο ίδιος του ο πρόεδρος Γ. Καρατζαφέρης. Με την πάροδο του χρόνου όλο και πιο συχνά επιδιώκει να δημιουργεί συγχύσεις ως προς την ιδεολογική του ταυτότητα. Πρόσφατα αυτοαποκαλέστηκε «κομμουνιστής», «δογματικός αδέσμευτος». Σε άλλες δηλώσεις του υποστηρίζει ότι στο γραφείο του στην Ευρωβουλή έχει το πορτρέτο του Τσε Γκεβάρα και του Φιντέλ Κάστρο. Ταυτόχρονα υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος των θέσεών του ταυτίζονται με εκείνες του ΚΚΕ, συμπίπτοντας σε ψηφοφορίες στο Ευρωκοινοβούλιο.

Αυτή η προβοκατόρικη τακτική του χρησιμοποιείται από τα κόμματα του κεφαλαίου και οπορτουνιστικές δυνάμεις σε μια καθαρά αντι-ΚΚΕ εκστρατεία, στη γραμμή περί «κόκκινου και μαύρου φασισμού». Αυτή τη γραμμή εξυπηρετούν επικοινωνιολόγοι προσκείμενοι στο ΠΑΣΟΚ με εκτιμήσεις για διαρροή της πολιτικής επιρροής του ΚΚΕ προς το ΛΑ.Ο.Σ., αφού ο ΛΑ.Ο.Σ. είναι εναλλακτική πολιτική επιλογή «σύγκρουσης με την καθεστηκυία τάξη». Ο ισχυρισμός αυτός δεν έχει ούτε την ελάχιστη σχέση με την πραγματικότητα. Γι’ αυτό δικαιούμαστε να αναρωτιόμαστε για το ρόλο αυτού του κόμματος που απομένει στην ιστορία να απαντήσει.

Για του λόγου το αληθές των προβληματισμών μας θα ασχοληθούμε με τις βασικότερες θέσεις του, που ουδεμία σχέση έχουν με μια ριζοσπαστική πρόταση απέναντι στο κατεστημένο, όπως συχνά διατείνεται ο πρόεδρός του, Γ. Καρατζαφέρης.

Η πιο «χτυπητή» ιδιομορφία του ΛΑ.Ο.Σ. είναι ότι διαπνέεται από πληθώρα εθνικιστικών και ρατσιστικών ιδεών. Η εθνικιστική και ρατσιστική πολιτική δράση του ενισχύεται ποικιλοτρόπως από το σύστημα, για τους εξής λόγους: α) Ο εθνικισμός και ρατσισμός αποτελούν χαρακτηριστικά της ιδεολογίας της αστικής τάξης. β) Στις συνθήκες προσαρμογής της ελληνικής οικονομίας στην «απελευθέρωση» των αγορών υπάρχει μια απότομη επιδείνωση τουλάχιστον για ορισμένα τμήματα της εργατικής τάξης και μεσαίων στρωμάτων, με αποτέλεσμα να αυξάνει η φτώχεια και η ανεργία, αλλά και η είσοδος μεταναστών ταυτόχρονα με την εξαγωγή εγχώριων κεφαλαίων (μεταφορά επιχειρήσεων σε φθηνότερες αγορές εργατικής δύναμης). Υπάρχει λοιπόν πρόσφορο οικονομικό έδαφος για να στραφεί η λαϊκή και εργατική δυσαρέσκεια σε αντιδραστική κατεύθυνση.

Ο ΛΑ.Ο.Σ. υιοθετεί κατά καιρούς, άλλοτε με μεγαλύτερη και άλλοτε με μικρότερη ζέση, τα βασικά χαρακτηριστικά της εθνικιστικής ιδεολογίας στην Ελλάδα. Κατ’ αρχάς προβάλλει την κλασική άποψη για την ανωτερότητα της (ελληνικής) φυλής: «Δεν είναι κόμμα (σ.σ. ο ΛΑ.Ο.Σ.) δογματικά αντι-δυτικό ή αντιαμερικανικό. Η Δύση άλλωστε ανήκει στην Ελλάδα, αφού θεμελιώθηκε πάνω στις αρετές που γέννησε ο δικός μας πολιτισμός, όπως η Δημοκρατία, ο ανθρωπισμός, η έρευνα, το μέτρο και η αρμονία»[2] και «ο δικός μας λαός εγγυάται το μέλλον του έθνους. Αντέξαμε σε κακουχίες, εμφυλίους, εισβολές και κατοχές. Αντέξαμε σε πείνες και πανδημίες. Μείναμε όρθιοι, μεταφέροντας μέσα στους αιώνες, το μεγαλείο του Πολιτισμού μας. Τη Σοφία των Γραμμάτων. Το κάλλος του αθλητισμού. Διδάξαμε άλλους λαούς. Φωτίσαμε αιώνες την περπατησιά της ανθρωπότητας. Αλλοι μας ευλογούν για αυτό. Αλλοι ενοχλούνται. Αλλοι μας σέβονται. Αλλοι μας παρατηρούν. Αλλοι μας γυρίζουν την πλάτη. Αφήστε τους στα όποια συναισθήματά τους. Είμαστε οι δάσκαλοί τους. Δεν τους χρωστάμε»[3].

Ο εθνικισμός του ΛΑ.Ο.Σ. τεκμηριώνεται με ανιστόρητες αρχαιολατρικές θέσεις περί ανωτερότητας της ελληνικής φυλής και ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού. Το δεύτερο στοιχείο αποτελούσε για χρόνια την κυρίαρχη αντίληψη της ελληνικής αστικής ιστοριογραφίας. Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός δεν προήλθε από κάποια παρθενογένεση αλλά στηρίχθηκε σε επιτεύγματα άλλων πολιτισμών και στη συνέχεια επηρέασε με τη σειρά του άλλους πολιτισμούς. Ομως και άλλοι λαοί και ιδιαίτερα της Ανατολής, έχουν ρίζες στην αρχαιότητα. Αυτή η ιστορική σχέση δεν αναιρεί την κοινωνικοοικονομική διαδρομή και εξέλιξη των πληθυσμών του ελλαδικού και οποιουδήποτε άλλου χώρου. Η αντικειμενικότητα της ιστορικής προσέγγισης επιβάλλει την πλήρη ταξική αναφορά της κοινωνίας που ανέδειξε φιλοσόφους όπως τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, οι θεωρίες των οποίων στήριξαν τον πλήρη διαχωρισμό της χειρωνακτικής και πνευματικής εργασίας και το απάνθρωπο σύστημα της δουλείας.

Το ΛΑ.Ο.Σ. ως κόμμα της αστικής τάξης παρουσιάζει αταξικά την Ιστορία, συγκαλύπτοντας τα διαφορετικά συμφέροντα και τη στάση των διαφορετικών τάξεων σε σημαντικές στιγμές της ελληνικής Ιστορίας, απέναντι στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους και την κατοχή της Ελλάδας, π.χ. στο Β΄ παγκόσμιο πόλεμο. Αναπαράγει το μεγαλοϊδεατισμό της ελληνικής αστικής τάξης και έτσι αποκρύπτει το ρόλο της στη μικρασιατική καταστροφή. Τοποθετείται με σαφήνεια με το πλευρό των νικητών του εμφυλίου πολέμου 1946-1949.

Ο ΛΑ.Ο.Σ. ως εθνικιστικό κόμμα βλέπει ορισμένες συνέπειες του κεφαλαιοκρατικού κοσμοπολιτισμού, ιδιαίτερα σε κράτη που δε βρίσκονται στο ανώτερο τμήμα της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας. Ετσι, κατά το ΛΑ.Ο.Σ. αποτελεί ιστορική ανάγκη «η αποκατάσταση της λαϊκής κυριαρχίας και η ανατροπή του σάπιου κατεστημένου που καταδυναστεύει τη χώρα μας και την οδηγεί σε βαθμιαίο αφελληνισμό και υποδούλωση». Αυτοπροσδιορίζεται ως «ένα κόμμα ελληνοκεντρικό, που προτάσσει τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα του ελληνικού λαού και του έθνους, διαπνέεται από τον ελληνικό πολιτισμό, το ελληνικό πνεύμα και τις ελληνικές αξίες στη χάραξη και εφαρμογή της πολιτικής του»[4]. Ο λόγος του ΛΑ.Ο.Σ. γίνεται κούφιος «αντιπλουτοκρατικός», αφού οι κατατρεγμένοι και οι φτωχοί γίνονται ένα με τους πλούσιους, απαρτίζοντας με αυτό τον τρόπο το ελληνικό έθνος που διατρέχεται από ενιαία συμφέροντα. Οι ταξικές αντιθέσεις καθίστανται ανύπαρκτες, άρα και η ταξική πάλη. Τη θέση της παίρνει ο αγώνας για το έθνος. Πρέπει όμως να σημειώσουμε ότι ο εθνικισμός της αστικής τάξης έχει προ πολλού απολέσει τον προοδευτικό του ρόλο που καταγράφηκε κατά τη μετάβαση από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό. Επομένως, το ιδεολογικό σχήμα, βάση του οποίου «παλεύουμε για την πατρίδα», έτσι όπως το εννοεί ο ΛΑ.Ο.Σ., χρησιμοποιείται ως εργαλείο ταξικής συναίνεσης σε συνδυασμό με το άλλο εργαλείο του «κοινωνικού διαλόγου».

Ταυτόχρονα εγείρονται, πότε ξεκάθαρα, πότε ντροπαλά, αξιώσεις επανάκτησης «χαμένων πατρίδων»: «Για τη Β. Ηπειρο υιοθετούμε απολύτως τη θέση του “Γέρου της Δημοκρατίας” Γεωργίου Παπανδρέου ότι: “Η διεκδίκηση της Β. Ηπείρου είναι υποχρέωση του Εθνους, Ιερά και Απαράγραπτος”»[5], ενώ σε άλλο σημείο αναρωτιέται (προφανώς με ρητορικό τρόπο): «Γιατί η Ελλάδα δε διεκδικεί τίποτα; (Ιμια, Μακεδονία, Κύπρος, Αιγαίο, πετρέλαια, υφαλοκρηπίδα, Ιμβρος, Τένεδος)»[6]. Εν πολλοίς αυτές οι διακηρύξεις είναι λαϊκίστικες, προσπαθώντας να παίξει στο συναίσθημα της δήθεν «εθνικά αδικημένης» Ελλάδας. Από την άλλη εκφράζει τάσεις στην ελληνική αστική τάξη που θέλουν ένα πιο δυναμικό ανταγωνισμό με τις αστικές τάξεις των όμορων Βαλκανικών κρατών και ιδιαίτερα με την Τουρκία. Αυτές τις τάσεις προσπαθεί να τις καλύψει με αντιιμπεριαλιστικά συνθήματα, να τις συνταιριάξει με την ανάγκη αντίστασης στα ιμπεριαλιστικά σχέδια διχοτόμησης της Κύπρου, για γκρίζες ζώνες και Νατοποίηση του Αιγαίου κλπ. Ο ΛΑ.Ο.Σ. δεν αντιστέκεται στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, απλά διεκδικεί μεγαλύτερο και καλύτερο μερίδιο της αστικής τάξης από τη συμμετοχή σε αυτούς. Ο ρατσισμός, ο οποίος κάνει πολύ συχνά τη εμφάνισή του στον πολιτικό λόγο του ΛΑ.Ο.Σ., συμπληρώνει τον εθνικισμό του: «Ο ΛΑ.Ο.Σ. θεωρεί απαράδεκτη την αφαίρεση μεροκάματου από τους ΕΛΛΗΝΕΣ εργάτες με τη δικαιολογία των φθηνών χεριών από λαθρομετανάστες, κάνοντας ΣΑΦΕΣ ότι από το ταμείο της ΠΑΤΡΙΔΑΣ και το υστέρημα των Ελλήνων φορολογουμένων, πρέπει ΠΡΩΤΙΣΤΩΣ να επωφελούνται οι ΕΛΛΗΝΕΣ, εν συνεχεία οι κοινοτικοί πολίτες και ακολούθως αν υπάρχουν περιθώρια, οι ΕΠΟΙΚΟΙ»[7] (οι υπογραμμίσεις στο κείμενο). Ακόμα ο ΛΑ.Ο.Σ. προτείνει «η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη» να είναι «ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ για όλους τους ΠΟΛΙΤΕΣ ελληνικής ιθαγένειας»[8] (οι υπογραμμίσεις στο κείμενο). Πρόκειται για θέση που συνδυάζει τον εθνικισμό και το ρατσισμό μαζί με τον ευρωενωσιακό κοσμοπολιτισμό του κεφαλαίου. Ο ρατσισμός του ΛΑ.Ο.Σ. αξιοποιεί το κλίμα ξενοφοβίας που δημιουργήθηκε από τη μεγάλη είσοδο οικονομικών μεταναστών, ξένων εργατών στη χώρα μας και ιδιαίτερα από τη γειτονική Αλβανία. Με τις ρατσιστικές αντιλήψεις συγκαλύπτονται τα πραγματικά αίτια της ανεργίας, και κοινωνικών φαινομένων όπως η εγκληματικότητα. Διασπάται η εργατική τάξη και αποκρύπτεται η υπερεκμετάλλευση των ξένων εργατών από τους καπιταλιστές.

Ο ρατσιστικός λόγος του ΛΑ.Ο.Σ. γίνεται πιο αποκαλυπτικός μέσα από τις εκπομπές του προέδρου του. Ετσι στο παρελθόν διαλεγόμενος με τον Κ. Πλεύρη τον άφηνε να λέει: «Υπάρχουν ανώτερες και κατώτερες φυλές. Υπάρχουν φυλές που μπορούν να κάνουν πολιτισμό και φυλές που δεν μπορούν». Αλλο επιφανές στέλεχος του ΛΑ.Ο.Σ., ο Β. Μιχαλόπουλος, διαπίστωνε πως «αν το απαρτχάιντ ήταν όντως ένα ρατσιστικό καθεστώς, τότε θα προστάτευε τους ανθρώπους του εις βάρος των άλλων. Αυτό δεν έγινε. Το παράδοξο ήτο ότι αφήρεσε από τους λευκούς την εθνική και φυλετική συνείδηση». Ο ίδιος ο Γ. Καρατζαφέρης αναρωτιόταν: «Και τι άσχημα είπε ο Λεπέν; Κι εμείς τα ίδια δε λέμε από εδώ; Ο Λεπέν είναι το φιλότιμο των Γάλλων και θέλω να ελπίζω ότι το φιλότιμο των Ελλήνων δε θα είναι υποδεέστερο από το φιλότιμο των Γάλλων»[9]. Σε μια πιο πρόσφατη συνέντευξή του[10] δήλωσε πως το κόμμα στο οποίο αισθάνεται πιο κοντά είναι αυτό του Σαρκοζί και το αναφέρουμε αυτό διότι είναι γνωστό ότι ο Σαρκοζί έχει αποκαλέσει τους μετανάστες της Γαλλίας «αποβράσματα».

Αξίζει να προσθέσουμε ότι όλες οι αστικές πολιτικές δυνάμεις ενδιαφέρονται να χρησιμοποιούν την εισροή μεταναστών ως φθηνού εργατικού δυναμικού που συμπιέζει τους εγχώριους μισθούς και ημερομίσθια, τις συντάξεις, ενώ ανατρέπει το ωράριο εργασίας σε βάρος των εργαζομένων. Οι διαφοροποιήσεις των αστικών κομμάτων σχετίζονται με συγκυρίες ως προς τη φάση του κύκλου της κρίσης για την εκάστοτε καπιταλιστική οικονομία, με ανταγωνισμούς μεταξύ διαφορετικών καπιταλιστικών κρατών, γενικότερα ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις.

Ο λαϊκισμός, ο εθνικισμός και ο ρατσισμός του ΛΑ.Ο.Σ.: α) είναι χαρακτηριστικά που στον έναν ή άλλο βαθμό απαντώνται και σε άλλα κόμματα και β) συνοδεύονται από νεοφιλελεύθερες διακηρύξεις και νεοκεϋνσιανά μέτρα που επίσης υπάρχουν στις πολιτικές θέσεις τόσο των αστικών νεοφιλελεύθερων κομμάτων όσο και των σοσιαλδημοκρατικών. Ο ΛΑ.Ο.Σ. «δανείζεται και δανείζει», έχοντας ανοικτά κανάλια πολιτικής και ιδεολογικής επικοινωνίας με τα άλλα κόμματα. Το κυριότερο σημείο επαφής του ΛΑ.Ο.Σ. με τα άλλα κόμματα του δικομματικού συστήματος εντοπίζεται στην αποδοχή της διατήρησης του καπιταλιστικού συστήματος και βασικών καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων.Παράλληλα, υπάρχουν και διάφορα άλλα χαρακτηριστικά που αναδείχνουν ανάγλυφα τις πολιτικές συγγένειες:

 Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ, όταν βρισκόταν στο απόγειό του. Τότε πραγματοποιήθηκαν συλλαλητήρια εθνικιστικού περιεχομένου στα οποία κυριάρχησαν εθνικιστικά και ρατσιστικά πολιτικά συνθήματα. Στη διαμόρφωση αυτού του κλίματος πρωταγωνίστησαν το ΠΑΣΟΚ, η ΝΔ, κύκλοι της εκκλησίας, καθώς και περιθωριακές και φιλοναζιστικές οργανώσεις. Ευθύνες έχει και ο ΣΥΝ που ορμώμενος από τον οπορτουνισμό και τον καιροσκοπισμό του συνέβαλε στη διαμόρφωση τέτοιου κλίματος, με χαρακτηριστική τη γνωστή ρήση του Λ. Κύρκου «όλοι πλην Λακεδαιμονίων».

 Οι δίαυλοι του Γ. Καρατζαφέρη με τη ΝΔ δεν έχουν κλείσει[11]. Αλλωστε να μην ξεχνάμε ότι ο Γ. Καρατζαφέρης όσο ήταν στη ΝΔ εξέφραζε τις ίδιες απόψεις χωρίς να υποστεί κάποια δημόσια κριτική από την ηγεσία του κόμματος. Το 1998 και ενώ ήταν βουλευτής της ΝΔ, έθετε το ερώτημα: «Ποιο μπορεί να είναι το συμπλήρωμα της ΝΔ» και απαντούσε ο ίδιος «Είναι οι ευρισκόμενοι δεξιά της ΝΔ, η Χρυσή Αυγή, η οποία έχει πρωταγωνιστές του αγώνα και μπορεί η Χρυσή Αυγή με όσους έχει, πολλούς ή λίγους, να κάνει θόρυβο και να συμμετέχει, όσο δεν μπορεί σήμερα δυστυχώς η ΟΝΝΕΔ». Στη συνέχεια, καλώντας τη Χρυσή Αυγή στη νομή της εξουσίας, έλεγε: «Ελάτε στη διανομή της εξουσίας. Ελάτε να πάρετε ένα κομμάτι. Θα πάρουμε εμείς (σ.σ. η ΝΔ) τα υπουργεία, πάρτε κι εσείς τη διοίκηση ενός οργανισμού, πάρτε ένα υφυπουργείο». Σε άλλη στιγμή, καλώντας σε ένα μπλοκ αντιαριστερών δυνάμεων, έλεγε: «Οι Νεοδημοκράτες, η Πολιτική Ανοιξη, η Χρυσή Αυγή, όλοι. Αυτή είναι η προσπάθεια που κάνει η Νέα Ελπίδα (σ.σ. άτυπος παράπλευρος πολιτικός μηχανισμός που είχε συγκροτήσει ο Γ. Καρατζαφέρης). Να στεγάσει αυτό τον κόσμο σε ένα ενιαίο μέτωπο, με σημαιοφόρο βεβαίως τη ΝΔ».[12]

 Ο πρόεδρος του ΛΑ.Ο.Σ. σε συνέντευξή του στην «Ελευθεροτυπία» δήλωνε:

«Ο νέος εκλογικός νόμος του κ. Σκανδαλίδη δύσκολα δίνει αυτοδυναμία. Αν δεν έρθει (η αυτοδυναμία) και έχω τους βουλευτές θα στηρίξω όποιο κόμμα βγει πρώτο, είτε είναι το ΠΑΣΟΚ είτε είναι η ΝΔ, για να κάνει κυβέρνηση»[13].

Είναι σαφές από αυτό το απόσπασμα ότι ο ΛΑ.Ο.Σ., δηλώνοντας την ετοιμότητά του να στηρίξει το δικομματισμό, όταν κι εφόσον παραστεί ανάγκη, ομολογεί ανοιχτά την πρόθεσή του να αποτελέσει στήριγμα του αστικού πολιτικού συστήματος και της στρατηγικής του κεφαλαίου.

 Τέλος, το σύστημα των συγκοινωνούντων δοχείων δικομματισμού - ΛΑ.Ο.Σ. αποκαλύφθηκε προσφάτως μέσω της γενικής γραμματέως της ΚΕ του ΚΚΕ, Αλέκας Παπαρήγα. Πρόκειται για τη γνωστή πριμοδότηση του ΛΑ.Ο.Σ. από το ΠΑΣΟΚ που έχει γίνει σε δυο επίπεδα. Το ένα είναι αυτό των δημοτικών και νομαρχιακών εκλογών. Στις νομαρχιακές εκλογές του 2006 συνήφθη μυστική εκλογική συμφωνία μεταξύ ΛΑ.Ο.Σ. και ΠΑΣΟΚ στην Κέρκυρα. Αλλες περιοχές που έγινε κάτι ανάλογο ήταν το Καρπενήσι, τα Γρεβενά, η Καλλιθέα, το Κερατσίνι, ο Βύρωνας κ.α.[14] Τα άλλο επίπεδο είναι αυτό της προβολής του ΛΑ.Ο.Σ. από ΜΜΕ στα οποία υπάρχουν προνομιακές σχέσεις με το ΠΑΣΟΚ. Επί μακρό χρονικό διάστημα δεν υπάρχει «στρογγυλό τραπέζι», «τηλεπαράθυρο» και τηλεοπτική παρέμβαση που να μη συμμετέχει εκπρόσωπος του ΛΑ.Ο.Σ.. Θα νόμιζε κάποιος πως με βάση τη συχνότητα των εμφανίσεών τους, πρόκειται για εκπροσώπους της κυβέρνησης ή της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ομως δεν πρόκειται κυρίως για καιροσκοπική τακτική που αποσκοπεί στην αφαίρεση κάποιων ψήφων. Πρόκειται για τακτική που εξυπηρετεί την παραπλάνηση των εργατικών και λαϊκών μαζών στη γραμμή της σύγκλισης μαύρου και «κόκκινου» φασισμού, με ταυτόχρονη αποσιώπηση ή και διαστρέβλωση των θέσεων του ΚΚΕ.

Οι «αντικαπιταλιστικές» φωνασκίες του κόμματος του ΛΑ.Ο.Σ. αποσκοπούν στην προσπάθειά του να προκαλέσει σύγχυση σε δυσαρεστημένα πολιτικά ανώριμα τμήματα της εργατικής τάξης που υπό προϋποθέσεις θα μπορούσαν να ριζοσπαστικοποιηθούν. Οι πιο χαρακτηριστικές αναφορές σχετικά με αυτή την επιδίωξη έγιναν δια στόματος Γ. Καρατζαφέρη σε μια από τις τελευταίες συνεντεύξεις του. Στην ερώτηση δημοσιογράφου για τις μετεκλογικές συνεργασίες ο Γ.Κ. απαντά: «…εμείς είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με την κ. Παπαρήγα, αρκεί να αποδεχτεί αυτόν το άξονα…».[15] Σε άλλη ερώτηση, ενώ αναφέρει τα κέρδη του από διάφορους πολιτικούς σχηματισμούς, φαίνεται να επιμένει ιδιαίτερα στα «κέρδη» του από το ΚΚΕ: «Δεν αποκλείουμε κανέναν. Μέσα στο κόμμα συνυπάρχουν όλες οι τάσεις. Είναι ο κ. Βορίδης από τη μια πλευρά και από την άλλη μεριά ο κ. Αλέξης Οικονόμου, αρθρογράφος και του Ριζοσπάστη και της Αυγής… Η πρόεδρος των γυναικών του κόμματός μας η κυρία Βάσω Τσαμπιέρη είναι πρώην κνίτισσα … είναι ο θεωρητικός του κομμουνισμού κύριος Παπαγαρυφάλλου, ο αδελφός του οποίου έχει ανδριάντα σε πλατεία της Λάρισας διότι δολοφονήθηκε από ταγματασφαλίτες». Ακόμα δεν παραλείπει σε κάθε ευκαιρία (και στη συγκεκριμένη συνέντευξη) να υπογραμμίζει το γεγονός ότι στο Ευρωκοινοβούλιο «ταυτίζεται» το ΛΑ.Ο.Σ. με το ΚΚΕ στο 85-90% των ψηφοφοριών.

Σε αυτή την ύποπτη καπηλεία κομμουνιστικών αναφορών πρώτα από όλα πρέπει να διευκρινίσουμε το εξής: το κόμμα του ΛΑ.Ο.Σ. και το ΚΚΕ δεν έχουν καμιά ιδεολογική συγγένεια, αφού το μεν πρώτο ως αστικό είναι υπέρ της διατήρησης του καπιταλισμού, το δεύτερο μάχεται για την ανατροπή του, την κοινωνική επανάσταση και το πέρασμα στη σοσιαλιστική-κομμουνιστική κοινωνία.Οσον αφορά τη συμμετοχή «πρώην» κομμουνιστών, αυτή η ιδιότητα αρκεί για να αποδείξει την αποχώρηση από την κομμουνιστική ιδεολογία. Επιπλέον έχουμε να κάνουμε τις εξής επισημάνσεις:

1. Είναι σύνηθες τα τελευταία χρόνια να επιχειρείται μια ταύτιση των θέσεων ακροδεξιών δυνάμεων, εκκλησιαστικών κύκλων και του ΚΚΕ. Πρόκειται για μια άθλια επίθεση που εκπορεύεται από διάφορους πολιτικούς φορείς (ο Συνασπισμός έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο σε αυτή την επίθεση)[16], αστικά μέσα ενημέρωσης κλπ.[17] Το πιο πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η συζήτηση που προκλήθηκε με αφορμή το «περίφημο» βιβλίο Ιστορίας της Στ΄ Δημοτικού.[18] Επομένως, πρόκειται για ένα γενικότερο σχεδιασμό ιδεολογικής σπίλωσης του ΚΚΕ που γίνεται με διαφορετικό τρόπο από το ΣΥΝ και το ΠΑΣΟΚ από τη μια και από το ΛΑ.Ο.Σ. από την άλλη, αλλά έχει ακριβώς την ίδια στόχευση: την πρόκληση συγχύσεων και τη δημιουργία ενός θολού τοπίου σχετικά με το χαρακτήρα του ΚΚΕ. Η δημιουργία εντυπώσεων ότι τα «άκρα» ταυτίζονται. Οτι όποιος αμφισβητεί τη στρατηγική του κεφαλαίου, τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, τον κοσμοπολιτισμό του κεφαλαίου μπορεί να χαρακτηρίζεται αντιδραστικός Πρόκειται για γκαιμπελικής σύλληψης τακτική κάθε ριζοσπαστική θέση να χαρακτηρίζεται ως το αντίθετό της: εθνικιστική, συντηρητική, δηλαδή αστική! Βάζει εμπόδια, ιδιαίτερα σε τμήματα εργαζομένων με ριζοσπαστικές παραδόσεις και αναφορές, να προσεγγίσουν τη ριζοσπαστική πολιτική θέση του ΚΚΕ.

2. Είναι τουλάχιστον αστείο ο Γ. Καρατζαφέρης να προσπαθεί να δημιουργήσει μιαν εικόνα, σύμφωνα με την οποία κερδίζει χιλιάδες ψηφοφόρους του ΚΚΕ. Το γεγονός ότι δυο άνθρωποι που κάποτε πέρασαν από το ΚΚΕ, βρίσκονται σήμερα στις γραμμές του ΛΑ.Ο.Σ. δε λέει απολύτως τίποτα. Αλλωστε είναι πολύ περισσότερα τα πρώην στελέχη του ΚΚΕ που προσχώρησαν στο ΣΥΝ και στο ΠΑΣΟΚ. Αυτό κάθε άλλο παρά πολιτική σύγκλιση του ΚΚΕ με το ΣΥΝ και το ΠΑΣΟΚ σημαίνει. Η Ιστορία της ταξικής πάλης έχει δώσει πολλά παραδείγματα όχι απλά κόπωσης ή αλλαγής πεποιθήσεων αλλά οπορτουνιστικού συμβιβασμού, ακόμη και προδοσίας. Ο θεωρητικός της χούντας ήταν τέτοια περίπτωση προδοσίας, αλλά οπωσδήποτε όχι παράδειγμα σύγκλισης της χούντας με τον κομμουνισμό. Χαρακτηριστική περίπτωση πως αντικειμενικά συγκλίνουν οι ύποπτες αντι-ΚΚΕ μεθοδεύσεις με τις οπορτουνιστικές είναι η πρόσφατη αρθρογραφία στην «Αυγή» που δύσκολα αντέχει σε σοβαρή κριτική. Διαπιστώνεται η ταύτιση του ΛΑ.Ο.Σ. με το ΚΚΕ, σε μια σειρά θέσεις. Συγκεκριμένα σε ένα από αυτά τα άρθρα αναφέρεται ότι : «Για εντελώς δικούς της λόγους η ηγεσία του ΚΚΕ επέλεξε να επιτεθεί στο ΠΑΣΟΚ και δευτερευόντως στον ΛΑ.Ο.Σ. στη βάση της θεωρίας της συνωμοσίας υπερπροβολής. Πρώτα-πρώτα επειδή έτσι εκτίθεται το ΠΑΣΟΚ, το οποίο αποτελεί σταθερά εδώ και πολλά χρόνια τον κεντρικό προνομιακό στόχο του Περισσού. Κι από την άλλη διασκεδάζεται κάπως η εντύπωση ότι ο Γιώργος Καρατζαφέρης συμπίπτει με το ΚΚΕ σε κάποιες επιλογές και σε κάποιους στόχους. Οπως ας πούμε στον μετωπικό αντιαμερικανισμό. Ας μην λησμονείται ότι μόλις προσφάτως ο πρόεδρος του ΛΑ.Ο.Σ. εδήλωνε on camera ότι θα μπορούσε άνετα να συνεργαστεί με την Αλέκα Παπαρήγα…»[19]

Είναι δύσκολο να υποθέσουμε ότι ο συγγραφέας δεν έχει επίγνωση της διαφορετικότητας των θέσεων των δυο κομμάτων , ο οποίος προκειμένου να τεκμηριώσει την άποψη του περί ταύτισης καταφεύγει στα επιχειρήματα του ίδιου του Καρατζαφέρη, τα οποία και αναπαράγει. Από αυτή την άποψη υπογραμμίζεται με πιο εμφατικό τρόπο η μεθοδευμένη και συντονισμένη προσπάθεια με στόχο την πολιτική του ΚΚΕ για την οποία έχουμε ήδη μιλήσει.

3. Η «αρνητική» (όπως και του ΚΚΕ) τοποθέτηση του ΛΑ.Ο.Σ. σε κάποιες ψηφοφορίες στο Ευρωκοινοβούλιο δεν υποδηλώνει κάποια ουσιαστική ταύτιση. Το ουσιαστικό είναι κάτω από ποια ταξική οπτική συμφωνεί ή διαφωνεί ένα κόμμα με ετούτη ή την άλλη θέση στο Ευρωκοινοβούλιο. Θα αναφερθούμε και πάλι στο βιβλίο της Στ΄ Δημοτικού. Είναι γνωστό ότι η Εκκλησία και διάφοροι εθνικόφρονες θύλακες ήταν λάβροι εναντίον του συγκεκριμένου βιβλίου. Την εναντίωσή του δήλωσε και το ΚΚΕ. Οποιος όμως βλέπει ταύτιση, δεν μπορεί παρά να την επικαλείται εκ του πονηρού. Η στοιχειώδης παρακολούθηση των τοποθετήσεων θα αναδείκνυε εύκολα τις διαφορές: για τους μεν πρώτους το πρόβλημα εντοπιζόταν στο ότι η Ιστορία δε γράφτηκε υπό εθνικιστική οπτική (άσχετα αν αυτοί οι φορείς αυτοαποκαλούνταν πατριώτες), για το δε ΚΚΕ το πρόβλημα έγκειτο στη διαστρέβλωση των ιστορικών γεγονότων, την απόκρυψη του ρόλου των ιμπεριαλιστικών οργανισμών και του λαϊκού παράγοντα κλπ.[20]

Είναι όμως εξίσου σημαντικό να θυμίσουμε αυτό που συνειδητά «ξεχνάει» ο Γ. Καρατζαφέρης: Τη θετική ψήφο του ΛΑ.Ο.Σ. σε ψηφοφορίες του ευρωκοινοβουλίου. Αναφέρουμε μερικά μόνο χαρακτηριστικά παραδείγματα: α) Στην ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το 2003, η οποία διαπιστώνει ότι: «η ΕΚΤ στήριξε το στόχο της πλήρους απασχόλησης, που διατυπώθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας … με τη νομισματική πολιτική που ακολούθησε το 2003, συμφωνεί με την ΕΚΤ ότι είναι απαραίτητο να επιταχυνθεί ο ρυθμός των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων ώστε να επιτευχθούν επίπεδα ανάπτυξης που να μας επιτρέπουν να ανταποκριθούμε στους στόχους της Λισσαβόνας»[21]. β) Στην ψηφοφορία σχετικά με την 33η έκθεση της Επιτροπής επί της πολιτικής ανταγωνισμού το 2003, στην οποία χαιρετίζεται η πολιτική ανταγωνισμού «η οποία τονίζει τις μείζονες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στην πολιτική και την επιβολή του ανταγωνισμού που προωθήθηκαν υπό την αιγίδα του επιτρόπου Monti»[22]. γ) Στην έκθεση για την κατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής, στην οποία επισημαίνεται ότι «η στρατηγική της Λισσαβόνας απαιτεί την κινητοποίηση όλων των υφιστάμενων μέτρων, ιδιαίτερα των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής και την προσήκουσα εφαρμογή των δημοσιονομικών προοπτικών» και ότι «τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα σε ορισμένα κράτη μέλη αποτελούν σύμπτωμα της απουσίας διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων» και ακόμα-ακόμα ότι «εκφράζει τη λύπη του (σ.σ. το ψήφισμα) για τις σημαντικές συσσωρευθείσες καθυστερήσεις στην εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβόνας».[23]

Με βάση τα παραπάνω αποκαλυπτικά παραδείγματα ο ΛΑ.Ο.Σ. ξεγυμνώνεται. Αποδεικνύεται με αδιάψευστο τρόπο ότι η ουσιαστική συμφωνία του με τη στρατηγική του κεφαλαίου δεν αποκλείει ορισμένες διαφοροποιήσεις, π.χ. με την οδηγία Μπολγκενστάιν που δεν αποτελεί και αποκλειστικότητά του, αλλά και μπορεί να οφείλονται κυρίως στον προβοκατόρικο αντι-ΚΚΕ ρόλο του.

4. Οπως και να έχει όμως, φύση και θέση, ΚΚΕ και δυνάμεις τύπου ΛΑ.Ο.Σ. δεν μπορούν να έχουν καμία σχέση. Δεν είναι μόνο οι διαφορετικές ιστορικές αναφορές του ΛΑ.Ο.Σ. με το ΚΚΕ. Είναι η διαφορετική ιδεολογικοπολιτική τους τοποθέτηση. Αλλωστε ο ίδιος ο ΛΑ.Ο.Σ. αυτοχαρακτηρίζεται ως κόμμα του «λαϊκού φιλελευθερισμού». Οποιος επιχειρεί ταυτίσεις όπως αυτές που προαναφέραμε, με οποιοδήποτε τρόπο κι αν το κάνει, είναι τουλάχιστον ανιστόρητος. Αλλωστε ο ΛΑ.Ο.Σ., παρά την προσπάθειά του να πείσει πως υπάρχει κανάλι επικοινωνίας, φροντίζει ο ίδιος να αποκαταστήσει την τάξη εκφράζοντας τον αντικομουνισμό του, χρησιμοποιώντας το κλασικό σχήμα για το «μαύρο και κόκκινο φασισμό»: «Θα κτίσουμε το όνειρο μακριά από κάθε είδους «ισμούς» που οδήγησαν σε ατελέσφορη θυσία εκατομμύρια ανθρώπους, εν ονόματι του φανατισμού των φασιστών της Ευρώπης και εν ονόματι του στείρου δογματισμού των κομμουνιστών ανατολικότερα. Εκεί ανυψούται η δική μας κυρίαρχη φυσιογνωμία της ιδεολογικής μας πλατφόρμας. Οι δυο προηγούμενες ακραίες ιδεολογίες, που προσδιορίζουν τους τοπογραφικούς όρους, Αριστερά-Δεξιά, Ανατολή-Δύση, προβάλλουν ως άλλοθι του λαού, στερώντας του ταυτόχρονα από τη φαρέτρα του το αήττητο όπλο της ελευθερίας. Χωρίς ελευθερία ουσιαστική και τυπική, κανένα σύστημα πολιτικό δεν μπορεί να αντέξει στο χρόνο. Ο Φασισμός-Ρατσισμός, γονάτισε μπροστά στη χαλύβδινη άμυνα της παγκόσμιας κοινωνίας, πνίγοντας στο αίμα, πέρα από τους υπόλοιπους λαούς και το δικό της. Ο δε Κομμουνισμός σάπισε μέσα σε λίγες δεκαετίες από την εφαρμογή της δικής του στυγνής δικτατορίας του Προλεταριάτου. Αποτελούν το χθες. Αποτελούν τις Σκιές και το Σκοτάδι. Εσβησαν και έδυσαν»[24].

5. Η αντι-ΚΚΕ επίθεση του ΛΑ.Ο.Σ. παίρνει και τη μορφή της «εξ αριστερών» κριτικής του. Συγκεκριμένα, μετά την αποκάλυψη των προνομιακών σχέσεων ΠΑΣΟΚ - ΛΑ.Ο.Σ. από την πλευρά του ΚΚΕ, η κριτική από το ΛΑ.Ο.Σ. προς το ΚΚΕ επικεντρώθηκε: στην «εξάρτηση» του ΚΚΕ από τη Σοβιετική Ενωση, στο γεγονός ότι η ΚΝΕ παρελαύνει ανέξοδα με στρατιωτικό βήμα έξω από την αμερικάνικη πρεσβεία αλλά την τελευταία στιγμή έξω από αυτή «τα μαζεύει» (!!!), στο «ξεπούλημα» (!!!) των αγροτικών αγώνων, στο ότι το ΚΚΕ δεν τολμά να κάνει διαδήλωση στο Κολωνάκι που είναι το άντρο της πλουτοκρατίας (!!!) κλπ.[25] Αυτού του είδους η κριτική δεν αντέχει σε σοβαρό σχολιασμό. Αυτό ωστόσο που υπογραμμίζει με εμφατικό τρόπο είναι ο σκοτεινός ρόλος του ΛΑ.Ο.Σ. που επισημάναμε εισαγωγικά.

6. Προς «επίρρωση» του γεγονότος μετακίνησης ψηφοφόρων από το ΚΚΕ προς το ΛΑ.Ο.Σ., προβάλλεται η γαλλική εμπειρία. Σύμφωνα με αυτήν 2.500.000 ψηφοφόροι του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος μετατοπίσθηκαν προς το Λεπέν (κάτι που επισημαίνει υπομειδιώντας και ο «δημοκράτης» Πρετεντέρης). Οι υποστηρικτές αυτής της άποψης προσποιούνται ότι δε γνωρίζουν ένα θεμελιώδες γεγονός. Τη σοσιαλδημοκρατική μετάλλαξη του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος που έχει εδώ και πολλά χρόνια απολέσει το οποιοδήποτε επαναστατικό χαρακτηριστικό είχε στο παρελθόν. Στροφή που εκφράστηκε με τη συμμετοχή του σε κυβερνήσεις κεντροαριστερής διαχείρισης, προκαλώντας απογοήτευση στις εργατικές μάζες και δραματική συρρίκνωση της εκλογικής επιρροής του κόμματος. Σε αυτή τη συγκυρία ο λαϊκίστικος λόγος του Λεπέν βρήκε έφορο έδαφος. Αλήθεια ποια ιστορική αναλογία βλέπουν οι πεφωτισμένοι αναλυτές μεταξύ Γαλλίας κι Ελλάδας, όταν μάλιστα καλούν το ΚΚΕ να αφήσει τους δογματισμούς του και να εκσυγχρονιστεί; (ενώ το ΓΚΚ είχε εκσυγχρονισθεί)[26].

Αυτό όμως που πρέπει να κρατήσουμε ως ένα από τα βασικότερα συμπεράσματα είναι ότι υπάρχει σχεδιασμένη και συντονισμένη επίθεση για τη διαστρέβλωση του χαρακτήρα του ΚΚΕ στα μάτια της εργατικής τάξης και παράλληλα είναι μια προσπάθεια δημιουργίας θυλάκων απορρόφησης της λαϊκής δυσαρέσκειας και των κοινωνικών κραδασμών. Ενα από τα «σφυριά» που χτυπάνε σε αυτή την κατεύθυνση είναι το ΛΑ.Ο.Σ. και φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια.

Ηδη αναφέραμε ότι η πραγματική αποκάλυψη του χαρακτήρα του ΛΑ.Ο.Σ. γίνεται με βάση τις θέσεις του.

Ι. ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ο ΛΑ.Ο.Σ., όπως σε όλες του τις διακηρύξεις, έτσι και στο ζήτημα της οικονομίας, χρησιμοποιεί προσεκτικές και έξυπνα «στημένες» διατυπώσεις. Βασικός του στόχος είναι «η απάλειψη των υπέρμετρων ανισοτήτων και ταυτόχρονη ενθάρρυνση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και εξασφάλιση υψηλού βιοτικού επιπέδου για κάθε Ελληνα πολίτη, κλείνοντας την ψαλίδα μεταξύ πλουσίων και φτωχών» (η υπογράμμιση δική μας). Για την ευόδωση αυτού του στόχου «ως πιο πρόσφορο σύστημα… κρίνεται η ιδιωτική πρωτοβουλία με ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΜΟΝΟ σε στρατηγικούς τομείς όπως ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ-ΝΑΥΠΗΓΕΙΑ-ΕΝΕΡΓΕΙΑ» (οι υπογραμμίσεις στο κείμενο). [27]

Η όποια διακήρυξη για σύγκρουση με την πλουτοκρατία και τα ιμπεριαλιστικά κέντρα εγκαταλείπεται στην πράξη μέσα από το παραπάνω απόσπασμα. Αλλωστε η όποια καταγγελία του δεν απευθύνονταν γενικώς στην αστική τάξη αλλά σε συγκεκριμένους εκπροσώπους της (π.χ. Λάτσης). Ο ΛΑ.Ο.Σ. δεν υπόσχεται την εξάλειψη των ανισοτήτων, αλλά την απάλειψη των «υπέρμετρων» ανισοτήτων. Επομένως, η πλουτοκρατία δε θα εξαφανιστεί, ούτε πολύ περισσότερο και οι αιτίες που τη συντηρούν. Αλλωστε, κατά πρώτον, ο ίδιος ο ΛΑ.Ο.Σ. υποστηρίζει ότι «δεν έχει σαν στόχο να μην υπάρχουν οι πολύ πλούσιοι, αλλά στόχος μας είναι να μην υπάρχουν πολύ φτωχοί». Κατά δεύτερον, ο τρόπος με τον οποίο θα επιτευχθεί η απάλειψη των υπέρμετρων ανισοτήτων είναι η ενίσχυση του ιδιωτικού κεφαλαίου (ιδιωτικής πρωτοβουλίας, λέει πιο κομψά ο ΛΑ.Ο.Σ.). Μάλιστα ο ΛΑ.Ο.Σ. προβαίνει στην υιοθέτηση ενός πακέτου νεοκεϋνσιανών μέτρων, που βέβαια δεν αλλάζουν την κατεύθυνση στήριξης των αναδιαρθρώσεων, απλά αναζητείται ένα καλύτερο μείγμα εφαρμογής τους. Για να «χρυσώσει το χάπι», αποδέχεται την κρατική παρέμβαση μόνο σε ορισμένους τομείς και συγκεκριμένα την επικοινωνία, τα ναυπηγεία και την ενέργεια. Το βασικό αυτό σκεπτικό πλαισιώνεται και από προτάσεις όπως:

 Την ύπαρξη ειδικού ευνοϊκού φορολογικού καθεστώτος για τις επιχειρήσεις που κάνουν νέες επενδύσεις ή επανεπενδύουν τα κέρδη τους και δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας.[28] Πρόκειται για θέση παρόμοια με του ΠΑΣΟΚ.

 Την έντεχνη και έντονη προβολή της Ελληνικής Πολιτισμικής Παρουσίας στη Μικρά Ασία, στα παράλια του Εύξεινου Πόντου και στην Κωνσταντινούπολη. Η πρόταση αυτή πέρα από τον εθνικιστικό της χαρακτήρα, εκφράζει τη γραμμή διείσδυσης του ελληνικού κεφαλαίου στην Τουρκία και μάλιστα στις τουριστικότερες περιοχές της.

 Τη θέσπιση κατώτερης σύνταξης που θα αντιστοιχεί στα 500 ευρώ[29]. Προφανώς ο ΛΑ.Ο.Σ. θα έχει κάποια ιδιότυπη άποψη για τη φτώχεια, αφού από τη μια εξαγγέλλει την απάλειψη των ανισοτήτων και την εξαφάνιση των πολύ φτωχών, από τη άλλη όμως ως κατώτερη σύνταξη προτείνει τα 500 ευρώ!!!

Το κλείσιμο της ψαλίδας με εφαρμογή της αρχής του ανώτατου επταπλάσιου στους μισθούς. Πρώτα από όλα, η αναλογία του 1 προς 7 δεν είναι μια μικρή αναλογία και εκφράζει κοινωνικές ανισότητες. Κυρίως, ο ΛΑ.Ο.Σ. αποφεύγει εντέχνως να προσδιορίσει το ύψος του κατώτερου μισθού, ενώ εναρμονίζεται με το αίτημα για το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, το οποίο είτε δεν προσδιορίζεται από τα κόμματα του δικομματισμού και τους δορυφόρους του είτε, όταν προσδιορίζεται, είναι χαμηλό. Το κυριότερο είναι ότι δεν είναι οι διαφορές στη μισθολογική κλίμακα που δημιουργούν τη φτώχεια αλλά η καπιταλιστική ιδιοποίηση του προϊόντος των μισθωτών εργαζομένων. Και ακόμα: Το ύψος των μισθών όσων ανήκουν στη διεύθυνση της καπιταλιστικής επιχείρησης, οικονομίαςδε φανερώνει το ύψος της συμμετοχής τους στην παραγόμενη υπεραξία, αφού αυτή εξασφαλίζεται με άλλους τρόπους (συμμετοχή στα εταιρικά κέρδη κλπ.).

Πιο αποκαλυπτικό ίσως γίνεται το κόμμα του ΛΑ.Ο.Σ. μέσα από τη σχετική αρθρογραφία που αναφέρεται σε ζητήματα οικονομίας. Τα δεινά των Ελλήνων πολιτών, κατά τη δική του φρασεολογία, οφείλονται στη «διαχρονικά κάκιστη διαχείρισητου κράτους και της οικονομίας». Και ακόμα «οι πολυετείς θυσίες των πολιτών αποδίδουν κάποιους καρπούς όπως: οι υποδομές επεκτείνονται κι εκσυγχρονίζονται, η δημόσια οικονομική εικόνα δείχνει κάποια βελτίωση. Οι επενδύσεις με τη συμβολή των κοινοτικών κονδυλίων αυξάνονται. Η ανεργία δείχνει κάποια διστακτικά σημάδια ανάκαμψης, ο πληθωρισμός διατηρείται σε ελεγχόμενα επίπεδα». Επίσης, διαπιστώνει ότι «η παραγωγικότητα είναι στάσιμη» και ότι «τα ίδια τα πολιτικά κόμματα στα λόγια δηλώνουν ότι προωθούν τις μεταρρυθμίσεις, στην πράξη όμως αποτελούν βασικό παράγοντα βραδυπορίας των διαρθρωτικών αλλαγών».[30] Στο ερώτημα πώς μπορεί να διορθωθεί η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, δίνεται η εξής απάντηση: «Σαφώς με το δραστικό περιορισμό του κόστους του θεσμικού και οργανωτικού πλαισίου λειτουργίας της οικονομίας μέσω των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, των ιδιωτικοποιήσεων και των βελτιώσεων στον τρόπο λειτουργίας του δημόσιου τομέα που συμβάλλει στη συγκράτηση του κόστους παραγωγής των υπολοίπων αγαθών και υπηρεσιών. Από την άλλη απαραίτητη είναι η στήριξη της αγοραστικής δύναμης των εισοδημάτων. Ομως, το διαθέσιμο εισόδημα δεν μπορεί να αυξηθεί αυτομάτως παρά μόνο μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας και της σταθερής ανάπτυξης της οικονομίας» [31] (όλες οι υπογραμμίσεις δικές μας).

Το κόμμα του ΛΑ.Ο.Σ., μέσα από τις παραπάνω διαπιστώσεις, δεν κάνει τίποτα άλλο από το να συμπυκνώνει όλο το σκεπτικό και τις επιταγές του ΣΕΒ και των ιμπεριαλιστικών ενώσεων, αλλά και να συμπλέει με τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, τα οποία υποτίθεται ότι αποτελούν την «καθεστηκυία τάξη». Προτείνει την ακόμα ταχύτερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων μέσω βασικά δυο «συνταγών»: τη μείωση της τιμής της εργατικής δύναμης και την αύξηση της παραγωγικότητας. Ασφαλώς τα ερωτήματα «οικονομία για ποιον;», «παραγωγικότητα μέσα σε ποιο οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο;», δεν τίθενται, όχι από απουσία θεωρητικής ικανότητας, αλλά επειδή στην πραγματικότητα έχουν απαντηθεί από την πλευρά του ΛΑ.Ο.Σ.: και η απάντηση είναι αναδιαρθρώσεις υπέρ της πλουτοκρατίας. Ετσι, η «ρηξιακή» φρασεολογία του ΛΑ.Ο.Σ. γίνεται «ένα άδειο πουκάμισο», φανερώνεται ως ένα τεράστιο ψέμα.

ΙΙ. ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

Ηδη, έχουμε αναφέρει ότι ο ΛΑ.Ο.Σ. επιλεκτικά προτείνει την κρατική παρέμβαση. Ετσι, για παράδειγμα στον τομέα της παιδείας οι προτάσεις του τα κονδύλια να φτάσουν το 15% του κρατικού προϋπολογισμού, βασική παιδεία 12ετούς διάρκειας υποχρεωτική και δωρεάν για κάθε Ελληνα, έχουν μάλλον δημαγωγικό χαρακτήρα στην κατεύθυνση της καλλιέργειας σύγχυσης με τις θέσεις του ΚΚΕ. Την ίδια ώρα όμως πέφτει σε αντιφάσεις. Ετσι προτείνει την παροχή φροντιστηριακής εκπαίδευσης χρηματοδοτούμενης από την Πολιτεία. Η πρόταση αυτή είναι ίδια με την αντίστοιχη των απανταχού θεωρητικών του νεοφιλελευθερισμού, οι οποίοι προτείνουν τα λεγόμενα βάουτσερς (κουπόνια).[32] Η ασάφεια γύρω από το χαρακτήρα των φροντιστηρίων είναι συνειδητή, αφού ο χαρακτήρας προκύπτει από τον ταξικό χαρακτήρα του εκπαιδευτικού συστήματος. Οσον αφορά στην ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση προτείνεται «η δημιουργία Πανεπιστημιακού ιδρύματος σε κάθε Πρωτεύουσα νομού με μέριμνα των οικείων μητροπόλεων…»[33]. Αυτή η πρόταση είναι λαϊκίστικη και δημαγωγική, αφού υποσχόμενος πανεπιστήμια σε κάθε πόλη, καλλιεργεί εντυπώσεις και ελπίδες ότι έτσι θα αντιμετωπιστεί η ανεργία, τα προβλήματα της υπαίθρου κλπ. Ιδιαιτερότητα του ΛΑ.Ο.Σ. αποτελεί ότι εκφράζει μια πιο στενή σχέση της κρατικής ιδεολογίας και πολιτικής με την ορθόδοξη χριστιανική Εκκλησία, άμεση ανάμειξή της και στην ανώτατη εκπαίδευση.

ΙΙΙ. ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

Στο ίδιο μήκος κινείται η πρόταση του ΛΑ.Ο.Σ. και στον τομέα της υγείας. Ενώ ξεκινά με μια σειρά μέτρων διαχειριστικού χαρακτήρα που υποτίθεται θα νοικοκυρέψουν το ελληνικό σύστημα υγείας και θα ανακουφίσουν τα λαϊκά στρώματα, τελικά τοποθετείται υπέρ της επιχειρηματικής δράσης στην υγεία. Συγκεκριμένα ο ΛΑ.Ο.Σ. «δεν απορρίπτει την ύπαρξη ιδιωτικών κλινικών και νοσοκομείων, υπό τον όρο όμως ότι ο έλεγχος των εγκαταστάσεων και των παρεχόμενων υπηρεσιών τους να πραγματοποιείται από το κράτος και ότι πρέπει να διαθέτουν το 15% των κλινών σε άπορους που θα υποδεικνύονται από την Πολιτεία»[34]. Η πρότασή του είναι στη βάση της πολιτικής των κομμάτων του ευρωμονόδρομου και της στρατηγικής Λισσαβόνας για ενίσχυση της δράσης του κεφαλαίου σε τομείς κοινωνικής πολιτικής και παροχής δωρεάν κοινωνικών υπηρεσιών μόνο στους λίγους και εξαθλιωμένους και όχι ως γενικό δικαίωμα, όπως παλεύει το ΚΚΕ. Η πρόταση του ΛΑ.Ο.Σ. όχι μόνο δεν ξεφεύγει από τη φιλανθρωπική ή την κρατική διαχείριση της απόλυτης εξαθλίωσης ως στοιχείο της καπιταλιστικής εξουσίας, αλλά συμπληρώνεται και μ’ ένα ακόμη στοιχείο:

Ο ΛΑ.Ο.Σ. προτείνει οι γιατροί να παρέχουν τις υπηρεσίες από τα αστυνομικά τμήματα. Προσπαθεί να δώσει φιλολαϊκό πρόσωπο σε τμήματα του κατασταλτικού μηχανισμού. Να «δέσει» μέσω της ανάγκης για υγειονομική περίθαλψη λαϊκές μάζες με αυτούς τους μηχανισμούς και να έχουν στη διάθεσή τους όλα τα προσωπικά και οικογενειακά τους στοιχεία. Χαφιεδισμός επίσημος με «σύγχρονο» πρόσωπο. Δε λέει ποια θα είναι η εργασιακή σχέση με την αστυνομία.

Δημόσια και δωρεάν παιδεία και υγεία για όλους αποτελούν κοινωνικά δικαιώματα και όχι εμπορεύματα και αυτή είναι πολιτική θέση που προφανώς δεν αποδέχεται ο ΛΑ.Ο.Σ..

IV. ΑΛΛΕΣ ΘΕΣΕΙΣ

 Ο ΛΑ.Ο.Σ. υιοθετεί την πρόταση για τη διεξαγωγή «κοινωνικού διαλόγου», βασικού ιδεολογικού και πολιτικού όπλου της αστικής τάξης στη διαμόρφωση κλίματος συναίνεσης και χειραγώγησης της εργατικής τάξης: «Στην Ελλάδα παρατηρείται έλλειμμα κοινωνικού διαλόγου και όποτε αυτός γίνεται υποτάσσεται στην αυθαιρεσία της κοινωνικής πολιτικής. Για το λόγο αυτό προτείνεται η δημιουργία σωματειακής βουλής στην οποία θα εκπροσωπούνται οι παραγωγικές τάξεις. Μέσα από το διάλογο θα διαμορφώνονται προτάσεις συνδιαλλαγής, οι οποίες θα υποβάλλονται στην κυβέρνηση προκειμένου να προωθηθούν και να γίνουν νόμοι του κράτους»[35].

 Ο ΛΑ.Ο.Σ. προτείνει: «Την απλή αναλογική ως εκλογικό σύστημα με όριο εισαγωγής το 5%»[36] και «…απόλυτη, ανόθευτη, απλή αναλογική. Και για όλους αυτούς που γκρινιάζουν ότι θα υπάρξει αστάθεια στον τόπο πιστεύουμε ότι πρέπει να δοθεί στο πρώτο κόμμα το πριν όλων των ψήφων που δε θα μπαίνουν στη βουλή. Αναλόγως τις εκλογικές αναμετρήσεις αυτό το ποσοστό μπορεί να φτάσει και το 5%. Μπορεί λοιπόν αυτό το πριμ να πηγαίνει στο πρώτο κόμμα αλλά βεβαίως θα υπάρχει απλή αναλογική για τα υπόλοιπα κόμματα»[37] (οι υπογραμμίσεις δικές μας).

Πέρα από το θράσος του ΛΑ.Ο.Σ. να ονομάζει ένα καλπονοθευτικό σύστημα ως απλή, απόλυτη και ανόθευτη αναλογική, η ουσία βρίσκεται ότι επιθυμεί διακαώς να παίξει στο αστικό πολιτικό παιχνίδι με αυτά τα κόμματα που υποτίθεται ότι καταγγέλλει.Και αν αυτό δε συνάγεται τόσο άμεσα από την πρόταση του για μια νοθευμένη αναλογική, γίνεται σαφέστερο όταν διαπιστώνει ότι «υπάρχει μια εξαιρετική δυνατότητα στο έθνος να προσχωρήσει στον Ευρωπαϊκό πολιτικό πολιτισμό των μη μονοκομματικών κυβερνήσεων, υδροκέφαλα κόμματα στην Ευρώπη υπάρχουν σε ελάχιστες χώρες»[38] (οι υπογραμμίσεις δικές μας). Το συμπέρασμα εξάγεται αβίαστα: Ο ΛΑ.Ο.Σ. είναι έτοιμος να συμμετάσχει σε κεντροδεξιά σενάρια, χωρίς να αποκλείονται και τα κεντροαριστερά.

 Προτείνεται η ενίσχυση του μισθοφορικού στρατού: «προβλέπεται αριθμός στρατεύματος ετοιμοπόλεμου και ικανού να καλύψει τις ελληνικές ανάγκες, η βάση του οποίου θα αποτελείται από μόνιμα στελέχη, οπλίτες 5ετούς θητείας άριστα εκπαιδευμένους και θα συμπληρώνεται από τους εφέδρους των κλάσεων»[39]. Σε αυτό το σημείο δε χρειάζεται κάποιο ιδιαίτερο σχόλιο, αφού είναι ολοφάνερη η ομοιότητα αυτής της πρότασης με την πρόταση των δυο κομμάτων που εναλλάσσονται στην αστική διακυβέρνηση, των κατευθύνσεων του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Πρόταση που είναι ενταγμένη στα γενικότερα σχέδια των ιμπεριαλιστικών κέντρων. Μάλιστα ο ΛΑ.Ο.Σ., επιθυμώντας «αναλώσιμο κρέας» για τον ελληνικό στρατό, προτείνει οι αλλοδαποί, εφόσον επιθυμούν να γίνουν μόνιμοι κάτοικοι της Ελλάδας, να υπηρετούν σε επικουρικό σώμα με διπλή θητεία, προκειμένου να αποδείξουν τη δέσμευσή τους στην Ελλάδα.[40] Ασφαλώς ο ΛΑ.Ο.Σ. δεν παραλείπει να πλαισιώσει την πρότασή του με το απαραίτητο ελληνοχριστιανικό πνεύμα αφού «προτεραιότητα αποτελεί η εξύψωση του ηθικού των Ενόπλων Δυνάμεων, με ιδιαίτερη έμφαση στα Ελληνοχριστιανικά ιδεώδη και στη διδασκαλία της Ελληνικής Ιστορίας. Για να γίνει αυτό θα δοθούν μόνιμες ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές στις Ενοπλες Δυνάμεις»[41].

 Παρόμοια είναι και η πρόταση του ΛΑ.Ο.Σ. για τα σώματα ασφαλείας. Παραλληλισμένος με τη λογική ενίσχυσης των κατασταλτικών μηχανισμών επιθυμεί «αύξηση του προσωπικού τους» καθώς και «μόνιμες ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, με αναλύσεις των στόχων τους, προβολή του έργου τους…»[42].

Το κόμμα του ΛΑ.Ο.Σ. συχνά χρησιμοποιεί ορισμένα συνθήματα αντιαμερικανικά ή και αναφορές που μπορούν να εκληφθούν ως «αντιμονοπωλιακές». Για παράδειγμα στο 3ο Συνέδριό του, στην ομιλία του Γ. Καρατζαφέρη κατακεραυνώνεται η θετική ψήφος του κυβερνώντος κόμματος στο ευρωκοινοβούλιο και η αποχή της αξιωματικής αντιπολίτευσης σχετικά με την οδηγία Μπολγκενστάιν: «οι διαστροφές τύπου Μπολγκενστάιν είναι το πατητήρι του κεφαλαίου και των πολυεθνικών εκφάνσεών του, όπου στύβεται στο βωμό της άκρατης ανταγωνιστικής κερδοφορίας η αξιοπρεπής προσπάθεια του εργαζομένου. Η θεσμοθέτηση μέσω τέτοιων οδηγιών της ακραίας και ανεξέλεγκτης μετανάστευσης, έχουν σαν τελικό στόχο την ισοπέδωση των λαών προς τα κάτω, αποκρύπτοντας στο πίσω μέρος της σκέψεώς τους ένα σύγχρονο φεουδαρχισμό, όπου ο κατέχων εκμεταλλευόμενος τις αντίξοες εργασιακές συνθήκες, θα κατέχει και θα ελέγχει πέρα από τα πολλαπλά οφέλη, την ολιγοπωλιακή στρατηγική και την ποιότητα επιβίωσης των υπηκόων εργαζομένων»[43] (η υπογράμμιση δική μας).

Στην ίδια κομματική διαδικασία διακηρύσσεται ότι «η δικιά μας Ιθάκη είναι η εθνική μας αυτοπεποίθηση. Είναι η εθνική μας αξιοπρέπεια. Μπορούμε να νικήσουμε την Κίρκη. Μπορούμε να περάσουμε τις συμπληγάδες. Η Σκύλα και η Χάρυβδη, της Ουάσιγκτον και των Βρυξελλών, δε θα αναστείλουν την ορμή μας» (η υπογράμμιση δική μας).

Σε μια άλλη κομματική διαδικασία και συγκεκριμένα στην 7η σύνοδο της Κεντρικής Επιτροπής, σε μια αποστροφή του λόγου του ο πρόεδρος του κόμματος λέει πως «…μέσα στο ευρωκοινοβούλιο των 785, ξεκινήσαμε εντελώς μόνοι μας αυτή την πορεία απέναντι στην επικυριαρχία του Αμερικάνου, απέναντι στη νέα τάξη πραγμάτων, απέναντι σε ό,τι κακό συμβαίνει στον πλανήτη»[44].

Στην ίδια παρέμβαση, σε άλλο σημείο της, καταγγέλλεται ο Καραμανλής ως «όμηρος του κεφαλαίου και δέσμιος των επιταγών του κ. Λάτση. Η Ελλάδα όμως δεν ανήκει στον κ. Λάτση. Η Ελλάδα ανήκει στους Ελληνες, αυτούς που μοχθούν καθημερινά για την ανάπτυξή της και την πρόοδο του τόπου. Ολα αυτά κάποτε πρέπει να αλλάξουν οι αποφάσεις που αφορούν την τύχη και το μέλλον του τόπου δε θα λαμβάνονται στο «Εκάλη Κλαμπ», αλλά σε λαϊκά συμβούλια στη Δραπετσώνα και στο Κερατσίνι. Αυτά σε απάντηση στις λοιδορίες και στους ετεροπροσδιορισμούς. Γιατί η πραγματικότητα είναι ότι εμείς είμαστε το πιο γνήσιο, το πιο αυθεντικό λαϊκό κίνημα της χώρας» (οι υπογραμμίσεις δικές μας).

Με βάση τα παραπάνω αποσπάσματα, είναι κάτι περισσότερο από φανερό, ότι το κόμμα ΛΑ.Ο.Σ. πασχίζει να πείσει τα λαϊκά στρώματα πως δε διστάζει να τα βάλει με την πλουτοκρατία, ότι ακόμα περισσότερο αντιστέκεται στα μεγάλα ιμπεριαλιστικά κέντρα. Πρώτ’ απ’ όλα είναι πάγια τακτική των κομμάτων που δεν εναλλάσσονται στην κυβέρνηση ή όταν βρίσκονται στην αντιπολίτευση να ανεβάζουν τους τόνους της κριτικής που μπορεί ακόμη και να εμφανίζει αντι-πλουτοκρατική ρητορεία. Είναι χαρακτηριστική η προεκλογικού χαρακτήρα ομιλία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Γ. Παπανδρέου στην Κόρινθο στις 16.6.2007.

Αλλο στοιχείο της τακτικής του ΛΑ.Ο.Σ. είναι να εμφανίζεται ως φορέας αντίστασης. Αφού διαμορφώνει ένα λαϊκό προσωπείο υποστηρίζοντας ότι προέρχεται από το λαό, ότι γνωρίζει τι σημαίνει ανέχεια και φτώχεια, ότι τα μέλη του μεγάλωσαν στο πεζοδρόμιο κ.ά.[45], καταγγέλλει τις δεκαετίες λιτότητας, τα απάνθρωπα ωράρια, την ανάκληση της κυριακάτικης αργίας και προτρέπει την κοινωνία σε αντίσταση. Προβάλλει ως σύνθημα το «ρήξη και ανατροπή» και διακηρύσσει ότι οραματίζεται τον ελεύθερο λαό που αποφασίζει μόνος του, χωρίς αφεντικά για τη γη του, την κυριαρχία και τη ζωή του.[46]

Τα καλέσματα του κόμματος του ΛΑ.Ο.Σ. μπορεί να είναι από προπαγανδιστική άποψη καλοδουλεμένα, αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ύπαρξης των αντιφάσεων, των ασαφειών και της υποκρισίας: Αυτοί που μεγάλωσαν στο πεζοδρόμιο και υποτίθεται ότι είναι σάρκα από τη σάρκα του λαού, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι υπηρέτησαν τα μεγάλα κόμματα του κεφαλαίου στο παρελθόν και έχουν μερίδιο ευθύνης για την άσκηση των αντιλαϊκών πολιτικών. Ακόμα όμως και αν παρουσιαστούν ως μετανοημένες Μαγδαληνές, πουθενά δεν είδαμε από την ημέρα ύπαρξής τους, την αυτοκριτική τους. Αλλά ακόμα και αν την βλέπαμε αυτή αναιρείται όταν αφήνουν τις γενικολογίες και οι θέσεις τους γίνονται πιο συγκεκριμένες. Ακόμα-ακόμα η αντίσταση δε γίνεται γενικά από την κοινωνία όπως το κόμμα του ΛΑ.Ο.Σ. καλεί. Για τα απάνθρωπα ωράρια δε φταίνε κάποιοι μεμονωμένοι κακοί καπιταλιστές. Το πρόβλημα είναι το κεφάλαιο ως κοινωνική σχέση και από αυτή τη άποψη η αντίσταση και η ρήξη έχει συγκεκριμένο πολιτικό, οικονομικό και ιδεολογικό περιεχόμενο. Και εν πάση περιπτώσει, πότε το κόμμα του ΛΑ.Ο.Σ. κάλεσε το λαό σε κινητοποιήσεις, απεργίες, καταλήψεις, έτσι ώστε η αντίσταση που επαγγέλλεται να λάβει σάρκα και οστά;

Επιπλέον δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι κόμματα τέτοιου τύπου όπως αυτό του ΛΑ.Ο.Σ. έχουν κυριαρχήσει κατά καιρούς στο πολιτικό σκηνικό σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το Γαλλικό «Εθνικό Μέτωπο» του Ζαν Μαρτί Λεπέν, το Αυστριακό «κόμμα της Ελευθερίας» του Χάιντερ, η Ιταλική «Εθνική Συμμαχία» και άλλα μικρότερα κόμματα που συσπειρώνονταν στο συνασπισμό του Μπερλουσκόνι, το Ολλανδικό «Κόμμα της Ελευθερίας» κλπ. Πέρα από τα κοινά χαρακτηριστικά όλων αυτών των κομμάτων (εθνικισμός, ρατσισμός), τα κόμματα αυτά αξιοποιήθηκαν αλλού ως φόβητρο για τον εγκλωβισμό μαζών στο αστικό πολιτικό σύστημα (χαρακτηριστικό παράδειγμα ο ρόλος του Λεπέν στην εκλογή Μιτεράν), ενώ αλλού εξαργύρωσαν το εκλογικό τους ποσοστό, συμμετέχοντας στην αστική διαχείριση και από κυβερνητικές θέσεις. Την πιο χαρακτηριστική περίπτωση αποτέλεσε το κόμμα του Χάιντερ, το οποίο συγκεντρώνοντας το 1999 το 27% των ψήφων, συνεργάστηκε με το κεντροδεξιό «Λαϊκό Κόμμα» στην κυβέρνηση, παίρνοντας τη θέση του «αντικαγκελάριου». Η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει τα «όρια» των διαφοροποιήσεων μεταξύ των αστικών κομμάτων.

Ο ΛΑ.Ο.Σ. είναι ένα κόμμα αστικό, με ανοιχτά εθνικιστικές, ρατσιστικές, σκοταδιστικές θέσεις που τις συνταιριάζει με τις βασικές νεοφιλελεύθερες επιλογές του κεφαλαίου. Η λαϊκίστικη ρητορεία του συνοδεύεται από ανάμεικτες «φιλοκομμουνιστικές» και αντι-ΚΚΕ αναφορές, τακτική στην οποία ενισχύεται από άλλες αστικές αλλά και οπορτουνιστικές δυνάμεις. Τακτική που σε τελευταία ανάλυση μας κάνει να προβληματιζόμαστε όχι για την εμφανή αλλά για τη σκοτεινή πλευρά του ρόλου του.